وجود ضمانت اجرایی برای ملاحظات بصری در برنامه های توسعه شهری

جدول (۳-۲):ارتباط سوالات تحقیق با شاخص ها: منبع نگارنده
۳-۸- پایایی و روایی پژوهش
یک آزمون خوب باید از تعدادی ویژگی مطلوب مانند عینیت، سهولت اجرا، عملی بودن، سهولت تعبیر و تفسیر، روایی و پایایی برخوردار باشد. مهم‌ترین موارد ذکر شده در این ویژگی‌ها، روایی و پایایی است. که در اینجا به بررسی این دو مورد پرداخته می‌شود. اگر پرسشنامه دارای این دو معیار باشد این بدان معنی است که میزان یا درصد اشتباه محقق در اندازه‌گیری ملاک‌ها و عوامل مورد نظر، اگر صفر نباشد به حداقل ممکن می‌رسد. پس روایی و پایایی نقطه مقابل اشتباه در اندازه‌گیری‌ها هستند. به طوری که هرچه میزان اشتباه محقق در مورد ملاک‌ها و عوامل اندازه‌گیری کمتر باشد اعتبار و قابلیت آن در اندازه‌گیری بیشتر می‌باشد. اعتبار در اندازه‌گیری را روایی و قابلیت اعتماد را پایایی می‌گویند (مومنی، ۱۳۸۹)
روایی به این پرسش پاسخ می‌دهد که آیا پرسشنامه همان چیزی را اندازه‌گیری می‌کند که واقعاً در پی سنجش آن هستیم یا خیر. روایی آزمون عبارت است از توانایی ابزار مورد نظر در اندازه‌گیری صفتی که آزمون برای اندازه‌گیری آن ساخته شده است و شامل روایی صوری، روایی پیش‌بینی، روایی محتوا و … می‌باشد (مومنی، ۱۳۸۹ ).از میان روش‌های متعددی که برای تعیین اعتبار اندازه‌گیری وجود دارد، روایی صوری برای این پژوهش مورد استفاده قرار گرفته است. بدین صورت که از تعدادی از صاحب‌نظران و محققان در زمینه تحقیق، در رابطه با میزان درستی و شفافیت سؤالات پرسشنامه نظرخواهی به عمل می‌آید؛ که بدین ترتیب از متخصصان صاحب‌نظر در این رشته از جمله استاد راهنما و استاد مشاور و دیگر اساتید مرتبط، نظرخواهی به عمل آمد که آن‌ها اعتبار پرسشنامه را تأیید کردند. در این تحقیق برای افزایش روایی، ابزارهای زیر مورد استفاده قرار گرفته است:
استفاده از نظرات اساتید راهنما و مشاور و سایر اساتید مرتبط با موضوع.
مطالعه مقالات، کتب و مجلات خارجی
پایایی یا قابلیت اعتماد یکی از ویژگی‌های فنی ابزار اندازه‌گیری می‌باشد و منظور از آن این است که ابزار اندازه‌گیری در شرایط یکسان تا چه اندازه نتایج یکسانی را ارائه می‌دهد (سرمد و همکاران، ۱۳۸۵). لازم به ذکر است که قابلیت اعتماد در یک آزمون می‌تواند از موقعیتی به موقعیت دیگر یا از گروهی به گروه دیگر متفاوت باشد (سرمد و همکاران، ۱۳۸۵). از همین رو، اوماسکاران در سال ۲۰۰۶ اشاره می کند که حتی زمانی هم که شاخص ها با روایی مناسب مورد استفاده قرار گیرند، همیشه پسندیده است که جهت حصول اطمینان از پایایی، اعتبار سازگاری میان پرسش ها را در مورد متغیرهای مستقل و وابسته وارسی کنیم.
روش های متعددی برای تعیین پایایی وجود دارد که روش ضریب آلفای کرونباخ یکی از آنها است. هرقدر درصد بیان شده به صد نزدیکتر باشد بیانگر قابلیت اعتماد بیشتر پرسشنامه است. هم چنین ضریب آلفای کمتر از ۶۰ درصد معمولاً ضعیف تلقی می شود. دامنه ۷۰ درصد، قابل قبول و بیش از ۸۰ درصد، خوب تلقی میگردد. البته هر چه ضریب اعتماد به عدد یک نزدیک تر شود بهتر است (سکاران،۱۳۸۱).
این روش برای محاسبه هماهنگی درونی ابزار اندازه گیری به کار میرود. برای محاسبه آلفای کرونباخ از رابطه زیر استفاده می شود:

که در آن K تعداد سؤالات، واریانس سؤال iام و واریانس کل سؤالات می­باشد. هرچه این مقدار به عدد یک نزدیک­تر باشد نشان­دهنده پایایی بالاتر و هرچه این مقدار به صفر نزدیک­تر باشد، نشان از عدم پایایی پرسش‌نامه یا تحقیق می­باشد.
برای تعیین پایایی پرسشنامه این تحقیق، از نرم افزار SPSS نسخه ۲۰ و روش «آلفای کرونباخ^[۲۴]» استفاده شده است. مقدار آلفای کرونباخ برای هر یک از متغیرهای تحقیق، هر یک از سؤالات پرسشنامه و همچنین برای
کل سؤالات پرسشنامه در جدول زیر ارائه شده است. نتایج نشان می دهد که آلفای کرونباخ برای پرسشنامه تحقیق در حالت کلی برابر با ۱/۸۵ است. این مقدار به همراه آلفاهای کرونباخ مربوط به هر یک از متغیرهای تحقیق (که در جدول زیر نشان داده شده است)، نشان دهنده ی آن است که پرسشنامه مورد استفاده، از قابلیت اعتماد و یا به عبارت دیگر از پایایی لازم برخوردار است.
جدول ۳-۳: مقادیر آلفای کرونباخ متغیرهای تحقیق و سؤالات پرسشنامه

متغیرهای تحقیق

آلفای کرونباخ

استادان گرانقدری که با راهنمایی‌های گرانقدرشان مرا در پیمودن راه یاری نمودند.
از جناب آقای دکتر خسرونژاد، جناب آقای دکتر شمشیری، جناب آقای دکتر کریمی، سرکار خانم دکتر البرزی، سرکار خانم دکتر شاهسنی و استاد بزرگوار جناب آقای دکتر نوشادی صمیمانه سپاسگزارم.
اساتید بزرگواری که دانایی‌شان، علم کلامشان، روشنایی و شاگردیشان افتخار را برایم به همراه داشت.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

