۶۲/۱۹^a

۹۴/۱^b

۳۸/۲^b

۸۲/۱۳^ab

میانگین

کشاورزی آبی

۴۸/۰

۴۷/۰

۲۶/۰

۲۳/۰

CV

CV: ضریب تغییرات، میانگین­های دارای حروف مشابه در هر ستون، اختلاف معنی­داری در سطح ۰۵/۰ (LSD) با هم ندارند.
همان­طور که انتظار می­رود، خاک­های منطقه زاگرس حاوی مقادیر زیاد کربنات کلسیم (CaCO₃) می­باشد. مقدار متوسط کربنات کلسیم در کاربری­های مرتع، مرتع تخریب شده، دیم و کشاورزی آبی به ترتیب ۶۱/۲۳، ۶۲/۱۵، ۲۳/۲۰ و ۶۲/۱۹ می باشد. اثر تغییر کاربری بر میزان کربنات کلسیم در سطح ۰۵/۰ درصد معنی­دار نمی ­باشد.
ماده­آلی در کاربری­های مرتع، مرتع تخریب شده، دیم و کشاورزی آبی به ترتیب مقادیر متوسط ۵۸/۲، ۶۰/۱، ۸۳/۱ و ۹۴/۱ درصد را به خود اختصاص داده است.
در مرتع نسبت به مرتع تخریب شده و اراضی کشاورزی، به دلیل پوشش گیاهی با تراکم بالاتر، مقدار ماده آلی خاک دارای مقدار میانگین بیشتری بوده است. به همین ترتیب مقادیر متوسط میانگین وزنی قطر و مقاومت برشی سطحی در این منطقه ۷۸/۲، ۱۷/۲، ۳۴/۲، ۳۸/۲ و ۷۷/۱۴، ۴۱/۱۲، ۲۹/۱۲، ۸۲/۱۳ بودند.
مرتع شدیدا تحت تاثیر ماده آلی خاک می­باشد؛ در نتیجه، مقادیر بالای میانگین وزنی قطر و مقاومت برشی سطحی در کاربری مرتع، عمدتا به دلیل درصد بالای پوشش گیاهی درختچه­ای و همچنین چرای کم در این کاربری می­باشد. در مقابل مقادیر کم ماده آلی، میانگین وزنی قطر و مقاومت برشی سطحی در خاک مراتع تخریب شده ممکن است به علت چرای نابهنگام، چرای بیش از حد و سوزاندن درختچه­ها باشد. مرتع عمدتا دارای پوشش گیاهی گون و بروموس و همچنین در این کاربری چرا کم می­باشد. اما پوشش گیاهی مرتع تخریب شده تنها گیاه بروموس می­باشد که تقریبا تمامی این پوشش نیز توسط دام­ها تحت چرای فشرده از بین رفته است. در این وضعیت در مراتع مقدار گیاه بروموس بستر و بقایای اضافه شده آن به خاک مقدار ناچیزی است (در مرتع تخریب شده مقدار گیاه بروموس کم بوده و در نتیجه ماده­آلی زیادی به خاک وارد نمی­کند.) اما زمانی که مرتع تخریب شده به کشت کشاورزی تغییر کاربری دهد مقدار ماده آلی، میانگین وزنی قطر و مقاومت برشی سطحی افزایش می­یابد (جدول ۳-۴). زیرا مقدار اولیه ماده­آلی در خاک­های مرتع تخریب شده بالا نیست، ولی در کشت کشاورزی پس از برداشت محصول، باقی مانده­های گندم (زراعت دیم) و شبدر (کشاورزی آبی) به خاک اضافه شده و باعث افزایش ماده­آلی اولیه خاک شده ­اند. این نتیجه با یافته­های کلیشادی و همکاران مطابقت دارد(۲۰۱۴). آن­ها گزارش کردند که خاک­ورزی مرسوم بقایای با کیفیت بالا (با نسبت C/N کم) را در خاک کاهش می­دهد. این بقایا در مزارع کشاورزی منطقه زاگرس سطوح کم یا زیاد ماده­آلی خاک را تعیین می­ کنند (کلیشادی و همکاران ۲۰۱۴). گراندی و همکاران^[۱۳۳](۲۰۰۲) معتقدند که تخریب ساختمان خاک بیشتر به دلیل کاهش مواد آلی در اثر کشت بیش از حد خاک اتفاق می­افتد.
۳-۱-۴ تاثیر کاربری اراضی بر فرسایش پاشمانی خاک
تغییرات فرسایش پاشمانی در مرتع، مرتع تخریب شده، دیم و کشاورزی آبی، به ترتیب بین ۶۳/۴۳-۱۵/۲، ۱۲/۵۸- ۲۹/۴، ۰۸/۵۱-۸۲/۳ و ۳۵/۴۶-۹۳/۳ گرم بر مترمربع در دقیقه است.
در شرایط آزمایشی، نتایج ما نشان داد که فرسایش پاشمانی در منطقه زاگرس که دارای خاک آهکی می­باشد بسیار شدید است. مرموت و همکاران(۱۹۹۷) نیز نشان دادند که پاشمان خاک در خاک­های آهکی بسیار بیشتر از خاک­های کم عمق کنار رودخانه­ای می­باشد. ون دایک(۲۰۰۵) نشان داد که مقدار پاشمان و شستن ذرات در یک مقیاس وسیع، تحت تاثیر ویژگی­های خاک و خصوصیات باران متفاوت می­باشد.
در شیب ۱۵درصد، مقدار متوسط فرسایش پاشمانی در شدت بارندگی ۵۰ و ۸۰ میلی­متر بر دقیقه برای مرتع، مرتع تخریب شده، دیم و کشاورزی آبی به ترتیب ۰۵/۴-۰۶/۲، ۶/۳- ۵۸/۱، ۹۲/۲-۵۹/۱ و ۹۲/۲-۶۲/۱ برابر بیشتر از مقادیر به دست آمده در شیب ۵ درصد بود. نتایج نشان داد که شیب تاثیر معنی­داری بر فرسایش پاشمانی دارد که این نتیجه با نتایج ساعدی و همکاران (۱۳۹۲)، یوسفی و همکاران (۱۳۹۳) و فو و همکاران^[۱۳۴](۲۰۱۱) مطابقت دارد. آن­ها نشان دادند که اجزای فرسایش پاشمانی با افزایش شیب افزایش یافته و پس از رسیدن به مقدار حداکثر کاهش می­یابد
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در شدت بارندگی۸۰ میلی­متر بر ساعت، مقدار متوسط فرسایش پاشمانی در شیب ۵ و ۱۵ درصد برای مرتع، مرتع تخریب شده، کشت دیم و کشاورزی آبی به ترتیب ۸۳/۹-۵، ۵۲/۸- ۷۵/۳، ۳۷/۸-۵۶/۴ و ۲۴/۷-۰۳/۴ برابر بیشتر از مقادیر به دست آمده در شدت بارندگی۵۰ میلی­متر بر ساعت بود. نتایج نشان داد که شدت بارندگی تاثیر معنی­داری بر فرسایش پاشمانی دارد. نتایج نانکو و همکاران (۲۰۰۸) نیز نشان دادند که قطره باران مداوم و متمرکز در یک دوره کوتاه مدت باعث جدا شدن و پاشمان خاک کف جنگل شده است.
کاربری اراضی به طور معنی­داری فرسایش پاشمانی را تحت تاثیر قرار می­دهد (جدول ۴-۴). این نشان می­دهد که فرسایش پاشمانی عمدتا تحت تاثیر کاربری اراضی و مستقل از بافت خاک منطقه می­باشد. تقریبا همه ضریب تغییرات (CV ها) برای فرسایش پاشمانی بیشتر از ۳۶ درصد به دست آمدند که با توجه به طبقه بندی ویلدینگ (۱۹۸۵) نشان دهنده تغییرات مکانی نسبتا بالا می­باشد (جدول ۴-۴).
فرسایش پاشمانی در کاربری مرتع تخریب شده نسبت به سایر کاربری­ها به طور معنی­داری بیشتر بود. مقدار متوسط این پارامتر در مزارع کشاورزی (دیم و آبی) مشاهده شد که تفاوت معنی­داری با کاربری مرتع نداشت (جدول ۴-۴). این روند با توجه به این که فرسایش پاشمانی خاک رابطه مثبتی با کربن آلی، مقاومت برشی سطحی و میانگین وزنی قطر دارد قابل توجیه می­باشد.
وجود مقادیر کم ماده­آلی، میانگین وزنی قطر و مقاومت برشی سطحی در خاک مرتع تخریب شده منجر به فرسایش پاشمانی بیشتر شده است. کمترین مقدار فرسایش پاشمانی در مرتع مشاهده شد که این به دلیل وجود مقادیر زیادی از ماده­آلی، میانگین وزنی قطر و مقاومت برشی سطحی در خاک­های مرتع می­باشد (جدول ۳-۴). حضور کربن آلی (ون اوست و همکاران^[۱۳۵]، ۲۰۰۹؛ کوهن و همکاران^[۱۳۶]، ۲۰۰۹) و کودهای شیمیایی می ­تواند تاثیر زیادی بر اتصال ذرات (تراکم خشک) و تشکیل سله و در نتیجه افزایش مقاومت برشی سطحی داشته باشند (مائوزی و بوهادف، ۲۰۱۱). مائوزی و بوهادف^[۱۳۷](۲۰۱۱) گزارش دادند که تداوم تراکم خاک در اثر تردد وسایل نقلیه در مزرعه در طول کشت (خاک فشرده شده توسط چرخ تراکتور) می ­تواند بر پاشمان و میزان فشردگی خاک خشک تاثیر بگذارد، که این به عنوان یک ویژگی خاص، می ­تواند مقاومت خاک به فرسایش پاشمانی را نشان دهد. آن­ها همچنین نشان دادند که تراکم مکانیکی خاک فضاهای خالی بین ذرات را کاهش داده و باعث افزایش مقاومت برشی سطحی می­ شود.
جدول۴- ۴ خلاصه آماری حالت­های مختلف فرسایش پاشمانی تحت تاثیر کاربری اراضی

