۲-۳-۴- تأثیر گیاهان دارویی بر مقاومت انسولین و متابولیسم گلوکز
تحقیقی که توسط خان و همکاران در سال ۱۹۹۰ صورت گرفت نشان داد که عصاره برخی از گیاهان دارویی و ادویجات اثرات شبه انسولین و یا تقویت کننده اثرات انسولین از خود نشان میدهند و تا کنون بیش از ۲۰۰ ماده موثره گیاهی خالص توانسته است متابولیسم گلوکز را تحت تأثیر قرار دهد. محصولات گیاهی می‌توانند متابولیسم گلوکز و شرایط عمومی افراد دیابتی را بهبود بخشند که این بهبود نه تنها به اثرات کاهش مقاومت انسولینی، بلکه به بهبود متابولیسم چربی، وضعیت آنتی اکسیدانی بدن و عملکرد بهینه مویرگ‌ها مربوط می‌گردد [۴۵]. در تحقیقی دیگر، تأثیر ۴۹ عصاره گیاهی بر متابولیسم گلوکز وابسته به انسولین مورد بررسی قرار گرفت. این گیاهان در گذشته برای درمان دیابت استفاده شده‌اند و یا بخش مهمی از رژیم غذایی غربی‌ها بوده است. از بین این گیاهان، دارچین، میخک، چای سبز و سیاه از قوی‌ترین ترکیبات موثر بر متابولیسم گلوکز بودند [۴۶]. این تحقیق آغازی بر سری تحقیقاتی بود که به بررسی اثرات گیاهان مختلف دارویی بر متابولیسم گلوکز از جنبه های مختلف پرداخته اند و همچنان ادامه دارند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در سال ۱۹۹۰گزارش شد که ترکیباتی که در دارچین یافت میشود دارای اثرات تقویت کننده فعالیت انسولین میباشد و ممکن است علایم و عوارض مربوط به دیابت و یا سندرم متابولیک را کاهش داده و مفید واقع گردد [۱۳۸]. همچنین زمانی که گیاهان دارویی و ادویجات در شرایط آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفتند، عصاره آبی دارچین توانست قدرتی ۲۰ برابر دیگر گیاهان از خود نشان دهد. اضافه نمودن عصاره آبی دارچین به نظر میرسد که مشابه اضافه نمودن انسولین به محیط کشت بوده و دلالت بر افزایش حساسیت انسولین داشته و در کل مقدار انسولین کمتر برای مشاهده پاسخ بیشتر مورد نیاز است. افرادی که دیابت نوع دو دارند و یا از سندرم متابولیک رنج می‌برند معمولاً مقدار کافی انسولین در خون دارند ولی این انسولین کارایی لازم را ندارد و مواد موثره موجود در عصاره آبی دارچین که حاوی برخی ترکیبات پلی فنولیک میباشند کارایی انسولین را بیشتر می‌نمایند [۴۶ و ۲۲۳]. در تحقیقی نشان داده شد که تغذیه عصاره آبی دارچین مصرف گلوکز توسط عضلات را با پاسخ وابسته به دوز مصرفی در موش بیشتر نمود. بخشی از این پاسخ مشاهده شده در این تحقیق به افزایش سیگنال‌دهی انسولین در غضلات اسکلتی نسبت داده شد [۲۲۲]. اندرسون و همکاران در سال ۲۰۰۳، پلیمرهایی از پلی فنولهای نوع A دارچین شناسایی و توصیف نمودند که فعالیت شبه انسولینی دارند [۱۵]. ترکیبات موثره محلول در عصاره آبی دارچین اتوفسفریلاسیون گیرنده‌های انسولین را تحریک نموده و از فعالیت فسفوتیروزین فسفاتاز، آنزیمی که در دفسفریلاسیون گیرنده انسولین نقش دارد، ممانعت مینماید. فعال شدن فسفریلاسیون و ممانعت از دفسفریلاسیون گیرنده انسولین منجر به افزایش فسفریلاسیون گیرنده انسولین می‌گردد که با افزایش حساسیت انسولین در ارتباط است [۱۴]. در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ فسفریلاسیون گیرنده انسولین کاهش مییابد. در تحقیقی که اخیراً انجام شد، نشان داده شده است که پلی‌فنول‌های دارچین اثرات کاهنده گلوکز و چربی خون را از طریق ترمیم سلولهای بتای پانکراس در افراد دیابتیک انجام می‌دهد. ترکیبات پلی فنولیک وضعیت آنتی اکسیدانی را بهبود بخشیده و مسمومیت سلولی را با ممانعت از فعالیت نیتریک اکسید سینتاز القا شده و فاکتور هسته‌ای کاپپا در سلولهای بتای پانکراس کاهش می‌دهد [۱۵۷].
در آزمایشی دیگر که روی موشهای دیابتی صورت گرفت، نشان داده شد که سینامالدهید یک ترکیب قوی ضد دیابت می‌باشد. شواهدی وجود دارد که سینامالدهید مستقیماً بر جزایر پانکراس اثر می کند. تأثیر استفاده طولانی مدت این ترکیب بر آنزیم‌های کلیدی متابولیسم کربوهیدرات در شرایط دیابتیک نشان داد که فعالیت آنزیم‌ها و بیان ژن‌های مرتبط به حالت نرمال بازگشت و پاسخی مشابه گلی‌بنکلامید ایجاد نمود. همچنین نشان داده شده است که سینامالدهید جابجایی پروتئین ناقل گلوکز GLUT 4 را افزایش داد که جابجایی گلوکز از غشای سلولهای بافت عضلانی را بیشتر نمود [۱۳].
تحقیقات متعددی نشان داده اند که عصاره و الئورزین^[۱۰] زردچوبه که غنی از کورکومینوئیدها می‌باشند و همچنین اسانس زردچوبه میتواند در درمان دیابت موثر باشد. در یک تحقیق که از اسانس و الئورزین زردچوبه استفاده گردید مشخص شد که این ترکیبات می‌توانند بیان ژن‌های مرتبط با متابولیسم گلوکز و چربی را در کبد تحت تأثیر قرار داده و گلوکز خون موش‌های دیابتیک را به سطح نرمال خود بازگرداند [۱۱۵]. این محققین اشاره نمودند که مواد موثره موجود در زردچوبه توانست گیرنده های فعال کننده تکثیر پروکسی‌زوم‌های نوع گاما را فعال نموده و اثرات کاهنده گلوکز خون را در موش‌های دیابتیک کاهش دهد. در تحقیقی دیگر اثرات ضد دیابتیک زردچوبه در مقایسه با داروی پیوگلیتازون بر موش‌هایی که دیابت به آنها القا شده بود، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که استفاده از عصاره زردچوبه، به شکل وابسته به دوز مصرفی، گلوکز خون را کاهش داده و در سطوح بالاتر پاسخ شدیدتر ایجاد نمود و پیشنهاد گردید که این ترکیب میتواند به عنوان یک داروی ضد دیابت در آینده مورد استفاده قرار گیرد [۲۳۸]. مکانیسمهای احتمالی که کورکومین و دیگر مواد موثره موجود در آن می‌توانند همئوستاز گلوکز را تحت تأثیر قرار داده و مقاومت انسولین را کاهش دهد توسط ژانگ و همکاران [۲۹۰] به طور کامل توضیح داده شده است.
از گذشته های بسیار دور جوشانده برگهای زرماری برای درمان بیماران دیابتی تجویز شده است، قبل از اینکه بسیاری از خواص دارویی این گیاه مشخص گردد. تحقیقات علمی صورت گرفته در این زمینه نشان داده است که عصاره اتانولی رزماری توانسته است مقدار گلوکز خون را در خرگوش و موش‌های سالم، در آنهایی که گلوکز خون بالایی داشته اند یا در خرگوش‌هایی که به آنها دیابت القا شده بود، به حد نرمال خود بازگرداند [۲۰ و ۱۲۱]. به نظر می‌رسد پاسخ ضددیابتی مشاهده شده بیشتر به تقویت قدرت ترشحی سلول‌های بتای پانکراس، و افزایش نفوذگلوکز به اندام‌های محیطی مربوط گردد. همچنین قدرت آنتی اکسیدانی بسیار قوی و احتمالاً فعال نمودن گیرنده های فعال کننده تکثیر پروکسی زوم های نوع گاما توسط عصاره رزماری میتواند مسئول بخشی از پاسخ ضد دیابتی مشاهده شده باشد [۲۰ و ۲۲۵]. در مورد خرگوشهای تغذیه شده با رزماری، پاسخ‌های مشاهده شده گاهاً مشابه پاسخ مشاهده شده از گلی‌بنکلامید بود. در تحقیق دیگر نشان داده شد که استفاده از کارونوزیک اسید، ترکیب فنولیک غالب در برگ رزماری، چربی تجمع یافته در کبد را کاهش داده و برخی ار ناهنجاری‌ها را که در اثر مصرف بالای چربی در موش‌ها ایجاد شده بود تعدیل نموده و شرایط کلی را بهبود دهد. از جمله میتوان به کاهش قند خون به حد نرمال و کاهش مقاومت انسولینی اشاره نمود که احتمالاً به تنظیم بیان ژن‌های کبدی مرتبط با سنتز اسیدهای چرب و بتا اکسیداسیون مربوط می‌گردد [۱۹۶].
بعنوان بخشی از تحقیقات سیستماتیک صورت گرفته در راستای کشف ترکیبات فعال بیولوژیک بر پیشگیری و تعدیل سندرم متابولیک و مقاومت انسولینی، نشان داده شد که عصاره اتانولی جوانه میخک توانست گلوکز خون را در موش‌های دیابتیک کاهش دهد و پاسخی مشابه با پیوگلیتازون نشان دهد [۱۴۶]. همچنین بر اساس نتایج به دست آمده از این تحقیق چنین به نظر می‌رسد که برخی از ترکیبات موجود در این گیاه لیگاندهای^[۱۱] اتصالی قوی برای گیرنده‌های فعال کننده تکثیر پروکسی زوم‌های نوع گاما بوده و بخشی از پاسخ‌های ضد دیابتیک مشاهده شده احتمالاً به این گیرنده‌های هسته‌ای مربوط می‌شود. در تحقیقی دیگر نیز نشان داده شد که تغذیه میخک افزایش گلوکز و پروکسیداسیون چربی را در موش‌های دیابتیک کاهش داده و سطح آنزیمهای آنتی اکسیدانی را بیشتر نموده و صدمات ناشی از ابتلا به دیابت را به طور قابل توجهی کاهش داده است [۲۴۸].
۲-۳- اسیدهای چرب ضروری و تأثیرات آن‌ها بر سلامتی
به نقل از پالمکوئیست [۱۹۴]، نیاز به برخی از اسیدهای چرب خاص در جیره اولین بار توسط بور و بور در سال ۱۹۲۹ در موش‌های در حال رشد گزارش گردید. در تحقیقات بعدی صورت گرفته، این محققین دریافتند که اسید لینولئیک و لینولنیک می‌توانند علایم کمبود را برطرف نمایند، ولی این محققین علاوه بر این دو اسید چرب برخی دیگر از اسیدهای چرب مخصوصاً آراشیدونیک اسید را نیز ضروری در نظر گرفتند. در اواخر دهه پنجاه میلادی و با ظهور دستگاه‌های آنالیز اسیدهای چرب، محققین نشان دادند که اسید چرب لینولئیک در بدن موجودات زنده قادر است به آراشیدونیک تبدیل گردد و اسید لینولنیک نیز میتواند به ایکوزاپنتاانوئیک اسید و دوکوزاهگزاانوئیک اسید تبدیل گردد. ولی پیش‌سازهای اولیه یعنی اسید لینولئیک و لینولنیک قابل سنتز در بدن و تبدیل به هم نمی‌باشند [۱۱۳]. در طبقه بندی اسیدهای چرب اصطلاح امگا به کار برده میشود که مهمترین آنها خانواده امگا-۹، امگا-۶ و امگا-۳ می‌باشد. هر خانواده دارای یک والد اصلی میباشد که می‌تواند به دیگر اسیدهای چرب زیست فعال در همان خانواده امگا تبدیل گردد که در شکل ۲-۲ نشان داده شده است. تنها خانواده امگا-۹ می‌تواند توسط بدن ساخته شود و دو اسید چرب والد امگا-۶ و امگا-۳ که شامل اسید لینولئیک و لینولنیک می‌باشند در بدن سنتز نشده و باید در جیره حضور داشته باشند و بنابراین به آنها ضروری اطلاق می‌گردد. حتی با اینکه اسید آراشیدونیک از اسید لینولئیک سنتز می‌گردد برخی محققین این اسید چرب را نیز ضروری در نظر می‌گیرند.
اصلیترین نقش اسیدهای چرب ضروری شرکت در ساختار فسفولیپیدها میباشد که حد فاصل بین دو فاز آبی و روغنی در موجودات زنده هستند و نقش مهمی در ساختار غشای سلول دارد. فسفولیپیدهای غشای سلولی غالبا حاوی اسیدهای چرب اشباع میباشند که در جایگاه کربن شماره ۱ گلیسرول متمرکز هستند، درحالی که در جایگاه کربن شماره ۲ غالباً اسیدهای چرب غیر اشباع بلند زنجیر یافت میشوند. در غشای سلول، ترکیب اسیدهای چرب فسفولیپیدها دائما بواسطه آنزیم‌های فسفولیپاز تغییر وضعیت می‌دهند و این تغییر وضعیت در جایگاه کربن شماره دو گلیسرول بسیار سریعتر از جایگاه کربن شماره یک میباشد. تحقیقات اولیه نشان داد که افزایش اسیدهای چرب غیر اشباع، سیالیت را بیشتر و دمای ذوب غشا را کاهش میدهند. تحقیقات بعدی نشان دادند که آراشیدونیک اسید توسط آنزیم‌هایی به پروستاگلاندین E₂ تبدیل می‌گردد. این تحقیق و تحقیقات انجام شده بعدی نشان دادند که ایکوزانوئیدها که فعالیت‌های فیزیولوژیک را تنظیم می‌نمایند از اسیدهای چربی مشتق میگردند که از کربن شماره ۲ گیسرول فسفولیپیدهای غشا آزاد میگردند و فرایند آزاد شدن این اسیدهای چرب توسط فسفولیپاز A₂ صورت میگیرد. اخیراً توجهات زیادی بر نقش اسیدهای چرب ضروری و مشتقات آنها بر تنظیم بیان ژن صورت گرفته است و شواهد حاکی از این است که اسیدهای چرب غیراشباع بیان ژن‌های مربوط به متابولیسم کربوهیدرات و چربی را تنظیم می کند [۱۳۰]. مخصوصاً طی سال‌های اخیر، شواهد زیادی مبنی بر این که اسیدهای چرب بلند زنجیر امگا-۳ به عنوان ترکیبات زیست فعال، نقش‌های بیولوژیک مهمتری در مقایسه با دیگر اسیدهای چرب ایفا نمایند، وجود دارد و نشان داده شده است که می‌توانند عوامل خطر مرتبط با بسیاری از ناهنجاری‌ها و بیماری‌ها از قبیل نارسایی‌های سیستم قلبی-عروقی، التهاب، دیابت و سرطان را کاهش دهند [۷۴]. مکانیسم‌هایی که اسیدهای چرب امگا-۳ می‌توانند بیان ژن‌ها را تحت تأثیر قرار دهند پیچیده بوده و چندین فرایند را به دنبال دارد که شامل تغییر فاکتورهای ترجمه ژن‌های مربوط به گیرنده‌های هسته‌ای می‌باشد که در همئوستاز چربی و گلوکز نقش اساسی ایفا می کند [۸۰].