از برادارها و خواهرهای بزرگوار و عزیزم که رنج و سختیهای تحصیل علم مرا هر کدام به نوعی به دوش کشیدند صمیمانه سپاسگزارم. امید آنکه خواهر کوچکشان قدردان زحماتشان باشد.
از دوستان و همکلاسیهای عزیزم که این حقیر را در به تحقق رساندن این پژوهش یاری نمودند، کمال تشکر و قدردانی را دارم.
از کلیه دبیران و معلمان شایستهی شهر شیراز که هریک به نحوی مرا مورد لطف و عنایت خود قرار دادند که ذکر نام آنها در این مجال نمی‌گنجد، تشکر و قدردانی می نمایم.
ما بدان مقصد عالی نتوانیم رسید هم مگر پیش نهد لطف شما گامی چند
چکیده
مقایسهی مولفه های نابرابری آموزشی بر اساس
مکتب انتقادی با مولفه های نابرابری آموزشی در نظام آموزشی ایران
به کوشش
فاطمه نظری رودبالی
هدف این پژوهش عبارت از شناسایی علل و عوامل ایجادکنندهی نابرابری آموزشی در نظام آموزشی ایران و مقایسهی آن با مولفه های نابرابری آموزشی بر اساس مکتب انتقادی بود. این پژوهش در پارادایم کیفی و در دو بخش اسنادی و مصاحبه انجام گرفت. بخش اسنادی بررسی آرا و نظریات پائولو فریره به منظور استخراج مولفه های نابرابری آموزشی بود و بخش مصاحبه با معلمان دبیرستانهای شهر شیراز و متخصصان تعلیموتربیت صورت گرفت. در بخش مصاحبه، داده ها به روش مصاحبهی عمیق گردآوری شدند که در آن افراد مورد مطالعه به شیوهی هدفمند و با توجه به اصل نمونهگیری با حداکثر تنوع و با رعایت اصل اشباعشدگی انتخاب شدند و در بخش اسنادی، استخراج مولفه ها بر اساس آرا و نظریات پائولو فریره از بررسی چهار اثر وی یعنی آموزش ستمدیدگان، آموزش شناخت انتقادی، کنش فرهنگی برای آزادی، آموزش در جریان پیشرفت و به ویژه دو اثر آموزش ستمدیدگان و آموزش شناخت انتقادی با شیوهی تحلیل استقرایی انجام گرفت. در ادامه نقاط اشتراک و افتراق مولفه های استخراج شده در جدولی تناظری ارائه گردید. پژوهشگر برای تجزیه و تحلیل داده ها در هر دو بخش از تحلیل محتوای استقرایی با رویکرد تئوری داده مبنا بهره گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که عوامل ایجادکنندهی نابرابری در نظام آموزشی ایران و مکتب انتقادی هر دو از یک ریشه برمیخیزند. عوامل نابرابری آموزشی از دیدگاه مصاحبهشوندگان نشات گرفته از جامعه بود که در جامعه نیز نظامهای فرهنگی، اجتماعی، آموزشی، سیاسی و اقتصادی عوامل نابرابری را شکل میدادند. نظام آموزشی نیز با ساختار متمرکز موجود خود عوامل نابرابری را ایجاد میکند. از دیدگاه فریره، نابرابریها و بیعدالتیها برخاسته از جامعه است که در جامعه نیز نظامهای مختلف در شکلگیری بیعدالتیها و نابرابریها دخیلاند و نظام آموزشی در جهت حفظ نابرابری‌های موجود عمل میکند؛ ازاینرو با توجه به تعریف متفاوت نابرابری آموزشی از دیدگاه مصاحبه‌شوندگان و دیدگاه فریره، مفاهیم استخراجی در لفظ مشترک اما در معنا متفاوت بودند.
واژه های کلیدی: بیعدالتی، نابرابری آموزشی، نظام آموزشی ایران، مکتب انتقادی، پائولو فریره
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: مقدمه
۱-‌۱- بیان مسأله ۵
‌۱-‌۲- ضرورت و اهمیت پژوهش ۷
۱-‌۳- اهداف پژوهش ۹
۱-۳-۱- اهداف جزیی ۹
۱-‌۴- تعاریف مفهومی واژه‌ها و اصطلاحات ۹
۱-‌۴-۱- نظام آموزش و پرورش ۱۰
۱-‌۴-۲- عدالت ۱۰
۱-‌۴-‌۳- برابری ۱۰
۱-‌۴-‌۴‌- نابرابری ۱۱
۱-‌۴-‌۵- برابری و نابرابری آموزشی ۱۱
۱-‌۴-‌۶- نظریه انتقادی ۱۲
فصل دوم: ادبیات پژوهش
۲-‌۱‌- مبانی نظری ۱۶
۲- ۱- ۱- پیش سقراطیان ۱۶
۲‌- ۱‌- ۱- ۱- هرقلیطوس ۱۶
۲‌- ۱‌- ۱- ۲- سوفسطاییان ۱۶
۲- ۱- ۲- سقراط ۱۷
۲- ۱- ۳- افلاطون ۱۸
۲- ۱- ۴- ارسطو ۱۸
۲- ۱- ۵- رواقیون ۱۹
۲-۱-۶- اپیکوریان ۲۰
۲- ۱- ۷- قرون وسطی ۲۰
۲-۱-۸- آگوستین ۲۰
۲- ۱- ۹- توماس هابز ۲۱
عنوان صفحه
۲- ۱- ۱۰- اسپینوزا ۲۲
۲- ۱- ۱۱- هیوم ۲۲
۲- ۱- ۱۲- روسو ۲۳
۲- ۱- ۱۳- کانت ۲۴
۲- ۱- ۱۴- هگل ۲۵
۲- ۱- ۱۵- فایده گران یا اصحاب اصالت فایده ۲۵
۲‌- ۱‌- ۱۵- ۱- جرمی بنتهام ۲۶

گرد پشتی برگشت پذیر که گردپشتی متحرک^[۲۴] نامیده می­ شود به آسانی قابل اصلاح است. ولی گرد پشتی برگشت ناپذیر یا ثابت^[۲۵] که تغییر شکل ستون مهره­ای با اقدامات جدی درمانی و از طریق پزشک قابل اصلاح است. ملاحظات اصلاحی و درمانی: اصلاح وضعیت بدنی فرد و عادات غلط جسمی او از طریق آشنا ساختن وی با وضعیت بدنی مطلوب. ایجاد جنبش پذیری در مفصل شانه و انعطاف پذیری و کشش عضلات جلویی ناحیه سینه. تقویت عضلات ناحیه عقبی بالای پشت. افزایش ظرفیت تنفسی فرد با اجرای تمرینات تنفسی (علیزاده و همکاران، ۱۳۸۱).
۹.۵.۷.۲. عارضه زانوی پرانتزی
زانوی پرانتزی (ژنوواروم، زانوی درون گرد یا پای کمانی) یکی از اختلالات در مفصل زانو است که در آن زانو­ها از هم فاصله زیادی می­گیرند، این عارضه می ­تواند وضعیتی یا ساختاری باشد. نوع ساختاری آن در اثر اختلالات و تغییر شکل­های استخوانی و نوع وضعیتی آن در اثر ترکیبی از موقعیت­های مفصلی که باعث ایجاد راستای غلط در زانو می­ شود بدون اینکه در استخوان­های دراز تغییر یا انحنایی وجود داشته باشد، ایجاد می­ شود. نوع ساختاری این عارضه بیشتر در بین ورزشکاران عمومیت دارد. این اختلال وقتی که زانو در حالت اکستنشن بیش از حد بوده و استخوان درشت نی چرخش داخلی داشته باشد، بیشتر مشهود است، لذا بیشتر مواقع وقتی که زانوی عقب رفته اصلاح شود، این عارضه نیز اصلاح می­ شود (نوربخش و همکاران، ۱۳۷۹، سخنگویی، ۱۳۷۹).
این عارضه همان طور که در شکل ۱۰-۲ مشاهده می­ شود از نمای قدامی و خلفی قابل رویت می­باشد و دقیقاً حالت عکس اختلال زانوی ضربدری است، یعنی در این عارضه وزن بدن توسط جانب داخلی سطوح مفصلی زانو تحمل می­ شود. به مرور زمان در نتیجه این شرایط، غضروف مفصلی به علت وجود فشار ممکن است تخریب شود. در این اختلال فشار اضافی بر روی لیگامنت جانب خارجی زانو وارد می­ شود (جینکینز و همکاران، ۱۹۸۹).
علایم فیزیکی عارضه

1. 1. وجود فضای غیر طبیعی در بین کندیل­های دو پا، که قوزک­ها به هم چسبیده است و کشکک­ها به رو برو نگاه می­ کنند.

1. 1. ران چرخش خارجی بیش از حد و محدودیت در برابر چرخش داخلی دارد.

1. 1. ساق (درشت نی) چرخش داخلی بیش از حد و محدودیت در برابر چرخش خارجی دارد.

1. 1. به علت چرخش ران استخوان کشکک به سمت خارج انحراف دارد.

1. 1. راه رفتن به شیوه­ای که پا به سمت داخل چرخیده است.

روش­های اندازه گیری زانوی پرانتزی نیز به مانند زانوی ضربدری شامل استفاده از متر نواری، خط کش، کولیس یا کالیپر است. برای اندازه گیری این اختلال، زانو­ها باید در حالت اکستنشن کامل قرار گرفته و قوزک­های دو پا به گونه ­ای به هم چسبیده باشند که استخوان­های کشکک زانو­ها به روبرو نگاه کنند. در این حالت فاصله بین دو کندیل داخلی ران­ها (فوق لقمه داخلی ران) به وسیله متر نواری، خط کش، کولیس یا کالیپر اندازه گیری و ثبت می­ شود. در برخی متون، بیشترین فراوانی (فاصله بین دو کندیل) در دامنه ۴-۲ سانتیمتر قید شده است (جینکینز و همکاران، ۱۹۸۹). در صورتی که فاصله بین کندیل­های ران بیشتر از ۴ سانتیمترباشد، نشانه ناهنجاری و عارضه زانوی پرانتزی می­باشد (نوربخش و همکاران، ۱۳۷۹).

البته مانند زانوی ضربدری، به منظور غربال کردن می­توان از خط کش شاقولی یا پوسچر اسکرین استفاده کرد. برای این منظور فرد پشت صفحه شطرنجی یا خط شاقولی می­ایستد. در حالت طبیعی خط مرجع باید از استخوان ران (مفصل ران) شروع شده، از مرکز استخوان کشکک و ستیغ درشت نی عبور کرده و در میان شست و انگشت دوم فرود آید. در فرد مبتلا به ژنو وارم بسته به شدت عارضه، خط از روی سایر انگشتان پا عبور می­ کند.
۱۰.۵.۷.۲. عارضه زانوی ضربدری
زانوی ضربدری (ژئووالگوم یا زانوی برون گرد یا پای X) اختلال ارتوپدی است که همان گونه که در شکل ۸.۲ نشان داده شده است، مچ پا از یکدیکر فاصله پیدا کرده ولی زانو­ها به هم
چسبیده­اند. در این اختلال به علت زاویه داخلی ران و ساق پا، خط اعمال وزن به سمت بیرون از مرکز مفصل زانو انتقال می­یابد. این حالت باعث می­ شود که وزن بدن توسط جانب خارجی سطوح مفصلی زانو تحمل شود. این شرایط (فشار به سطوح خارجی مفصل) در طولانی مدت باعث خرابی و از بین رفتن غضروف مفصلی در آن ناحیه می­ شود و در X-ray ممکن است که تغییرات غضروفی قابل مشاهده باشد. در این اختلال لیگامنت جانب داخلی زانو تحت کشش ریادی قرار گرفته و باعث عدم ثبات و تعادل مفصل زانو گشته که در نتیجه آن را آماده آسیب پذیری می­ کند. همچنین عضله کشنده پهن نیام نیز در حالت کوتاه شدهقرار می­گیرد. اگر اختلال زاویه زانو به ۱۰ درجه برسد، اعمال وزن به ناحیه مورد ابتلا تا سه برابر افزایش می­یابد. لازم به ذکر است ژنو والگوم بیشتر در مردان مشاهده می­ شود و علت این عارضه می ­تواند بیماری­های متابولیکی و یا اختلالات پوسچری باشد (سخنگویی، ۱۳۷۹).
علایم فیزیکی عارضه زانوی ضربدری

1. 1. وجود فضای غیر طبیعی بین قوزک­های پا، وقتی که زانو­ها به هم چسبیده است و کشکک­ها به روبرو نگاه می­ کنند.