۲R2S

۲R1S

۱R2S

۱R1S

خصوصیات آماری

کاربری اراضی

۵۰/۵۹

۱۰/۳۴

۸۲/۱۴

۰۲/۴

حداکثر

مرتع

۹۰/۲۳

۲۴/۷

رشد هوش معنوی که به معنای آگاهی عمیق از خود به عنوان موجودی غیر مادی است، در واقع منبعی از استعدادهای غیرعینی است که قابلاً کشف نشده است . هنگامی که هوشیاری فرد افزایش پیدا می کند و مورد استفاده قرار می گیرد، در او احساس امنیت به وجود می آید و بدین ترتیب عملکرد او در محیط کار بهبود می یابد.
ایجاد درک متقابل و تفاهم
یکی از بنیان های اساسی برای ایجاد رابطه سالم ، یکدلی است. ایجاد یکدلی برای بسیاری از مدیران سخت است، زیرا آنها را وادار می کند که فرار از کارکردهای وظیفه ای حرکت کنند و بدین ترتیب احساسات و عواطف افرادی را که مشغول انجام وظیفه هستند، درک کنند. تنها در ۱۰ تا ۱۵ سال اخیر، ایجاد ارتباطات بخشی از کار مدیر تلقی می شود که اهمیت فزایندهای یافته است. امروزه بسیاری از افراد، سازمان خود را درک نمی کنند. بلکه مدیران خود را درک میکنند، بنابراین تمایل به حفظ نیروی کار یکی از دلایلی است که درک کارکنان از سوی مدیران را الزامی میسازد. توانایی شناخت، فهم و پاسخ به احساسات دیگران، نیازمند درک عاطفی و احساسی قوی است و این در حوزه هوش عاطفی قرار دارد؛ لایه ای که علت وجودی احساسات که ریشه اصلی این شناخت علت ها، در هوش معنوی قرار دارد.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

