فرمول کلی شیمیایی و معادله سینتیک عمومی و کلی مورد استفاده همان معادله (‏۳‑۱۱) است که بر اساس تعریف درجه تبدیل ذغالα و رابطه آن با وزن اولیه ماده و وزن ماده در دماهای مختلف؛ می‌توان آن را بصورت زیر نیز نوشت:

(‏۳‑۱۵)

W: وزن پلیمر و کامپوزیت
W₀: وزن اولیه کامپوزیت
A: فاکتور پیش‌نمایی نرخ ثابت(بر ساعت)
ΔE: انرژی فعالسازی در نرخ ثابت(calories/mole)
R: ثابت گازها (cal./°K.mole987/1)
T: دمای مطلق
F(W/W₀): تابع وزنی(مدل سینتیکی) ماده کامپوزیت
با توجه با اینکه در این پروژه با تغییرات وزن در برابر دما در نرخ گرمایش‌های متفاوت به بررسی پارامترها پرداخته شده، لازم است که با توجه به نکات گفته شده فرمول بالا را به فرمت و قالب دلخواه و مناسب در بیاوریم؛ لذا خواهیم داشت:

(‏۳‑۱۶)

که β نشان‌دهنده نرخ گرمایش است:
با گرفتن لگاریتم از معادله بالا؛ به معادله پایین خواهیم رسید:

(‏۳‑۱۷)

فرض می‌شود که با ثابت بودن مقدار W/W₀ مقدار تابع f(W/W₀) نیز ثابت باشد. این فرض متناسب با فرض غیروابسته بودن فرایند شیمیایی به دما و تنها وابستگی به وزن کامپوزیت می‌باشد.[۱۰۰]
تعیین انرژی فعالسازی^[۲۵۵]
انرژی فعالسازی E اولین پارامتر سینتیکی است که در این محاسبات بدست می‌آید و برای بدست آوردن این پارامتر هیچگونه نیازی به دانستن و داشتن اطلاعات در مورد مدل واکنش یا همان f(W/W₀) یا f(α) در این مرحله نیست.[۹۵]

براساس روش Friedman، بایست نمودار Ln(β.dα/dT) یا Ln[(-β/W₀)(dW/dT)] را در برابر معکوس دما رسم گردد. برای این کار مقادیر T در درجه تبدیل‌های ثابت(α) یا افت وزن (W/W₀)ثابت بر روی نموار ودر نرخ گرمایش‌های مختلف تعیین می‌شود.
محاسبات انجام شده برای هر چهار نمونه براساس W/W₀ با گام ۰۵/ انتخاب شده است،اما بازه انتخابی برای هر کدام از نمونه‌ها متفاوت است. بازه انتخابی افت وزن و محدوده تغییرات افت وزن برای پلی یورتان خالص ۹۵/۰-۲۵/۰؛ محدوده تغییرات افت وزن برای پلی‌یورتان/نانورس ۹۵/۰-۲۵/۰؛ محدوده تغییرات افت وزن برای پلی‌یورتان/اوره کندانس۹۵/۰-۳/۰ و محدوده تغییرات افت وزن برای پلی‌یورتان/نانورس/اوره کندانس ۹۵/۰-۳/۰ در نظر گرفته شده است.
دلیل این تفاوت و عدم در نظر گرفتن تغییرات و نوسانات مربوط به اوایل و اواخر تجزیه انجام دقیق‌تر محاسبات می‌باشد. در دیگر مقالات و کارهای انجام شده نیز نظیر این فرضیات ؛جهت انجام بهتر محاسبات و حذف عدم قطعیت و ثبات در اوایل و اوخر فرایند تجزیه؛ در نظر گرفته شده است.[۹۵]
مقادیر (-β/W₀)(dW/dT) و T را برای هر W/W₀ و برای هرکدام از نرخ‌های گرمایش °C/min10،۲۰ و۶۰ تعیین می‌شود.از نقاط بدست آمده به ازای هر میزان درصد افت جرم، یک خط عبور خواهد کرد که بوسیله رگرسیون خطی^[۲۵۶] نقاط بدست خواهد آمد. در واقع برازش یا رگرسیون خطی^[۲۵۷] به شما کمک می‌کند تا علاوه بر تشخیص روند تغییر داده‌ها، بتوانید تا حدودی وضعیت داده‌ها را پیش‌بینی^[۲۵۸] کنید. R² ضریب رگرسیون و خطی سازی است،و هر چه مقدار آن به یک نزدیک‌تر باشد، تشخیص روند تغییر داده‌ها دقیق‌تر خواهد بود.
برای تمامی نمونه‌ها؛ نمودارهای Ln [(-β /W₀)(dW/dT)] در برابر ۱/T را برای هر کدام از مقادیر W/W₀ می‌کشیم.
در نتیجه گروهی از خطوط صاف موازی بدست خواهد آمد که شیبی برابر با E/R- و محل برخورد آن با محور عرضی نشان دهنده Ln[A.F(W/W₀)]_ave خواهد بود.
نمودار Ln [(β/W0)(dW/dT)] در برابر ۱/T برای هر چهار نمونه در شکل ‏۳‑۴ تا شکل ‏۳‑۷ نشان داده شده است:
شکل ‏۳‑۴:نمودار ](Ln [(β /W0)(dW/dT) در برابر ۱/T برای پلی‌یورتان خالص
شکل ‏۳‑۵:نمودارLn [(β /W0)(dW/dT)] در برابر ۱/T برای پلی‌یورتان/نانورس
شکل ‏۳‑۶:نمودار Ln [(β /W0)(dW/dT)] در برابر ۱/T برای پلی‌یورتان/اوره کندانس
شکل ‏۳‑۷:نمودار Ln [(β /W0)(dW/dT)] در برابر ۱/T برای پلی‌یورتان/نانورس/اوره کندانس
گفتیم که شیب هر خط برابر با -E/R و عرض از مبدأ نیز مقدار Ln[A.F(W/W₀)]_ave را به ما خواهد داد. داده‌های مربوط به انجام محاسبات برای هر نمونه از جدول ‏۳‑۱تا
جدول ‏۳‑۴ نشان داده شده است:
جدول ‏۳‑۱:داده های مربوط به انجام محاسبات انرژی فعالسازی پلی یورتان خالص:

جدول ‏۳‑۲: داده های مربوط به انجام محاسبات انرژی فعالسازی پلی یورتان/نانورس:

جدول ‏۳‑۳:داده های مربوط به انجام محاسبات انرژی فعالسازی پلی یورتان/اوره کندانس:

و هیچ دعایی نیست، مگر اینکه میان آن و آسمان ، پرده ای است تا آنگاه که بر پیامبر و بر خاندان او ، درود فرستاده شود ، آن پرده می دَرَد و دعا وارد می شود ، و هرگاه درود فرستاده نشود دعا برگردد(مجلسی ، ۲۷/۲۵۸) .
بنابراین بهتر است در ابتداء دعا ، با صلوات شروع شود چرا که هر کس حاجتی از خداوند متعال دارد با صلوات بر محمد و آل او شروع کند و او را با صلوات ختم نماید دعایش مورد قبول واقع می شود .