1. 1. والگوس ممکن است که در یک پا بیشتر از دیگری باشد (یک طرفه) که در این صورت بر طول اندام و ناحیه کمر نیز تاثیر گذار خواهد بود و باعث عدم تعادل آن می­ شود.

همچنین ممکن است

1. 1. ران چرخش داخلی و محدودیت در برابر چرخش خارجی داشته باشد.

1. 1. ساق (درشت نی) چرخش خارجی و محدودیت در برابر چرخش داخلی داشته باشد.

1. 1. استخوان کشکک به علت چرخش ران انحراف پیدا کند.

1. 1. پا دچار پرونیشن شود (جینکینز و همکاران، ۱۹۸۹).

از روش­های متداول اندازه گیری این ناهنجاری استفاده از متر نواری، خط کش، کولیس یا کالیپر است. برای اندازه گیری میزان ژنووالگوم (واگوس) زانو­های آن­ها را باید در حالت اکتنشن کامل قرار داد به صورتی که کشکک­های زانو به سمت جلو بوده و به روبرو نگاه کنند. سپس فاصله بین دو قوزک داخلی مچ پا مطابق با شکل ۲-۹ از طریق متر نواری، خط کش، کولیس یا کالیپر اندازه گیری و ثبت می­ شود (نوربخش و همکاران، ۱۳۷۹، جینکینز و همکاران، ۱۹۸۹).