مدیریت تغییرات و از میان برداشتن موانع راه
برای اغلب افراد، تغییر رنج آور است. نمی توان تصور کرد زمانی که افراد در مورد چالش های محتمل و نامتحمل آینده صحبت می کنند، کاملا آرام باشند و بخندند . مقاومت در برابر تغییر با ایجاد رفتارهایی از جمله کنترل کردن، شکایت کاردن، انتقاد کردن، کنار کشیدن، انکار کردن و خودداری کردن بروز میکند. احساسات نهفته در این رفتارها، ترس، آشفتگی و عصبانیت است. حتی زمانی که فرد الزام به تغییر را به لحاظ عقلانی درک میکند، احساس ترس ممکن است وجود داشته باشد، که دلیل این امر، راحت طلبی و وابستگی به راه های قبلی است. زمانی که افراد، اشتباهات درونی خود را عمیقاً درک کنند، آن را تکرار نخواهند کرد و از ترس و آشفتگی در برابر تغییر رها خواهند شد و این عمیق ترین سطح هوش معنوی است (جورج^[۹۴]، ۲۰۰۶: ۳-۵).
مک گیچی معتقد به ایجاد کارگاههایی از جمله : شهود، نیایش تجسم خلاق، خلاقیت، مدیریت متنوع، ایجاد تناسب بین هدف، فعالیت و گوش سپردن فعال و عمیق به رشد هوش معنوی در سازمان کمک می کند. بنابراین افرادی که هوش معنوی را با زندگی خود گره زده اند، ممکن است سبک زندگی متفاوتی داشته و سنت ها را کنار بگذارند، زیرا که می خواهند تمام وکمال زندگی کنند ( اسهرلوس، ۱۳۹۰).
۲-۲۱) پیشینه تحقیقات
رقیب و همکاران (۱۳۸۷) در تحقیقی با عنوان ” تحلیل میزان هوش معنوی دانشجویان دانشگاه اصفهان و ارتباط آن با ویژگی های جمعیت شناختی” دانشجویان دانشگاه اصفهان را به عنوان جامعه آماری تحقیق خود برگزیده و ۹۷ نفر را به عنوان گروه نمونه از طریق روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب نمودند. برای گردآوری اطلاعات از مقیاس سنجش هوش معنوی کینگ استفاده گردید و براساس نتایج هوش معنوی دانشجویان دانشگاه اصفهان نسبتا بالا بدست آمد و از بین ویژگی های جمعیت شناختی، ارتباط معنی داری بین متغیرهای جنسیت، مقطع تحصیلی، دانشکده و سن با میزان هوش معنوی بدست نیامد و تنها رابطه بین وضعیت تاهل با میزان هوش معنوی معنی دار بود.
صداقت و حمیدی (۱۳۹۱) در تحقیقی با عنوان “بررسی مقایسه ای هوش معنوی دانش آموزان دوره متوسطه بر اساس جنسیت و پایۀ تحصیلی” هدف تحقیق خود را بررسی مقایسه ای هوش معنوی دانش آموزان دوره متوسطۀ شهر کرمان به تفکیک جنسیت و پایۀ تحصیلی بیان می کنند. بدین منظور ۵۳۷ دانش آموز دوره متوسطه از شهر کرمان به شیوه تصادفی طبقه ای انتخاب شدند تا به پرسشنامۀ هوش معنوی ۲۴ سؤالی کینگ که دارای چهار خرده مقیاس تفکر انتقادی وجودی(CET)، تولید معنای شخصی(PMP) ، آگاهی متعالی (ماورایی) (TA)، توسعۀ حالت هوشیاری(CSE) بود، پاسخ دهند. نتایج با توجه به مقادیر به دست آمده از آزمون نشان داد که هوش معنوی دانش آموزان دوره متوسطۀ شرکت کننده در آزمون به تفکیک جنسیت، تفاوت معنی داری ندارد همچنین تفاوت میانگینها در پایه های مختلف تحصیلی نیز علیرغم رشد صعودی نمرات در پایه های بالاتر تحصیلی، معنادار نبود.
زارعی متین و همکاران (۱۳۹۰) در مقاله خود با عنوان” شناسایی و سنجش مؤلفه های هوش معنوی در محیط کار” هدف تحقیق خود را شناسایی و سنجش مؤلفه های هوش معنوی در محیط کار بیان می کنند. سوال اصلی مقاله حاضر عبارت است از اینکه مولفه های اصلی هوش معنوی در جامعه آماری پژوهش حاضر کدامند؟ و اولویت این مولفه ها نسبت به یکدیگر چگونه است؟ جامعه آماری پژوهش مدیران و کارکنان بیمارستان لبافی نژاد تهران میباشد که با بهره گرفتن از روش نمونه گیری تصادفی ساده به تعیین نمونه پرداخته شد. روش گردآوری داده ها پرسشنامه حضوری بوده و از روش تحقیق توصیفی- میدانی استفاد شده است. نتایج حاصله حاکی از شناسایی پانزده مؤلفه و اولویت متفاوت مؤلفه ها در جامعه آماری است.
محمدنژاد و همکاران (۱۳۸۸) در مقاله خود با عنوان “مفهوم هوش معنوی مبتنی بر آموزه های اسلام” بعد از تبیین معنویت و هوش معنوی از منظر مکاتب نوظهور؛ اصول و مؤلّفه های هوش معنوی از منظر اسلام به عنوان کاملترین مکتب آسمانی بیان می شود. و در نهایت چنیم نتیجه گیری می کنند که اصل بنیادین معنویت اصیل و بر اساس آموزه های اسلامی توجه و یاد خداوند می باشد. یاد خداوند باعث بروز رفتارهای نیکی چون ایمان، محبت و عشق به خداوند، انکسار نفس، توکل، تواضع، شرح صدر، حلم، حیا، عفت و صبر می شود و نیز باعث دوری از رفتارهای زشتی چون غیبت، تهمت، سخن چینی، حسادت، دروغ، کینه توزی، غرور و خودپسندی می شود و نتیجه همه اینها پرورش هوش معنوی یا همان عقل رحمانی در انسان خواهد بود.
سهرابی و ناصری (۱۳۸۸) در تحقیقی با عنوان “بررسی مفهوم و مؤلفه های هوش معنوی و ساخت ابزاری برای سنجش آن” با توجه به تفاوت نحوه ابراز هوش معنوی در فرهنگ های مختلف، ابتدا در مطالعه ی کتابخانه ای مبانی نظری تحقیقات انجام شده در خصوص هوش معنوی و برای توضیح مؤلفه های هوش معنوی در فرهنگ ایران، اصلی ترین متون دینی فرهنگ غالب کشور ایران مورد مطالعه قرار دادند و پس از بررسی های بعمل آمده پرسشنامه ۹۷ ماده ای را به عنوان یک مقیاس مناسب که می توان برای پژوهشهای بعدی در زمینه تعیین مؤلفه های هوش معنوی در فرهنگ ایران زمین پیشنهاد کرد، تدوین نمودند.
تی سوان چین و همکاران (۲۰۱۲) در مقاله خود با عنوان “رابطه بین هوش عاطفی و هوش معنوی در پرورش خلاقیت و نوآوری در میان کارآفرینان موفق” هدف از تحقیق خود را ساخت مدل مفهومی می دانند تا از طریق آن به بررسی ارتباط هوش عاطفی و معنوی در پرورش خلاقیت و نوآوری در میان کارآفرینان موفق بپردازند. نویسندگان مقاله در تحقیق خود به بررسی ویژگی های کارآفرینان، هوش عاطفی و کارآفرینی، هوش معنوی و کارآفرینی پرداخته و در نهایت به ارائه مدل مفهومی تحقیق رسیده اند.
یانگ و مائو (۲۰۰۷) در مقاله خود با عنوان “بررسی هوش معنوی پرستاران”، به بررسی خصوصیات هوش معنوی در میان پرستاران و تاثیر مذهب بر هوش معنوی پرستاران در چین پرداخته اند. این پژوهش در یک مراکز پزشکی در چین به انجام رسیده است و پرسشنامه ها در ۷ استان و ۱۶ مرکز بیمارستانی و در میان ۱۳۰نفر از پرستاران بیمارستان ها توزیع گردیده اند. در این پژوهش از پرسشنامه وولمن (۲۰۰۱) استفاده شده است. براساس نتایج اکثر پرستاران (۹۰%) تمایل به تجربه نمونه های متعددی از درد جسمی عاطفی و درد و رنج در طول زندگی هستند. در میان ۱۳۰ نفر پرستار مورد بررسی، تنها هفت نفر از پرستاران به وضوح مذهبشان شناسایی شد و مشخص و باورهای دینی اکثرا از واریانس متغیر ملاک در این مطالعه بیشتر بود.
باقری و همکاران (۲۰۱۰) در مقاله ای با عنوان “رابطه بین هوش معنوی پرستاران و شادی در ایران” به ارزیابی رابطه بین هوش معنوی و شادی و نیز رابطه بین هوش معنوی، شادی و ویژگی های جمعیت شناختی پاسخ دهندگان پرداختند. این تحقیق که یک تحقیق از نوع توصیفی مقطعی است با ۱۲۵ نفر از پرستاران به عنوان گروه نمونه، در دو بیمارستان در بوشهر به انجام رسیده است. نتایج نشان می دهد که ارتباط معنی داری بین هوش معنوی و شادی وجود دارد و از سوی دیگر، ویژگی های جمعیت شناختی ارتباط معنی داری با هوش معنوی و شادی دارند.
آمرام (۲۰۰۹) به بررسی سهم هوش عاطفی و معنوی در رهبری موثر کسب و کار پرداخت. شرکت کنندگان ۴۲ مدیر اجرایی و۲۱۰ عضو هیات مدیره بودند. ابزار پژوهش به صورت خودگزارشی بود و ابعاد شخصیت، هوش هیجانی، هوش معنوی، هوش عاطفی در آنها بررسی شد. میزان هوش هیجانی خودگزارشی شده از سوی مدیران با ارزیابی کارکنان از اثربخشی رهبری رابطه معنی داری نشان داد و در خود گزارشی از هوش معنوی و هوش هیجانی در مدیران رابطه معنی داری مشاهده گردید. در ارزیابی ها مشاهده شد که ابعاد شخصیتی و هوش معنوی در مدیریت اثربخش نقش موثری دارند. همچنین میزان هوش هیجانی و هوش معنوی در مدیریت نقش موثر و مهمی دارد.
کینگ (۲۰۰۸) نیز به بررسی هوش معنوی و ارائه مدل اندازه گیری آن پرداخت. وی برای ارائه مدل هوش معنوی که شامل ابعاد تفکر انتقادی، تولید معنای شخصی، بسط هوشیاری و آگاهی متعالی بود، ابتدا سیاهه ای شامل ۸۴ مولفه تنظیم و بین ۶۱۹ نفر از دانشجویان دوره کارشناسی توزیع نمود و پس از تحلیل داده ها، مولفه های دارای همپوشانی حذف شدند و ۴۲ مولفه باقی مانده به ۳۰۵ دانشجوی مقطع کارشناسی ارائه کرد که نتیجه تجزیه و تحلیل مجدد منجر به کاهش مولفه های دیگری شد و در نهایت مدل SISRI را که مدلی خودگزارشی در پژوهش های هوش معنوی است با ۲۴ مولفه با قابلیت اطمینان مناسب برای تحقیقات آینده پیشنهاد نمود.
کدخدا و جهانی (۲۰۱۲) در مقاله ای با عنوان “ظرفیت های حل مسأله هوش معنوی برای هوش مصنوعی” به کارکردهای هوش معنوی در حل مسائل مربوط به هوش مصنوعی پرداخته اند و برای این منظور به ارائه تعریف جدیدی از حل مسئله که می تواند جنبه های معنوی و روحانی مشکلات را دستکاری کند و مطابق با الزامات و شرایط و ظرفیت های مدل های هوش معنوی باشد، ارائه دادند. و همچنین به ارائه تعاریفی از هوش معنوی، مسائل معنوی و روش های معنوی حل مسائل پرداختند.
۲-۲۲) مدل مفهومی تحقیق:
محقق در تحقیق خود به دنبال آن است تا در نهایت نتایج بدست آمده از تحقیق خود را در غالب مدل مفهومی ارائه نماید. در این تحقیق پس از بررسی مبانی نظری و ادبیات تحقیق و نیز پیشینه تحقیقات انجام شده درخصوص موضوع تحقیق، تعداد ۸۲ عنوان مولفه به عنوان مولفه های هوش معنوی جمع آوری گردیدند. که این مولفه ها بر گرفته از نظرات اندیشمندانی چون جامی (۱۳۸۱ )، نوبل(۲۰۰۱) و وگان (۲۰۰۳) ، مک مولن(۲۰۰۳) ، مارشال و زهر (۲۰۰۰)، واگن (۲۰۰۲)، ناصری (۱۳۸۶)، ولمن^[۹۵] (۲۰۰۱)، کینگ، ۲۰۰۸، اسمیت^[۹۶] (۲۰۰۵) ، فریدمن و مک دونالد^[۹۷] ،سیسک و آمرام (۲۰۰۹)، جهانی (۱۳۸۹) و ویگلزورث جمع آوری گردیدند. سپس بر اساس میزان سازگاری با جامعه مورد مطالعه و فرهنگ ایرانی و اسلامی از میان مولفه های مذکور با مشورت استاد محترم راهنما ۸ عامل به عنوان عوامل مؤثر شناسایی و تدوین گردیدند. عوامل شناسایی شده از طریق پرسشنامه شماره یک خبرگان در اختیار تعداد ۸ نفر از اساتید مدیریت قرار داده شد و از آنها خواسته شد تا نظر خود را در خصوص هر یک از عوامل بیان نمایند و اگر از نظر آنها عاملی وجود دارد که در میان عامل یاد شده وجود ندارد بیان نمایند. بعد از جمع‌ آوری پرسشنامه خبرگان عامل جدید “تولید معنی شخصی” به عنوان سایر عوامل مؤثر بر هوش معنوی کارکنان شناسایی گردید. در واقع مدل مفهومی ارائه شده در این تحقیق ترکیبی است از عوامل شناسایی شده در تحقیقات گذشته و نظرات خبرگان می باشد. در ادامه مدل مفهومی تحقیق آورده شده است.
۳-۱) مقدمه
فصل سوّم
روش شناسی تحقیق
رفتارآدمی پیچیده است وعوامل بسیاری درایجاد آن دخالت دارد که به ظاهرآن راسازمان نایافته جلوه گر می کند اما می توان باروش مناسب به شناخت آن پرداخت. بنابراین تحقیق فرایندی است که ازطریق آن می توان درباره ناشناخته ها به جستجو پرداخت ونسبت به آن شناخت پیداکرد. درانجام تحقیق باید فرایندی را بصورت منظم دنبال کرد و مجموعه ای ازگزاره ها راتدوین ومورد آزمون قراردادواین فرایند، روش تحقیق است. روش تحقیق، چهارچوب عملیات یا اقدامات جستجوگرایانه برای تحقق هدف پژوهش، جهت آزمودن فرضیه یا پاسخ دادن به سوال های تحقیق رافراهم می آورد(سرمد ودیگران، ۱۳۸۵: ۲۱-۲۲).
از جمله ویژگیهایی مطالعه علمی که هدف آن حقیقت یابی است، استفاده از یک روش تحقیق مناسب می باشد و انتخاب روش تحقیق مناسب به هدفها، ماهیت و موضوع مورد تحقیق و امکانات اجرایی بستگی دارد و هدف از تحقیق دسترسی آسان و دقیق جهت پاسخ به پرسشهای تحقیق است (خاکی، ۱۳۷۹: ۱۴۲- ۱۴۳ ). بدون روش‌شناسی علمی ‌نتایج بررسی و تحلیل‌های مربوطه معتبر و قابل تعمیم نخواهد بود.
از این رو در این فصل با هدف آشنایی خواننده از نحوه عمل تحقیق سعی می‌کنیم با توجه به اهداف تحقیق به توضیح روش تحقیق، روش‌های جمع‌ آوری اطلاعات، بررسی اعتبار و روایی پرسشنامه و چگونگی تحلیل آماری بپردازیم.
۳-۲) فرایند انجام ‌تحقیق
در شکل ۳-۱ نمودار فرایند تحقیق آمده است.
شکل۳-۱: نمودار فرایند انجام تحقیق
۳-۳) روش تحقیق
روش عبارت است از مجموعه راه‌های رسیدن به مقصود، لذا هر پژوهشگر پس از تعیین و تنظیم موضوع باید در اندیشه گزینش روش پژوهش باشد. هر محققی با توجه به اهداف، ماهیت پژوهش و ادوات کاربردی، می‌تواند یک یا چند روش را برگزیند. با توجه به نکته فوق‌الذکر تحقیق پیش رو پژوهشی کاربردی است چرا که نتایج به دست آمده از این مطالعه قابل استفاده در سازمان های منتخبی است که مورد بررسی قرار گرفته اند؛ از نظر جمع‌ آوری داده‌ها دارای روش توصیفی است؛ چرا که هدف پژوهشگر از انجام این روش جمع‌ آوری داده‌های عینی، واقعی و منظم بوده است. و از آن جهت که پژوهشگر نمونه‌گیری، به طریق میدانی به پژوهش و مطالعه پراکندگی و سایر مشخصات نمونه می‌پردازد از روش پیمایشی استفاده شده است.
۳-۴)متغیر‌های تحقیق
متغیر: شامل هرچیزی است که بتواند ارزشهای گوناگون ومتفاوت بپذیرد. این ارزشها می تواند در زمان های مختلف برای یک شخص یا یک چیز متفاوت باشد یا اینکه دریک زمان برای اشخاص یا چیزهای مختلف تفاوت داشته باشد (سکاران، ۱۳۹۰: ۸۲).
متغیرها بر اساس نقشی که در پژوهش برعهده دارند به دو دسته تقسیم می شوند:
الف) متغیرمستقل: متغیری است که متغیر وابسته را بصورت مثبت و منفی تحت تاثیر قرارمی دهد (دانایی فرد ودیگران، ۱۳۸۳: ۱۲۸)، در این پژوهش مولفه های هوش معنوی به عنوان متغیرمستقل در نظرگرفته شده اند.
ب) متغیر وابسته: متغیر اصلی مورد توجه محقق است. هدف محقق آن است که تغییرپذیری متغیر وابسته را تشریح و پیش بینی کند(همان: ۱۲۶)، در این پژوهش متغیر هوش معنوی به عنوان متغیر وابسته درنظرگرفته شده است.
۳-۴-۱) عملیاتی سازی متغیرهای تحقیق
متغیر مستقل این تحقیق مولفه های هوش معنوی کارکنان می باشد که شامل موارد ذیل می باشد:
۱) ایمان و اعتقاد به الوهیت: برای این مولفه گویه های ذیل در نظر گرفته شده است که درسوالات یک تا چهار پرسشنامه آورده شده است:
حضور خداوند در زندگی و کار،
ایمان به لطف و عنایت خداوند نسبت به خود،
توکل به خدا
ایمان به اینکه تمام امور به دست خداست
۲) هدف و معنا در کار و زندگی: برای این مولفه گویه های ذیل درنظرگرفته شده است که درسوالات پنج تا هفت پرسشنامه آورده شده است:
انجام کارها با هدف خشنودی خدا
اصل بودن اهداف و اعتقادات
تلاش و خدمت در راستای اعتقادات و ارزش ها
۳) خودآگاهی: برای این مولفه گویه های ذیل درنظرگرفته شده است که درسوالات هشت تا یازده پرسشنامه آورده شده است:
درک درک از احساس خود
آگاهی از نقاط قوت و ضعف خود
حفظ آرامش خود در همه شرایط