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۵-۱-۳-۴) طهارت جسمی و روحی :
در اسلام طهارت و پاکیزگی شرط اولیه و مقدمه بسیاری از واجبات شمرده شده و خداوند به پیامبر (ص) فرمودند : «لباس خود را پاکیزه کن» (مدثر/۴-۳) .
و همچنین او توبه کنندگان و پاکیزگان را دوست دارد۱ (بقره ،۲۲۲) علاوه بر طهارت باطنی ، پاکی دل و خلوص نیت ، پاکی ظاهری و داشتن وضو از شرایط استجابت است. از وضو به عنوان نور تفسیر شده و وضوی مجدد نور علی نور است.
ازامام صادق (ع) درباره طهارت نقل شده است :
«مَنْ تَوَضَّاً فَاَحْسَنَ الؤصَوْءَ ، ثُمَّ صَلی رَکْعَتینَ ، فَاتُمَّ رُکوعَها و سُجودَهُما ثُمَّ و أنثی عَلی اللهِ عَزّوجلَّ عَلی رَسُولِ اللهِ (ص) ثُمَّ سَأَلَ حاجَتَهُ فَقَدْ طَلَبَ مَضانِّهِ وَ مَنْ طَلَبَ الخیرَ فی مَظانِهِ لَمْ یخب»(محمد ری شهری ، ۴/۵۶۳۵).
(هر کس درست وضو بگیرد و دو رکعت نماز بگزارد و رکوع و سجود آنها را به طور کامل به جا آورد ، سپس سلام گوید و خدای عزوجل و رسول خدا را مدح کند و آنگاه حاجتش را بخواهد ، هر آینه به جا خواهش کرده و هر که به جا طلب خیر و خوبی کند ، نومید برنگردد).
از آنچه که دعا کننده ، هنگام نیایش نوعی ارتباط معنوی با خدای خویش برقرار می سازد ، داشتن وضو و طهارت و پاک بودن از هرگونه آلودگی ظاهری و معنوی ، در اجابت دعا مؤثر است بویژه که دعا عبادت محسوب شده است که با استناد به آیه ۶۰ سوره مؤمن ، دعا عبادت محسوب شده و جایگاه طهارت آن برای ما روشن می شود علی (ع) در این باره می فرمایند:
«اذا انَزَلَ بِکَ أَمْرُ عظیمٌ فی دینٍ اَوْ دُینا ، فَتَوَضَّأْ وَ اْرفَعْ یدَیکَ» (القبانچی ، ۹۵/۱۵۹).
(هرگاه کار بزرگ و دشوار دینی یا دنیایی روی می آورد ، وضو بگیر و دست هایت را بلند کن).
بعد از بیان این مطالب به نتیجه می رسیم که شخص دعا کننده باید آنچنان پاک و منزه گردد که حتی نیت و باطن خود را نیز آراسته گرداند.
موارد دیگری مثل خود را با عطر خوش بو کردن ، رو به قبله نشستن و درخواست ناروا نکردن ،… نیز در آداب قبل از دعا وجود دارد که مجالی برای بیان تک تک آنها نمی باشد در هر صورت ادب خواستن و طلب از بارگاه حق تعالی مؤثرترین چیز در دعاست اینکه بدانیم از چه کسی درخواست می کنیم.
۴-۴) آداب همراه دعا (آداب در حال دعا)
۱-۴-۴) دستها را به سوی آسمان بلند کردن
در روایات به «بلند کردن دستها به سوی آسمان» در حالت دعا بسیار تأکید شده است . گاهی در سیره پیشوایان دینی نیز می بینیم که آنان دستهای خود را هنگام دعا چنان می بردند که زیر بغل های آنان آشکار می شد برای مثال در ماجرای غدیر خم ، پیامبر اکرم(ص) در پیش از دعا برای علی (ع) ، دستهای او را چنان بالا برد که سفیدی زیر بغلش آشکار شد(تمیمی ،۱/۱۶).
و یکی از صحابه چنین نقل می کند که:«رأیت رسول الله (ص) یرفع یدیه فی الدُّعاء حتی یری بیاض إبطیه» (قشیری ،۲/۶۱۲؛ بخاری، ۵/ ۲۳۳۵).
(دیدم رسول خدا (ص) بلند می کرد دستانش در دعا تا جایی که سفیدی زیر بغلش نمایان می شد).
این توصیه نشان می دهد که لازمه دعا و درخواست حقیقی ، عجز و چاره خواهی صادقانه است ، و درخواست از سر صدق چنین می طلبد که دست را به سوی آسمان بلند کنیم همانگونه که مستمندان برای ابراز صدق در نیازمندی و برآورده شدن خواسته ، از سر ناچاری دستهای خود را به سوی طرف مقابل دراز می کنند تا عاطفه او را تحریک کنند.
همین معنا در دعا با خداوند نیز صادق است یعنی دعا کننده با بلند کردن دست های خود به سوی آسمان نهایت فقرخود را به تصویر می کشد و امواج رحمت الهی را به حرکت درمی آورد که در توصیف حالت امام حسین (ع) در دعای عرفه نیز آمده است : «ثُمَّ رَفَعَ یدَیهِ تِلْفَاءَ وَجْهِهِ کَاسْتِطعَامِ الْمِسْکینِ» (مجلسی ، ۹۵/۲۱۴؛ نراقی،۷۴۰).
تجربه نشان می دهد که در مجالس دعا ، دعاکننده هر چه بیش تر دستها را با چشمان اشکبار به آسمان بلند کنند ، صدقشان در اجابت خواهی و باورشان به قدرت الهی در برآوردن حاجات آشکارتر می شود.
فرمایش امام علی (ع) که : «در روبه رو شدن با دشواری ها پس از وضو ، دستانتان را به سوی آسمان بلند کنید » اشاره به این موضوع است . همچنین حضرت می فرمایند : «اِذ فَرَغ أَحَدَکُمْ عَنِ الصَّلاهِ فَلْیرْفَعْ یدَیهِ اِلَی السَّماءِ وَلْینْصَبْ فی الدُّعاءِ» (طوسی ، تهذیب الاحکام، ۲/۳۲۲) .
(هر کس از شما از نماز فارغ شد دستانش را به سوی آسمان بلند کند و در دعا بکوشد) .
و از حضرت علی (ع) پرسیدند : چرا باید دستها را به سوی آسمان بلند کرد در حالیکه خداوند همه جا هست . حضرت فرمودند : به دلیل آیه «’Îûur Ïä!$uK¡¡۹$# ö/ä۳è%ø—Í‘ $tBur tbr߉tãqè? » (الذاریات/۲۲) (چون رزق و روزی انسان از آسمان نازل می شود) (مجلسی ، ۷۷/۳۴۱) .
حالت فطری انسان ها که ناخواسته که به هنگام دعا دستهای خود را به طرف آسمان می گیرند و نیز توصیه به این کار در روایات فریقین ، برای برخی ساده اندیشان این پندار را پیش آورده که خداوند دارای مکانی خاص آن هم در آسمان ها است اینان وقتی به ظاهر آیاتی که در آن از استقرار الهی در عرش ، صعود و نزول فرشتگان و… سخن به میان آمده است برمی خورند ، در این باور خود به یقین می رسند ، غافل از آن که با وجود دلایل عقلی و نقلی غیر قابل انکار ، مبنی بر جسم و جسمانی نبودن خداوند ، باید از ظاهر این آیات دست شست و براساس قاعده حمل متشابه بر محکم ، این دست از آیات را تأویل کرد(رشاد،۴/۳۴۵).
مرحوم علامه طباطبایی در پاسخ به کسانی که ادب بلند کردن دست ها را به سوی آسمان در حالت دعا ، به دلیل بروز شبهه جسمانیت خداوند انکار کرده اند می نویسد :
«این که بلند کردن دست ها به سوی آسمان ، اشاره به وجود خداوند در آسمان باشد ، سخنی مردود است ؛ زیرا حقیقت تمام عبادت های بدنی ، تنزیل و فرود آوردن معنای قلبی و توجه باطنی بصورت و ظاهر ، و آشکار ساختن حقایق فراتر از ماده در قالب جسمانیت است ، چنانچه این امر را در نماز ، روزه ، حج و امثال آن و نیز اجزا و شرایط آنها مشاهده می کنیم.
اگر این تنزیل نباشد ، عبادت بدنی معنا نخواهد داشت.
از این جمله است دعا که تمثیل توجه قلبی و درخواست باطنی است ؛ درست به مثابه ی درخواستی که در میان ما انسان ها متداول است و می بینیم که فقیر مستمند و فرودست از شخصی ثروتمند و دارای منزلتِ برتر ، درخواست برآوردن حاجت می کند و در این حالت دست خود را به سوی او می گشاید و با ذلت برآوردن خواهش خود را می طلبد »(طباطبایی ،۲/۳۸) .
۲-۴-۴) عمومیت دادن به دعا
وقتی صحبت از دعا می شود در ذهن هر کس دعا ، یک امر شخصی و فقط به نفع و برای خود انسان به ذهن می آید ولی وقتی وسیع تر و یا دیدی بازتر به مسئله فکر کنیم خواهیم فهمید که نباید در دعا فقط به نیازهای خود بسنده کنیم بلکه باید به دیگران نیز تعمیم دهیم و آنها را نیزدر دعای خود شریک کنیم .
پیامبر اکرم (ص) می فرمایند :
«اذا دَعا اَحَدٌ فَلْیعُمَّ ، فَإنَّهُ أَوْحَبُ لِلدُّعاءِ ، وَ مَنْ قَدَّمَ اَرْبَعِینَ رَجُلاً مِنْ إِخْوانِهِ قَبلَ أَنْ یدْعُوَ لِنَفْسِهِ ، اسْتُجِیبَ لَهُ فِیهِمْ وَ فِی نَفْسِهِ » (مجلسی ،۹۰/۳۱۳) .
(هرگاه کسی دعا کند باید آن را عمومیت بخشد ، زیرا در دعا واجب تر است و هرکه چهل تن از برادرانش را در دعا بر خود مقدم کند دعایش در حق آنان و خودش مستجاب می شود).
وهمچنین پیامبر اکرم (ص) می فرمایند : وقتی کسی دعا می کند آن را عمومیت دهد (و برای دیگران نیز دعا کند)چرا که باعث استجابت دعا می شود(کلینی ،۴/۴۳-۲۴۲) .
خود معصومین ـ صلی الله علیه و آله ـ این نکته را رعایت می کردند . امام حسن ـ علیه السلام ـ می فرمایند:
یک شب مادرم به دعا ایستاد و من هر چه گوش کردم نشنیدم برای خودش دعا کند. پرسیدم چرا فقط برای دیگران دعا می کنید و خود را فراموش کرده اید مادرم فرمود : «الجَّار ثمُّ الدَّار» «اول همسایه بعد اهل خانه» (حرعاملی ،۷/۱۱۲؛مجلسی،۹۳/۳۸۸) کسی که نزد کرمی حاجتی دارد گاهی حاجت دیگران را وسیله حاجت خود قرار می دهد به اینکه اول حاجت دیگران عرضه می دارد که آن کریم بداند او به شأن دیگران بیش از خود اهتمام دارد که این خود موجب زیادتی لطف و حاجت روایی است یا اینکه حاجتی که خود دارد برای دیگران می طلبد پس حاجت او را نیز به وجه احسن روا نماید.
یا اینکه درخواستن حاجت دیگران را با خود شریک نماید که این هم خوش آیند طبع کریمان است که آدمی فقط در فکر خودش نباشد و دیگران را فراموش ننماید چنانچه خداوند بندگان خود را چنین تعلیم فرموده است : «x‚$­ƒÎ) ߉ç۷÷ètR y‚$­ƒÎ)ur ÚúüÏètGó¡nS $tRω÷d$# xÞºuŽÅ_Ç۹$# tLìÉ)tGó¡ßJø۹$# »