شکل ۶.۲. روش اندازه گیری زانوی ضربدری با بهره گرفتن از خط کش
البته برای غربال کردن می­توان از روش خط شاقولی نیز استفاده کرد. برای این منظور فرد پشت صفحه شطرنجی یا خط شاقولی می­ایستد. در حالت طبیعی خط مرجع در امتداد طولی از سر استخوان ران (مفصل ران) شروع می­ شود و از مرکز استخوان کشکک و ستیغ درشت نی عبور کرده و در میان شست و انگشت دوم فرود می ­آید. در فرد مبتلا به ژنووالگوم بسته به شدت عارضه، خط شاقولی به سمت داخل پا متمایل شده و از روی انگشت شست به سمت داخل عبور می­ کند (نوربخش و همکاران، ۱۳۷۹).
در برخی از متون حرکات اصلاحی، این عارضه به ۴ درجه به شکل زیر تقسیم شده است:
(درجه ۱) فاصه بین دو قوزک از ۵/۲ سانتی­متر کمتر است.
(درجه ۲) فاصه بین دو قوزک بین ۵/۲ تا ۵ سانتی­متر است.
(درجه ۳) فاصه بین دو قوزک بین ۵ تا ۵/۷ سانتی­متر است.
(درجه ۴) فاصه بین دو قوزک از ۵/۷ سانتی­متر بیشتر است (جینکینز و همکاران، ۱۹۸۹).
۱۱.۵.۷.۲. انحراف مچ پا به خارج- پا­های دمر
این ناهنجاری با عنوان پا­های چرخیده به خارج نیز شناخته شده است. و با برآمدگی دو قوزک داخلی و صافی کف پای کاذب که با پیچش داخلی مچ پا ایجاد شده ­اند، مشخص می­ شود. بهترین درمان برای این ناهنجاری استفاده از یک وسیله طبی از همان سنین اولیه و استفاده از یک سری تمریناتی است که حرکات خم شدن پنجه پا، خم کردن مچ پا به پایین و چرخش خارجی را در بر می­گیرد (هایاشی و یاکوبی، ۱۹۸۵).
۱۲.۵.۷.۲. پای چرخیده به داخل- پیچش داخلی درشت نی
این عارضه که اغلب از آن به عنوان پای چرخیده به داخل یاد شده است با چرخش داخلی در مفاصل ران مشخص می­ شود. این امر باعث می­ شود که زانو­ها چرخش داخلی پیدا کنند
(عارضه زانوان متقاطع) و پنجه­های پا به سمت داخل بچرخند (هلال زاده، ۱۳۸۵). در واقع پیچش داخلی غیر طبیعی درشت نی معمولا در ارتباط با چرخش پاشنه به داخل یا زانوی پرانتزی است. این تغییر شکل به صورت تکی بسیار کم مشاهده می­ شود. مشکل اصلی چرخش انگشتان به داخل است. قوزک داخلی نسبت به قوزک خارجی در سمت عقب قرار می­گیرد. درگیری معمولا متقارن است و چون انگشتان با زاویه­ی حدود ۱۵ الی ۳۵ درجه در سمت داخل قرار دارند، مرکز جاذبه­ی بدن در خارج دومین استخوان کف پایی (که مرکز شعاع پاست) می­افتد. در بچه­های بزرگ­تر این تغییر مرکز جاذبه­ی بدن از طریق صاف (راست) و دور کردن جلو پا جبران می­ شود. این عارضه می ­تواند مادرزادی یا اکتسابی باشد. در شکل مادر زادی پیچش داخلی درشت نی کشکک می ­تواند خیلی زیادتر از حالت طبیعی به داخل بچرخد اما چرخش به خارج در حد طبیعی است. این عارضه ممکن است در نتیجه­ یک تغییر شکل ثابت استخوانی، کوتاهی بافت نرم، فلج عضلانی، عدم تعادل عضلانی و یا تغییر در صفحه­ی مفصلی باشد (۱۲).
۸.۲. بررسی پیشینه تحقیقات
۱.۸.۲. تحقیقات انجام شده در داخل کشور
علیرضا بیاتی در سال ۱۳۹۳ به مقایسه شاخص­ های اصلی آنتروپومتریکی، بیومکانیکی، فیزیولوژیکی، روانی و وضعیت قامتی اسکلتی- عضلانی تیر اندازان نخبه بزرگسال زن و مرد پرداخت. نتایج تحقیق نشان داد که بین شاخص­ های اصلی آنتروپومتریکی، بیو مکانیکی، فیزیولوژیکی و روانی تفاوت معنا داری بین دو گروه وجود داشت وتنها در وضعیت قامتی، اسکلتی- عضلانی تیراندزان نخبه زن و مرد تفاوت معنا داری مشاهده نشد (بیاتی، ۱۳۹۳).
شیخ در سال ۱۳۹۲ به مقایسه شاخص­ های اصلی آنتروپومتریکی، بیومکانیکی، فیزیولوژیکی، روانی و وضعیت قامتی اسکلتی- عضلانی فوتسالیست­های زن تیم ملی ایران و زنان غیر ورزشکار پرداخت. نتایج تحقیق نشان داد بین شاخص­ های اصلی آنتروپومتریکی (جز در پهنای تنه از سطح ناف، محیط تنه در سطح لگن، بیشترین محیط ساق وچربی دو سر)، بیومکانیکی جز در استقامت عضلانی (درازونشست)، توان عضلانی (پرش سارجنت)، چابکی (ایلینویز)، تعادل ایستا (تست لک لک) وتعادل پویا، وضعیت قامتی (جز در پشت کج، پشت گرد و کف پای صاف)، و آسیب­ها (جز در آسیب سر، ران، زانو ومچ پا) اعضای تیم ملی فوتسال بانوان و زنان غیر ورزشکار تفاوت وجود ندارد (شیخ، ۱۳۹۲).
ولی اله زلفی در سال ۱۳۹۲ به مقایسه شاخص­ های اصلی ویژگی­های آنتروپومتریکی، بیومکانیکی، روانی ووضعیت قامتی اسکلتی- عضلانی پسران ۱۸-۱۵ ساله منطقه بزینه رود استان زنجان پرداخت. نتایج تحقیق نشان داد که بین گروه ­های مختلف آزمودنی­های پژوهش به لحاظ قد، ارتفاع از زائده آخرومی، محیط تنه در سطح سینه، فاصله دو بال، بیشترین محیط بازو، محیط آرنج، بیشترین محیط ساعد، ارتفاع زانوتا زمین و چربی ساق پا از پارامتر­های آنتروپومتریکی وتوان عضلانی (پرش سارجنت)، قدرت (قدرت مچ دست)، تست ستاره (در جهت قدامی داخلی، داخلی وخلفی) از پارامتر­های بیومکانیکی وسیستول، ضربان بعد از فعالیت و رکورد ۵۴۰ متر از پارامتر­های فیزیولوژیکی و به لحاظ اختلال در عملکرد اجتماعی و برون گرایی و شادمانی از ویژگی­های روانی وکتف وزانوی پرانتزی از پارامتر­های وضعیت قامتی اسکلتی- عضلانی در بین گروه ­های سنی ۱۵، ۱۶، ۱۷ و ۱۸ ساله تفاوت معناداری وجود دارد (زلفی، ۱۳۹۲).
مهربان در سال ۱۳۹۲ به مقایسه شاخص­ های اصلی ویژگی­های آنتروپومتریکی، بیومکانیکی، فیزیولوژیکی، روانی و ناهنجاری­های اسکلتی- عضلانی دختران ۹ تا ۱۱سال شهر یاسوج پرداخت. بنا به نتایج وی بین شاخص­ های اصلی ویژگی­های آنتروپومتریکی (جز در محیط کمان پا، وزن، پهنای سر، محیط تنه در سطح لگن، ارتفاع از زائده آخرومی، محیط آرنج، محیط زانو، محیط ران، بیشترین محیط ساعد، قد، محیط تنه در سطح ناف، چربی سینه­ای، چربی فوق خاصره­ای، چربی زیر بغل، پهنای مچ دست، طول ران و پهنای آرنج)، بیومکانیکی (جز در انعطاف، توان (پرش طول و پرتاب توپ)، چابکی (ایلینویز)، سرعت (۴۰متر سرعت) و تعادل (تست yخلفی داخلی)، فیزیولوژیکی، سلامت روانی، هوش هیجانی، تیپ شخصیتی (جز در پذیرا بودن) و وضعیت اسکلتی-عضلانی دختران ۹ تا ۱۱سال تفاوتی وجود ندارد. در گروه سنی۹ سال کف پای گود، شست کج، پهنای لگن در حالت نشسته، طول ران، قد، پهنای مچ دست، پهنای تنه از ارتفاع نوک سینه، در گروه سنی ۱۰سال پرش طول و مواردِ برون گرایی، قطر قوزک، چربی سه سر، چربی ران، درازونشست، تعادل (تست y در قسمتخلفی داخلی) و اختلال عملکردی و افسردگی برای ۱۱ساله­ها به عنوان شاخص اصلی شناسایی شدند (مهربان، ۱۳۹۲).
بیاتی در سال ۱۳۹۲ به مقایسه شاخص­ های اصلی آنتروپومتریکی، بیومکانیکی، فیزیولوژیکی، روانی و وضعیت قامتی قبل و بعد از بلوغ دختران ۱۳-۱۱ ساله پرداخت. ۶۰ دختر ۱۳-۱۱ ساله قبل و ۴۰ دختر ۱۳-۱۱ ساله بعد از بلوغ استان البرز به صورت نمونه تصادفی در دسترس به عنوان آزمودنی در این تحقیق شرکت کردند. نتایج تحقیق نشان داد که بلوغ موجب تفاوت در شاخص­ های اصلی آنتروپومتریکی، بیومکانیکی، فیزیولوژیکی، روانی و وضعیت قامتی در دختران ۱۱ تا ۱۳ ساله شده است. در ویژگی­های آنتروپومتریکی، قد در دختران قبل از بلوغ و محیط تنه در سطح سینه در دختران بعد از بلوغ چشمگیرتر است و به مرور توانایی­های حرکتی و آمادگی جسمانی آن­ها بهبود می­یابد و به همین نسبت ناهنجاری­های اسکلتی بیشتر دیده می­ شود (بیاتی، ۱۳۹۲).
کریلی در سال ۱۳۹۱ به مقایسه شاخص­ های اصلی ویژگی­های آنتروپومتریکی، بیومکانیکی، فیزیولوژیکی، روانی و ناهنجاری­های اسکلتی– عضلانی در دختران ۹ تا ۱۱ سال پرداخت. یافته­های تحقیق نشان داد رشد موجب تفاوت در شاخص­ های اصلی ویژگی­های آنتروپومتریکی، بیومکانیکی، روانی و ناهنجاری­های اسکلتی–عضلانی در دختران ۱۱-۹ ساله شده است. در ویژگی­های آنتروپومتریکی ترکیب بدن در دختران ۹ ساله، محیط اندام در دختران ۱۰ ساله و طول اندام در دختران ۱۱ ساله چشم گیرتر است و به تدریج قدرت و استقامت عضلانی آن­ها افزایش یافته و در کل مهارت­ های حرکتی آن­ها بهبود می­یابد. همچنین کودکان به تناسب رشد جسمانی با احساسات جدید که در نتیجه دگرگونی­های جسمانی پدید می ­آید و موجب برانگیخته شدن حالات روحی و روانی آن­ها می­ شود، سازگارتر می­شوند (کریلی، ۱۳۹۱).
رحمتی در سال ۱۳۹۱ به مقایسه شاخص­ های اصلی ویژگی­های آنتروپومتریک، بیومکانیک، روانی و ناهنجاری­های اسکلتی- عضلانی دختران ۱۸-۱۶ ساله منطقه یک شهر تهران پرداخت. نتایج تحقیق نشان داد که فقط بین زائده آخرومی تا سطح زمین، طول سر، چربی تحت کتفی، چربی شکمی، چربی سه سر و چربی دو سر از پارامتر­های آنتروپومتریکی و استقلال و واقع گرایی از بین پارامتر­های هوش هیجانی در بین گروه ­های سنی ۱۶ تا ۱۸ ساله تفاوت معناداری وجود دارد، که می­توان گفت تعادل ایستا (تست لک لک) برای گروه سنی ۱۶ سال، واقع گرایی برای گروه سنی ۱۷ سال و چربی شکمی و تحت کتفی برای ۱۸ ساله­ها به عنوان شاخص اصلی شناسایی شدند (رحمتی، ۱۳۹۰).
حسینی در سال ۱۳۹۰ به مقایسه بین ویژگی­های آنتروپومتریکی، بیومکانیکی و ناهنجاری­های اسکلتی زنان ۱۸ تا ۳۵ سال ورزشکار و غیر ورزشکار پرداخت. یافته­های تحقیق نشان داد بین میانگین­های قد نشسته، پهنای آرنج، پهنای تنه در سطح ناف، محیط تنه در سطح ناف، محیط ران در قسمت میانی و شاخص کورومیک و تیپ بدنی مزومورفی زنان ورزشکار و غیر ورزشکار تفاوت معنادار وجود داشت. در مورد فاکتور­های بیومکانیکی بین میانگین قدرت، سرعت، چابکی، استقامت و تعادل زنان ۱۸ تا ۳۵ سال ورزشکار و غیر ورزشکار تفاوت معنادار تایید شد. در مورد ناهنجاری­های اسکلتی، انحراف جانبی ستون مهره­ها، انحراف گردن به جلو و شکم افتاده تفاوت معنا دار تایید شد. نتیجه می­گیریم که ورزشکار بودن می ­تواند در برخی از فاکتور­های آنتروپومتریکی، بیومکانیکی، و ناهنجاری­های اسکلتی تأثیر مثبتی داشته باشد (حسینی، ۱۳۹۰).
شادمانی در سال ۱۳۹۰ به بررسی رابطه لوردوزیس کمر با ویژگی­های آنتروپومتریکی، ترکیب بدنی و آمادگی جسمانی در دانش ­آموزان دختر هنرستان تربیت بدنی شیراز پرداخت. یافته­های تحقیق نشان داد بین لوردوزیس کمر با شاخص توده بدنی (BMI) دانش ­آموزان تربیت بدنی (r=0. 351) در سطح ۰۱/۰<α با ۹۹ درصد اطمینان رابطه معناداری وجود دارد و بین لوردوزیس کمر با درصد چربی بدن (BF%) دانش ­آموزان تربیت بدنی رابطه معناداری وجود دارد. بین لوردوزیس کمر با نسبت دور کمر به باسن (WRH) دانش ­آموزان تربیت بدنی رابطه معناداری وجود ندارد. همچنین بین لوردوزیس کمر با قدرت عضلات شکم دانش ­آموزان تربیت بدنی رابطه معناداری وجود ندارد (شادمانی، ۱۳۹۰).