رابطه (۴-۲)
رابطه (۴-۳)
رابطه (۴-۴)
رابطه (۴-۵)
رابطه (۴-۶)
فصلاول
مقدمهوکلیاتطرحتحقیق
۱-۱. مقدمه
مؤسساتوسازمان‌هاودستگاه‌هایاجراییباهرمأموریت،رسالت،اهدافوچشم‌اندازیکهدارند،نهایتاًدریکقلمروملییابین‌المللیعملمی‌کنندوملزمبهپاسخگوییبهمشتریان،ارباب‌رجوعوذ‌ی‌نفعانهستندتاشرکتیکههدفشسودآوریورضایتمشتریاستوسازمانیکههدفخودرااجرایکاملودقیقوظایفقانونیوکمکبهتحقیقاهدافتوسعهوتعالیکشورقراردادهاست،پاسخگوباشد. بنابراین،بررسینتایجعملکرد،فرایندیمهموراهبردیتلقیمی‌شود. کیفیتواثربخشیمدیریتوعملکردآن،عاملتعیین‌کنندهوحیاتیتحققبرنامه‌هایتوسعهورفاهجامعهاست. ارائهخدماتوتولیدمحصولاتمتعددوتأمینهزینه‌هاازمحلمنابع،حساسیتکافیرابرایبررسیتحققاهداف،بهبودمستمرکیفیت،ارتقایرضایت‌مندیمشتریوشهروندان،عملکردسازمانومدیریتوکارکنانایجادکردهاست. درصورتی‌کهارزیابیعملکردبادیدگاهفرایندیوبه‌طورصحیحومستمرانجامشود،دربخشدولتیموجبارتقاوپاسخگوییدستگاه‌هایاجراییواعتمادعمومیبهعملکردسازمان‌هاوکاراییواثربخشیدولتمی‌شود. دربخشغیردولتینیزموجبارتقایمدیریتمنابع،رضایتمشتری،کمکبهتوسعهملی،ایجادقابلیت‌هایجدید،پایداریوارتقایکلاسجهانیشرکت‌هاومؤسساتمی‌شود

(http://eshiraz.ir/bazrasi/fa/arzyabi,11).
اندازه‌گیریکاراییبه‌خاطراهمیتآندرارزیابیعملکردشرکتهموارهموردتوجهمحققینقرارداشتهاست. به‌عنوانیکاصل،عملکردهرواحدسازمانییاسازمانتاآنجاکهمیسراست،بایداندازه‌گیریشود. فقداننظامارزیابیعملکردمؤثروکارآمدبامرگسازمانرابطهمستقیمدارد. بدیهیاستکهایجادنظامیکاراواستفادهبهینهازمنابع،باعثجلوگیریازهرزرفتمبالغعظیمیازمنابعمادیومعنویمی‌شود؛به‌طوری‌کهبادرصدکمیافزایشدرکارایی،صرفه‌جوییزیادیحاصلمی‌شود.
به‌همیندلیل،امروزهارزیابیعملکردواحدهایسازمانیوسنجشکاراییبه‌عنوانبخشمهمیازفرایندهایسازمانی،ازاهمیتویژه‌ایبرخورداراست (نوردی،سمانه، ).
۱-۲. تعریفمسأله
ارزیابیعملکردیکیازمهم‌ترینفرایندهایراهبردیاستکهضمنارتقایپاسخگویی،میزانتحققاهدافوبرنامه‌هایهرسازمانرامشخصمی‌کند.
ارزیابیبه‌عنوانیکیازفعالیت‌هایکلیدیوازعناصراصلیمدیریتبه‌شمارمی‌رودوابزاریکارآمداستکهمدیروکارکنانازطریقآنبهنقاطقوتوضعفسازمانپیبردهوباریشه‌یابیآنهااقداماتاصلاحیجهتبهبودعملکردراانجاممی‌دهد.
اینارزیابی‌هاازجهاتمختلفیچون: مقایسهعملکردسطوحمختلفمراکزباهموتحلیلعملکردآنها،معلوم‌شدننقاطقوتوضعفهرسطح،تخصیصاعتباراتومنابعمختلف،تشویقوترفیعپرسنل،برنامه‌ریزیبرایبهبودسازمانوارتقایواحدها،شناختمشخصاتشغلیونیازهایآموزشیپرسنلسازمانوبهبودکیفیتمحصولاتیاخدماتارائه‌شدهحائزاهمیتاست.
برایآنکهبتوانمیزانتحققاهدافومأموریتهرسازمانیراسنجیدونقشعواملموفقیتوشکستآنراشناسایینمودوبرایآنچاره‌ایاندیشید،راهیجزتعیینمعیارهاوشاخص‌هایمعتبربرایسنجشسهمهریکازعواملدرموفقیت‌هاوشکست‌هاوجودندارد. به‌همینخاطر،دراینتحقیقسعیشدهاستبابررسیعواملتأثیرگذاربرعملکردسازمان – مطالعهمرکزآمارایرانـبهتبیینآنهابپردازیم.
مرکزآمارایرانبه‌منظورایجادنظاممتمرکزآماریوباهدفتهیهآمارهایجامعوصحیحدرزمینه‌هایمختلفاقتصادیواجتماعیبرایرفعنیازهایبرنامه‌ریزی،علمیوپژوهشیکشورتأسیسشدهاست. به‌دلیلنیازروزافزوندستگاه‌هایبرنامه‌ریزیکشوربهآمارواطلاعاتوضرورتهمکاریبسیارنزدیکسازمانتولیدکنندهآماربادستگاهبرنامه‌ریزی،ادارهآمارعمومی -کهوابستهبهوزارتکشوربود- درسال ۱۳۴۴ باناممرکزآمارایرانبهزیرمجموعه‌هایسازمانبرنامهوبودجهوقتپیوست. ازسال ۱۳۸۶ اینمرکز،زیرنظرمعاونتبرنامه‌ریزیونظارتراهبردیریاستجمهوریفعالیتمی‌کند (سایتمرکزآمار).
دراینپژوهشازتحلیلاهمیت–عملکردبرایارزیابیعملکردمرکزآمارایراناستفادهخواهدشد. تحلیلاهمیت- عملکرد،روشیکم‌هزینه،آسانوقابل‌فهمجهتسازماندهیاطلاعاتدربارهویژگی‌هاییکمحصولیاخدمتاستواستراتژی‌هایشهودیجذابیبراییکصنعتارائهکردهواولویتآنهارابرایاجرامشخصمی‌کندتادرنهایتبتواندرضایتبیشترمشتریان/ استفاده‌کنندگانازمحصولیاخدمترافراهمسازد (آذر،عادل،تحقیقدرعملیاتنرم).
اینتحلیلبه‌طورهم‌زمانمهم‌ترینویژگی‌هایتأثیرگذاربررضایتمشتریوهمچنینویژگی‌هایعملکردیضعیفسازمان -کهبایدسریعاًبهبودیابند- رامعرفیمی‌کندوازویژگی‌هایزیربرخورداراست(عادلآذر،تحقیقدرعملیاتنرم):