یکی دیگر از خادمان نیز بیان می کند:
” کسانی اند که در جلسات مذهبی شهر خودشان خدمت می کردند؛ خدمت به عاشورا، محرم و هیئت… اینها تو کار خدمتگزاری به زائرین موفق ترند.”
۴-۴-۴-۳) پاداش درونی: پاداش درونی در واقع پاداش روانشناختی است که افراد از انجام کارهای معنادار و عمل خوبشان دریافت می کنند. پاداش درونی بر اساس احساس معنادار بودن کار، احساس کارآمدی، احساس خودمختاری و احساس پیشرفت حاصل می شود (همنر، ۱۹۷۴). در واقع پاداش درونی خادمان در احساس معنادار بودن کارشان نهفته است چرا که بر اساس آموزه های اسلامی کاری معنادار است که یا خیر دنیا داشته باشد و یا خیری در آخرت. بنابراین از آن جهت که خدمت کردن به زائرین در واقع کمکی است که نیازی از یک انسان برطرف می شود اهمیت پیدا می کند ضمن اینکه برای چنین خدمتی پاداش اخروی ارزشمندی نهفته است. بنابراین اگر خادمی چنین ادراکی نسبت به کاری که انجام می دهد داشته باشد، قطعا در نحوه عملکردش تأثیر مثبت خواهد داشت. در این زمینه یکی از خادمین چنین بیان می کند:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

“شما برای هر ساعت و هر ثانیه که کار می کنی اگر بدانی، در آخرت چه پاداشی داری اگر این مسجل بشود برای فرد قطعا اون خدمت صد در صد مناسب خواهد بود. در غیر اینصورت برخی از همکاران هستند که می گویند مگه چقد به ما پول می دهند که حالا من شب نگیرم بخوابم. درحالی که اگر بداند که چه پاداشی برای این بی خوابی می گیرد خودش داوطب می شود برای نخوابیدن.”
یکی دیگر از خادمین نیز در این رابطه می گوید:
“نگرش یا نگاه به پاداش مادی لذت خدمت را کمرنگ می کند در حالی که با توجه به پاداش لذت آور قلبی حتما مادیات هم خواهد آمد و به قول حافظ:
تو بندگی چو گدایان به شرط مزد مکن
که خواجه خود روش بنده پروری داند.”
۴-۴-۴-۴) قانون مداری: پای بندی خادمین به اصول، استانداردها، رویه ها و دستورالعمل های خدمتی که مانع از اعمال سلیقه های شخصی در امور مشخص می شود نیز از جمله عواملی است که رفتارخادمانه را تحت تأثیر خود قرار می دهد. در این زمینه یکی از خادمین چنین تشریح می کند:
“چون مهمترین بخش از خدمتی که ما به زائر ارائه می دهیم در هتل هاست، باید بر اساس قانون هتلداری و استاندارد شغلی هتلداری عمل نماییم. اگر هر یک از خدمه ها به سلیقه خود عمل نمایند، کارمون ناموزون شده و چیزی که باید بشود نمی شود.”
یکی دیگر از خادمین نیز مطرح می کند:
“اگر اونجا هرکسی بخواهد اظهارنظر شخصی بکند، کار از مسیر خارج می شود و اصلا به نتیجه نمی رسد و در نتیجه نارضایتی زائرین و مسئولین را در پی خواهد داشت.”
۴-۴-۴-۵) ادراک از نقش: منظور از ادراک از نقش، آگاهی شخص خادم نسبت به فلسفه حضور او در کسوت خادمی است. خادم باید بداند که چرا، برای چه کسی، در چه جایی، با چه جایگاهی و برای چه کاری آمده است. در این خصوص یکی از خادمان چنین می گوید:
“ تا خادم نداند که چرا اینجا آمده و چرا این مسئولیت به گردنش گذاشته شده است، نمی تواند خدمت خوبی ارائه دهد. مسئول انبار را گذاشتن که خوراک زایر را تأمین کند پس اگر زایر چیزی خواست باید به او بدهد یا مسئول پذیرایی را گذاشتن که میزغذا را آماده کند پس اگر میز غذا کثیف شد، باید بدون هیچ ناراحتی ای تمیز کند و رو ترش نکند و خم به ابرو نیاورد.”
۴-۴-۴-۶) ایده پروری: ایده پروری اشاره به فراهم شدن شرایطی است که تحت آن شرایط خادم بتواند اندیشه های نو و ایده های خلاقانه خود را در جهت ارائه خدمت بهتر به زائرین بیان کند و مورد حمایت قرار بگیرد. در این زمینه یکی از خادمین چنین مطرح می کند:
“ درجایی تنها بودم و خدمت می کردم خیلی موفق تر بودم چرا چون که من خودم آن ایده ای که داشتم را با فراهم بودن شرایط و استقلال لازم راحت تر انجام دادم و کارهای بزرگی را انجام دادم.”
۴-۴-۴-۷) آگاهی فرهنگی: اشاره دارد به دانش و آشنایی خادمین از ارزش ها، باورها و هنجارهای دیگر فرهنگ ها بگونه ای که بتواند در هنگام خدمت رسانی به آنها ملاحظات فرهنگی شان را داشته باشد. در این خصوص یکی از خادمین چنین می گوید:
“خادم خوب از نظر فرهنگی باید آگاهی فرهنگی داشته باشد چرا که با اقوام و فرهنگ های مختلف، گویش ها و آداب و رسوم مختلف برخورد دارد.”
و یا در جای دیگری مطرح شده است:
“خادم باید بتواند با تحصیلاتی که دارد، نسبت به فرهنگ های دیگر آگاهی داشته باشد و مطابق قرهنگ طرف مقابل عمل نماید.”
۴-۴-۴-۸) رهبری اثربخش(شناخت، جهت دهی، تکریم): به منظور شکل گیری و تثبیت رفتارخادمانه اثربخش، سرپرست تیم که به عنوان رهبر گروه اطلاق می شود، نقش مهمی بر رفتار خادمان دارد. اثربخشی چنین رهبری در مرحله نخست در شناخت توانایی ها و قابلیت های خادمان است. در مرحله دوم رهبر می بایست این توانایی ها را مدیریت کرده و در جهت خدمتگزاری مطلوب به زائرین مورد بهره برداری قرار دهد. و در نهایت با اثرگذاری روحی و روانی بر شخص خادم، او را مورد تکریم خود قرار دهد. پیرامون این موضوع یکی از خادمین چنین اظهار می کند:
“سرپرستان تیم های اعزامی می بایست متناسب با توانایی افراد به خادمان مسئولیت بدهد و باید بتوانند خادمان را بجا هدایت نمایند.”
یکی دیگر از خادمین نیز بیان می کند:
“سرپرستان باید در کنار کار فیزیکی که از افراد می خواهند به جهت روانی خادمان را بسازند. آنها را تکریم نمایند، به شخصیتشان احترام بگذارند و نسبت به روحیات خادمان تحت سرپرستیشان آگاهی داشته باشد.”
۴-۴-۴-۹) مشارکت در تصمیم: عبارتست از فراهم آوردن شرایطی که خادمان بتوانند در فرایند های تصمیم گیری گروهی مشارکت داشته باشند و ایده های خود را بیان نمایند. بنابراین اولا خادمان می بایست نسبت به مشارکت در تصمیم گیری از خود علاقه نشان دهند و ثانیا سرپرستان نیز باید تدابیری بیاندیشند که از این مشارکت ها به طور مؤثری استفاده نمایند. در این خصوص یکی از خادمین می گوید:
“اگر سرپرستان بخواهند نظرات شخصی خود را اعمال کنند به جایی نخواهند رسید لذا در تصمیم گیری ها اگر افراد را نیز مشارکت دهد بهتر می توان نتیجه گرفت چرا که خادمین از زوایای کار به جهت حضور در مکانهای مختلف آگاهی بهتری دارند.”
خادم دیگری نیز می گوید:
“خودرأیی مدیران گروه ها اصلا کار درستی نیست و باید از ظرفیت های دانشی خادمان در موقعیت های مقتضی و تصمیم گیری ها استفاده نمایند.”
۴-۴-۴-۱۰) تشویق همکاران: تشویق همکاران و سرپرستان از جمله پاداش های بیرونی و بعضا مادی مثل اعطای هدیه قلمداد می شود که در جهت تشویق خادمان به خدمتگزاری بهتر مورد استفاده قرار می گیرد.از جمله اهمیت آن می توان به اثرات روانشناختی که در درون خادم شکل می گیرد اشاره کرد، چرا که چنین عملی، یک اقدام فرانقشی و دور از انتظار همکار خادم است، بنابراین به لحاظ روانی تأثیر بسزایی در تقویت رفتار خادمانه وی دارد. در این خصوص یکی از خادمین چنین مطرح می کند:
“یکی از خدمه های پیش کسوت در یکی از سفرها برای خدمه های سفر اولی هدیه می خرید تا تشویق بشوند خوب کار کنند. سرپرستان نیز در بعضی از مواقع با همین روش به بهبود و جذابیت روند کار خادمی کمک می کنند.“
در مجموع به صورت کلی می توان عوامل مؤثر بر رفتار خادمانه خادمان را در قالب شکل ۴-۲ ترسیم کرد:
عشق و علاقه
تمایل به خدمتگزاری
سرفرازی معنوی
حس معنویت
نگرش معنوی
درک منزلت شغلی
بینش معنوی
روانشناسی زائر
فرهنگ خدمت
نیک سیرتی
تعهد به خدمت
خود ارزیابی
بهداشت روانی
تحصیلات
تربیت خانوادگی
الگوبرداری
آموزش
تجربه و تمرین
پاداش درونی
قانون مداری
ادراک از نقش
ایده پروری
آگاهی فرهنگی
رهبری اثربخش
مشارکت در تصمیم

(۳۶-۵)
این مدل نیز جواب هایی کارا اما نامتعادل تولید می نماید که بموجب آن درجه عضویت اهداف مساله بهینه سازی تفاوت های فاحشی دارا می باشند که معمولا توسط تصمیم گیرنده قابل قبول نیستند.(حسنی و ترابی،۲۰۰۸).
برای حل مشکل بالا حسنی و طرابی مدلی ارائه دادند که ترکیبی از روش لیو و هوانگ و روش سلیم و اوزکاراهان بوده و از این مدل در حل یک مساله زنجیره تامین استفاده نموده اند.مدل ارائه شده توسط ایشان به قرار زیر می باشد:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

(۳۷-۵)
این مدل یک مرحله ای بوده و جواب های موثر و سازگاری نیز تولید می نماید. همچنین به دلیل دارا بودن پارامترهای مختلف قدرت مانور تصمیم گیرنده را افزایش می دهد. مدل ارائه شده توسط این دو محقق شباهت بسیار زیادی به مدل ” و فازی” ارائه شده توسط ورنر در سال ۱۹۸۸ (فرمول شماره ۲۸-۶) دارد که همانطور که بیان شد به فرم زیر می باشد.

در حقیقت تنها تفاوت این دو مدل وارد کردن وزن های متغیر _K ө به جای وزن های ثابت ۱/m می باشد.
۴-۵- نتیجه گیری
در این فصل به تفصیل به بهینه سازی فازی، دسته بندی های مختلف آن توسط محققین صاحب نظر و انواع روش های بهینه سازی فازی و مزایای آنها در قیاس با روش های بهینه سازی غیرفازی پی بردیم. تمامی روش های فوق بر خلاف روش های تولید کننده تنها یک جواب بهینه با توجه به اطلاعاتی که از تصمیم گیرنده دریافت می نمایند ارائه می دهند. بدین شکل دست تصمیم گیرنده در انتخاب به کلی بسته می شود و برای حصول به جوابی دیگر می بایست ورودی های جدیدی از تصمیم گیرنده دریافت نمود. علاوه بر این هرگز تصمیم گیرنده نمی تواند با فضای بهینه سازی در پیش رو از طریق مطالعه جواب های بهینه حاصل شده با یک دسته ورودی ثابت پی ببرد و مدام برای رسیدن به یک جواب مناسب تر مجبور به آزمایش های سعی و خطا خواهد بود. در فصل بعد برای حل این مشکل روش جدیدی را ارائه خواهیم داد.
فصل ششم- الگوریتم پیشنهادی
۱-۶-مقدمه
الگوریتم تعاملی چبیشف، به عنوان یکی از بهترین روش های بهینه سازی چند هدفه به منظور یافتن مجموعه جواب های غیر مسلط ( پشتیبانی شده و نشده) در بین محققین شناخته شده است. نحوه کارکرد و ویژگی های مهم این الگوریتم در فصل چهارم به تفصیل مورد بررسی قرار گرفت. این روش، با ارائه چندین جواب غیر مسلط مختلف به تصمیم گیرنده، دست وی را در انتخاب گزینه های گوناگون باز می گذارد و با تبادل اطلاعات بین آنالیست و تصمیم گیرنده در طول پروسه بهینه سازی و بالارفتن درک تصمیم گیرنده از سیستم تحت بررسی، فرصت مقایسه ضمنی پاسخ ها و همچنین قابلیت ادامه جستجو برای رسیدن به یک بردار هدف مقبول تر و نزدیک تر به بهینه ذهنی تصمیم گیرنده را (که در طول همین فرایند مقایسه و یادگیری حاصل شده است) فراهم می آورد.
با این حال، ایراداتی نیز بر این روش وارد است. مورد اول اینکه نمی توان انتظار داشت که پاسخ های حاصل از این روش، پاسخ هایی متوازن باشند زیرا اصلا یافتن پاسخ های متوازن در دستور کار این الگوریتم قرار ندارد و فرایندی برای آن تعریف نشده است. مورد دوم اینکه انتخاب پاسخ های مقبول تر تنها با استناد به معیار های ذهنی تصمیم گیرنده و بدون داشتن یک معیار ریاضی کمکی، امری مشکل است و ممکن است در جواب نهائی تاثیر منفی و غیرقابل کنترلی داشته باشد. این امر از آن جهت اهمیت دارد که خود این معیارهای ذهنی که تصمیم گیرنده می بایست بر اساس آنها اقدام به انتخاب پاسخ های ارجح نماید در طول کل فرایند بهینه سازی شکل می گیرند و نمی توان این معیارهای ذهنی را تنها ملاک انتخاب قرار داد. مورد سوم اینکه اگر پارامترهای مساله بهینه سازی مبهم باشند و بهینه سازی در فضای عدم قطعیت مورد نظر باشد این مدل نمی تواند به ما کمکی کنند.
از طرف دیگر، روش های بهینه سازی فازی که در فصل پنجم توضیح داده شد، می توانند به ما در تصمیم گیری در فضای غیر قطعی کمک نمایند و توانایی رفع و رجوع پارامترهای مبهم و در قالب اعداد فازی را دارا می باشند. با بهره گرفتن از مفاهیم تابع عضویت اهداف و اپراتورهای انبوهش توابع عضویت می توان جواب هایی مناسب با توجه به خواست تصمیم گیرنده و ویژگی های مورد نظر در پاسخ نهایی بدست آورد. می توانیم معیاری ریاضی برای مقایسه پاسخ های غیرمسلط حاصل شده باتوجه به درجه ارضای هر هدف مشخص بدست آوریم و به تصمیم گیرنده در انتخاب پاسخ های ارجح کمک نمائیم. با این وجود، این روش ها نیز کاستی های مربوط به خود را دارند .این روش ها، برخلاف روش چبیشف، فقط با توجه به اطلاعات اولیه ای که از تصمیم گیرنده دریافت نموده اند تنها یک جواب سازگار به تصمیم گیرنده ارائه می دهند و کنترل و جستجو برای سایر پاسخ ها، منحصرا از طریق تغییر پارامترهای اولیه ورودی به مساله میسر می باشد. فرایند یادگیری و درک سیستم مورد بررسی کلاً از الگوریتم بهینه سازی حذف شده و داد و ستد^[۱۶۶] جواب ها با توجه به معیار ذهنی تصمیم گیرنده ممکن نیست.
در این بخش از پایان نامه، برای رفع کاستی های هردو رویکرد، اقدام به ادغام رویکرد بهینه سازی چندهدفه فازی و بهینه سازی چند هدفه بر اساس فاصله چبیشف نموده ایم. الگوریتم حلی که ذیلا به طور کامل توضیح داده می شود، با رفع کاستی های ذکر شده هر دو رویکرد، در هر قدم مجموعه بردارهای اهدافی غیر مسلط برای ارائه به تصمیم گیرنده مهیا می نماید و علاوه بر آن به وی در انتخاب مجموعه جواب های ارجح کمک می کند. پاسخ های حاصله از این روش تعاملی برخلاف روش چبیشف ،متوازن می باشند که این امر با محدود کردن جستجوی اشعه های کاوشگر در زیرفضایی متوازن از فضای حل محقق می شود. در ادامه به تشریح روش پیشنهادی می پردازیم.
۲-۶-الگوریتم دو مرحله ای بهینه سازی فازی چبیشف
همانطور که قبلا اشاره شد، الگوریتم چبیشف با بهره گرفتن از اشعه های کاوشگری که حاصل از بردارهای وزنی پراکنده استفاده شده در این برنامه ریزی است ، می تواند یک بردار اهداف غیرمسلط پشتیبانی شده ویا پشتیبانی نشده ای را به ازای هر بردار وزنی محاسبه نماید. برای استفاده از مزایای بهینه سازی فازی نیازمندیم همانند تمامی روش های بهینه سازی چند هدفه فازی، از فضای بهینه سازی عددی به فضای ارضای اهداف منتقل شویم. یک تابع عضویت اکیدا یکنوای کاهشی یا افزایشی^[۱۶۷] می تواند برای چنین انتقالی از بهینه سازی عددی به درجه ارضای اهداف به کار گرفته شود (زاده، ۱۹۶۵). باید توجه داشت که عملکرد طراحی روش فازی وابسته به تابع عضویت به کار رفته می باشد. توابع عضویت مختلف می توانند نتایج مختلفی داشته باشند. اما اثبات شده است که تابع عضویت خطی می تواند پاسخ هایی با کیفیت مناسب برای بسیاری از زمینه ها حاصل کند. در نتیجه در این پژوهش برای ایجاد سطوح تمایل ذکر شده از توابع عضویت خطی استفاده می نمائیم.
اگر فضای شدنی اهداف را با Z نشان دهیم. می توانیم با بهره گرفتن از روش زیمرمن Z را به فضای درجه ارضای اهدافM تصویر نمائیم. روش زیمرمن با بهره گرفتن از نقطه ایده آل و ضد ایده آل هر تابع هدف و تعریف درجه عضویت خطی ارضای هدف بین دو نقطه مذبور ، این انتقال را میسر می سازد. برای مشاهده یک مثال گرافیکی به شکل شماتیک زیر دقت نمائید که دو فضا را در کنار هم نشان می دهد. توجه داشته باشید که فضای M همواره در مکعب واحد محدود می باشد.