آزادسازی صنعت واسطه گری مالی از طریق اعطای مجوز فعالیت در بازار به بازیگران خارجی، عامل مهم دیگری است که بر نقدشوندگی بازار اثر مثبت دارد. حضور واسطهگران خارجی و پیامد آن که افزایش تعداد بازیگران است، موجب افزایش رقابت و سرعت بازار میشود. نیاز احتمالی به رقابت با بازیگران جهانی، عامل اصلی آزادسازی خدمات واسطه گری در مالزی بوده است. مالزی دریافته است که وجود صنعت واسطه گری کارآمد تا حدی موجب افزایش نقدشوندگی بازار میشود. همچنین افزایش ارتباط جهانی واسطه گران موجب دسترسی به منابع نقدی بین المللی خواهد شد.
بنا بر اظهار پاسخدهندگان، مقامات ناظر بازارها به منظور افزایش بازیگران خارجی به آزادسازی نظام اعطای مجوز روی آوردهاند. تقریبا تًمامی پاسخدهندگان ادعا کردهاند که واسطهگران خارجی مجاز به مشارکت در بازارهایشان هستند، اگر چه به لحاظ مجوزدهی و راه اندازی فعالیت محلی یا الزامات مشارکت تفاوتهایی وجود دارد.
کشورهای اروپایی نیز تحت مقررات اتحادیه اروپا، آزادی راهاندازی و تغییر مکان فعالیتها را مجاز میدانند. همچنین برخی کشورها آزادیهای بیشتری را در اعطای مجوز در نظر گرفتهاند. به عنوان مثال کشور اسرائیل به شرکتهای مدیریت مشاوره سرمایه گذاری و صندوقهای سرمایه گذاری مشترک اجازه داده است که بدون اخذ مجوز محلی به ارائه محصولات و خدمات خود بپردازند.
اگرچه شواهد قوی مبنی بر وجود ارتباط روشن بین تاسیس شرکتهای خارجی و نقدشوندگی وجود ندارد، پاسخهای کلی حاکی از آن است که مشارکت خارجی میتواند به ارتقای استانداردها و مجموعه بازار کمک کند. همچنین اعتقاد بر این است که حضور بازیگران خارجی، موجب انتقال تجربه و نوآوری در توسعه محصولات و خدمات شرکتی میشود. پیشرفت در حوزه های مذکور در ضمین رشد و بلوغ بیشتر بازارهای داخلی مؤثر است. این امر در بلندمدت موجب افزایش دسترسی سرمایه گذاران و اعتماد به بازارهای نوظهور داخلی خواهد شد (همان منبع ، ۱۳۸۷ ، ۱۶ )^[۴۵].
۴-۲-۲-۲ دسترسی به بازار
همگام با رشد بازارهای نوظهور، بسیاری از این بازارها به منظور افزایش کارایی و دسترسی سرمایه گذاران به بازار سرمایه در جستجوی راه حلهای^[۴۶] فنی هستند. هدف اکثر این اقدامات، تسهیل ورود جریانهای سرمایه گذاری جهانی به بازار داخلی است. معمولاً به سرمایه گذاران نهادی و حرفهای که خواستار کنترل بیشتری بر معاملات خود هستند، توجه خاصی میشود. این امر مستلزم آن است که بورسها امکانات دسترسیهای ارائه شده به مشارکتکنندگان را، مجددا فًراتر از سیستم سنتی کارگزار-معاملهگر، سازماندهی کنند.
با جهانی شدن بازارها و افزایشرقابت، بورسها باید در کنار جذب سفارش از جوامع سرمایه گذاری بین المللی، موقعیت خود را نیز تثبیت کنند. بورسهای بازارهای نوظهور نیاز مبرمی به ایجاد مسیری کارا برای دسترسی سرمایه گذاران به بازارهایشان دارند. دسترسی مستقیم به بازار^[۴۷]، توسعه تکنولوژی پیوندافزار باز^[۴۸]و امکان دسترسی از راه دور از جمله ساز و کارهای مورد استفاده هستند.