1. 1. آسیب‌شناسیومشخص‌کردننقاطقوتوضعف؛

1. 1. شناختاولویت‌هایبهبودواتخاذاستراتژی‌هایبهبود؛

1. 1. ارزیابیموقعیترقابتیسازمان؛

و…
۱-۳. ضرورتتحقیق
سنجشمیزانموفقیتسازمان‌هادربهره‌گیریازامکاناتموجود،مقایسهعملکردآنهاباهم،شناساییواحدهایناکاراوتشخیصمنشأناکارایی،بررسینقاطقوتوضعفوتسهیلآنباارائهراهکارهایمناسببرایبهبودوضعیت،ازمهم‌تریندغدغه‌هایمدیرانومسئولینسازمان‌هاست (عالمتبریز، ۱۳۸۸).
بهبودمستمرعملکردسازمان‌ها،نیرویعظیمهم‌افزایی (Synergy) ایجادمی‌کندکهایننیروهامی‌تواندپشتیبانبرنامهرشدوتوسعهوایجادفرصت‌هایتعالیسازمانیشود. دولت‌هاوسازمان‌هاومؤسساتتلاشجلوبرنده‌ایرادراینمورداعمالمی‌کنند. بدونبررسیوکسبآگاهیازمیزانپیشرفتودستیابیبهاهدافوبدونشناساییچالش‌هایپیشرویسازمانوکسببازخورواطلاعازمیزاناجرایسیاست‌هایتدوین‌شدهوشناساییمواردیکهبهبهبودجدینیازدارند،بهبودمستمرعملکردمیسرنخواهدشد. تمامیمواردمذکوربدوناندازه‌گیریوارزیابیامکان‌پذیرنیست. لردکلوینفیزیکدانانگلیسیدرموردضرورتاندازه‌گیریمی‌گوید: «هرگاهتوانستیمآنچهدربارهآنصحبتمی‌کنیم،اندازهگرفتهودرقالباعدادوارقامبیانکنیم،می‌توانیمادعاکنیمدربارهموضوعموردبحثچیزهاییمی‌دانیم. درغیراینصورت،آگاهیودانشماناقصبودهوهرگزبهمرحلهبلوغنخواهدرسید». علممدیریتنیزمبینمطالبمذکوراست. هرچهراکهنتوانیماندازه‌گیریکنیم،نمی‌توانیمکنترلکنیموهرچهراکهنتوانیمکنترلکنیم،مدیریتآنامکان‌پذیرنخواهدبود. موضوعاصلیدرتمامتجزیهوتحلیل‌هایسازمانی،عملکرداستوبهبودآنمستلزماندازه‌گیریاستوازاینروسازمانیبدونسیستمارزیابیعملکردتصورکردنینیست.
(http://eshiraz.ir/bazrasi/fa/arzyabi,11)
۱-۴. پیشینهتحقیق
تاریخچهارزیابیعملکردبهقرنهفتمهجریبرمی‌گردد. اینموضوعنخستین‌بارازسویخواجهرشیدالدینفضل‌اللهمطرحشد. قرن‌هاپسازآندرسال ۱۳۴۹ درکشورمقررشدمدیریتونحوهانجامامورموردارزیابیقرارگیرد. بهاینمنظورمرکزارزشیابیسازمان‌هایدولتیدرنخست‌وزیریتشکیلشد. درسال ۱۳۵۲ باآغازبرنامهپنجمعمرانیبه‌موجببند ۸ ماده ۵ فصلسومقانونبرنامهوبودجهکشور،وظیفهارزیابیعملکرددستگاه‌هایاجراییبه‌عهدهسازمانبرنامهوبودجهگذاشتهشدوبههمینمنظورمعاونتارزشیابیسازمان‌هایدولتیدراینسازمانتشکیلشد.
درسال ۱۳۵۴ براساساصلاحیهمورخ ۲۸/۱۲/۵۳ قانوناستخدامکشوریوبهموجببند ۶ قسمتبماده ۶۰۴ قانونمذکوروظیفهارزشیابیوکاراییدردستگاه‌هایاجراییکشور،به‌منظورراهنماییآنهادرجهتبرقراریروش‌هایصحیحاداریواصولمدیریتوگزارشآنبهنخست‌وزیر،بهسازماناموراداریواستخدامیکشورمنتقلودرپیآندفترارزشیابیسازمان‌هایدولتیتشکیلشد. درسال ۱۳۵۹ دفترارزشیابیسازمان‌هایدولتیدرسازماناموراداریواستخدامیکشورمنحلواقداماتمربوطبهارزیابیکاراییوعملکرددستگاه‌هایاجراییتاسال ۱۳۷۶ متوقفشد. درسال ۱۳۷۹ نیزپسازادغامدوسازمانبرنامهوبودجهواموراداریواستخدامیکشوروتشکیلسازمانمدیریتوبرنامه‌ریزیکشور،اینوظیفهبرعهدهدفترارزیابیعملکردسازمانمدیریتوبرنامه‌ریزیکشورگذاشتهشد.
همچنینباجستجودرکتابخانه‌هایدانشگاهیکشوروسایتIrandoc،درمی‌یابیمکهتاکنونتحقیقاتمتعددیدرخصوصارزیابیعملکردسازمان‌هاصورتگرفتهاست؛ازجمله:

1. 1. مسعودماهانی‌پور/ ارزیابیعملکردشهرداریرفسنجانوسیرجانبراساسمدلتعالیسازمانی/ پایان‌نامهکارشناسیارشد- دانشگاهعلامهطباطبایی (دانشکدهمدیریتوحسابداری)/۱۳۹۱

1. 1. احمدقدیریزاهدی/ ارزیابیعملکردشرکتشیشهایمنیامیداصفهانباتکنیککارتامتیازیمتوازنوفرآیندتحلیلشبکه‌ایفازی/ پایان‌نامهکارشناسیارشد/ دانشگاهیزد (دانشکدهاقتصادومدیریت)/ ۱۳۹۱

مریمرنجبربافقی/ ارزیابیعملکردسازمانبارویکردکارتامتیازیمتوازن/ پایان‌نامهکارشناسیارشد–دانشگاهیزد (دانشکدهمدیریت)/ ۱۳۹۰
وتنهاسهتحقیقدانشگاهیباموضوعاینتحقیقوازنظرمتدوروش،ارتباطنزدیک‌تریداشتکهمشخصاتآنهابهشرحزیراست:

1. 1. ابوالفضلشاه‌نوری/ اولویت‌بندیعواملمؤثربررضایتونارضایتیمشتریانازکیفیتخدماتبانکی(:مطالعهموردیبانکسپه) / پایان‌نامهکارشناسیارشد/ دانشگاهتربیتمدرس (دانشکدهمدیریتواقتصاد)/ ۱۳۹۲

هدفازاینتحقیق،اولویت‌بندیعواملمؤثربررضایتونارضایتیمشتریانازکیفیتخدماتبانکیاست. دراینراستابهکمکروش‌هایفرآیندتحلیلسلسله‌مراتبیوتحلیلشبکه‌ایدرمحیطفازی،اوزاناهمیتمعیارهایمؤثربررضایتمشتریانتعیینشدهوسپسبااستفادهازروشآنالیزاهمیت- عملکرد،اولویت‌بندیمعیارهایفوقمشخصگردید. درنهایت،بااستفادهازنتایجمراحلقبل،یکنمونهسیستمخبرهفازیفرضیدرموردمعیارهایمدلطراحیوتهیهگردیدهاست.

1. 1. سمانهنوردی/ طراحیمدلارزیابیعملکردبارویکردتلفیقیDEA , IPA (موردمطالعه: شعببانک)/ پایان‌نامهکارشناسیارشد/ دانشگاهتربیتمدرس (دانشکدهمدیریتواقتصاد)/ ۱۳۹۲

اینپژوهش،روشینظام‌مندرابرایارزیابیعملکردشعببانکمهراستانتهرانارائهمی‌دهد. دراینتحقیقسعیبرایناستتابااندازه‌گیریکارایی ۷۵ شعبهبانکمهرواقعدراستانتهرانورتبه‌بندیآنهابراساسنمراتکاراییحاصلازمتدDEAوهمچنینتعیینوضعیتشاخص‌هاازلحاظاهمیتوعملکردبااستفادهازنمودارI-PAبهارائهاستراتژی‌هایلازمبرایبهبودوضعیتموجودپرداختهوبانکمهررابرایرسیدنبهاهدافشیاریرساند.

1. 1. فریبرزمحمدهادی/ طراحیالگویتضمینکیفیتآموزشمنابعانسانیدرچارچوبروشتحلیلاهمیت – عملکرد (I-PA)/ پایان‌نامهکارشناسیارشد/ دانشگاهشهیدبهشتی.

هدفبنیادیپژوهشحاضر،طراحیالگویتضمینکیفیتدرآموزشمنابعانسانیاست. برایتحققهدففوق،برمبنایرویکردنظریکیفیتخدمات،مؤلفه‌هایکیفیتدرآموزشمنابعانسانیشناسایی، (I-PA) شدند. سپسبااستفادهازاینمؤلفه‌هاوسیستمتحلیلیروشتحلیلاهمیت–عملکرد،الگوینوینیبرایتضمینکیفیتدرآموزشمنابعانسانیارائهگردید.
۱-۵. اهدافوسؤالاتتحقیق
باوجوداینکههدفومأموریتدستگاه‌هایدولتیراقانون‌گذارانمشخصمی‌کننداماآناننیزبایدهمانندبخش‌هایخصوصینیازهایمتنوعمشتریانرادرنظربگیرند. سیستم‌هایاندازه‌گیریعملکردبایددرهمهحالاتبابرنامه‌ریزیعملیاتیواستراتژیکسازمان،مرتبطوهماهنگباشد. درواقع،اندازه‌هاونسبت‌هایعملکردبایدبه‌گونه‌ایتنظیموطراحیشوندکهتعقیبآنهااهدافبلندمدتسازمانرانیزتضمیننماید. بنابرایناندازه‌گیریعملکردمناسب‌ترینوسیلهبرایسازمانجهتحصولاطمیناندربرداشتنگام‌هایصحیحبهطرفاهدافبلندمدتواستراتژیکاست (مرکزمطالعاتمدیریتوبهره‌وریایران، ۱۳۹۱).

شرکت‌ها و موسسات به منظور تغییر مدل کسب و کاری خود باید به تغییر ارزشهای پیشنهادی خود در قالب محصولات و خدمات فکر کنند.به منظور رقابت با رقبا و نوآوری در ارزشهای پیشنهادی به مشتریان ،موسسات به ارائه ی محصولاتی که به سختی قابل کپی برداری هستند فکر می کنند.همپوشانی محصولات فیزیکی و دارایی های نامشهود مانند خدمات ارائه شده توسط موسسات باعث می شود تا بتوان گزینه های جدیدی برای نوآوری در محصول به کار برد و با ترکیب محصولات تولید شده با خدمات و یا به عبارتی با ارائه ی محصولات توسعه یافته ،ارزش بیشتری را به مشتری پیشنهاد داد.مفهوم محصول توسعه یافته در شکل۲-۱۱ نشان داده شده است.(استفان ویزنر و همکاران،۲۰۱۳)

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

شکل ‏۲‑۱۱مفهوم محصول توسعه یافته
شکل۱۱-۲مفهوم منطقی محصول توسعه یافته را نشان می دهد، که در آن محصول فیزیکی در مرکز توسط پوسته آن (حلقه درونی) و انواع مختلف خدمات (حلقه بیرونی) احاطه شده است. در حالی که پوسته محصول اشاره به جنبه های ملموس مانند بسته بندی، طراحی و غیره، دارد،خدمات اجزای ناملموس اضافه شده به محصول را توصیف می کند.
گزینه های مختلف برای پیکربندی محصولات توسعه یافته فرصتهایی را برای نوآوری در ارزش فراهم می کنند . بنابراین،لازم است در اینجا به توصیف ترکیبات مختلفی از خدمات و محصولات به منظور ارائه ی محصول توسعه یافته به مشتریان ارائه می دهیم.

• • ترکیبات جدید از محصولات موجود با خدمات موجود
    ارزش ممکن است با ترکیب محصولات و خدمات در حال حاضر موجود ابداع شود.
    به عنوان مثال ترکیبی از محصول دوچرخه موجود با سرویس پست اکسپرس به منظور ارائه ی پیک دوچرخه ای می تواند نمونه ای از این رویکرد باشد.
    • خدمات جدید برای محصولات موجود
    اگر محصولی در حال حاضر موجود باشد،گزینه هایی ممکن است به سرویس های عمومی جدید با رابط خدمات-محصول توسعه و یا انطباق داده شود.سرویس جدید نظارت از راه دور با بهره گرفتن از سنسورهای موجود از ابزار و ماشین آلات نیز مثالی برای این رویکرد است .
    • محصولات جدید برای خدمات موجود
    یکی دیگر از گزینه ها برای نوآوری در ارزش عبارت است از تمرکز بر روی خدمات استاندارد موجود
    و توسعه یا انطباق محصول با رابط محصول خدمات. به عنوان مثال می توان به تلفن های هوشمند اشاره کرد ،که خدمات موجود از حوزه های مختلف مانند تلفن ، محلی سازی و اینترنت را با یکدیگر یکپارچه کرده است.
    • ترکیبی از محصولات جدید با خدمات جدید
    در این مورد، محصولات جدید و خدمات جدید با یک رویکرد ادغامی توسعه می یابند رویکرد یکپارچه سازی اپل از نرم افزار پخش موسیقی آی پاد و خدمات آیتونز می تواند به عنوان مثالی برای این رویکرد محسوب شود. (استفان ویزنر و همکاران،۲۰۱۳)

در این پژوهش با بهره گرفتن از اطلاعات به دست آمده از مصاحبه و پرسشنامه ها و منابع مطالعاتی موجود به طراحی مدل کسب و کار فعلی و با بهره گرفتن از رویکردهای نامبرده در ترکیب محصولات و خدمات به طراحی مدلهای کسب وکاری جدید پرداختیم که در فصل ۴ این مدلها شرح داده خواهند شد.
تحلیل SWOTبه تنهایی امکان مشخص کردن فاکتورهای شناسایی شده یا توانایی ارزیابی گزینه های تصمیم گیری بر اساس این فاکتورها را فراهم نمی کند.تکنیک فرایند تحلیل سلسله مراتبی این کمبود ها را جبران می کند ،اما وابستگی بین فاکتورها را اندازه نمی گیرد.وابستگی بین فاکتورها بر وزن فاکتورها اثر گذاشته و اولویت های تصمیم گیری را تغییر می دهد.به منظور جبران این کمبود می توان از روش تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی استفاده کرد اما در این روش هم وابستگی میان عوامل در نظر گرفته نشده و فرض می شود عوامل بر یکدیگر تاثیر ندارند.به منظور بررسی تاثیر عوامل بر یکدیگر همزمان با اولویت بندی آنها از روش تحلیل شبکه ای استفاده می شود.در این پژوهش نیز به منظور تشخیص اهمیت فاکتورهای موثر بر مدلهای کسب و کار در قالب ماتریس swot با در نظر گرفتن وابستگی عوامل و رتبه بندی مدلها بر اساس این فاکتورها فرایند تحلیل شبکه ای را برای swot به کار گرفته ایم.در ادامه به معرفی روش SWOT،ANP و بررسی تحلیل شبکه ای برای SWOTمی پردازیم.
معرفی تحلیل SWOT
تحلیل SWOT برای اولین بار در سال ۱۹۵۰ توسط دو فارغ التحصیل مدرسه بازرگانی هاروارد به نامهای جورج آلبرت اسمیت و رولند کریستنسن مطرح شد. در آن زمان این تحلیل ضمن کسب موفقیتهای روز افزون به عنوان کسب ابزار مفید مدیریتی شناخته شد. اما شاید بیشترین موفقیت مشهود این تحلیل زمانی بدست آمد که جک ولچ^[۳۹] از جنرال الکتریک در سال ۱۹۸۰ از آن برای بررسی راهبردهای جنرال الکتریک و افزایش بهره‌وری سازمان خود استفاده کرد.
SWOT سرواژۀ عبارات قوتها(Strenghths) ، ضعفها(Weaknesses) ، فرصتها (Opportunities) و تهدیدات (Threats) است. گام اول در مراحل برنامه ریزی استراتژیک تعیین رسالت، اهداف و ماموریتهای سازمان است و پس از آن می‌توان از طریق تحلیل SWOT که یکی از ابزارهای تدوین راهبرد است، برای سازمان راهبرد طراحی کرد که متناسب با محیط آن باشد. با بهره گرفتن از این تحلیل این امکان حاصل می‌شود که اولاً به تجزیه تحلیل محیط‌های داخلی و خارجی پرداخته و ثانیاً تصمیمات راهبردی اتخاذ نمود که قوتهای سازمان را با فرصتهای محیطی متوازن سازد. (جبل عاملی و همکاران،۲۰۰۹)
فرایند تحلیل شبکه ای (ANP)
با توجه به محدودیتهای روش سلسله مراتبی AHP و عدم توانایی این رویکرد در لحاظ کردن وابستگی های بین معیارها و عوامل ،پروفسور ساعتی در سال ۱۹۹۶ رویکرد دیگری را توسعه داد که به فرایند تحلیل شبکه ای (ANP) معروف گردیده و مزیت آن نسبت به AHP این می باشد که وابستگی بین معیارها را در نظر می گیرد.فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) اجزای یک سیستم را به صورت یک سلسله مراتب سازماندهی می کند به طوری که هر عنصر سلسله مراتبی به عنصر سطح بالاتر خود می تواند وابسته باشد و به صورت خطی این وابستگی می تواند ادامه داشته باشد.به عبارت دیگر در یک سلسله مراتب وابستگی ها باید به صورت خطی از بالا به پایین و یا بالعکس باشد.چنانچه وابستگی دو طرفه باشد یعنی وزن معیارها به وزن گزینه ها و وزن گزینه ها نیز به وزن معیارها وابسته باشد مسئله دیگر از حالت سلسله مراتبی خارج شده و تشکیل یک “شبکه” یا سیستم غیرخطی یا سیستم با بازخور را می دهد.(کورتیلا و همکاران،۲۰۰۰)که در این صورت برای محاسبه وزن عناصر نمی توان از قوانین و فرمول های سلسله مراتب استفاده کرد.در این حالت برای محاسبه وزن عناصر از تئوری شبکه ها باید استفاده کرد.(پیرس و رابینسون۵۰:۸۳)
فرایند تحلیل شبکه­ ای شامل چهار مرحله اصلی می­باشد که عبارتند از:
ساختن مدل و ساختاربندی مساله
مساله را باید به طور شفاف بیان کرده و به یک سیستم منطقی برای مثال یک شبکه تجزیه کرد. ساختار مذکور را می­توان با بهره گرفتن از نظر تصمیم­گیرندگان و از طریق روش­هایی چون طوفان مغزی یا دیگر روش­های مناسب به دست آورد. همانطور که دیدیم شکل یک شبکه به عنوان مثال بالا نشان داده شد.
مقایسات زوجی و بردارهای الویت
در روش تحلیل شبکه­ ای نیز همچون روش تحلیل سلسله مراتبی عناصر در هر قسمت با توجه به اهمیت آن­ها در کنترل معیار به صورت زوجی مقایسه می­شوند، و خود قسمت ­ها نیز با توجه به تاثیرشان در هدف به­ صورت زوجی با هم مقایسه می­شوند. از تصمیم­گیرندگان در قالب یک سری مقایسات زوجی پرسیده می­ شود که دو عنصر یا دو قسمت در مقایسه با هم چه تاثیری در معیارهای بالادستی خود دارند.
به علاوه اگر روابط متقابلی میان عناصر یک قسمت وجود دارد، با بهره گرفتن از مقایسات زوجی و به­دست­آوردن بردار ویژه هر عنصر باید میزان تاثیر دیگر عناصر روی آن نشان داده­شود. اهمیت نسبی با بهره گرفتن از یک مقیاس نسبی به دست می ­آید. برای مثال می­توان از یک مقیاس ۱ تا ۹ استفاده کرد، در حالی­که نمره ۱ نشان­دهنده اهمیت یکسان دو عنصر نسبت به هم و نمره ۹ نشانه بالاترین اهمیت یک عنصر ( سطر ماتریس) در مقایسه با دیگری (ستون ماتریس) می­باشد.
در یک ماتریس مقایسه زوجی، ارزش طرف مقابل برعکس می­باشد؛ یعنی a_ij= ، در حالی­که a_ij=(a_ji) نشان دهنده اهمیت i امین (jامین) عنصر در مقایسه با jامین (iامین) عنصر است. در روش تحلیل شبکه­ ای نیز همانند روش تحلیل سلسله مراتبی مقایسات زوجی در قالب یک ماتریس صورت می­گیرد و بردار الویت محلی با تخمینی از اهمیت نسبی مرتبط با عناصر (یا قسمت ­ها) به دست می ­آید که به وسیله حل رابطه زیر حاصل می­ شود:
معادله λ_max.W=A.W
به طوری که A ماتریس مقایسات زوجی، W بردار ویژه، λ_max بزرگترین بردار مقادیر A است. قابل ذکر است که ساعتی در سال ۱۹۸۰ چندین الگوریتم را برای تقریب W ارائه داد.
در تشکیل ماتریس مقایسات زوجی جهت پرهیز از هرگونه نگرش جانبدارانه، ممکن است از تصمیم ­گیری گروهی استفاده شود. دیر و فورمن ( فورمن ،۲۰۰۵) چندین شیوه را برای لحاظ کردن نگرش­ها و قضاوت­های اعضای گروه در ماتریس زوجی پیشنهاد داده­اند که این شیوه عبارتند از: ۱٫ اجماع ۲٫ رای یا مصالحه، ۳٫ میانگین هندسی قضاوت­های فردی، ۴٫ مدل مجزا.
تشکیل ابر ماتریس
مفهوم ابر ماتریس شبیه فرایند مارکوف می­باشد. ابر ماتریس قادر به محدودکردن ضرایب برای محاسبه تمامی اولویت­ها و در نتیجه اثر تجمیعی (تجمعی) هر عنصر بر سایر عناصر در تعامل می­باشد (ساعتی،۱۹۸۶). هنگامی که یک شبکه، صرف نظر از هدف، صرفا دربرگیرنده دو خوشه به نام­های معیارها و گزینه­ ها باشد، رویکرد ماتریسی ارائه شده توسط ساعتی و تاکیزاوا در سال ۱۹۸۶ می ­تواند برای مواجهه با وابستگی­های عناصر یک سیستم به­کار گرفته شود.
این دو بیان می­ کنند که برای به دست­آوردن اولویت­های کلی در یک سیستم با تاثیرات متقابل، بردارهای اولویت محلی باید وارد ستون­های خاص یک ماتریس که در اینجا به آن ابر ماتریس می­گوییم، شوند. یک ابر ماتریس در واقع یک ماتریس بخش­بندی شده است که هر کدام از بخش­های آن نمایانگر ارتباط بین دو گروه (قسمت یا خوشه) در یک سیستم است.
فرض می­کنیم که یک سیستم تصمیم دارای C_k جزء تصمیم باشد و k=1,2,…,n و هر جزء k دارای m_k عنصر می­باشد که با e_k1,e_k2,…,e_km نشان داده می­شوند. بردارهای الویت محلی به­دست آمده در مرحله دوم گروه­بندی شده بر اساس جهت تاثیر از یک قسمت دیگر، یا در خود یک قسمت طبق پیکان دایره­ای شکل در مکان مناسب خود در ابر ماتریس طبق شکل زیر قرار داده می­شوند (ساعتی، ۱۹۹۹).
شکل ‏۲‑۱۲ شکل کلی یک ابر ماتریس
W_n=
به طوری که w₂₁ بردار تاثیر هدف بر معیار، w₃₂ ماتریس تاثیر معیار بر هر یک از گزینه­ ها و I نشان دهنده ماتریس واحد بوده و صفرها بیانگر عدم تاثیرپذیری عناصر مستقل از هم می­باشند.
در مثال بالا اگر میان معیارها وابستگی (ارتباط) درونی برقرار باشد، شبکه جایگزین سلسله مراتب می­ شود. در این حالت ابر ماتریس، W_n، به صورت زیر بوده که در آن W₂₂ نشان­دهنده این وابستگی داخلی است:
W_n=
در صورتی که روابط متقابل میان عناصر در یک قسمت و یا بین دو قسمت وجود داشته باشد می­توان صفرها را نیز جایگزین کرد. از آنجاکه معمولاً در یک شبکه میان خوشه ­ها وابستگی متقابل وجود دارد، ستون­های یک ابر ماتریس بیش از یک ستون خواهد بود.
انتخاب بهترین گزینه
در صورتی که ابر ماتریس تشکیل شده در مرحله قبلی همه شبکه را پوشش دهد، می­توان وزن­های اولویت را در ستون گزینه­ ها در یک ابر ماتریس نرمال شده یافت. از سوی دیگر، اگر یک ابر ماتریس فقط شامل قسمت­ های به هم مرتبط باشد، نیاز به محاسبات بیشتری برای رسیدن به اولویت­های کلی گزینه­ ها وجود دارد. ترجیحات نهایی برای هر گزینه از راه­حل زیر به دست می ­آید:
معادله
W_n ابر ماتریس تحقیق است، K عددی دلخواه و بزرگ است و به توان رساندن ابر ماتریس امکان همگرا شدن و در نتیجه ثبات وزن­های آن­را می­دهد. درنهایت گزینه با بزرگ­ترین الویت به عنوان اولین گزینه برتر شناخته می­ شود.
نرخ سازگاری در اعتبارسنجی پاسخ­های خبرگان:
اهمیت ANP علاوه بر ترکیب سطوح مختلف سلسله­مراتب تصمیم و در نظر گرفتن عوامل متعدد، در محاسبه نرخ سازگاری(CR) است. این نرخ در واقع سازگاری مقایسات را مشخص می­ کند. این ساز و کار نشان می­دهد که تا چه اندازه می­توان به اولویت­های جدول­های ترکیبی اعتماد کرد. به عبارت دیگر در فن ANP به پاسخ­دهنده اجازه داده می­ شود که در ساده­ترین شکل نظر خود را در خصوص مقایسه شاخص ها و گزینه­ ها اعلام کند. واضح است که پاسخ­دهنده ممکن است در برخی مواقع در ترجیحات مختلف- که بر اساس نسبت استوار است- نسبت­های دقیق را رعایت نکند. مثلاً اگر عامل A به B را به ترجیح یکسان بدهد و عامل B بهC را به ۳ برابر ترجیح دهد، پس لزوماً بر اساس قواعد نسبت­ها A به C را باید ۳ برابر ترجیح دهد. هر عددی غیر از عدد ۳ به معنی ناسازگاری است و باید با توجه میزان ناسازگاری،تصمیم لازم در خصوص قابل قبول بودن و مستند دانستن و ندانستن پاسخ­ها اتخاذ شود.
تجربه نشان داده­است که در صورتی که نرخ سازگاری کوچک­تر یا مساوی ۱/۰ باشد در این صورت نرخ سازگاری قابل قبول است و پاسخ داده شده سازگار می­باشد. مثلاً اگر CR=0در این صورت پاسخ­ها کاملاً سازگارند. اما اگر CR بزرگتر از ۱/۰ باشد در این صورت نرخ سازگاری در حد قابل قبولی نیست و پاسخ­های مربوط به آن ماتریس نمی ­توانند ملاک تصمیم ­گیری قرار گیرند. در این حالت باید تلاش کرد که به کمک پاسخ­دهنده، ماتریس­های ناسازگار را به حد معتدل رساند یا این­که شیوه آنالیز را تغییر دهد (گودرزی، نوروزی و نوروزی، ۱۳۹۱: ۱۳۹) .