شکل ۱-۶ : فضای اهداف
شکل ۲-۶- فضای ارضای اهداف

شکل ۱-۶، فضای اهداف و شکل ۲-۶ نگاشت همان فضا به فضای درجه ارضای اهداف را نشان می دهد.
همانطور که اشاره شد، در روش چبیشف معیار ریاضی مناسبی برای کمک به تصمیم گیرنده جهت انتخاب جوابهای با ارجحیت بیشتر وجود ندارد. با نگاشت Z روی M می توانیم با بهره گرفتن از یک معیار انبوهشی با ویژگی های مطلوب تعریف شده، این مشکل را رفع نمائیم. برای این منظور از معیار سازگار “و فازی” ارائه شده توسط ورنر که در فصل بهینه سازی فازی معرفی شده است به عنوان ملاکی برای تشخیص ارجحیت پاسخ ها استفاده می نمائیم.این ملاک، به تصمیم گیرنده کمک می کند که علاوه بر معیارهای ذهنی خود، مبنای دیگری برای انتخاب پاسخ های ارجح از بین دسته ای از پاسخ های غیر مسلط بدست بیاورد. همچنین، برای محدودکردن فضای اهداف غیرمسلط به زیرفضایی با میزان توازن و درجه انبوهش ارضای اهداف تنظیم شده، در فاز اول این مدل، از پاسخ حاصل شده از حل مساله بتوسط معیار “و فازی” استفاده می نمائیم. واضح است که این معیار همواره عددی بین صفر و یک تولید می نماید که صفر نشان دهنده برابر بودن تمام جواب ها با مقادیر ضد ایده آل ( و نتیجتا داشتن مقدار تابع عضویت صفربرای همه آنها) و مقدار یک نشان دهنده برآورده سازی کامل تمامی اهداف و رسیدنشان به مقدار ایده آل می باشد.
مدل شماره ۲۸-۵ را در نظر بگیرید که همان معیار “و فازی” ارائه شده توسط ورنر می باشد. در این مدل درجه ارضای هدف k ام و نشان دهنده کمترین درجه ارضای اهداف می باشد.این معیار یک ترکیب محدب از حد پائین درجه ارضای اهداف و مجموع موزون درجه ارضای هر هدف می باشد .پارامتر گاما نشان دهنده ضریب جبرانی بودن است. با افزایش این پارامتر به طور ضمنی بتوسط کنترل کمترین مقدار ارضای اهداف، جواب هایی متوازن تر از مدل بدست خواهد آمد. روشن است که با بهره گرفتن از معیار فوق و تغییر پارامتر گاما می توان هم جواب های متوازن و هم جواب های نامتوازن بدست آورد. هرچه گاما به صفر نزدیکتر باشد بدین معنی است که به مجموع ارضای توابع هدف بدون توجه به این نکته که ممکن است برخی از آنها خیلی کم و برخی دیگر خیلی زیاد برآورده شده باشند(جواب نامتوازن) اهمیت بیشتری داده ایم و بالعکس.
در فاز اول مدل، بتوسط حل مساله ریاضی مورد نظر با بهره گرفتن از معیار “و فازی” یک تک نقطه در M بدست می آوریم. فرض کنید که این نقطه را با w در فضای ارضای اهداف نشان بدهیم.
شکل ۳-۶- نگاشت نقطه بهینه ورنر روی فضای ارضای اهداف

همانطور که بیان شد، در بهینه سازی تعاملی ما بدنبال “بهترین ” جواب با توجه به یک تابع مطلوبیت خاص نیستیم، بلکه در فرایند بهینه سازی با تعامل با تصمیم گیرنده و مبادله مقادیر حاصل شده اهداف ، به سمت جوابی که به معیارهای ذهنی تصمیم گیرنده نزدیکتر است حرکت می نمائیم.
با وارد کردن محدودیت به مدل چبیشف که در آن عددی بین صفر و یک می باشد، بخشی از فضای ارضای اهداف را انتخاب می نمائیم که نزدیکتر به می باشد. زیر فضای انتخاب شده را می نامیم. بدین ترتیب تمامی جواب هایی که درون این ناحیه قرار دارند دارای این ویژگی هستند که ترکیب محدب حداقل مقدار آنها با جمع موزونشان بیشتر از مقدار تعیین شده ما می باشد.

شکل ۴-۶- فضای گسترش یافته معیار ورنر روی فضای اهداف
بدین ترتیب با محدود کردن فضای ارضای محدودیت ها، و سپس حل مدل چبیشف مربوطه یک مجموعه بردار اهداف غیرمسلط که معیار ترکیب محدب حداقل و مجموع ارضای اهداف همه آنها بیش از مقدار تعیین شده ما می باشد بدست خواهیم آورد. البته در طول الگوریتم این فضا نیز ممکن است با وارد کردن سطوح ذخیره RL در طی پروسه حل ( به منظور حفظ مقدار حداقل برای یک تابع خاص) کوچکتر گردد. در صورتی که محدودیت ترکیب محدب و محدودیت های سطوح ذخیره موجب شود که فضای حل نشدنی گردد می بایست یکی از ایندو محدودیت را تا حدی ریلکس نمائیم که فضای شدنی مساله امکان پذیر باشد.
در ادامه قدم های الگوریتم به طور کامل توضیح داده می شود.
۳-۶- قدم های الگوریتم دو مرحله ای بهینه سازی فازی چبیشف
قدم اول: انتقال از فضای فازی به فضای غیرفازی.

۲-۲-۲ شرایط اصلاحات یارانه‌ای
تجربه نشان داده است که برنامه‌های اصلاحی موفق در زمینه یارانه‌ها باید عموماً دارای شرایط زیر باشند:
الف) هدف‌گذاری صحیح: یارانه‌ها باید دقیقاً به دست آن دسته از افرادی برسد که هدف ما هستند و در ارائه آن نباید اهداف ما باهم تداخل پیدا کنند.
ب) کارا باشند: یارانه‌ها نباید به گونه‌ای باشند که باعث تخریب و تضعیف انگیزه تولیدکنندگان بشوند و یا سبب شوند که تا مصرف‌کنندگان به طور ناکارآمد مصرف کنند. همچنین باید انحرافات بازار را به حداقل برسانند.
ج) اصولی باشند: برنامه‌های یارانه‌ای و یارانه دهی باید از طریق تجزیه و تحلیل‌های هزینه- منفعت مورد تأیید قرار بگیرند.
د) عملیاتی باشند: کل مبلغ یارانه باید از نظر مالی قابل استطاعت باشد (برای دولت) و مدیریت یک پروژه یارانه‌ای باید از جهت مالی منطقی و توجیه‌پذیر باشد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ه) شفاف باشد: اطلاعات مربوط به مقدار یارانه‌ای که دولت می‌پردازد و نیز اطلاعات مربوط به دریافت‌کنندگان یارانه‌ها باید روشن و واضح باشد.
و) زمان‌دار باشد: شرط محدودیت زمانی باید در طراحی پروژه‌های یارانه دهی اعمال شود تا مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان به طور کامل و غیرقابل‌کنترل به یارانه‌ها وابسته نشوند. (مورگان، ۲۰۰۸)
۲-۲-۳ اهداف اصلاحات یارانه‌ای:
اهدافی که به طور کلی از سوی دولت‌ها و اعطاکنندگان یارانه مورد پیگیری و اجرا بوده است عبارتند از:
الف) تقویت دولت‌ها در رابطه با نقش‌هایشان که از طریق ارتقا، بهبود و توسعه رفاه اجتماعی صورت می‌گیرد.
ب) نوسازی و ساخت زیرساخت‌ها در مؤسسات و سازمان‌ها بالأخص در مناطق محروم.
ج) ارتقاء یک نوآوری، فناوری، یک ارزیابی و یا یک ایدۀ سیاسی.
د) مراقبت و نگهداری از ساختارها و بخش‌های مختلف اقتصادی نظیر: کشاورزی، صنعت نساجی و طبقه کارگری.
ه) بهبود عملکرد بازار از طریق ارتقاء شفافیت، رقابت و ارتباطات.
و) دسترسی همه مردم به خدمات پایه‌ای مثل آموزش و پرورش، خدمات سلامت، امنیت و … . (ایگر و همکاران، ۲۰۰۷)
۲-۲-۴ روش‌های پرداخت یارانه:
۲-۲-۴-۱ نظام کالایی: هدف این نظام اطمینان از دسترسی خانوارها به حداقل نیاز مصرفی می‌باشد. دلیل بالاتر بودن میل به مصرف در این نظام نسبت به نظام نقدی، آن است که این نظام دارای اثرات مثبت بیشتری بوده و احتمال اصابت آن به هدف خاص (رفع کمبود یک ماده غذایی خاص) نیز بیشتر می‌باشد.
۲-۲-۴-۲ نظام کالابرگی: استفاده از نظام کالابرگی یکی دیگر از روش‌های پرداخت یارانه است. در اغلب موارد، کالابرگ‌ها دارای ارزش پولی مشخصی بوده و با بهره گرفتن از آن می‌توان کالاهای معینی را خریداری نمود. استفاده از این روش، بین کشورهای در حال توسعه واقع در آمریکای لاتین (جاماییکا، ونزوئلا، هندوراس و مکزیک) و میان کشورهای در حال توسعه آسیایی و آفریقایی کشورهایی نظیر ایران، مصر و هندوستان برای کالاهای مصرفی یا غذایی مرسوم است.
۲-۲-۴-۳ نظام قیمتی عمومی: این روش از طریق کاهش قیمت مواد غذایی در بیشتر کشورهای در حال توسعه به ویژه آمریکای لاتین در دهه ۱۹۹۰ مورد استفاده قرار گرفته است. بخش عمده یارانه به کالاهایی اختصاص می‌یابد که سهم بیشتری در سبد مصرفی خانوارهای نیازمند دارند. هرچند دامنه شمول این نوع یارانه کلیه اقشار جامعه است. با بهره گرفتن از کشش‌های قیمتی و درآمدی می‌توان نوع کالاها را به گونه‌ای تعیین کرد که یارانه به (گروه‌های هدف) اصابت نماید.
۲-۲-۴-۴ نظام نقدی: در این نظام، یارانه به دو صورت یارانه مستقیم و غیرمستقیم (مشروط) پرداخت می‌شود. یارانه نقدی مستقیم به تدارک کمک در قالب (پول نقد) به فقرا و کسانی که در معرض خطر احتمالی بوده و در صورت فقدان پرداخت‌ها دچار فقر و تنگدستی خواهند شد، اطلاق می‌شود. یارانه نقدی غیرمستقیم به صورت مشروط در اختیار افراد قرار گرفته و افراد تحت پوشش موظف‌اند مبلغ مذکور را صرف سرمایه‌گذاری در زمینه‌هایی چون سرمایه انسانی نظیر حضور فرزندان در مدارس و یا استفاده منظم از خدمات بهداشتی پیش‌گیرنده نمایند. (شفیعی و همکاران ، ۱۳۸۷)
۲-۲-۵ یارانه‌ها و انواع آن:
دسته‌بندی‌های متعدد و تعاریف گوناگون از یارانه وجود دارد که در ادامه جهت آشنایی بیشتر به چند نمونه از این دسته‌بندی‌ها و تعاریف اشاره خواهد شد.
از نظر دسته‌بندی در حساب‌های مالی، یارانه در دو دسته مستقیم و غیرمستقیم طبقه‌بندی می‌شود.
۲-۲-۵-۱ یارانه مستقیم:
یارانه مستقیم مقدار هزینه‌هایی است که دولت به طور کلی برای حفظ منافع اقشار با درآمد پایین جامعه برای خرید کالاها و خدمات می‌پردازد. این نوع هزینه کرد عمدتاً دریافت‌کنندگان کاملاً مشخص و برخوردار از شخصیت حقوقی دارد؛ مؤسسات و شرکت‌های تولیدکننده و ارائه‌دهنده کالاها و خدمات زیربنایی که تولید و ارائه خدمتشان در جهت منافع عمومی، سبب زیان مالی آن‌ها می‌شود، از این دسته‌اند. همانند شرکت‌های تولیدکننده آب و برق و شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات حمل‌ونقل عمومی. یارانه مستقیم خود به دو نوع یارانه تولیدی و یارانه مصرفی تقسیم می‌شود.
۲-۲-۵-۲ یارانه غیرمستقیم:
یارانه غیرمستقیم یارانه‌ای است که بابت ثابت یا پایین نگاه‌داشتن قیمت مصرف‌کننده یا تضمین قیمت تولیدکننده اختصاص می‌یابد. این نوع یارانه جنبه کالایی دارد و گیرندگان آن متعدد هستند.
همچنین یارانه‌ها از منظر مرحله‌ای که کالا و خدمت مشمول یارانه می‌شود به سه دسته تقسیم می‌شوند: یارانه تولیدی، یارانه مصرفی و یارانه خدماتی.
تعریف یارانه تولیدی: یارانه تولیدی به هر نوع مداخله دولت در اقتصاد که منجر به کاهش هزینه‌های تولید برای تولیدکننده و یا افزایش قیمت دریافتی توسط تولیدکننده گردد، گفته می‌شود. به عنوان مثال، کمک‌های دولت به صنایع و کشاورزان از این دسته است.
تعریف یارانه مصرفی: یارانه مصرفی هم مانند یارانه تولیدی، به هر نوع تأثیر دولت که باعث شود مصرف‌کننده قیمتی کمتر از قیمت بازار را پرداخت نماید اطلاق می‌شود.
تعریف یارانه خدماتی: یارانه خدماتی عبارت است از برخی کمک‌های دولت به مؤسسات و شرکت‌های خدمات عمومی که خدمات خود را با قیمتی کمتر از هزینه تمام‌شده به مصرف- کنندگان عرضه می‌نمایند. به بیان دیگر، یارانه خدماتی یارانه‌ای است که دولت به منظور کاهش برخی از هزینه‌های خدماتی برای مصرف‌کنندگان، به پاره‌ای از خدمات عمومی پرداخت می‌کند. این قبیل خدمات بیشتر در برگیرنده خدمات عمومی شهری است. (روابط عمومی وزارت امور اقتصاد و دارایی، ۱۳۸۸)
همچنین با توجه به گستردگی موارد پرداخت و منابع و مصارف آن، یارانه‌ها می‌توانند به اشکال گوناگون دیگری نیز طبقه‌بندی می‌شوند:
بر اساس حساب‌های ملی شامل: یارانه مستقیم و یارانه غیرمستقیم،
بر اساس انعکاس هزینه‌های آن در حساب‌های ملی شامل یارانه پنهان و یارانه آشکار،
بر اساس موضوع مورد کمک شامل: کود، بذر، سم، شکر، روغن، گندم و غیره،
بر اساس مرحله‌ای که کالا یا خدمت مشمول دریافت آن می‌شود شامل: یارانه تولیدی، مصرفی، توزیعی، صادراتی، وارداتی و خدماتی می‌باشند. (یزدانی و همکاران ، ۱۳۸۹)
همچنین بر اساس اهداف دولت‌ها می‌توان یارانه‌ها را به گروه‌های زیر تقسیم‌بندی کرد:
اقتصادی: با هدف کاهش هزینه‌های تولید یا حمایت از مصرف‌کنندگان کالا و خدمت خاص.
اجتماعی: با هدف یارانه‌های مستقیم برای پیشگیری از بروز خسارت‌های احتمالی از جمله زمینه‌های سلامت، آموزش، تربیت بدنی.
فرهنگی: با هدف حمایت از بخش فرهنگ و هنر.
توسعه‌ای: با هدف تقویت زیربناهای اقتصادی و اجتماعی، کمک به ایجاد مؤسسات تحقیقاتی و انتقال علوم و تکنولوژی، کمک به تحصیل دانشجویان داخل و خارج از کشور به منظور تقویت سرمایه انسانی. (وثوق مقدم و همکاران ، ۱۳۹۰)
و بالأخره از این نظر که چگونه در جامعه توزیع می‌شوند به سه گروه یارانه باز (مثل یارانه بنزین قبل از سهمیه‌بندی که بدون محدودیت، به میزان متفاوت و بسته به اینکه که هر کس چه مقدار مصرف کند در اختیار همه قرار می‌گرفت)، یارانه سرانه (مثل یارانه کالاهای کالابرگی که به شکل محدود و مشخص و به طور مساوی و برابر در میان همه افراد جامعه توزیع می‌شود) و یارانه هدفمند (مثل یارانه به شکل بن‌ها و کالابرگ‌هایی که به گروه‌های مشخصی از افراد جامعه مانند کارگران، کارمندان، از کارافتادگان و مستمری‌بگیران پرداخت می‌شود) تقسیم می‌شود. (روابط عمومی وزارت امور اقتصاد و دارایی، ۱۳۸۸)
۲-۲-۶ روش‌های هدفمند سازی یارانه‌ها:
روش‌های متعددی برای هدفمند سازی یارانه ذکر شده است و نمی‌توان یک روش را به طور کلی به عنوان بهترین روش برگزید. پژوهشگران مختلف روش‌های گوناگونی را در هدفمند سازی مطرح کرده‌اند. گروش سه روش اصلی: ارزیابی فردی، هدفمند سازی گروهی یا جغرافیایی و خود هدفمند سازی را ذکر کرده است. گلوو و وان درگاگ بین دو شیوه هدفمند سازی تفکیک قائل شده‌اند. بر این اساس هدفمندسازی خصوصیتی و هدفمندسازی مستقیم و بر مبنای ارزیابی مستقیم از فرد یا خانوار را مطرح نموده‌اند. بانک جهانی در دسته‌بندی خود چهار روش را بیان کرده است که عبارتند از: هدفمندسازی فردی، هدفمندسازی گروهی، هدفمندسازی بر حسب نوع خدمت و خود هدفمندسازی که به اختصار هر یک را توضیح داده است.
۲-۲-۶-۱ هدفمندسازی بر مبنای ارزیابی فردی: استحقاق فرد برای دریافت خدمات از طریق ارزیابی خصوصیات فردی مثل درآمد، رفتار، وضعیت تغذیه، سن، وضعیت سلامت یا معیارهای دیگر قابل تعیین است. جمعیت هدفی که به این صورت مشخص می‌شوند می‌توانند یارانه‌های سلامت یا احیاناً مراقبت‌های رایگان سلامت را دریافت کنند. معمولاً در این شرایط سایر افراد برای دریافت خدمات مشابه باید هزینه واقعی آن را پرداخت کنند. در برخی شرایط نیز افراد را در این روش به صورت پلکانی طبقه‌بندی می‌کنند به نحوی که گروه هدف خدمات رایگان دریافت می‌کنند و گروه‌های دیگر با افزایش توان خرید، هزینه‌های بالاتری را می‌پردازند.
۲-۲-۶-۲ هدفمندسازی بر اساس خصوصیات گروهی: ارزیابی خصوصیات فردی معمولاً کاری مشکل است و در عمل چندان کارایی ندارد. اگر مشخص باشد از لحاظ اقتصادی اکثریت ساکنین یک منطقه جغرافیایی گروه هدف برای دریافت یارانه محسوب می‌شوند؛ در این شرایط ارائه یارانه به همه ساکنین منطقه کارایی بسیار بیشتری خواهد داشت تا اینکه بخواهیم با هزینه اجرایی بالا به ارزیابی خصوصیات فردی هر یک از افراد بپردازیم و گروه غیر هدف را که مستحق دریافت مزایا نیستند مشخص نماییم. در این موارد معمولاً یارانه در سطح گروه ارائه می‌شود. مثال واضح در این مورد ارائه خدمات رایگان سلامت در روستاهای محروم است.
۲-۲-۶-۳ خود هدفمندسازی: در خود هدفمندسازی دولت سعی در تعیین استفاده‌ کنندگان از خدمات یارانه‌ای سلامت نمی‌کند. در واقع این افراد خود این خدمات را انتخاب می‌کنند. در این حالت خدمات به گونه‌ای ارائه می‌شوند که افراد گروه هدف به دلخواه خود مراجعه می‌کنند و خدمات مورد نیاز را تقاضا می‌کنند در حالی که افراد دیگر خدمات غیر یارانه‌ای را از محل‌های دیگر دریافت می‌کنند.
۲-۲-۶-۴ هدفمندسازی بر حسب نوع خدمت: در این روش خدماتی یارانه‌ای ارائه می‌شوند که گروه هدف یا فقرا نسبت به دریافت آن‌ها انگیزه‌ای ندارند. خدمات پیش از زایمان و ارائه مکمل‌های غذایی نمونه‌ای از این خدمات هستند. این شیوه هدفمندسازی ایده اصلی در عرضه بسته پایه خدمات سلامت در کشورهای در حال توسعه است. نابرابری بین فقرا و غیر فقرا، بهتر عمل می‌کند؛ چرا که در صورت هدفمند شدن یارانه‌ها، غیر فقرا در این حالت، هیچ مزیت و سود رایگان دریافت نمی‌کنند یا به مقدار اندکی دریافت می‌کنند. (مسعودی اصل و همکاران ، ۱۳۸۵)
۲-۲-۷ حامل‌های انرژی و بیمارستان:
حامل‌های انرژی نقش مهمی در توسعه و رشد اقتصادی هر کشوری ایفا می‌کنند. از طرفی بحران کمبود انرژی کشورها را همواره با چالش‌های جدی مواجه کرده است. ضمن اینکه مسایل زیست‌محیطی و آلودگی‌های ناشی از مصرف بی‌رویه و غیراصولی، مشکلات موجود را مضاعف کرده است.
بیمارستان‌ها و مراکز درمانی از حیاتی‌ترین سازمان‌های هر جامعه‌ای به حساب می‌آیند، موقعیت استراتژیک آن‌ها در مقابله با حوادث بحرانی و نقش اساسی آن‌ها در افزایش سطح سلامت و رفاه بهداشتی کشور حساسیت موضوع را بیشتر کرده است. از طرفی با توجه به تعداد نسبتاً زیاد این مراکز و نیاز بالایی که به حامل‌های انرژی دارند و در عین حال ساعات طولانی کار (بسیاری از این مراکز به صورت شبانه‌روزی کار می‌کنند) باعث شده که ممیزی انرژی در مراکز درمانی اهمیت خاصی پیدا کند. (علوی، ۱۳۹۱) مهم‌ترین موارد مصرف حامل‌های انرژی را در بیمارستان عبارتند از: کنترل محیط، شامل گرمایش و سرمایش و تصفیه هوا، روشنایی، گرمایش آب، پخت و پز، نگهداری در یخچال و انجماد مواد غذایی، استریلیزاسیون، زباله‌سوزی، رخت‌شویی، لوازم اداری و تجهیزات بیمارستانی. (اسلامی، ۱۳۸۸)
از آنجایی که هزینه انرژی در بیمارستان‌ها حدود ۵ تا ۷ درصد بودجه را تشکیل می‌دهد و به بیانی دیگر نزدیک به ۱۰ درصد از سبد هزینه جاری بیمارستان‌ها صرف خرید حامل های انرژی می‌شود. بنابراین افزایش این حامل‌ها می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی در هزینه بیمارستان‌ها و بخش سلامت داشته باشد. لذا کوشش در مهار کردن مصرف انرژی برای آن‌ها یک ضرورت است. (اسلامی، ۱۳۸۸) (جباروند و همکاران، ۱۳۹۰) چنین محاسباتی هشدار می‌دهد که وزارت بهداشت و مراکز بهداشتی و درمانی اعم از دولتی و خصوصی باید به طور جدی مدیریت مصرف و هزینه های انرژی را در دستور کار خود قرار دهند.