کشورهای چین تایپه، لهستان و مالزی روش های دسترسی مستقیم به بازار و دسترسی از راه دور را مؤثر دانستهاند. دسترسی مستقیم به بازار در حال حاضر توسط بورسهای مالزی و تایلند فراهم شده است. عدم اجرای دستی ( سرعت ) و نیز ناشناخته ماندن معاملات دو ویژگی برجسته این نوع دسترسی است که برای سرمایه گذارانی نظیر صندوقهای پوشش خطر و مؤسساتی که از استراتژی خرید و نگهداری اوراق بهادار پیروی میکنند^[۴۹] ، ضرورت به حساب میآید. انتظار میرود روش دسترسی مستقیم به بازار به دلیل امکان پذیرش استراتژیهای سرمایه گذاری مختلف، شامل معاملات مبتنی بر الگوریتم و برنامه، امکان دسترسی را برای انواع بیشتری از سرمایه گذاران فراهم آورد. معاملات مبتنی بر الگوریتم و برنامه به سرمایه گذاران اجازه میدهد تا به نحو مطلوبتری اجرای معاملات را با اهداف مشتریان تطبیق دهند، در عین حال امکان کنترل مستقیم بهترین اجرای معامله را نیز برای مشتریان فراهم میآورد.
بنا بر نتایج تحقیق، به جز اسرائیل که تنها پاسخدهندهای است که از روش دسترسی از راه دور به عنوان روشی یاد کرده است که میتواند بر نقدشوندگی تاثیر مثبت داشته باشد، این روش دسترسی در بازارهای نوظهور، کمتر توسعه یافته است.
۵-۲-۲-۲ معامله ی اینترنتی
به منظور افزایش دسترسی محلی سرمایه گذاران جزء، برخی کشورها امکان معاملهی اینترنتی را نیز فراهم آورده اند. در معامله ی اینترنتی، سرمایه گذاران از طریق کانالهای ارتباطی الکترونیکی اقدام به ثبت سفارش و تایید نتایج معامله ی خود میکنند. در نوع پیشرفته ی آن، فرایند به صورت خودکار تکمیل میشود. نمونهی برجستهی این نوع معاملات در کره در حال اجراست که در آن کل فرایند از ثبت سفارش گرفته و پیگیری آن، اجرای سفارش تا تایید معامله کاملاً خودکار است و بنابراین امکان معامله در کوتاهترین زمان ممکن فراهم است. در مدلهای کمتر توسعه یافته لازم است کارگزار مجدداً به صورت دستی سفارشهای برخط سرمایه گذار را وارد سیستم کند.
میزان موفقیت معاملات اینترنتی در کشورهای مختلف، متفاوت است. به طور کلی موفقیت این روش به میزان دسترسی به زیرساختهای مخابراتی با پهنای باند قوی و سطوح بالای نفوذ اینترنتی بستگی دارد. همچنین تفاوتهای هزینهای این روش با روش های معاملاتی غیر اینترنتی عامل مهمی است. مالزی اظهار داشته است که هزینه ی معاملات اینترنتی به منظور تشویق گسترش معاملات اینترنتی، حتی در حالت خوشبینانه، مناسب نیست.
در مقابل در برخی از کشورهای مورد بررسی، بهرهگیری از معاملات اینترنتی تاثیر عمدهای بر افزایش نقدشوندگی بازار به خصوص بازارهای ابزارهای مشتق داشته است.
مشاهده شده است که معاملات برخط منافع زیادی برای بازار به ارمغان می آورد. تجارب بازارهای مختلف نظیر آمریکا، چین تایپه و کره نشان میدهد که معاملات برخط موجب افزایش حجم و سرعت معاملات و سهولت ایجاد سفارش میشود. بر اساس تحقیقات انجام شده در کشور هنگ کنگ و آمریکا نیز سرمایه گذاران برخط ریسکپذیرتر هستند و تمایل به نگهداری کوتاه مدت سهام دارند.
از همه مهمتر این که معاملات برخط امکان ترکیب کارکردهای مختلف بازار را فراهم میآورند، در نتیجه هزینه معامله کاهش مییابد. این امر انگیزه سرمایه گذاران را برای معامله افزایش میدهد. تاثیر معاملات اینترنتی به ویژه در کره چشمگیر بوده است، به طوری که معاملات برخط ۵۰ % کل معاملات بازار را تشکیل میدهد. گسترش معاملات برخط تاثیر عمدهای بر هزینه های معاملات و الگوهای معاملاتی سرمایه گذاران داشته است. کاهش هزینه های معاملاتی باعث شده است که سرمایه گذاران به منظور دستیابی به سودهای کوتاهمدت به انجام معاملات بیشتر تشویق شوند و در نتیجه خرید و فروش سهام طی یک روز^[۵۰] افزایش یابد. هماکنون معاملات طی روز، ۳۰ % کل معاملات انجام شده در بورس کره را تشکیل میدهد.
تأثیر معاملات برخط از دو جنبه قابل بررسی است. اول اینکه با فرض وجود زیرساختها و سطوح نفوذ اینترنتی، راه ارتباطی پرتحرک و سریعی برای معاملات و توزیع ایجاد میشود. این روش توان جذب بسیاری از سرمایه گذاران جزء را به بازار دارد. در عین حال، رقابت معاملات برخط با روش های سنتی معاملات کاهش هزینه های معاملاتی را در پی دارد. به عنوان مثال شرکتهای سنتی کارگزاری در کره، کارمزدهای کارگزاری خود را در رقابت با معاملات برخط کاهش داده اند. پس نتیجه نهایی، کاهش هزینه معاملات سرمایه گذاران است.
دسترسی به گروه زیادی از سرمایه گذاران جزء از طریق اینترنت – و آنهایی که فعالانه به انجام معامله در بازار میپردازند- در افزایش سطوح نقدشوندگی بازار نیز تاثیرگذار است (همان منبع ، ۱۳۸۷ ، ۱۸ )^[۵۱].
۶-۲-۲-۲ آزادسازی حساب سرمایه
افزایش کنترلهای سرمایهای یا وضع محدودیتهای سرمایهای به وضوح بر نقدشوندگی اثر معکوس دارد. کنترل سرمایه که توسط دولت مالزی در واکنش به بحران مالی آسیا در سپتامبر ۱۹۹۸ به اجرا درآمد، باعث خروج سریع وجوه از این کشور شد . پس از این رخداد، به تدریج در مالزی محدودیتهای کنترلهای سرمایهای حذف شد و اقدامات اصلاحی متنوعی در راستای طرح جامع بخش مالی^[۵۲] و طرح جامع بازار سرمایه^[۵۳] آغاز گردید. برخی از محدودیتهای حذف شده، موانعی بودند که قبل از بحران مالی آسیا پیش روی سرمایه گذاران خارجی قرار داشتند، لذا اقدامات انجامگرفته اخیر در ارتباط با افزایش آزادسازی، مورد استقبال شدید این سرمایه گذاران قرار گرفته است.
تجربه اسرائیل نشان داد که حذف محدودیتهای ارزی، موجب افزایش نقدشوندگی بازار میشود، فرصتهای بیشماری را پیش روی سرمایه گذاران خارجی قرار میدهد و موجب نوآوری بیشتر در طراحی ابزارهای داخلی میگردد.
شایان توجه است که حذف محدودیتهای کنترل سرمایهای اثرات دو جانبهای بر نقدشوندگی در بازار داخلی دارد. همراه با تأثیرات بلندمدت مثبت، در کوتاهمدت این اقدام ممکن است باعث خروج سرمایه از بازار شود. زیرا بازیگران بازار پرتفوی خود را در واکنش به شرایط در حال تغییر بازار مورد بازبینی قرار میدهند. حجم جریانهای خروجی، به میزان رقابت بین المللی کشور و همچنین درجه حساسیت ذاتی بازار بستگی زیادی دارد.
حذف محدودیتهای کنترل سرمایهای، یکپارچگی بازار داخلی را با بازارهای جهانی افزایش خواهد داد. افزایش جریانهای سرمایه اغلب منجر به یکپارچگی بالای بازارهای جهانی و داخلی میشود. یعنی قیمتهای سهام داخلی به توسعهی بازارهای جهانی حساستر میشوند. این گردش سریع ممکن است بر سیاستهای پیچیده کلان و سیاستهای نرخ ارز تاثیر منفی داشته باشد. افزایش نوسان نرخ ارز مانع سرمایه گذاریهای بلندمدت شرکتهای داخلی میشود. در عین حال، یکپارچگی بالا میتواند عامل محرک توسعهی بیشتر بازارهای داخلی باشد. برای مثال واسطه گران داخلی ممکن است تحت فشار سرمایه گذاران سیستمهای معاملاتی خود را ارتقاء داده یا اینکه مقامات ناظر داخلی مجبور شوند ساختارهای قانونی موجود را به منظور پشتیبانی از ابزارهای مالی متنوع تر تغییر دهند.
یکی از موانع پیش روی نوآوری اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا^[۵۴] برای یکپارچه سازی منطقهای، دسترسی محدود به سرمایه است. حرکت به سمت آزادسازی کنترلهای سرمایهای، موجب تسهیل جریانهای سرمایه بین مناطق میشود و در نتیجه الزامات نظارتی را ساده تر خواهد کرد (همان منبع ، ۱۳۸۷ ، ۱۹ )^[۵۵].
۷-۲-۲-۲ هزینه های معامله
به طور کلی بازارهای نوظهور در مقایسه با بازارهای توسعه یافته و کامل، به نسبت حجم معاملات، هزینه های معاملاتی بیشتری دارند. همچنین در برخی بازارها در مقایسه با کشورهایی که نرخ را بازار تعیین میکند، مقام ناظر در کارمزدها و مالیاتها مداخله میکند.