شکل ۲-۲-منشأ و متابولیت‌های اصلی سه خانواده اسیدهای چرب امگا

متابولیسم اسیدهای چرب ضروری در تک معده‌ای‌ها و نشخوارکنندگان تفاوت‌های اساسی دارد. در تک معده‌ای‌ها، پروفیل اسیدهای چرب بدن منعکس کننده اسیدهای چرب جیره می‌باشد. در نشخوارکنندگان اسیدهای چرب مصرف شده در حد وسیعی توسط میکروارگانیسم‌های شکمبه بیوهیدروژنه میگردند و در نتیجه مقدار اسیدهای چرب اشباع بیشتری به روده رسیده و جذب می‌گردد [۱۲۵]. بیوهیدروژناسیون اسیدهای چرب لینولئیک و لینولنیک در شکمبه نشخوارکنندگان بطور متوسط ۸۰ تا ۹۲ درصد می‌باشد [۸۲].
وسعت بیوهیدروژناسیون شکمبه‌ای اسیدهای چرب به طور اندک به اثراتی همچون مقدار، نوع و طبیعت اسیدهای چرب مربوط می‌گردد که باید اسیدهای چرب محافظت شده را استثنا نمود. همچنین زمانی که اسیدهای چرب در سلولهای گیاهی به دام میافتند بیوهیدروژنه شدن آنها نیز دستخوش تغییراتی میگردد. از مهمترین عواملی که بیوهیدروژناسیون را تحت تأثیر قرار میدهد سطح کنسانتره جیره و ترکیبات جیره مانند نوع نشاسته میباشد [۷۱ و ۱۳۵]. با کم شدن میزان الیاف و افزایش سطح کنسانتره در جیره که باعث کاهش pH شکمبه میگردد، تعداد باکتری‌های سلولولایتیک کاهش پیدا می‌کنند [۱۶۳]. بنابراین، این نوع از جیره‌ها باعث می‌شوند که اسیدهای چرب جیره (عمدتاً اسیدهای چرب اولئیک و لینولئیک) بدون این که در شکمبه بیوهیدروژنه شوند از آن عبور کنند [۷۱]. همچنین مقالات نشان دادند برخی ترکیبات افزوده شده به جیره مانند ویتامین E [220]، ترکیبات فعال بیولوژیک مانند تانین‌ها [۲۶۸] و اسانس‌ها [۱۶۴] می‌توانند بیوهیدوژناسیون را کاهش داده و پروفیل اسیدهای چرب شیر و بافت های بدن دام را تغییر دهند.
بطور کلی، چربی در جیره نشخوارکنندگان معمولاً از علوفه‌ها، دانه غلات، دانه‌های روغنی، محصولات جانبی صنعت کشاورزی و مکملهای روغنی مخصوصاً چربیهای گیاهی تامین می‌گردند. اسیدهای چرب غیر اشباع محافظت نشده مصرف محدودی در تغذیه نشخوارکنندگان دارد زیرا میتواند هضم فیبر در شکمبه را کاهش دهد [۱۰۸]. بنابراین محیط شکمبه باید از اثرات منفی اسیدهای چرب غیر اشباع محافظت گردد و از همه مهمتر با توجه به اهمیت افزایش محتوای اسیدهای چرب غیر اشباع بر سلامت انسان و دام که در ادامه به طور خلاصه تشریح خواهد شد، اسیدهای چرب غیر اشباع نیز در محیط شکمبه باید از بیوهیدروژناسیون محافظت گردند تا مقدار بیشتری اسیدهای چرب غیر اشباع در روده جذب گردد.
استرک و همکاران [۲۵۷] سه تکنولوژی اصلی که به طور معمول برای محافظت از بیوهیدروژناسیون شکمبهای استفاده می‌گردد، تشریح نمودند که شامل ۱- محافظت شکمبهای (یعنی فرآوری دانه‌های روغنی توسط فرمآلدهید)، ۲- تغییر ساختار اسیدهای چرب با تشکیل نمک‌های کلسیمی و آمیدهای اسیدهای چرب و ۳- فرآوری تکنولوژیکی دانه‌های روغنی (مانند اکسترود کردن)، می‌باشد. اضافه نمودن دانه‌های روغنی به جیره گاوهای شیری یک استراتژی موثر در بهبود عملکرد و ترکیب اسیدهای چرب شیر می‌باشد [۷۰]. اکسترود نمودن دانه‌های روغنی می‌تواند جذب اسیدهای چرب غیر اشباع را بیشتر نماید [۹۱] و اکسترود نمودن دانه کامل به طور موثرتری از بیوهیدروژناسیون جلوگیری نموده است [۲۵۷]. پوسته دانه‌های کامل و آسیب ندیده یک سد قوی و موثر در مقابل بیوهیدروژناسیون شکمبهای ایجاد مینماید.
اسیدهای چرب ضروری با اینکه کلید رشد، سلامت و تولیدمثل بهینه در انسان و تک معده‌ای‌ها هستند ولی در گذشته، از این منظر، در تغذیه نشخوارکنندگان مطرح نبودهاند و تحقیقات صورت گرفته در این زمینه اغلب بر غنیسازی شیر با اسیدهای چرب غیر اشباع و زیست فعال همچون اسید لینولئیک مزدوج توجه داشته‌اند [۱۹۴]. تحقیقات دهه اخیر نشان داده‌اند که تغذیه اسیدهای چرب ضروری مخصوصاً اسیدهای چرب امگا-۳ در نشخوارکنندگان نیز می‌توانند بهبود سلامت و عملکرد تولیدی و تولیدمثلی را به دنبال داشته باشند. در ادامه توضیحات مختصری در ارتباط با اثرات فیزیولوژیک این اسیدهای چرب ضروری با استناد بر تحقیقات صورت گرفته بر تک معده‌ای‌ها و نشخوارکنندگان ارائه می‌گردد.
۲-۳-۱- نقش‌های اسیدهای چرب ضروری بر متابولیسم
غشا: از دیرباز مشخص گردیده است که اسیدهای چرب غیر اشباع نقش کلیدی در سیالیت غشای سلول ایفا مینمایند. بیشترین تأثیر غیر اشباعیت اسیدهای چرب بر سیالیت غشا با حضور اولین پیوند دوگانه ظاهر گشته و پیوندهای دوگانه بعدی نقش محدودتری بر سیالیت دارند. بیشتر غشاهای سلولی تقریبا بیش از ۵۰ درصد اسیدهای چرب اشباع دارند [۱۵۱]. اطلاعات به دست آمده حاکی از آن است که اسیدهای چرب غیر اشباع در فسفولیپیدهای غشای داخلی تمرکز یافتهاند [۲۱۰]، در حالی که اسیدهای چرب اشباع، کلسترول و اسفنگومیلین در قسمت قایق لیپیدی^[۱۲] تمرکز یافته است [۲۱۱]. باور بر این است که غشای داخلی مرکز تنظیم گیرنده های سلولی میباشد و شواهد اخیر اشاره به این دارند که دوکوزاهگزاانوئیک اسید میتواند بعنوان تعدیل کننده ترکیبات غشای داخلی و سیگنالدهنده عمل نماید [۱۵۶]. درجه غیر اشباعیت فسفولیپیدهای غشا با فعالیت متابولیکی سلول همبستگی قوی نشان میدهد و پیشنهاد شده است که غشاها و خصوصیات آن‌ها ضربان همه فعالیت‌های متابولیکی را بر عهده دارند. در این خصوص پیشنهاد شده است که دوکوزاهگزاانوئیک اسید با نقش ساختاری خاص خود در غشای سلول، قادر است انتقال انرژی بین خود و دیگر اجزای غشاها را تسهیل نماید و تقابلات داخل و بین پروتئین‌های غشا را تسریع و تسهیل کند [۱۱۹ و ۱۲۰]. موجودات کوچکتر مقدار بیشتری دوکوزاهگزاانوئیک‌ اسید در غشای خود در واحد وزن دارند و از نرخ متابولیکی شدیدتری نیز برخوردارند. همچنین نوزادان یک گونه نیز باید نسبت به افراد بالغ همان گونه دوکوزاهگزاانوئیک بیشتری داشته باشند زیرا نرخ متابولیکی بیشتری دارند و این امر بر مصرف مقدار کافی این نوع اسیدهای چرب در نوزادان تاکید دارد. نکته مهم دیگر که باید در نظر گرفته شود این است که در آب و هوای سرد نسبت اسیدهای چرب غیر اشباع خصوصاً دوکوزاهگزاانوئیک اسید در غشای سلولی افزایش می‌یابد.
ایکوزانوییدها: اسیدهای چرب امگا-۶ و امگا-۳ بلند زنجیر پیش‌سازهای ایکوزانوییدها هستند که میانجی‌گرهای لیپیدی زیست فعال بوده و شامل پروستانوییدها و دیگر مشتقات اکسیژن دار می‌باشند. این ترکیبات توسط چند رده از آنزیم‌ها ساخته می‌شوند که عبارتند از سیکلواکسیژنازها، لیپوکسیژنازها و سیتوکروم P₄₅₀ و اپوکسیژنازها. پروستانوییدها بسیار متنوع بوده و دامنه وسیعی از فعالیت‌های بیولوژیکی را بر عهده دارند که اغلب عملکرد یا قدرت عمل متفاوت و متضاد هم نشان می‌دهند و شاید همین ترکیبات دلیل ضروریت اسیدهای چرب ضروری برای بقا می‌باشند. پروستانوییدها شامل پروستاگلاندین‌ها، ترومبوکسان‌ها و پروستاسیکلین‌ها هستند که نقش آنها به طور کامل در منابع ذکر شده است [۱۷۳]. پیش‌سازها و محصولات سنتز پروستاگلاندینها در شکل ۲-۳ نشان داده شده است.
ایکوزانوییدها توسط اغلب بافت‌ها در بدن تولید می‌گردند و اثرات شبه هورمونی بر سلول‌هایی که آنها را تولید می کند (اثرات اتوکرین) و یا سلول‌های مجاور (اثرات پاراکرین) ایجاد می‌نمایند. تحقیقاتی که طی ۳۰ سال گذشته صورت گرفته نشان داده‌اند که انواع مختلف ایکوزانوییدها گامه‌های مختلف بیولوژی که شامل پیشگیری و یا پیشرفت التهاب، بیماری‌های قلبی و سرطان هستند را تحت تأثیر قرار میدهند. نکته مهم این است که سنتز ایکوزانوییدها بشدت توسط مصرف انواع مختلف اسیدهای چرب غیر اشباع مصرفی دیکته می‌گردد که می‌تواند در پیشگیری و یا فرونشاندن التهاب و بیماری‌های مرتبط با آن و یا تشدید فرآیندهای التهابی نقش اساسی ایفا نماید [۱۷۳]. اگر چنین باشد، الگوهای خاص تغذیه‌ای و مکمل‌های هدفمند در پیشگیری و مدیریت این بیماری‌ها باید مدنظر قرار گیرد.