اورمان و همکاران (۲۰۱۴) گزارش کردند که افزودن لجن فاضلاب به خاک، موجب افزایش غلظت آهن در ریشه گیاه یونجه شد. مقدار آهن در ریشه گیاه از ۱/۱۰۰ میلی­گرم بر کیلوگرم در تیمار شاهد به ۳/۱۳۳ میلی­گرم در کیلوگرم در تیمار ۸۰ تن در هکتار افزایش یافت.
شکل۴-۷- اثر سطوح مختلف لجن فاضلاب بر غلظت آهن در ریشه گیاه گندم
۴-۷- اثر لجن فاضلاب بر آهن قابل استخراج با DTPA در خاک­های زیرکشت گندم
نتایج تأثیر لجن فاضلاب بر آهن قابل استخراج با DTPA در شکل (۴-۸) نشان داده شده است. نتایج نشان داد که کاربرد لجن فاضلاب موجب افزایش معنی­دار مقادیر آهن گردید. بیشترین افزایش در تیمار ۳۶۰ تن در هکتار لجن فاضلاب مشاهده گردید که برابر با ۷۳۳/۳۳ میلی­گرم بر کیلوگرم خاک بود. هر چند تفاوت معنی­داری بین تیمارهای ۵/۲۲ و ۴۵ تن در هکتار نسبت به شاهد مشاهده نشد. با این وجود تیمار­های ۹۰، ۱۸۰ و ۳۶۰ تن در هکتار، سبب افزایش معنی­دار آهن قابل استفاده گیاه نسبت به شاهد شدند. بخشی از افزایش غلظت آهن قابل جذب خاک پس از کاربرد لجن فاضلاب و پسماندهای آلی در خاک را می­توان به بیشتر بودن آهن قابل استخراج با DTPA آن­ها نسبت داد. همچنین بر اثر تجزیه مواد آلی در خاک، ترکیبات کی­لیت کننده به خاک آزاد می­گردد که با آهن تشکیل کمپلکس می­ دهند و انحلال ترکیبات آهن و در نتیجه قابلیت جذب آهن را افزایش می­ دهند (هاولین و همکاران، ۲۰۰۶).
کردلغاری (۲۰۱۳) با بررسی اثر پسماندهای آلی بر غلظت فلزاتی نظیر آهن و روی بیان کرد که افزودن پسماند آلی به خاک، موجب افزایش غلظت آهن استخراج شده با DTPA گردید.
شریفی و همکاران (۱۳۸۹) تأثیر لجن فاضلاب بر غلظت آهن را بررسی و دریافتند که کاربرد لجن فاضلاب موجب افزایش معنی دار غلظت آهن قابل استخراج با DTPA شده است.
ابطحی و همکاران (۱۳۹۲) گزارش نمودند که پسماندهای آلی نظیر لجن فاضلاب، مقدار آهن قابل عصاره گیری با DTPA را به طور معناداری در خاک افزایش داد. در مقایسه گروهی خاک ها و در بین پسماندهای آلی، تیمارهای ۲۵ و ۵۰ مگا گرم لجن فاضلاب در خاک لوم رسی، بیشترین مقدار آهن قابل جذب را دارا بودند.
محمت^[۵۱] و همکاران (۲۰۰۶) در تحقیق خود دریافتند که استفاده از ۱/۳۸ تن لجن در هکتار، باعث افزایش مقدار روی، آهن و مس قابل استخراج با DTPA گردیده است.
همچنین عباسپور (۱۳۷۹) نشان داد که کاربرد لجن کنورتور به میزان ۱۶ درصد جرم خاک در یک خاک اسیدی باعث افزایش معنی دار آهن قابل عصاره گیری با DTPA شد، به طوری که مقدار آهن قابل استخراج در این خاک تا حدود ۳۰ درصد نسبت به شاهد افزایش یافت.
مرجوی و جهاد اکبر (۱۳۸۱) دریافتند که میزان عناصر غذایی کم­مصرف نظیر آهن، روی و مس قابل استخراج با DTPA به طور معنی­داری در خاک تیمار شده با پسماند آلی افزایش یافت.
فلاحی مطلق و بستانی (۱۳۹۳) بیان کردند که با افزودن پسماند زباله شهری به میزان ۱۵، ۳۰ و ۶۰ تن در هکتار به خاک، غلظت آهن قابل استخراج با DTPA در مقایسه با تیمار شاهد به ترتیب به میزان ۳۸/۲۳، ۱۶/۵۲ و ۱۲/۸۰ درصد افزایش یافت.
مللی و شریعتمداری (۱۳۸۶) بیان کردند که با کاربرد پسماند صنعتی به خاک در سطح ۵ درصد، میزان آهن قابل استخراج با DTPA افزایش یافت.
نوگویرول و همکاران (۲۰۱۳) با بررسی اثر تیمارهای لجن فاضلاب بر غلظت آهن توسط عصاره­گیرهای مختلف بیان کردند که افزودن لجن فاضلاب موجب افزایش خطی غلظت آهن عصاره­گیری شده توسط DTPA از ۱/۴۷ به ۱/۱۷۴ گردید.
اورمان و همکاران (۲۰۱۴) با بررسی اثر لجن فاضلاب بر عناصر کم­مصرف گزارش کردند که کاربرد لجن، موجب افزایش غلظت آهن استخراج شده با DTPA در تیمار ۸۰ تن در هکتار لجن نسبت به شاهد شد.
راتان و همکاران (۲۰۰۵) عنوان کردند که کاربرد پساب در زمین­های کشاورزی سبب افزایش بخش قابل دسترس فلزات (روی، مس و آهن) عصاره­گیری شده توسط DTPA در خاک می­ شود.
شکل ۴-۸- اثر سطوح مختلف لجن فاضلاب بر آهن قابل استخراج با DTPA در خاک­های زیر کشت گندم
۴-۸- اثر لجن فاضلاب بر شکل­های مختلف آهن در خاک­های زیر کشت گندم
نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر مقادیر مختلف لجن فاضلاب بر شکل­های مختلف آهن (به جز شکل­های باقی­مانده و متصل به اکسیدها) در سطح ۵ درصد معنی­دار گردید (جدول ۴-۴).
همچنین نتایج جزء­بندی آهن در جدول ۴-۵ نشان داده شده است. ترتیب شکل­های آهن در خاک شاهد به­این صورت می­باشد: کربناتی _<تبادلی _<آلی _<اکسیدهای آهن و منگنز _<باقی­مانده. ترتیب اجزاء ناشی از اعمال تیمارها به همان صورت بود و تغییر نکرد. با توجه به جدول ۴-۵ ، به­ طور کلی کاربرد لجن موجب افزایش معنی­دار شکل تبادلی آهن شد، هرچند بین تیمارهای ۵/۲۲ تا ۱۸۰ تن در هکتار لجن تفاوت معنی­داری در آهن تبادلی مشاهده نشد. آلوارز و همکاران (۲۰۰۶) بیان کردند مزیت همه روش­های عصاره­گیری دنباله­ای این است که در هنگام استفاده برای خاک­های کشاورزی می­توانند جزء قابل­ تبادل که قابل جذب برای گیاهان است را جداسازی کنند. شکل تبادلی شامل فلز­هایی است که از طریق پیوند ضعیف الکتروستاتیک به صورت ضعیف جذب سطحی سطوح جامد شده ­اند و می­توانند توسط فرآیندهای تبادل یونی­ رها شوند (فلیگورز و همکاران، ۲۰۰۲). این شکل بخشی از عناصر کم­مصرف را در برمی­گیرد که می ­تواند تقریباً بیش­تر از همه به خاک رها شود و معمولاً یک بخش کوچکی از مقدار کل فلز را در خاک شامل می­ شود که قابلیت بالقوه و زیست دسترسی برای گیاهان را دارد (فلیگورز و همکاران، ۲۰۰۲). در شکل کربناتی نیز که کمترین مقدار را در بین شکل­ها به خود اختصاص داده است، کاربرد لجن فاضلاب سبب افزایش معنی­دار این شکل گردید ولی در بین خود تیمارها این تفاوت معنی­دار نبود. مقادیر شکل­های تبادلی و کربناتی آهن در تیمار ۳۶۰ تن در هکتار لجن فاضلاب در مقایسه با تیمار شاهد به ترتیب افزایشی معادل با ۶۲/۲ و ۸۸/۱ درصد داشته اند. فلیگورز و همکاران (۲۰۰۲) بیان کردند که جزء کربناتی درصد نسبتاً کمی از غلظت کل فلز را در بر­می­گیرد ولی بلافاصله و بالقوه برای گیاه قابلیت دسترسی دارد. شاکونتالا و همکاران (۲۰۱۲) و الجالود و همکاران (۲۰۱۳) در مطالعات خود شکل­های تبادلی و کربناتی آهن را ناچیز گزارش کردند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

با کاربرد لجن شکل متصل به اکسیدها کاهش یافت، بدین صورت که تیمار شاهد نسبت به تیمارهایی که لجن دریافت کرده بودند بیشترین مقدار شکل متصل به اکسیدهای آهن و منگنز را داراست. ساندرای و همکاران (۲۰۱۱) میزان آهن اکسیدی را ۶۸/۴-۲۸/۱۹ درصد گزارش کردند که پس از شکل باقی­مانده (۳۷/۷۳-۵۵/۹۴) بیشترین میزان آهن را دارا بود.
همچنین شکل آلی با اعمال تیمارها افزایش یافت ولی این افزایش تا تیمار ۴۵ تن در هکتار معنی­دار نبود. یکی از دلایلی پایین بودن آهن متصل به ترکیبات آلی، علاوه بر کمبود مواد آلی در خاک­های آهکی، به تفاوت اجزاء و ترکیبات خاک مرتبط بوده که بر حسب مقدار اجزای مواد آلی خاک (اسید فولویک، هیومین و اسید هیومیک) نتایج متفاوتی در رابطه با پیوند این اجزای آلی با مقدار عناصر خاک به­دست آمده است (هارتر، ۱۹۹۱). بیشترین افزایش در شکل آلی، در تیمار ۳۶۰ تن در هکتار لجن بود که در مقایسه با تیمار شاهد افزایش معادل با ۶/۱ درصد داشت. سوکاریا و همکاران (۲۰۰۵) بیان کردند که کاریرد پسماندهای صنعتی به خاک، مقدار آهن متصل به مواد آلی خاک (شکل آلی) را نسبت به تیمار شاهد به میزان بیشتری در خاک سطحی و عمقی افزایش داد. دودایا و همکاران (۲۰۱۲) نیز میزان آهن متصل به مواد آلی را بین ۲۲/۱۶-۸/۵۵ درصد گزارش کردند که پس از شکل باقی­مانده بیشترین میزان را دارا بود.
نتایج حاکی از آن است که بیشترین افزایش در جزء تبادلی (۶۵/۲ برابر نسبت به شاهد در تیمار ۳۶۰ تن در هکتار) و کمترین افزایش در جزء باقی­مانده (۱/۱ برابر نسبت به شاهد در تیمار ۳۶۰ تن در هکتار) مشاهده گردید. علاوه بر این نتایج نشان داد که تقریباً ۹۰ درصد آهن اندازه ­گیری شده به صورت باقی­مانده بود، در­حالی که سایر شکل­های آهن کمتر از ۱۰ درصد آهن کل را به خود اختصاص داده بودند. نتایج مشابهی توسط وانگ و همکاران (۲۰۱۱) گزارش شده است. والتر و همکاران (۲۰۰۶) در مطالعه خود گزارش کردند که بیش­از ۹۰ درصد آهن در بخش باقی­مانده مشاهده شد. همچنین بیان کردند که دسترسی این شکل برای گیاهان کم است و به­ صورت نامحلول در خاک وجود دارد.
کاظمی و همکاران (۱۳۹۱) طی تحقیقی که بر روی اشکال شیمیایی آهن در سه خاک آهکی انجام دادند، دریافتند که استفاده از لجن کنورتور به عنوان مواد اصلاحی خاک در تغذیه آهن می ­تواند مفید باشد. همچنین دریافتند که مقدار آهن باقی مانده، آهن متصل به اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن، آهن آزاد و آهن آمورف (بی شکل) بیش از ۹۹% کل آهن را به خود اختصاص داده اند، در حالی که سایر شکل­های شیمیایی آهن کمتر از ۱ درصد آهن کل را به خود اختصاص دادند. فوئنتس و همکاران (۲۰۰۴) نیز اذعان داشتند که بیشترین مقدار آهن استخراج شده مربوط به بخش باقی­مانده بود.
لی و همکاران (۱۹۹۷) با بررسی اصلاح دو خاک با لجن فاضلاب، دریافتند که بر اثر افزودن لجن فاضلاب به خاک بخش غالب آهن در خاک­های مالی­سول و آلتی­سول به صورت باقی­مانده به ترتیب ۹۵% و ۸۵% بوده است همچنین این نتایج مطابق با یافته­های سینگ و همکاران (۱۹۸۸) است که نشان دادند بیشتر آهن خاک در ارتباط با بخش متصل به اکسیدهای آهن و منگنز و بخش باقی­مانده بود.
وانگ و همکاران (۲۰۱۰) بیان کردند که میزان آهن تبادلی و کربناتی استخراج شده با روش استخراج دنباله­ای بسیار ناچیز بود. آن­ها دلیل این امر را به زیاد بودن میل ترکیبی کلسیت با آهن در خاک­های آهکی نسبت دادند که مانع از آزادسازی آهن به فاز محلول می­ شود.
پراسانت و همکاران (۲۰۱۳) در پژوهشی دریافتند که در بین شکل­های آهن، شکل باقی­مانده بیشترین مقدار را داشت و پس از آن به ترتیب شکل­های متصل به اکسیدهای آهن و منگنز، آلی، تبادلی و کربناتی قرار گرفتند.
سینگ و همکاران (۲۰۱۲) با بررسی اثر پسماندهای آلی بر شکل­ها و غلظت عناصر سنگین در خاک دریافتند که بیشترین مقدار آهن در خاک در شکل باقی­مانده (۸/۵۴%) و کمترین مقدار آهن در شکل تبادلی و کربناتی (کمتر از ۱%) مشاهده شد.
جدول ۴-۴- تجزیه واریانس اثر کاربرد لجن فاضلاب بر شکل­های مختلف آهن در خاک زیر کشت گندم

میانگین مربعات

منبع تغییرات

درجه آزادی

آهن تبادلی

آهن کربناتی

متصل به اکسیدهای آهن و منگنز

پیوند یافته با ماده آلی

باقی­مانده

تیمار