یکی از موضوعات مورد بررسی در تحقیق، تاثیر منفی ساختار کلی هزینه ها )شامل نرخهای رایج کارمزد و مالیاتهایی نظیر هزینه تمبر و مالیات معاملات) بر معاملات و در نتیجه نقدشوندگی است. چندین پاسخدهنده از جمله چین تایپه و رومانی وجود ارتباط بین نقدشوندگی و ساختار کلی هزینه ها را تایید کردهاند. در چین تایپه مشاهده شده است که با کاهش هزینه های معاملات، نقدشوندگی نیز افزایش مییابد. تجربهی رومانی در این زمینه، نشان دهنده آن است که تقویت بورس و کاهش هزینه های معاملاتی متعاقب آن، باعث افزایش ناگهانی نقدشوندگی شده است.
از طرف دیگر، کشورهایی نظیر تایلند پاسخ دادهاند که کاهش هزینه های معاملات اثری بر نقدشوندگی ندارد. مالزی و لهستان نیز تجارب مشابهی داشته اند. در کشورهایی که مالیات بر عایدی سرمایهای وجود ندارد، مطابق انتظار حجم معاملات نیز بیشتر است.
این نکته قابل توجه است که امروزه بورسها به منظور افزایش نقدشوندگی به کاهش هزینه های معاملات روی آوردهاند. بورسها حوزه های مشخصی را که نیاز به افزایش نقدشوندگی دارند، تعیین میکنند و به تناسب هزینه های معاملاتی مربوط را کاهش میدهند. در این زمینه میتوان به بورس مالزی اشاره کرد که اخیراً هزینه های معاملات در بازار ابزارهای مشتق را کاهش داده است. همچنین در برخی بازارها، ارائه دسترسی مستقیم از طریق معاملات برخط منجر به حذف واسطه گری و افزایش رقابت با بنگاههای سنتی کارگزاری شده و کاهش حق الزحمه ها و کارمزدها و هزینه های نهایی را در پی داشته است. در بازارهایی نظیر کره و چین تایپه، سطح نقدشوندگی به طور چشمگیری افزایش یافته است. همچنین، پیشبینی میشود آزادسازی صنعت کارگزاری از طریق اعطای مجوز به کارگزاران خارجی منجر به کاهش هزینه های معاملات شود، هر چند این امر هدف
اولیه آزادسازی صنعت کارگزاری نبوده است.
راهبردی که میتوان به منظور افزایش تحرک بازار اتخاذ کرد، ایجاد اطمینان در مورد توانایی سرمایه گذاران در حداکثرسازی بازدهی سرمایهگذاریشان است. هزینه های معاملات در گزینش سهام توسط سرمایهگذار و فرایند تصمیمگیری وی عامل مهمی محسوب میشود. با فرض برابری سایر شرایط، سرمایه گذاران ترجیح میدهند در بورسهایی سرمایه گذاری کنند که کمترین هزینه معامله را دارند. بنابراین کاهش هزینه های معاملات به افزایش نقدشوندگی منجر میشود (همان منبع ، ۱۳۸۷، ۲۰ ) ^۱.
۸-۲-۲-۲ زیرساختهای معاملاتی
به طور کلی اکثر پاسخدهندگان تاکید کردهاند که توسعه تکنولوژیکی سیستمهای معاملاتی اثر مثبتی بر نقدشوندگی بازار دارد. زیرساختهای معاملاتی مدرن و پیشرفته با این مشخصات شناخته میشوند:
امکان استفاده از سیستمهای معاملاتی انعطاف پذیرتر را فراهم میکند. این امر به نوبه خود به مؤسسات فعال بازار کمک میکند که محصولات و خدمات جدید را با روشی مقرون به صرفه و کاراتر ارائه کنند؛
ساز و کار معاملاتی کاراتری را ایجاد میکند. این امر به فرایند سریعتر اجرای سفارشها منجر میشود، بدین ترتیب که مثلاً موتور معاملاتی^[۵۶] میتواند هر دو حالت تطبیق پیوسته یا حراج را که موجب بهبود فرایند کشف قیمت میشود، ارائه کند؛
سیستمهای پیشرفته پیامرسانی الکترونیک که امکان ارتباط مستقیم آتی با سایر بورسها به منظور همکاریهای استراتژیک یا دسترسی مستقیم به بازار توسط واسطه های خارجی رافراهم میآورد؛
سیستم و تکنولوژی بهکاررفته در آن برای سازگاری با تغییرات آتی در نوسانهای بازار و حجمهای معاملاتی، به اندازه کافی پیشرفته، قابل اعتماد و انعطافپذیر است. همچنین قابلیت تطبیق با افزایشساعات معاملاتی را دارد؛
از کارکردهای سیستمی نظیر “معاملات به قیمت پایانی ^[۵۷]” که به طور بالقوه باعث افزایش حجم معاملات میشود، برخوردار است. برای مثال یورونکست^[۵۸] با افزودن این کارکرد به سیستم توانسته است حجم معاملات خود را تا ۱۰ % افزایش دهد. همچنین سیستمهای پیشرفته امکان ثبت سفارشهای متنوع و استراتژیهای معاملاتی تعریف شده توسط کاربر (انواع سفارشهایی که دیگر توسط بورس قابل تعیین نخواهند بود، اما با توجه به استراتژی معاملاتی سرمایه گذار قابل تعریف هستند) را فراهم میآورند؛
سیستم معاملاتی جدید در برخی بورسها، در نهایت امکان همگرایی بازارهای ابزارهای مشتق و سهام را در یک سیستم واحد ایجاد خواهد کرد که با بهره گرفتن از آن دسترسی به گروه بزرگتری از بازیگران بازار میسر خواهد شد.
هدف از توسعه تکنولوژیکی بازار ثانویه، بهبود دسترسی بازار و فراهم کردن مدلهای معاملاتی مختلف است. در عین حال تکنولوژی های جدید، عامل توسعهی ساختارهای بازار نظیر ظرفیت بازارسازی، مدلهای پیچیده معاملات خرد سهام یا معاملات کمتر از واحد پایه معاملاتی^[۵۹] و غیره است. تمامی این عوامل در نهایت باعث افزایش نقدشوندگی بازار میشوند.
از پیشرفتهای تکنولوژیکی که بیش از همه توسط پاسخدهندگان تحقیق به آن اشاره شده است، امکان دسترسی مستقیم به بازار و معامله اینترنتی است که قبلاً ذکر شد. در بازارهای نوظهور، ساز و کار دسترسی از راه دور، شبکه ارتباطات الکترونیکی یا سیستم معاملاتی جایگزین^[۶۰] کمتر متداول است.
مشاهده شده است که بازارهایی که از سیستمهای حراج دستی، به سیستمهای خودکار روی آورده اند، شاهد تاثیرات مثبت و روشن آن بر نقدشوندگی بوده اند. برای مثال از سال ۲۰۰۵ معاملات بورس برزیل فقط به روش الکترونیکی انجام میشود و معاملات در تالار کاملاً حذف شده است. با بهره گرفتن از این روش، امکان ثبت بیش از پنج میلیون سفارش در طی روز وجود دارد. همچنین واردکنندگان سفارش میتوانند سفارشهای خود را به طور مستقیم از مسیرهای مشخصی وارد سیستم معاملات کنند. این امر موجب افزایش چشمگیر تعداد معاملات، کاهش دامنه ی نوسان قیمتها (همچنین افزایش پیوستگی قیمتها) و روان شدن فرایند معاملات در سیستم شده است.
اجرای سیستم معاملات الکترونیک مبتنی بر مظنه^[۶۱] (نظیر یورونکست) در لهستان، تاثیر زیادی بر نقدشوندگی بازار داشته است. در این سیستم امکان معامله پیوسته سهام و ابزارهای مشتق و همچنین معامله اینترنتی از طریق واسط ای.پی.آی^[۶۲] فراهم است. معامله ی اینترنتی (از طریق معاملات طی یک روز که در قراردادهای آتی رخ میدهد) بر نقدشوندگی در بازارهای ابزارهای مشتق تاثیر مثبتی داشته است.
۹-۲-۲-۲ محصولات
ابزارهای سرمایه گذاری موجود در بازار عامل مهمی است که جذابیت بازار را در نظر سرمایه گذاران افزایش میدهد. یکی از مهمترین مشخصه های بازارهای توسعه یافته، وجود محصولات سرمایه گذاری متنوع، به ویژه ابزارهای مشتق در آن بازار است. ابزارهای متنوع و پیشرفته، گزینه های مختلفی را پیش روی انواع سرمایه گذاران با درجه ریسک پذیری متفاوت قرار میدهند. همچنین میزان جذابیت ابزارهای سرمایه گذاری در دسترس، در کمک به تجهیز پساندازها به بازار سرمایه نقش مهمی ایفا میکند.
پاسخدهندگان تأکید کردهاند که گستردگی، تنوع و میزان پیچیدگی محصولات در جذب سرمایه گذاران اهمیت زیادی دارند. همچنین بنا به دلایل فوق الذکر در افزایش نقدشوندگی بازار نیز تاثیرگذار است.
انواع مختلف محصولاتی که هماکنون در دسترس سرمایه گذاران بازارهای نوظهور قرار دارد و به افزایش نقدشوندگی بازار کمک میکند، به شرح زیر است:
ابزارهای مشتق که اثر مستقیمی بر نقدشوندگی اوراق بهادار مندرج در آنها دارند؛
ابزارهای ساختار یافته و حق خرید سهام^[۶۳] به عنوان ابزارهای پوشش ریسک؛
قراردادهای آتی سهام ^[۶۴]که در هند عملکرد موفقیت آمیزی داشته اند )حدود ۵۰ % معاملات ابزارهای مشتق). البته، این ابزار در بورس مالزی نقدشوندگی را افزایش نداده است. به نظر میرسد که به کارگیری چنین ابزارهایی الزاماً موفقیت آمیز نخواهد بود و بستگی زیادی به محیط عملیاتی و وضعیت سرمایه گذاران هر بازار دارد.