شکل ۲-۳- پیش‌سازها و محصولات پروستاگلاندین‌ها.

۲-۳-۱- تأثیر اسیدهای چرب امگا-۳ بر سلامت
تعدیل سیستم ایمنی و پاسخ‌های التهابی
در پیشرفت فرآیندهای التهابی، پروستاگلاندین E₂ که از اسید آراشیدونیک و توسط سیکلواکسیژناز سنتز میگردد، در داخل سلول انواع و مقادیر مختلفی از سایتوکینها را سنتز می‌نمایند که اثرات پیش‌التهابی داشته و لکوسیت‌ها را به محل جراحت میکشاند. بیشتر لکوسیتها اسید آراشیدونیک را توسط آنزیم لیپوکسیژناز به لکوترین‌های پیش‌التهابی تبدیل می‌کنند که رگ‌های خونی را نفوذپذیرتر می‌کنند و منجر به تورم بیشتر می‌گردد. همچنین پروستاگلاندین E₂، انتهای اعصاب درد را حساس‌تر نموده و درد در منطقه ملتهب را شدیدتر مینماید [۱۷۳]. اثرات متقابلی بین پیش‌سازهای ایکوزانوییدها وجود دارد، بدین شکل که مشارکت رقابتی بین اسیدهای چرب برای قرار گرفتن در ساختار غشای سلول و رقابت برای شرکت در واکنشهای آنزیمی برای ساخت ایکوزانوییدها وجود دارد [۲۸۲]. عموماً ایکوزانوییدهایی که از اسید آراشیدونیک منشأ میگیرند غالب میباشند و در بیشتر موارد بیشترین فعالیت را از خود نشان میدهند. افزایش مصرف اسیدهای چرب امگا-۳ متابولیسم آراشیدونیک اسید در سطح آنزیم سیکلواکسیژناز و لیپوکسیژناز مختل نموده و تولید ایکوزانوییدهایی از منشأ اسید آراشیدونیک را کاهش میدهد [۱۷۴] و تولید پروستاگلاندینهای سری ۳ و لکوترینهای سری ۵ را بیشتر مینماید که در زیر به برخی تغییرات در فرایندهای متابولیکی اشاره میگردد [۱۹۹]. در این شرایط تولید متابولیتهای پروستاگلاندین E₂، ترومبوکسان A₂، که یک منقبض کننده عروق و جمع آورنده پلاکتها میباشد، کاهش یافته و تولید لوکوترین E₄، که یک القا کننده التهاب است نیز کم می‌گردد ودر مقابل ترومبوکسان A₃ و لکوترین B₅ که اثرات التهابی بسیار ضعیفتری دارند، افزایش می‌یابد [۲۵۰]. تغییر متابولیکی اشاره شده در نهایت به کاهش التهاب منجر می‌گردد. نکته جالبی که در مورد اسیدهای چرب امگا-۳ وجود دارد، اثرات سینرژیسم یا تقویت‌کنندگی این ترکیبات با داروهای ضدالتهابی غیر استروییدی میباشد که می‌توانند دوز مصرفی این داروها را کاهش داده و مانع بروز اثرات جانبی آنها گردند.
از آنجایی که تولید سایتوکین‌ها توسط ایکوزانوییدها تنظیم می‌گردد و با توجه به اینکه چربی‌ها تولید ایکوزانوییدها را متاثر می کند، لذا امکان آن وجود دارد که چربی‌های خوراک مخصوصاً آنهایی که حاوی اسیدهای چرب امگا-۳ هستند تولید سایتوکینها را تحت تأثیر دهند. تحقیقات دیگر نیز نشان دادند که اسیدهای چرب امگا-۳ بیان ژن‌های تولیدکننده سایتوکین‌ها را کاهش میدهند [۲۳۶]. برخی تحقیقات نشان دادند که تغذیه اسیدهای چرب امگا-۳ بر مدل‌های انسانی مقدار فاکتور از بین برنده تومور-آلفا (TNFα) و اینترلوکین ۱ و ۶ را که سیتوکین‌های پیش‌التهابی می‌باشند، کاهش دادند [۵۵] و تولید برخی سایتوکین‌های ضد التهابی مانند اینترلوکین-۴، اینترلوکین-۱۰ اینترلوکین-۱۳ را افزایش دادند [۱۷]. اسیدهای چرب امگا-۳ می‌توانند تولید اکسید نیتریک را کاهش دهند که یکی از مکانیسم‌های اصلی ایجاد اثرات ضد التهابی در جیره‌های غنی از اسیدهای چرب امگا-۳ می‌باشد [۵۲].
فاگوسیتوز پاسخ اولیه و اساسی سیستم ایمنی می‌باشد. تحقیقات آزمایشگاهی نشان دادند که تغییر در پروفیل اسیدهای چرب غشای فاگوسیت‌ها ظرفیت فاگوسیتوزی آنها را تغییر می‌دهد. تقویت قدرت فاگوسیتوزی با دریافت اسیدهای چرب غیر اشباع ممکن است که با تغییر بیان گیرنده‌های شرکت کننده در فاگوسیتوز همراه باشد و به نظر می‌رسد که ارتباط نزدیکی با طبیعت فیزیکی غشا داشته باشد، چنانکه در تحقیقات آزمایشگاهی فاگوسیت‌های موشی نشان داده شد [۵۶]. نشان داده شده است که فعالیت فاگوسیتی نوتروفیل‌ها و مونوسایت‌ها به طور معکوس با محتوای پالمیتیک اسید و نسبت اسیدهای چرب اشباع به غیر اشباع و به طور مثبت با محتوای اسیدهای چرب غیر اشباع، اسیدهای چرب امگا-۶ و امگا-۳ در ارتباط است [۱۳۷]. غنی نمودن جیره با اسیدهای چرب امگا-۳ و افزایش سطح امگا-۳ در غشای سلول‌های فاگوسیت، فعالیت سلولهای فاگوسیت کننده را تقویت نمود. در تحقیقی نشان داده شد که مصرف ۵/۱ گرم از مخلوط ایکوزاپنتاانوئیک اسید و دوکوزاهگزاانوئیک اسید به مدت ۶ ماه فعالیت نوتروفیلها و مونوسیتها را افزایش داد [۱۳۶].
تأثیر انواعی از اسیدهای چرب مخصوصاً اسیدهای چرب امگا-۳ بر عملکرد سلولهای T و سیگنال‌دهی آنها در سال‌های اخیر مورد بحث و بررسی قرار گرفته است [۵۱ و ۵۴]. باور بر این است که مکانیسم اثر اسیدهای چرب امگا-۳ شامل شرایط فیزیکی اسیدهای چرب امگا-۳ و تسهیل جابجایی پروتئینهای غشایی، تغییر پروفیل میانجیگر‌های ایکوزانوییدی که عملکرد سلولهای T و تغییر در ارائه آنتی ژن به سلولهای T را تحت تأثیر قرار میدهد [۵۳]، باشد. موش‌هایی که جیره‌های غنی شده با اسیدهای چرب امگا-۳ در مقایسه با موش‌هایی که جیره‌های غنی شده با اسیدهای چرب امگا-۶ دریافت نمودند واکنش‌های التهابی کمتری نشان دادند، در حالی که پاسخ انواع مختلف آنتی‌بادی‌ها به القای آنتیژن توسعه نشان داد [۹].
در یک تحقیق آزمایشگاهی تأثیر دو اسید چرب ایکوزا پنتاانویید اسید و دوکوزاهگزاانوئیک اسید بر سلولهای لکوسیت چند هسته ای بزها بررسی شد. فعالیت فاگوسیتوزی با اضافه نمودن این دو ترکیب افزایش یافت و تولید گونه‌های فعال اکسیژن خارج سلولی را کم نمود که در کل میتواند بر عملکرد نوتروفیلها و مونوسیتها موثر بوده و آسیب سلول‌های ایمنی در اثر گونه های فعال اکسیژن را کاهش دهد [۱۵۰ و ۲۱۷]. در تحقیقی دیگر مکمل نمودن کتان اکسترود شده به جیره میش‌های دوره انتقال نشان داد که تولید آنتی بادی بر علیه گونه‌های سالمونلا افزایش یافت که می‌تواند در دام‌هایی که دوره انتقال را سپری می‌نمایند بسیار مهم باشد زیرا در این شرایط بیماری‌های متابولیکی و عفونی که با تضعیف سیستم ایمنی در ارتباط است دام را بیش از پیش تهدید می‌نمایند [۲]. همچنین تغذیه روغن ماهی به بزهای دوره انتقال برخی جنبه های سیستم ایمنی سلولی را بهبود داده است [۴]. در تحقیقی دیگر نشان داده شد که تغذیه کتان به برههای پرواری که تحت تنش جابجایی نیز بودند پاسخهای ایمنولوژیک را متاثر ساخته و بافتهای بدن را در مقابل تنش حمل و نقل محافظت نمودند و همچنین اثرات منفی اسیدوز بر شکمبه را نیز کم نمود [۲۷].
لسارد و همکاران [۱۵۴] نشان دادند که نرخ تکثیر گلبول‌های سفید تک هسته‌ای تحریک شده در گاوهای تغذیه شده با اسیدهای چرب امگا-۳ در مقایسه با اسیدهای چرب امگا-۶ بیشتر بود و نشان دهنده این است که تضعیف سیستم ایمنی که معمولا در دوره انتقال رخ می‌دهد با تغذیه اسیدهای چرب امگا-۳ تا حدودی تعدیل شده است. این دام‌ها جیره‌های آزمایشی را ۶ هفته قبل از زایش دریافت نمودند. همچنین نتایج این مطالعه متضاد با تحقیق قبلی این محققین بود که جیره مشابهی را استفاده نمودند و جیره‌های آزمایشی بر خلاف آزمایش دیگر فقط پس از زایش در اختیار دامها قرار گرفت [۱۵۵]. دلیل تناقض بین نتایج دو تحقیق احتمال به زمان دریافت جیرههای آزمایشی مربوط میگردد. تغذیه طولانی مدت جیرهای غنی شده با اسیدهای چرب امگا-۳ میتواند پاسخ متفاوتی نسبت به تغذیه کوتاه مدت ایجاد نماید. این نتایج در برخی مواد با نتایج به دست آمده از مدل‌های تک معده‌ای متفاوت بوده و نتایج ضد و نقیض احتمالاً به تفاوت گونه‌ای، تفاوت در مقدار مصرف و منبع اسیدهای چرب امگا-۳ و همچنین مرحله فیزیولوژیک دام مربوط می‌باشد.
اخیراً در آزمایشی که توسط هیل و همکاران [۱۱۲] صورت گرفت تغذیه مخلوط تجاری اسیدهای چرب اشباع و امگا-۳ به گوسالههای شیرخوار پاسخ ایمنی گوسالهها را به واکسیناسیون تغییر داد. سیتوکین‌های پیش التهابی در گوساله‌های واکسینه شده در تیمار شاهد افزایش یافت در حالی که در گوسالههایی که منبع چربی را دریافت نمودند کاهش نشان داد و این گوساله‌های علایم التهابی کمتری نیز از خود نشان دادند. همچنین بیان ژن‌های مربوط به سیتوکین ضد التهاابی اینترلوکین-۴ افزایش نشان داد که نشان‌دهنده موثر بودن تیمار اعمال شده بر ایمنی خونی گوساله‌ها بود. اینترلوکین-۴ قادر به تحریک رشد، زنده‌مانی گوساله و تمایز هر چه بهتر سلول‌های B و T، که در سنتز ایمنوگلوبولینها نقش دارند، می‌باشد [۴۷]. همچنین در دام‌هایی که تحت تنش حرارتی قرار داشتند، تکثیر لنفوسیتها و تولید آنتی بادی القا شده توسط میتوژن‌ها در دام‌هایی که دانه کتان مصرف نمودند در مقایسه با دام‌هایی که روغن ماهی یا جیره بدون منبع چربی دریافت نمودند، بیشتر بود [۶۲].
تأثیر اسیدهای چرب ضروری بر مقاومت انسولین و متابولیسم گلوکز و چربی
مقاومت انسولین به شرایطی اطلاق میگردد که غلظت نرمال انسولین پاسخ بیولوژی ضعیفتری را در بافت‌های وابسته به انسولین ایجاد نماید. انسولین اثرات مختلفی بر متابولیسم کربوهیدرات، چربی و پروتئین در بافتهای مختلف حساس به انسولین اعمال مینماید. تحقیقات زیادی نشان دادند که فعال شدن چرخه‌های مزمن التهابی در سلول‌های وابسته به انسولین می‌تواند منجر به مقاومت انسولین گردد و افراد مبتلا به دیابت و مقاومت انسولین، گاهاً سطوح بالای سایتوکینهای پیش التهابی در خون دارند [۲۴۲].
اثرات مفید اسیدهای چرب امگا-۳ بلند و کوتاه زنجیر بر فعالیت انسولین در حیوانات به خوبی نشان داده شده است [۹۹]. برای مثال، اسیدهای چرب امگا-۳ توانستند مقاومت انسولینی القا شده توسط اسیدهای چرب اشباع را به طور کامل بهبود بخشند [۲۵۸] و تحقیقات نشان دادند ارتباط معکوسی بین مصرف اسیدهای چرب خانواده امگا-۳ و وقوع دیابت نوع ۲ وجود دارد که مجدداً اهمیت این اسیدهای چرب را در تعدیل فعالیت‌های انسولین نشان میدهند [۹۰]. در تحقیقی نشان داده شد که اضافه نمودن اسیدهای چرب بلند زنجیر امگا-۳ و کاهش نسبت امگا-۶ به امگا-۳ در رتهایی دیابتیک، غلظت انسولین را به حالت طبیعی بازگزداند و حساسیت انسولین را در این حیوانات افزایش داد [۹۸]. از طرفی، مصرف سطوح بالای اسید لینولنیک مقاومت انسولین را در مردان و زنان با وزن نرمال کاهش داد [۱۸۶].

ترکیبات:
hangārag ud wihēz «انگاره و بهیزه».

* شکل شمارۀ ۲ *
طول شبانه روز در سال به روایت بندهشن
(در عرض جغرافیایی ۵۰ درجه شمالی)
hāsar [hˀsl | Av. hāϑra-]
(نجوم: مقیاسات)
* هاسر، به معنی «طول، درازا»:
* (واحد نجومی) ۲۰ درجه؛
* (واحد زمان) ۸۰ دقیقه؛
* (واحد زمینی) یک فرسنگ، هزار گام دو پایی.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
توضیحات: در بندهشن (۲۵: ۵) آمده است: «(بلندترین) روز تابستانی دوازده هاسر و شب شش هاسر. (بلندترین) شب زمستانی دوازده هاسر و روز شش هاسر است. هاسری (هست که واحد) زمانی است و نیز هاسری (هست) بر زمین»^[۲۹] (بهار، ۱۳۷۸: ۱۰۵). طبق اطلاعات فوق، اندازه یک شبانه روز (چه تابستانی، چه زمستانی) ۱۸ هاسر است. و از آنجا که طول شبانه روز برابر با ۲۴ ساعت است، ۱۸ هاسر برابر است با ۲۴ ساعت. از اینرو، یک هاسر برابر است با ۸۰ دقیقه (یا یک ساعت و ۲۰ دقیقه) (اوشیدری، ۱۳۷۱: ۴۸۱). از طرفی، چون یک شبانروز برابر است با یک گردش کامل دایرهالبروج و اندازه دایره البروج ۳۶۰ درجه است؛ در نتیجه، یک هاسر نجومی برابر است با مدت زمانی که دایرهالبروج به اندازۀ ۲۰ درجه جابجا می‌شود.^[۳۰] (نک. شکل ۲)
ملاحظات: واحدِ هاسر در بندهشن دارای تعریف دقیقی نیست و احتمال اشتباه کاتبان در مورد واحد هاسر بسیار است. در صریح ترین حالت، مطابق بندهشن (۲: ۱۸) و (۲۵: ۲۸)، هر هاسر زمینی برابر با یک فرسنگ و هر فرسنگ برابر هزار گامِ دوپایی است. اما در جاهای دیگر در این مورد تناقضاتی دیده می‌شود: مثلاً، مطابق بندهشن (۶ی: ۴)، در دین آمده است که، گونه های مختلف چهارپایان اهلی بر روی زمین در مسافتی برابر با ۱۸ هاسر یعنی دو فرسنگ مستقر شدند؛ اما در جای دیگری (بندهشن، ۱۳: ۴) آمده است که، گونه های مختلف حیوانات اهلی بر روی زمین در مسافتی برابر با ۸ هاسر یعنی ۳ فرسنگ جای گرفتند. از طرفی، مطابق بندهشن (۱۵الف: ۲)، ماهیها در جایی از آب به طول یک هاسر یعنی یک چهارم فرسنگ جفت گیری می‌کنند. (همچنین رک. توضیحات ۳ در سرواژۀ rawišn)
ریشه شناسی: سانسکریت: از ریشه satr- «طول داشتن» (مونیرویلیامز، ۱۹۶۰: ۱۱۳۸)؛ اوستایی: hāϑra- «هاسر، هزار گامِ دوپایی»، hāϑrō.masah- «به طولِ یک هاسر» (رایشلت، ۱۹۱۱: ۲۷۷)؛ فارسی میانه: hāsr «یک ساعت و بیست دقیقه؛ اندازه ای طولی است» (بهار، ۱۳۴۵: ۲)؛ hāsªr «۱/۱۲ طولِ روز؛ فرسنگ، یا ۱/۴ فرسنگ، یک میل» (مکنزی، ۱۹۷۱: ۴۳)؛ hāsr «یک لحظه، یک دقیقه، واحد طول و کوتاهترین واحد زمانی» (نیبرگ، ۱۹۷۴: ۹۸)؛ andar hāsr «برای یک لحظه» (نیبرگ، ۱۹۷۴: ۱۸)؛ معادل انگلیسی: mile (مکنزی، ۱۹۷۱: ۴۳)؛ معادل عربی: فرسخ.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

Hāwan [hˀwn’ | Av. hāuuanaii- | N hāvan]
(تقسیمات روز)
* هاون گاه: صبحگاه، بامداد، گاه اول از شبانه روز
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
توضیحات: واژه Hāwan در بندهشن، به بخش اول روز یعنی از طلوع خورشید تا ظهر اطلاق می‌شود و ایزد مینویِ موکل بر این بخش از روز نیز با همین نام شناخته می‌شود. این واژه برابر با واژه اوستایی Hāuuanaii- می‌باشد که معادل واژه سانسکریت sāvana- به معنی «زمان گرفتن هوم» است و در دین ودایی در سه نوبت (صبح، ظهر، غروب) از روز انجام می‌شده است (مونیرویلیامز، ۱۹۶۰: ۱۲۱۰). در سانسکریت این واژه مشتق است از ریشه su- به معنی «گرفتن شیرۀ هوم» (مونیرویلیامز، ۱۹۶۰: ۱۲۱۹) و در اوستا نیز ریشه hu- به همین معنی است. واژه hāuuana- در اوستا به ابزار این کار یعنی «هاون و دستۀ هاون» اشاره دارد. به همین خاطر، زمان اجرای مراسم هوم که در بخش اول از روز یعنی در صبح گاه انجام می‌شده است، به گاهِ هاون معروف شده است (رایشلت، ۱۹۱۱: ۱۶۶). (همچنین رک. Asnyanam)
ریشه شناسی: هند و ایرانی آغازین: از ریشه *sau- «شیره هوم را گرفتن» (لوبوتسکی، ۲۰۰۹: ۹۸)؛ سانسکریت: sāvana- «گاهِ هاون؛ زمان گرفتن هوم» (مونیرویلیامز، ۱۹۶۰: ۱۲۱۰)؛ اوستایی: hāuuanaii- «هوم گیری، مربوط به گرفتن هوم» مشتق از hāuuana- «ابزارِ هاون» (رایشلت، ۱۹۱۱: ۲۷۸)؛ فارسی میانه: Hāwan «مینوی بامدادگاه» (بهار، ۱۳۴۵: ۸؛ مکنزی، ۱۳۷۳: ۸۸)؛ فارسی نو: هاون؛ معادل انگلیسی: morning ؛ معادل عربی: صباح.
ترکیبات:
Hāwan mēnōg «مینوی هاون، ایزد هاون»
gāh ī Hāwan «گاهِ هاون، صبح گاه».

hazārag [hcˀlk’, hcˀlk, 1000-k’; LP-k’ | Av. hazaŋra-]
(تنجیم)
* هزاره
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
توضیحات: در بندهشن، زمان درنگ-خدای، به مدت ۱۲۰۰۰ سال است که هر هزارۀ آن به برجی فلکی تعلق دارد و خدایی آن هزاره با آن برج است. این دورۀ زمانی، از ابتدای هزارۀ بره آغاز شده و در پایان هزارۀ ماهی پایان می‌یابد. مطابق بندهشن، در سه هزارۀ اول (بره، گاو، دوپیکر)، آفرینش مینوی و در سه هزارۀ دوم (خرچنگ، شیر، خوشه)، آفرینش مادی صورت می‌پذیرد. سپس، در آغاز هزارۀ هفتم، هنگامی که هزارۀ خدایی به ترازو رسید، اهریمن به آفرینش حمله برده و باعث گردش آسمان و کواکب و در نتیجه آمیزش طبایع و عناصر می‌شود. این آمیزش و تمزیج، تا شش هزار سال یعنی تا پایان دورۀ ۱۲۰۰۰ ساله ادامه خواهد داشت و به همین خاطر، شش هزارۀ آخر (ترازو، کژدم، نیمسب، بز، دلو، و ماهی) را «دوران آمیزش» نامیده‌اند که در پهلوی به آن gumēzišn می‌گویند. نک. gumēzišn .
ریشه شناسی: ایرانی آغازین: *hazahra-ka- (نیبرگ، ۱۹۷۴: ۹۹)؛ سانسکریت: sahasrika- «هزاره»، مشتق از sahásra- «هزار» (مونیرویلیامز، ۱۹۶۰: ۱۱۹۵-۱۱۹۶)؛ اوستایی: مشتق از hazaŋra- (بارتولومه، ۱۹۰۴: ۱۷۹۶؛ رایشلت، ۱۹۱۱: ۲۷۷)؛ در اوستا واژۀ hazaŋrō.ziiam- به معنی «هزاره» بکار رفته است که معادل پهلوی آن hazarangrō-zim است (نیبرگ، ۱۹۷۴: ۹۹)؛ فارسی میانه: hazārag (مکنزی، ۱۳۷۳: ۸۹)؛ hazārak (بهار، ۱۳۴۵: ۱۳؛ نیبرگ، ۱۹۷۴: ۴)؛ فارسی میانه ترفانی و پهلوی اشکانی ترفانی: مشتق از hazār [hzˀr] «هزار» (بویس، ۱۹۷۷: ۵۰)؛ فارسی نو: هزاره؛ معادل انگلیسی: millenium ؛ معادل عربی: ألْف «هزار» مطابق هزوارش [LP] در پهلوی.
ترکیبات:
hazārag xwadāyīh «خداییِ هزاره» (رک. nišēbān nišēb)
hazārag ī Ušēdarān «هزارۀ اوشیدران، هزارۀ اوشیدر: هزارۀ دلو»
hazārag ī Ušēdar «هزارۀ اوشیدر: هزارۀ دلو»
hazārag ī Ušēdarmāh «هزارۀ اوشیدرماه: هزارۀ ماهی»
hazārag ī Ušēsarmāh «هزارۀ اوشیدرماه: هزارۀ ماهی»
hazārag hazārag «هزاره هزاره».

۳ ـ ۳ ـ طبقه کارگر ۴۶
۳ ـ ۴ ـ فاصله طبقاتی ۴۸
۳ ـ ۵ ـ موضعگیری های جواهری ۴۹
۳ ـ ۶ ـ نقد گزنده جواهری (طنز) ۴۹
۳ ـ ۷ ـ دیدگاه های حماسی سیاسی ـ اجتماعی جواهری ۵۳
۳ ـ ۸ ـ گرایش های سیاسی جواهری ۵۳
۳ ـ ۹ ـ جواهری شاعر مناسبات ۵۳
۳ ـ ۱۰ ـ ساختار شعری جواهری ۵۴
۳ ـ ۱۱ ـ شعر سیاسی جواهری و انتقاد گزنده وی از رهبران ۵۴
۳ ـ ۱۲ ـ تأثیر جواهری بر دیگر شاعران ۵۵
۳ ـ ۱۳ ـ میهن دوستی جواهری ۵۵
۳ ـ ۱۴ ـ توجه به دین و مذهب ۵۶
۳ ـ ۱۵ ـ عشق به وطن و دیگر کشورهای اسلامی ۵۷
۳ ـ ۱۶ ـ بیان مشکلات جامعه اسلام ۶۱
۳ ـ ۱۷ ـ تجلیل از شخصیت های ادبی و ملی جهان اسلام ۶۴
۳ ـ ۱۸ ـ نمونه هایی از شعر های دینی مذهبی جواهری: ۶۵
۳ ـ ۱۹ ـ سروده های دینی و مذهبی جواهری ۶۶
۳ ـ ۲۰ ـ قصیده جواهری در حق آیت الله خامنه ای ۶۸
فصل چهارم دیدگاه های اجتماعی مهدی اخوان ثالث و محمد مهدی جواهری۶۹
۴ ـ ۱ ـ شعر معاصر و تعهد اجتماعی ۷۰
۴ ـ ۲ ـ مقایسه دو شاعر ۷۲
۴ ـ ۲ ـ ۱ ـ تفاوت در مضمون پردازی ۷۳
۴ ـ ۲ ـ ۲ ـ تبدیل من فردی به من اجتماعی ۷۴
۴ ـ ۲ ـ ۳ ـ گرایش های سیاسی ۷۴
۴ ـ ۲ ـ ۴ ـ دفاع از توده های مردم ۷۶
۴ ـ ۳ ـ جواهری و اخوان و تجربه و شعر اجتماعی ۷۶
۴ ـ ۳ ـ ۱ ـ دردمندی هردو شاعر ۷۷
۴ ـ ۳ ـ ۲ ـ موضعگیری های جواهری ۷۸
۴ ـ ۳ ـ ۳ ـ غم خوارگی جواهری ۷۹
۴ ـ ۳ ـ ۴ ـ دردمندی اخوان ثالث ۸۰
۴ ـ ۴ـ تصویر اجتماع ۸۱
۴ ـ ۵ ـ توصیه به وحدت ملی ۸۱
۴ ـ ۶ ـ انعکاس نابسامانی های اجتماعی در اشعار دو شاعر ۸۳
۴ ـ ۷ـ نکوهش جهل از منظر دو شاعر ۸۴
۴ ـ ۸ ـ مبارزه برای رهایی ۸۵

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۴ ـ ۹ ـ تحریک و تشویق مردم به مبارزه ۸۵
۴ ـ ۱۰ ـ دلسوزی و گریه بر مصیبت های وطن ۹۱
۴ ـ ۱۱ ـ اهتمام به سرنوشت سایر ملل ۹۱
۴ ـ ۱۲ ـ نگرش به فقردر جامعه ۹۲
۴ ـ ۱۳ ـ موضع گیر های سیاسی در برابر حاکمان ۹۵
۴ ـ ۱۴ ـ شهر، نماد تمدن جدید ۹۶
۴ ـ ۱۵ ـ شعر زیبای مهدی اخوان ثالث در وصف امام رضا(ع) ۹۷
۴ ـ ۱۶ ـ شعر اخوان در رثای امام رضا (ع) ۹۸
فصل پنجم نتایج تحقیق ۱۰۰
ـ نتیجه گیری۱۰۱
ـ منابع تحقیق۱۰۵
ـ چکیده انگلیسی۱۰۹
مقدمه
سپاس مخصوص خداوندی است که انسان ها را متفاوت آفرید و برای بهبود معیشت آنها سنن و قوانینی نیز قرار داد و انسان ها را به پیروی از آن آیین ها فراخوانده و از مؤمنان خواسته است که از دشمنان درونی و بیرونی برحذر باشند.
خدا را سپاس می گویم که پس از تلاش فراوان و با همت و ارشاد استادان، پایان نامه کنونی به مرحله نهایی خود رسید و اذعان و اعتراف می کنم که اگر تلاش بی دریغ استادان محترم نبود هرگز این پژوهش به شکل فعلی خود نمی رسید. بنابر این شایسته است که از زحمات و تلاش های این عزیزان نهایت تقدیر و تشکر را داشته باشم.
در عصر کنونی ادبیات با گرایشهای متعدد خود هیچگاه از بیان مضامین اجتماعی که با زندگی انسان ها گره خورده است خالی نیست. بیشتر شاعران دوره معاصر با توجه به وسعت اطلاعات و قدرت نقدی که دارند تلاش نمودند واقعیت های ملموس جامعه را در سروده های خود بیان نمایند. برخی از این شاعران علاوه بر تبیین واقعیت ها موضع گیری های سیاسی خود را در برابر حکومت زمان خود ابراز نمودند. از جمله این شاعران، مهدی اخوان ثالث شاعر معاصر ایرانی و محمد مهدی جواهری شاعر معاصر عراقی می باشد.

سبک یا شیوه رهبری
طرح کلی اقدامات رهبر به نحوی که به وسیله کارکنان برداشت می شود، سبک یا شیوه های رهبری نام دارد. سبک رهبری نشان دهنده طرز تفکر،جهان بینی و شخصیت رهبران است. شیوه هایی که در این مبحث بررسی می شوند، از لحاظ اعمال انگیزش ، قدرت ، تولید مداری و یا کارمند مداری با هم تفاوت دارند.(ایران نژاد پاریزی و ساسان گهر،۱۳۸۰ :۴۲۷)
رهبری خدمتگزار و تحول گرا مانند سایر مطالعات پیرامون رهبری با محدودیت هایی مواجه شده اند. نویسندگانی که در این مقوله قلم می زنند، دقت لازم را برای تعریف و تبیین ابعاد این مفاهیم انجام نداده اند. «جوزف راست» در کتاب رهبری برای قرن ۲۱، ضمن ارائه گفته هایی در مورد مطالعات رهبری از عدم ارائه تعاریف دقیق، روشن و قابل استفاده در مقوله رهبری توسط محققان، نویسندگان و کارگزاران رهبری انتقاد می کند.(لوب، ۲۰۰۴: ۱)
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

می توان گفت سبک رهبری امکان تشخیص و تعیین اهداف، ایجاد هماهنگی، تدوین معیار عملکردی، تجدیدنظر موثر در برنامه ها و بازنگه داشتن خطوط ارتباطی را میدهد (منینگ و هداک، ۱۳۸۹: ۸۲ ). هر رهبری فارغ از سبک رهبری که دار است از دریچه تفکری خود به جهان می نگرد و بر همین اساس می توان از دو سبک تفکری با نام کل نگر – جزءنگرنام برد. (فردریکسون، جنسون و بتون^[۲۹]، ۱۹۷۲: ۲۶۴)
رویکردهای کل نگری و جزءنگری در عقاید ونت و تیچنر وجود داشته اند. ونت معتقد بود باید از تقلیل پدیده ها به اجزا اجتناب کرد و فهم پدیده ها را از طریق کلیت آ ن ها امکان پذیر می دانست؛ در حالی که تیچنر به عناصر تشکیل دهنده پدیده ها توجه ویژه ای داشت (شولتز و شولتز، ۱۳۸۶: ۲۵ ). امروزه، کل نگری در تفکر سیستمی هم مورد توجه است به طوری که سیستم را حاصل قابل تعامل اجزاء می داند و به جای تمرکز بر اجزا بر کلیت متمرکز می شود (فرنچ و بل، ۱۳۸۵: ۹ ). البته باید توجه داشت که کل نگری در کن ار جزءنگری بسیار حائز اهمیت است؛ به طوری که در کنفرانس روابط صنعتی ( ۲۰۱۰ ) موفقیت در عصر حاضر در دستان کسانی دانسته شده است که با داشتن فضای ذهنی از کل در عرصه تجارت، عوامل جزئی موجود را ناچیز نمی انگارند (پیور و اسکینر^[۳۰] ،۲۰۱۰ ). تغییرات اخیر به ویژه فقدان اعتماد اجتماعی، نیاز بالقوه در جهت رویکردی کل گرایانه به رهبری را فراهم کرده است . بر این اساس چهار مؤلفه در رهبری کل نگر، بسیار اساسی دانسته شده است، که عبار تند از : ابعاد تحلیلی، مفهومی، هیجانی و معنوی؛ که مدل(ACES) ^[۳۱]را می آفرینند (کوآترو، والدمن و گالوین^[۳۲]، ۲۰۰۷ : ۴۳۰) (شکل ۲-۳). سرپرست کل نگر، سرپرستی است که با توجه به کل در جهت هدایت کارکنان در راستای اهداف تلاش می کند، در حالیکه رهبران جزنگر با توجه بیش از اندازه به جزییات از کل غافل شده و بیش از حد اطراف کارکنان را شلوغ میکنند (فردریکسون و همکاران، ۱۹۷۲: ۲۷۰)
شکل۲-۲ : ابعاد رهبری کل نگر بر اساس الگوی ACES
رهبر کل نگر شخصی است که توانمندی برای رهبری افراد با تمام وجود و تاثیرگذاری بر اندیشه، قلب و روح پیروان را داراست. (ارلو^[۳۳]،۲۰۰۳: ۲۶)
رهبری خدمتگزار
رابرت گرین لیف برای نخستین بار مفهوم رهبری خدمتگزار را در میان تئوری پردازهای مدرن مدیریت بیان نمود. مفهوم رهبری خدمتگزار را در سال ۱۹۸۷ بنا نهاد. بر اساس گفته گرین لیف، رهبر باید در ابتدا نیازهای دیگران را مورد توجه قرار دهد. علاوه بر گرین لیف، نویسندگان دیگری رهبری خدمتگزار را تئوری معتبر و مدرن در زمینه رهبری سازمان ذکر کرده اند. رهبری خدمتگزار برابری انسانها را ارج نهاده و در سازمان بدنبال توسعه فردی اعضای سازمان می گردد(راسل^[۳۴]، ۲۰۰۱: ۷۹) بنابراین رهبری خدمتگزار عبارتست از درک و عمل رهبر به گونه ای که منافع دیگران را بر تمایل و علاقه شخصی خویش مرجح می داند. (لوب^[۳۵]، ۲۰۰۴: ۷)
بنابراین در رهبری خدمتگزار، رهبر باید یک مجموعه از ذهنیاتی که مبتنی بر ارزش دادن به افراد و توجه به افراد است را داشته باشد. تمرکز رهبر در این سبک رهبری بر افراد و پیروان است، و رهبر باید علائق شخصی خویش را زیر پا بگذارد. در رهبری خدمتگزار محرک و انگیزه اولیه باید مطلوبیت برای خدمت کردن باشد.( گرین لیف،۱۹۹۷: ۵۶۲، سنگه،۱۹۹۵: ۶۲، بلاک، ۱۹۹۳: ۱۶، باتن و دیگران، ۱۹۹۷: ۷۱) سبک رهبری خدمتگزار، وقتی که رهبر خود را در موقعیت خدمت کردن به پیروان و کارکنان زیر دست قرار می دهد، قابل تصویر است. خود خدمتی نباید محرک و انگیزه برای رهبر باشد بلکه او باید بر قله برنامه انگیزشی بالاتر یعنی توجه و تمرکز به نیاز دیگران صعود کند.(راسل و استون، ۲۰۰۲: ۱۴۸)
نایر(۱۹۹۴) بیان می کند که تا زمانی که قدرت، تفکر غالب بر ما در رهبری باشد ما نمی توانیم به سطح بالاتری از استاندارد در رهبری حرکت کنیم. ما باید خدمت را در هسته و مرکز قرار دهیم. اگرچه قدرت همراه با رهبری می آید ولی تنها استفاده مشروع دارد و آن خدمتگزاری است. (راسل و استون^[۳۶]، ۲۰۰۲: ۱۵۰)
ویژگی های رهبری خدمتگزار
رهبری خدمتگزار، دارای استنباط ها و ویژگی هایی است که غالب نظریه پردازان بر آنها اتفاق نظر دارند. مفهوم رهبری خدمتگزار با این ویژگی ها در اذهان شکل می گیرد. لاری اسپیرز (۱۹۹۸) مدیر بنیاد رهبری خدمتگزارگرین لیف بر اساس نوشته های گرین لیف ۱۰ ویژگی زیر را برای رهبری خدمتگزار ذکر می کند: شنود موثر، همدلی، بهبود بخشی، آگاهی، اقناع، مفهوم سازی، دور اندیشی و آینده نگری، نظارت، تعهد به رشد و پیشرفت دیگران، شکل دهی.
نویسندگان دیگری بر اساس نوشته های گرین لیف ویژگی های دیگری را برای رهبری خدمتگزار تعریف کرده اند. این ویژگیها عبارتند از: چشم انداز، راستگویی، درستکاری، اعتماد، خدمت، الگوسازی، پیشگام بودن، قدردانی از دیگران، توانمند سازی دیگران.
در ادبیات رهبری خدمتگزار این ۹ ویژگی به عنوان صفتهای عملی رهبر خدمتگزار عنوان شده است. این صفتهای لازم، مشخصات و ویژگی های عملیاتی هستند که متعلق به رهبر بوده و از رفتار رهبر در محیط کار قابل مشاهده است. این ویژگی ها مشخصه های اثربخشی یک رهبر خدمتگزار است که دیگران را مورد تاثیر قرار می دهد. علاوه بر ویژگی های لازم رهبران خدمتگزار، در ادبیات رهبری خدمتگزار خصوصیات دیگری را برای رهبر خدمتگزار به عنوان ویژگیهای مکمل ذکر شده است. این ویژگی ها شامل: ارتباطات، اعتبار، شایستگی، نظارت، مشخص بودن، تاثیرگذاری، شنود موثر، اقناع، تشویق دیگران، تعلیم، تفویض اختیار. ویژگی های مکمل در ذات خود ویژگیهای ثانویه نیستند بلکه کامل کننده و گاهی موارد پیش نیاز برای اثربخشی رهبری خدمتگزار هستند.(همان)
سبک رهبری تحول آفرین
به عنوان یک ایده، این رهبری سال ۱۹۷۷ بیان شد، در مطالعات جامعه شناسی توسط نویسنده مشهور دان تون^[۳۷] آمده که لقب “رهبری شورش” به آن داد. که تعهد، و جذابیت در مراحل تکاملی آن هستند. بعد جیمز مک گریگور^[۳۸] در ۱۹۷۸ عبارت را در کتابش به نام “رهبری تحول آفرین” آورد. در سال ۱۹۸۵ برنارد ام باس تئوری رسمی رهبری تحول آفرین را بیان کرد. یکسال بعد نوئل تی چی و مری آنه^[۳۹] کتابی تحت عنوان رهبری تحول گرا چاپ کرد که در مورد مفهوم واقعی رهبری تحول گرا بود(سیمیک^[۴۰]، ۱۹۹۸: ۵۲).
شامیر(۱۹۹۳) بحث می کند که رهبران تحول آفرین کارآمدی شخص کارکنان خویش را افزایش می دهند که به عقاید افراد در قابلیت های آنها برای سازمان دهی و اجرای کارهایی مورد درخواست برای تولید مهارت های داده شده، بر می گردد. تأثیر دلخواه فردی یک ساختار انگیزه ای مهم می باشد که روی انتخاب، اهداف، واکنش احساسی و تلاش آنها، غلبه کردن و ثبات قدم و ایستادگی افراد اثر دارد.(رافرتی و گریفین^[۴۱]، ۲۰۰۴: ۳۴۱)
باس در سال ۱۹۸۵ چکیده مدل برنز را در چهار بعد تحولی عملی کرد که عبارتند از: ۱-کاریزما ۲- انگیزه الهام بخش ۳- ترغیب ذهنی ۴- ملاحظات فردی و سه بعد تبادل گرا شامل:۱- پاداش های مشروط ۲- مدیریت بر مبنای استثناء ۳- عدم مداخله(نیکتورنر^[۴۲]، ۲۰۰۲: ۲۴۰).
۱ – نفوذ آرمانی: او اظهار می دارد که ایمان و اعتماد واقعی بین رهبران و پیروان به وجود می آید، اگر رهبری به صورت واقعی تحول گرا باشد که آن کاریزما یا نفوذ آرمانی است و ویژگی های آن توسط روحیه بالا و استانداردهای اخلاقی ،اعتماد برای هر دو، رهبر و پیروان روی یک روحیه پابرجا و پایه اخلاقی است.
۲ -انگیزش الهام بخش: پیروان را با چالش ها و معانی جهت مشارکت در اهداف مشترک کمک می کند، درخواست رهبر برای آنچه درست است نیاز به انجام دادن، انگیزه ها را برای همه، جهت حرکت دادن به جلو ارائه می کند.
۳ -ترغیب ذهنی: ترغیب ذهنی به پیروان برای پرسش فرضیات و ایجاد راه حل های خلاقانه جهت حل مشکلات کمک میکند. نگرش رهبر چارچوب کاری را برای پیروان تامین میکند تا ببینند چگونه آنها با رهبر، سازمان، یکدیگر و اهداف، ارتباط برقرار میکنند. زمانی که آنها این تصویر بزرگ از دیدگاه را دارند، آزادی از پیمان پیدا می کنند و می توانند خلاقانه بر هر مانعی در راه و روش مأموریت غلبه کنند.
۴ – ملاحظات فردی: ملاحظات فردی با هر یک از پیروان به عنوان افراد، مربیگری، بازرسی و رشد فرصت ها رفتار میکنند. این فرضیه نه تنها، نسل بعدی را آموزش میدهد که رهبر شوند، بلکه نیاز افراد را برای خود شناسی، اعتماد به نفس، ارزش شخصی هدایت میکند. این همچنین به صورت طبیعی پیروان را کمک می کند که رشد و بهره وری بیشتری داشته باشند. (سیمیک^[۴۳]، ۱۹۹۸: ۱۱۲).
بر اساس نظر هاول و آوولیو ( ۱۹۹۳ )، رهبری تحول آفرین، نوآوری و خلاقیت را تشویق میکند و مزایایی برای عملکرد سازمانی ایجاد میکند. در نتیجه، رهبران بایستی این شیوه رهبری را بپذیرند و خودآزمایی روش عملکرد خودشان را به عهده بگیرند. این مورد هم چنین دارای یک تأثیر مثبت روی یادگیری، نوآوری و عملکرد سازمانی دارد(آلاریفی^[۴۴]، ۲۰۱۱: ۳۶)
شین ات ال(۲۰۰۳) دریافت که رهبری تحول آفرین رابطه مثبتی با خلاقیت پیروان، محافظت پیروان و انگیزه درونی دارد. رهبران تحول آفرین به انگیزه درونی کمک میکند و ترغیب ذهنی را به دست می آورد. پیروان را تشویق می کند، وضع موجود و شیوه های انجام کار قدیمی را مورد بررسی قرار می دهند(مدرسی و سینگ^[۴۵]، ۲۰۰۸: ۹۴) . گاردنر و آوولیو^[۴۶] اظهارکردند که رهبران دارای سبک های تحول آفرینی تأثیر بیشتری روی بر انگیختن و افزایش نوآوری در سازمان دارند(مخبر^[۴۷] و همکاران، ۲۰۱۱: ۵۶).
مدل چند سطحی تکامل یافته شکل زیر این منظور را نشان می دهد. بر اساس مدل ارائه شده، رهبری تحول آفرین، رابطه مثبتی با خلاقیت پیروان دارد . انگیزه درونی پیروان، قدرت روانی و درک حمایت برای نوآوری، این تأثیر را حمایت میکند. در سطح سازمانی، رهبری تحول آفرین رابطه مثبتی با نوآوری سازمانی دارد. علاوه بر این، سطح خلاقیت فردی روی نوآوری در سطح سازمانی اثر می گذارد(قامش اوغلو و ایلسف ^[۴۸]، ۲۰۰۷: ۸۳).
شکل۳-۲ : مدل چند سطحی تکامل یافته
پارامترهای مؤثر برسبک رهبری تحول آفرین
با توجه به این که رهبری تحول آفرین یکی از نیازهای آتی و ضروری سازمان ها و جوامع محسوب می شوند، بررسی پارامترهای مؤثر بر سبک رهبری تحول آفرین به منظور شناسایی مشخصات شخصیتی و ویژگی های محیطی تاثیرگذار و درک چگونگی ارتباط میان رفتارهای شخصیتی و رفتار رهبری تحول آفرین، امری ضروری و مبرم است. عمده ترین و مهمترین پارامترهای مؤثر بر سبک رهبری تحول آفرین شناسایی و معرفی شده اند که در ادامه ضمن شرح و توضیح هر یک از عوامل، میزان و چگونگی ارتباط آنها با سبک رهبری تحول آفرین ارائه می گردد:
(هوش عاطفی) هیجانی EQ :
هوش عاطفی از مفاهیمی است که در سال های پایانی قرن بیستم مطرح و نسبتاً باعث ایجاد انقلابی در مباحث مربوط به علم رفتار سازمانی گردید و برخی معتقدند همان گونه که هوش منطقی و یا همان بهره هوشی (IQ) نیروی محرک تحولات قرن بیستم بوده است، در قرن بیست و یکم هوش عاطفی (EQ) منشا و موجب تحولات خواهد بود. هوش عاطفی عبارت است از ظرفیت یا توانایی سازماندهی احساسات و عواطف خود و دیگران با هدف برانگیختن و کنترل مؤثر احساسات خود و استفاده از آنها در روابط با دیگران. البته لازم به ذکر است که از دیدگاه صاحبنظران، هوش عاطفی به طور ژنتیکی ثابت نبوده و قابل آموزش و یادگیری می باشد. هوش عاطفی دارای پنج جزء: خودآگاهی، خود تنظیمی، انگیزش، همدلی و مهارت های اجتماعی است. (رافرتی و گریفین^[۴۹]، ۲۰۰۴: ۵۱۲)
برون گرایی
ویژگی این گونه شخصیت ها در باب تسلط و نفوذ اجتماعی باعث شده است تا به عنوان یکی از پارامترهای مؤثر بر رهبری تحول آفرین مورد توجه قرار گیرند، که تحقیق انجام شده در این خصوص نیز نشان دهنده وجود ارتباط مثبت و معنادار بین آنها می باشد و به عبارت بهتر قابلیت برون گرایی یکی از خصوصیات رهبران تحول آفرین خواهد بود.
استقبال از کسب تجربه:
افرادی که دارای این ویژگی می باشند تمایل بیشتری به تغییر وضع موجود داشته و به نظر می رسد به همین دلیل براساس بررسی ها و تحقیقات انجام شده در ایران، ارتباط معنادار و مثبتی بین این ویژگی و سبک رهبری تحول آفرین مشاهده گردیده است و این بدین معناست که ویژگی استقبال از کسب تجربه توسط رهبران تحول آفرین مورد توجه و عمل قرار گرفته است که البته این موضوع با برخی یافته های جهانی در این خصوص نیز مطابقت دارد.
هوشمندی (IQ):
با ملاحظه و بررسی تحقیقات مختلف انجام شده و نتایج مربوط به آن این نکته روشن می گردد، که تناقضاتی در این خصوص وجود دارد، البته تحقیق انجام شده در ایران نشان دهنده وجود رابطه مثبت و معنادار بین هوشمندی و سبک رهبری تحول آفرین در سازمان ها و فضای فرهنگی ایران می باشد. (بوگر، ۱۳۸۶: ۴۸)
عصبیت:
منظور از عصبیت وجود ویژگی هایی نظیر اضطراب، افسردگی، عدم آرامش و . . . می باشد که منجر به از بین رفتن اعتماد به نفس و خود شکوفایی می گردد. تحقیق انجام شده در این خصوص نشان دهنده این است که بین عصبیت و سبک رهبری تحول آفرین یک رابطه معنادار و منفی در سازمان های ایران وجود دارد و عصبیت باعث کاهش کارآمدی می گردد.
فرهنگ سازمانی:
تعاریف مختلفی از فرهنگ سازمانی توسط محققان ارائه شده است، براساس تئوری اجتماعی فرهنگ سازمانی نوعی از محیط اجتماعی سازمانی است که استقرار سیستم مدیریت منابع انسانی در سازمان را تحت تاثیر قرار می دهد، برخی دیگر فرهنگ سازمانی را به عنوان برآیندی از استراتژی های سازمانی قلمداد می نمایند و از نظر برخی دیگر فرهنگ سازمانی به عنوان انگیزه ها، ارزش ها، باورها، هویت ها، تفسیرها و یا معانی وقایع مهمی است که در نتیجه تجربه معمول اعضای سازمان یا جامعه حاصل می شود. در تحقیقات انجام شده در این خصوص، رابطه ویژگی های چهارگانه رهبری تحول آفرین و نوع فرهنگ سازمانی حاکم، مورد مطالعه و مداقه قرار گرفته اند که با توجه به نوع فرهنگ سازمانی حاکم، نتایج مختلف و متفاوتی حاصل شده است، تحقیقات نشان داده است:
۱) بین فرهنگ سازمانی توسعه ای و سبک رهبری تحول آفرین رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.
۲) فرهنگ سازمانی سلسله مراتبی بر سبک رهبری تحول آفرین اثر منفی به دنبال دارد.
۳) بین عوامل فرهنگ سازمانی (بالاخص: هویت، انسجام، سیستم پاداش و رضایت مندی) و ویژگی های رهبری تحول آفرین رابطه مثبت و معناداری وجود دارد بدین معنا که در سازمان هایی که عوامل مذکور در آنها ضعیف می باشد، امکان ظهور و بروز رهبری تحول آفرین وجود ندارد. (لوین و واگنر^[۵۰]، ۱۹۳۹: ۴۱۲)
محیط:
منظور از محیط، اثر محیط خارجی سازمان برظهور اشکال خاصی از سبک های رهبری تحول آفرین در سازمان می باشد بدین معنا که براساس تحقیقات انجام شده نوع محیط خارجی از نظر پایداری و ناپایداری و میزان پذیرش اعضا در درون سازمان می تواند منجر به ظهور و بروز گونه های مختلفی از سبک رهبری تحول آفرین گردد که خلاصه نتایج مدل ارائه شده بدین شرح است:
– محیط هایی با ناپایداری بالا و هر درجه از پذیرش اعضا، منجر به ظهور سبک رهبری تحول آفرین انقلابی می گردند.
– محیط هایی با ناپایداری کم و درجه پذیرش بالای اعضا، منجر به ظهور سبک رهبری تحول آفرین تکاملی می گردند.
– محیط هایی با ناپایداری کم و درجه پذیرش پایین اعضا منجر به ظهور سبک رهبری تحول آفرین تهاجمی می گردند
رهبری قدرت‌طلبانه

امکان تعویض کالای مرجوعی

وجود قرعه کشی برای محصولات خریداری شده

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

وجود برند یا مارک خاصی از محصول

فصل سوم
روش تحقیق
نوع پژوهش
۳-۱- مقدمه
پرسشنامه
فرایند نمونه گیری
انتخاب روش تحقیق بستگی به ماهیت موضوع، اهداف پژوهش، فرض یا فرض های تدوین شده، ملاحظات اخلاقی و انسانی ناظر بر موضوع تحقیق و وسعت و امکانات اجرایی آن دارد. در این مرحله، محقق بایستی معلوم دارد که برای مسأله انتخابی او چه روش تحقیقی مناسب است. پایه هر علم روش شناخت آن است و اعتبار و ارزش قوانین هر علمی به روش شناختی مبتنی است که در آن علم به کار میرود(خاکی، ۱۳۸۷).
در این فصل درباره روش تحقیق، منابع جمع آوری اطلاعات و اینکه اطلاعات پژوهش از چه طریقی به دست آمده است و همچنین در مورد روش نمونه گیری مطالبی ارائه خواهد شد.
۳-۲- روش تحقیق
از اصطلاح روش تحقیق معانی خاص متمایزی در متون علمی استنباط میشود. بهترین تعریفی که با آنچه مورد نظر ما هست، مطابقت میکند، چنین است: روش تحقیق، یک فرایند نظامند برای یافتن پاسخ یک پرسش یا راه حل یک مسأله است. در این باره آمده است: روش تحقیق مجموعهای از قواعد، ابزار و راه های معتبر قابل اطمینان و نظام یافته برای بررسی واقعیتها، کشف مجهولات و دستیابی به راه حل مشکلات است(خاکی، ۱۳۸۷).
۳-۳- انواع تحقیقات علمی بر اساس نوع استفاده یا هدف
تحقیقات علمی بر اساس نوع استفاده یا هدف به سه دسته تقسیم میشوند:
۱- بنیادی ۲- کاربردی ۳- توسعه ای
۱) تحقیقات بنیادی^[۳۰]
تحقیقات بنیادی به کشف قوانین و اصول علمی میپردازد و درصدد توسعه مجموعه دانسته های موجود درباره اصول و قوانین علمی است. ممکن است یک پژوهش بنیادی در زمانی که انجام میشود کاربرد عینی و مشخصی نداشته باشد اما در دراز مدت مبنایی برای توسعه دانایی و انجام سایر پژوهش ها خواهد بود (خاکی، ۱۳۸۷).
هدف این نوع تحقیق ایجاد نظریه از طریق کشف اصول یا قواعد کلی است و توجهی به کاربرد عملی یافته ندارد، نتایج این گونه تحقیق اغلب مجرد و کلی است. هدف از این نوع تحقیق بیشتر نظریه پردازی است. از جمله مشخصات تحقیقات پایه ای میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
کسب شناخت های کلی
ثبت و ضبط جامع
وقت گیر بودن (برای کشف مجهول، زمان طولانی نیاز است)
هزینه بر بودن (نیاز به منابع مالی زیاد دارد)
معمولاً بوسیله مراکز علمی و دانشگاهی انجام میشود.
۳-۳-۱- انواع تحقیقات بنیادی
تحقیقات بنیادى براساس روش تحلیل به دو دسته تقسیم مى‌شوند:
الف) تحقیقات بنیادى تجربى: در این تحقیقات داده‌ها و اطلاعات اولیه با بهره گرفتن از روش‌هاى آزمایش، مشاهده، مصاحبه و … گردآورى مى‌شود و با بهره گرفتن از روش‌ها و تکنیک‌هاى آمارى و معیارهاى پذیرفته شده مورد تجزیه ‌و تحلیل قرار مى‌گیرد. البته عقل و فکر محقق در نحوه بکارگیرى روش‌ها و نیز تحلیل نتایج بدست ‌آمده سهم زیادى دارد.
ب) تحقیقات بنیادى نظرى: در این تحقیقات اطلاعات و مواد اولیه تحلیل به روش کتابخانه‌اى گردآورى مى‌شود و سپس با روش‌هاى مختلف استدلال مورد تجزیه و تحلیل عقلانى قرار گرفته، نتیجه‌گیرى مى‌شود.
۲) تحقیقات کاربردی: هدف تحقیقات کاربردی، توسعه دانش کاربردی در یک زمینه خاص است. این تحقیقات، تحقیقاتی هستند که نظریه، قانونمندیها؛ اصول و فنونی که در تحقیقات پایه تدوین میشوند را به منظور حل مسایل اجرایی و واقعی به کار میگیرند. این تحقیقات، تصمیم گرا میباشند؛ به عبارتی در این نوع تحقیقات، هدف پژوهش یافتن پاسخ مسأله ای است که نتیجه آن بلافاصله میتواند در تصمیم گیری مورد استفاده قرار گیرد.
از مشخصات تحقیقات کاربردى مى‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
از نظر زمانى زودتر از تحقیقات بنیادى انجام مى‌گیرند.
درآمدزا هستند و به همین دلیل طرفداران بیشترى دارند.
عمدتاً سازمان‌هاى دولتى و خصوصى و کارخانه‌ها ولى گاه دانشگاهها و مراکز تحقیقاتى نیز این تحقیقات را انجام مى‌دهند.
با توجه به تعریفی که ارائه شد، تحقیق پیش رو کاربردی است، زیرا با بهره گیری از نظریه ها و تئوریهای موجود، بدنبال بهبود مسائل بازرگانی است و نتیجه این تحقیق، میتواند در تصمیم گیری ها و مسائل بازرگانی مورد استفاده قرار گیرد.
۳) تحقیقات توسعه ای
فرآیندی است که به منظور تدوین و تشخیص مناسب بودن یک فرایند، روش ها و برنامه ها، شناسایی نیاز یا استعداد، پیدایش اندیشه ها، طراحی، تولید، معرفی و انتشار یک محصول و فرایند یا نظام فناوری تازه، انجام میشود. میتوان اینگونه گفت که این تحقیقات بیشتر با رویکرد به آینده و پیشرفت علوم صورت میگیرد.
هدف اصلی فعالیت های توسعهای نظریه پردازی یا آزمون نظریه نیست بلکه توسعه محصولات یا فرآیندهای جدید، تدوین یا تهیه برنامه ها، طرح ها و امثال آن است. با وجود پر هزینه بودن اجرای چرخه تحقیق و توسعه این چرخه، رشد و توسعه آتی را فراهم میسازد.
۳-۴- انواع حالات مختلف بیان فرضیات
برای بیان فرضیات هر تحقیق سه حالت مختلف ذکر شده است ‌‍(خاکی، ۱۳۸۷):
۱- بررسی میزان تفاوت اثر ۲- بررسی رابطه میزان همبستگی ۳- بررسی میزان رابطه علی و معلولی
۱) بررسی میزان تفاوت اثر (مقایسهای): در این تحقیقات پژوهشگر به دنبال بررسی و مقایسه تفاوت اثر دو یا چند متغییر بر یک یا چند متغییر دیگر است. در این حالت فرضیات تحقیق به گونه ای بیان میشوند که تفاوت ها حدس زده میشوند و مقایسهای انجام میگیرد.
با توجه به اینکه در این تحقیق هدف مقایسه تطبیقی بین عوامل تاثیر گذار بر خرید ناگهانی و برنامه ریزی شده است، در نتیجه نوع فرضیات به صورت بررسی تفاوت اثر میباشد و هدف کشف رابطه همبستگی و یا رابطه علت و معلولی نیست. در این تحقیق اثر چند متغییر مستقل بر ۲ متغییر وابسته این تحقیق (خرید ناگهانی و برنامه ریزی شده) به صورت مقایسه تطبیقی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
۲) بررسی رابطه میزان همبستگی: در این نوع از فرضیه ها پژوهشگر میزان رابطه همبستگی و جهت آن بین دو یا چند متغیر را بررسی و مطالعه مینماید. یعنی پژوهشگر صرفاً درصدد کشف مقدار (شدت) و جهت همبستگی متغیرهای مورد مطالعه میباشد و نه یافتن رابطه علت و معلولی بین آنها. در پژوهش هایی با این گونه فرض ها، نتایج به دست آمده از آزمون های آماری میتواند صفر تا یک باشد. «صفر» به معنی نبودن رابطه همبستگی و «یک» بیانگر وجود رابطه همبستگی بسیار زیاد (صددرصد) بین متغیرها میباشد. اگر ارتباط و همبستگی بین متغیرها مستقیم (همسو) باشند همبستگی مثبت (+) و اگر بین متغیرها ارتباط معکوس وجود داشته باشد همبستگی منفی (-) خواهد بود. به عبارت دیگر اگر افزایش یک متغیر باعث افزایش متغیر دیگر شود و برعکس، میگویند بین دو متغیر رابطه مستقیم وجود دارد، و اگر افزایش یک متغیر باعث کاهش متغیر دیگر شود و برعکس، در این حالت میگویند بین دو متغیر ارتباط معکوس وجود دارد.
۳) بررسی میزان رابطه علی و معلولی: در این قبیل از فرضیه ها، پژوهشگر به دنبال کشف و تعیین وجود رابطه علت و معلولی بین دو یا چند متغیر است. به بیان دیگر هدف وی فقط تعیین ارتباط و همبستگی دو یا چند متغیر نیست بلکه، ولی میخواهد بیان کند که متغیری (یا متغیرهایی) علت به وجود آمدن متغیر دیگر است. در این گونه پژوهش ها نیز برای آزمون فرض ها، نتایج به دست آمده از آزمون های آماری را با بهره گرفتن از مفاهیم آمار استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار میدهند.
۳-۵- نوع پژوهش بر حسب نحوه گرد آوری داده ها
تحقیقات علمی را بر حسب چگونگی به دست آوردن داده های مورد نیاز میتوان به دو دسته تقسیم کرد: تحقیق توصیفی و تحقیق آزمایشی.(صفری شالی، ۱۳۹۱).
تحقیق توصیفی: شامل مجموعه روشهایی است که هدف آنها توصیف شرایط یا پدیده های مورد بررسی است. تحقیق توصیفی، آنچه را که هست توصیف و تفسیر میکند و به شرایط و روابط موجود، عقاید متداول، فرآیندهای جاری، آثار مشهود یا روندهای در حال گسترش توجه دارد. توجه آن در درجه اول به حال است، هرچند غالباً رویدادها و آثار گذشته را نیز که به شرایط موجود مربوط میشوند، مورد بررسی قرار میدهد. اجرای تحقیق توصیفی میتواند صرفا برای شناخت بیشتر شرایط موجود با یاری دادن به فرایند تصمیم گیری باشد. بیشتر تحقیقات علوم رفتاری را میتوان در زمره تحقیقات توصیفی به شمار آورد.
۳-۵-۱- انواع تحقیقات توصیفی