۲ ـ ۴ ـ ۵ ـ توالی موسیقی درونی قافیه‌های داخلی
توالی موسیقی درونی قافیه‌های داخلی: ماند، خواند، ماند، حالتی سرشار از حیرت و گیجی توأم با ضربان خفیف قلب را القا کرده‌اند. صبر جماعت لبریز می‌شود و از او می‌خواهند تا راز بگشاید:
«برای ما بخوان!» خیره به ما ساکت نگه می‌کرد. اما پاسخ او نگاهی بهت‌زده و حیرت‌آلوده است. در این سکوت سترون، جز صدای جرینگ جرینگ زنجیرهای مرد، هنگام فرود آمدن، چیزی به گوش نمی‌رسد، گویی تنها صدای رسا و رها، هنوز و همچنان طنین جبر است که در دهلیز گوش ها می‌پیچد. فرود آمدن مرد، گویی فروریختن بنای آمال و آرزوهای آدمیان است. مرد، ویران و مبهوت، پرده از آنچه که دیده می‌گشاید:

نوشته بود
همان
کسی راز مرا داند که از این رو…
(اخوان ثالث، ۱۳۷۵: ۱۳۵)
و فاجعه با همه ثقل و سنگینی‌اش بر روح و جان همگان فرود می‌آید. طنین تکرار در گوشها می‌پیچد و دلها و دستها ویران می‌شوند. سطر آخرین، زنجیره توالی و تکرار تاریخ‌ ـ تاریخ شکست آدمی را در برابر چشمان خواننده تصویر می‌کند. گویی حیات سلسله‌وار بشر، سیری دورانی است بر مدار همیشگی دایره‌ای چرخان که اشکال و ابعاد مستدیر حاصل از این دوران آسیاب‌گونه، پیوسته انسان محبوس و مجبور را به فراسوهای موهوم این زندان گردان فرا خوانده است. اما سرنوشت آدمی، همانا پرواز در شعاع همین قفس مات و مدور بوده است که چرخ فلک‌‌وار، فراز و فرودی متوالی و متکرر دارد. بند آخرین شعر، تصویری عمیق و عاطفی است از افسردن و پژمردن جماعت گیج و گرفتار:
نشستیم
و
به مهتاب و شب روشن نگه کردیم
و شب، شط علیلی بود
(اخوان ثالث، ۱۳۷۵: ۱۳۵)
این بار، شب مانند دریایی بیمارگونه به نظر می‌رسد که همچنان بازتاب درون غم‌آلود و دردآمیز مردمان است. مردمانی تنها و ترک‌خورده. بیهوده نیست که شاعر در سطر دوم این بند، فقط و فقط از یک «و» عطف در ساخت یک مصرع مستقل بهره جسته است این و او عطف، معطوف به تاریخ تنهایی و تنهایی تاریخی ماست که در گوشه‌ای کز کرده است، بودنی است معطوف به زنجیره سطرها و سیطره‌های پیشین و پسین. اما با توجه به نظام اندیشگی شاعر، می‌توان از چشم‌اندازهای عینی نیز به تماشا و تأویل «کتیبه» پرداخت.
۲ ـ ۴ ـ ۶ ـ کتیبه مظهر تلاش و تکاپوی
از دریچه‌ای دیگر «کتیبه» می‌تواند مظهر تلاش و تکاپوی مداوم و مستمر توده‌ها برای برگرداندن سنگ جبر اجتماعی‌ـ سیاسی دوران باشد که همواره، همچون کوهی مهیب، حضور و استبداد جمعی، آگاهی و عقلانیت فردی و جمعی، با صوت و صفیری ناشناس، مردمان را به دگرگون‌سازی تقدیر فرا می‌خواند. آزاداندیشان، پیشگام این انقلاب و دگرگونی می‌شوند و مردمان نیز با عزم و پایداری سترگ خویش، و با تحمل رنجها و شکنجه‌های مستمر، بار جنبش های اجتماعی را بر دوش می‌کشند، اما فراتر از همه اینها، «کتیبه» در ما و با ماست. هر کس در زمان و مکانی کتیبه‌ای دورو در درون دارد که از هر سو بازتابی یکسان دارد. آنجا که اخوان می‌گوید:
نوشته بود:
همان،
کسی راز مرا داند
(اخوان ثالث، ۱۳۷۵: ۱۳۵)
که از این‌رو به آن رویم بگرداند واژه «همان» چکیده همه دیده‌ها و شنیده‌هاست از تماشای‌ هر دو سوی هستی. در این «همان» همه تجربه‌های تلخ بشر در مسیر رسیدن به «آن» موعود مقدس نهفته است. اما هنوز و همچنان «همان است و همان خواهد بود» این دور تسلسل، به مثابه تقدیری ازلی‌ـ ابدی همزاد آدمی است. اما آدمی به‌راستی تا به این حد محکوم و مجبور است؟ آیا نمی‌توان… ؟
سرنوشت مردمانی که می‌کوشند کوه عظیم جبر را جابه‌جا کنند، از منظری اساطیری، یادآور اسطوره یونانی سیزیف است. سیزیف نیز به جرم فریب خدایان، محکوم است که صخره‌های عظیم جبر بشری را که پیاپی‌فرود می‌آیند، به اوج بغلتاند و دوباره … ، بدین‌گونه تاریخ تلخ او، تکرار و تسلسل همین رنج ابدی است. بیهوده نیست که «آلبرکامو»‌ـ نویسنده و فیلسوف نامدار فرانسوی‌ـ سرنوشت انسان قرن بیستم را شبیه سرنوشت سیزیف می‌داند که باید زندگی را همچون سنگ سیزیف بر دوش خود حمل کند. (عقیلی آشتیانی، ۱۳۸۴: ۸)
«کتیبه» همچنین یادآور بن‌مایه داستان قلعه حیوانات اثر «جورج ارول» است که در آن جنبش آزادی‌خواهانه حیوانات در نهایت به استبداد تازه‌تری می‌ انجامد این داستان به طور سمبولیک فرجام انقلاب کمونیستی روسیه به رهبری لنین را که به دیکتاتوری پرولتاریای استالین انجامید به نمایش می‌گذارد… در نهایت، کتیبه، «دشنامی‌ است به تاریخ که جماعات انسانی را به دنبال نخود سیاه فرستاده است… » (براهنی، ۱۳۷۱ : ج۱، ۲۷۲)
۲ ـ ۴ ـ ۷ ـ ساختار کلامی «کتیبه»
ساختار کلامی «کتیبه» تلفیقی است از اسلوب زبان پر صلابت کهن و برخی امکانات زبان امروز از رهگذر همین تلفیق، شاعر هم در تکوین فضایی تاریخی‌ اساطیری توفیق یافته است و هم در تجسم فضایی عینی و عاطفی. از وجوه دیگر ساختار این شعر، روح روایی‌ دراماتیک آن است که قدم به قدم به پیوند روحی مخاطب با زنجیره حوادث و حالات شعر می‌افزاید؛ به نحوی که مخاطب در جریان سیال کنش و واکنشهای جسمی و روحی کاراکترهای شعر، نقشی فعال می‌یابد (همان)
۲ ـ ۴ ـ ۸ ـ نقاشی و نمایش دقیق
نقاشی و نمایش دقیق حالات و حوادث نیز در فرایند مشارکت خواننده با متن نقشی بسزا ایفا می‌کند. وزن سنگین شعر (مفاعیلن مفاعیلن..) با هنجاری موقر و مناسب با روایت، به‌خوبی کندی حیات و حرکت آدمیان را در چنبره جبر تاریخی و اجتماعی، مجسم کرده است؛ کما اینکه کمیت طولی سطرها همواره با کشش صوتی کلمات، با هنجار حوادث و نیز با حالات کاراکترها دارای تناسب ساختاری است؛ مثلاً پراکندگی و ناهمگونی طولی مصراع ها در ابتدای شعر از سویی، و پیوستگی و تساوی طولی آنها در بخش دوم شعر (به هنگام اتحاد و حرکت جماعت) از دیگر سو، مبین پراکندگی و پیوستگی افراد در دو برهه خاص از واقعه است. در سراسر شعر، خط مستقیم روایت شاعرانه بر بستر وحدت داستانی نیز به تشکل ارگانیک اجزای شعر مدد رسانده و مانع تشتت درون متن شده است.
۲ ـ ۴ ـ ۹ ـ اسلوب «روایت و مکالمه»
اخوان در سرودن «کتیبه» از اسلوب «روایت و مکالمه» به‌طور همزمان بهره جسته است. او بدون هیچ پیش‌زمینه و پیش‌ساختاری وارد حیطه متن می‌شود و روایت داستانی را به پیش می‌برد. روند داستانی‌ اثر، بر اساس شگرد حرکت از آرامش به اوج و سپس بازگشت به آرامش اولیه است. کما اینکه «ولادیمیر پروپ» استاد مردم‌شناسی دانشگاه لنینگرادـ نیز تغییر موقعیت یا رخداد را از عناصر اصلی روایت می‌داند (احمد اخوت، ۱۳۹۲: ۱۹)
۲ ـ ۴ ـ ۱۰ ـ عنصر مکالمه
عنصر مکالمه (Dialogue) نیز در شعر به تکوین فضایی حسی و ملموس بر بستر درام، یاری رسانده است؛ یا آنجا که در اواخر شعر، عمل داستانی عمدتاً بر پایه مکالمات به پیش می‌رود و شاعر خود به عنوان «دانای کل دخیل» در عرصه روایت و دیالوگ ها حضور دارد و با مراقبتی هوشیارانه تعادلی ساختمندانه بین سه عنصر روایت، مکالمه و تصویر برقرار ساخته است. با این‌همه، در آثار اخوان، غلبه روح روایی بر روند تصویری به وضوح نمایان است. به همین جهت برخی معتقدند که اخوان در عرصه اشعار روایی، بعضاً از منطق شعری فاصله می‌گیرد و آگاهانه یا ناخودآگاه به ورطه نظم و سخنوری در می‌غلتد. هر چند که او خود می‌گوید: «من روایت را به حد شعر اوج داده‌ام اما شعر را به حد روایت تنزل نداده‌ام.» (کاخی: ۱۳۹۰ ، ۲۰۰)
بی‌شک سلطه و سیطره روح روایت بر آثار اخوان از ذائقه تاریخ‌مدارانه او نشأت می‌یابد و همواره او را با سیمایی پیرانه و پدرانه بر منبر نقل و حکایت به تماشا می‌گذارد بی‌هیچ پروایی از اینکه چنین هیأت و هویت معهود و موقری، او را از چشم‌اندازهای تازه و تابناک محروم سازد گویی او بر این باور است که: «در گرایش به سوی نو و تازه، عنصری از جوانی و خامی نهفته است.» پس پیری و پختگی خود را پاس می‌دارد (همان)
۲ ـ ۴ ـ ۱۱ ـ کتیبه تندیس هنرمندانه
سخن آخر اینکه: کتیبه تندیس هنرمندانه سرشت شاعر است که با سرنوشت آدمی در گردونه رنج تاریخ گره خورده است. گویی اخوان خود را عصاره رنج و شکنج آدمیان محبوس و مجبور در تلاقی تنگ حلقه‌های زنجیر تاریخ می‌دانست. این سرشت و سرنوشت او بود که همواره آن روی کتیبه تقدیر را آن‌گونه بنگرد و بخواند که این رویش را. آیا نمی‌توانست «دیگر» ببیند و «دگرگون» بخواند؟ نه، نمی‌توانست، یا شاید هم نمی‌خواست، در هر حال این نتوانستن یا نخواستن، تقدیر شاعرانه او بود. هستی، برای او سکه‌ای دو رو بود که در هر دو رویش «پوزخند تاریخ» نقش بسته بود، و او تا آخرین لحظه عمرش نشنید یا نشنیده گرفت این دعوت را که:
سنگی‌است دو رو که هر دو می‌دانیمش
جز «هیچ» به هیچ رو نمی‌خوانیمش
شاید که خطا ز دیده ماست، بیا
یک بار دگر نیز بگردانیمش
(خویی، ، ۱۳۵۷: ۲۹۶)
مهدی اخوان به جامعه خویش متعهد است و فارغ از هر جایگاه و مقامی خود را مدیون آن ها می داند و فریاد می زند:
مردم! ای مردم
من اگر جغدم به ویران بوم
یا اگر بر سر
سایه از فرّ هما دارم
هرچه هستم از شما هستم
هرچه دارم از شما دارم
(اخوان ثالث: ۱۳۸۷: ۳۴۳)
علاوه بر این ها، اخوان معتقد است که شاعر نباید خویشتن را از جامعه جدا انگارد، بلکه باید کارکرد اجتماعی و اخلاقی را سرلوحه وظایف خویش قرار دهد (کاخی، ۱۳۷۱: ۲۵۲). وشاید به همین دلیل باشد که می گویند : «نیما آغازگر سمبولیسم اجتماعی در شعر نو فارسی بود و اخوان ثالث آن را به کمال رسانید» (لنگرودی، ۱۳۷۷: ۲۹۶).
بررسی های شعر مهدی اخوان نشان می دهد که پرداختن به اجتماع از برجسته ترین مؤلفه های شعر شاعر است و او هرگز خود را جدا از تعهد به جامعه احساس نمی کند.
۲ ـ ۵ ـ خوشا اقلیم خوزستان (۱۳۵۱ ـ آبادان)
در خصوص استان خوزستان قطعه های زیر را سروده است: دو شعر زیر به فاصله ده سال سروده شده است. شعر اول مربوط به قبل از جنگ تحمیلی است و شعر دوم در سال دوم بعد از جنگ: