– قدرتمند سازی سازمانی(عدم تمرکز)
– بهینه کاوی و انتخاب اصلح
– تولید دانش و تکنولوژی های برتر
-انتخاب اصلح منابع انسانی (کارکنان و مدیران)
– توانمند سازی منابع انسانی (کارکنان و مدیران)
– حفظ و ارتقاء روحیه گرایش به خدمتگزاری
– ارتقاء سیستم تنبیه و تشویق و نگهداری منابع انسانی
– متناسب سازی نیروی انسانی
– بهبود کیفیت سیستم های ارزیابی عملکرد منابع انسانی
– نظام مند نمودن پیشرفت و ارتقاء شغلی(کارراهه شغلی)
– طراحی و استقرار نظام جامع مالی
– ایمن سازی سیستم های اطلاعات و ارتباطات
– بهبود و ارتقاء نظام تصمیم گیری
– تعامل مؤثر با تصمیم سازان و تصمیم گیران
– استقرار سیستم تعالی سازمانی فراگیر
– تبیین امور حاکمیتی و تصدی گری
– ارتقاء شیوه های بهره وری و بهبود کیفیت
– متناسب سازی ساختار فیزیکی با فناوریهای پیشرفته
– ایجاد و تقویت ساز و کارهای هماهنگی سازمانی
– جلب مشارکت ، جذب و تقویت خبرگان حقوقی
– کادر سازی مدیریتی(ساماندهی سیستم جانشینی مدیریتی) .
۲- بخش دوم: سرمایه اجتماعی
۱- ۲-۲- مقدمه:
امروزه، در کنار سرمایه های انسانی، مالی و اقتصادی، سرمایه دیگری به نام سرمایه اجتماعی(SOCIAL CAPITAL) مورد بهره برداری قرار گرفته است. این مفهوم به پیوندها، ارتباطات میان اعضای یک شبکه به عنوان منبع باارزش اشاره دارد که با خلق هنجارها و اعتماد متقابل موجب تحقق اهداف اعضا می شود. سرمایه اجتماعی که صبغه ای جامعه شناسانه دارد، به عنوان یک اهرم توفیق آفرین مطرح و مورداقبال فراوان نیز واقع شده است. ســرمایه اجتماعی، بستر مناسبی برای بهره وری سرمایه انسانی و فیزیکی و راهی برای نیل به موفقیت قلمداد می شود. مدیران وکسانی که بتوانند در سازمان، سرمایه اجتماعی ایجاد کنند، راه کامیابی شغلی و سازمانی خود را هموار می سازند. از سوی دیگر، سرمایه اجتماعی به زنــــــدگی فرد، معنی و مفهوم می بخشد و زندگی را ساده تر و لذت بخش تر می سازد.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

امروزه سرمایه اجتماعی، نقشی بسیار مهمتر از سرمایه فیزیکی و انسانی در سازمانها و جوامع ایفا می کند و شبکه های روابط جمعی و گروهی، انسجام بخش میان انسانها، سازمانها و انسانها و سازمانها با سازمانها می باشد. در غیاب سرمایه اجتماعی، سایر سرمایه ها اثربخشی خود را از دست می دهند و بدون سرمایه اجتماعی، پیمودن راه های توسعه و تکامل فرهنگی و اقتصادی، ناهموار و دشوارمی شوند.
در دیدگاه های سنتی مدیریت توسعه سرمایه های اقتصادی، فیزیکی و نیروی انسانی مهمترین نقش را ایفا می کردند اما در عصر حاضر برای توسعه بیشتر از آنچه به سرمایه اقتصادی، فیزیکی و انسانی نیازمند باشیم به «سرمایه اجتماعی نیازمندیم، زیرا بدون این سرمایه استفاده از دیگر سرمایه ها به طور بهینه انجام نخواهدشد. در جامعه ای که فاقد سرمایه اجتماعی کافـــی است. سایر سرمایه ها ابتر می مانند و تلف می شوند. از این رو موضوع سرمایه اجتماعی به عنوان یک اصل محوری برای دستیابی به توسعه محسوب شده و مدیرانی موفق قلمداد می گردند که بتوانند در ارتباط با جامعه به تولید و توسعه سرمایه اجتماعی بیشتر نایل گردند.
۲-۲-۲- تاریخچه سرمایه اجتماعی
واژه و مفهوم سرمایه اجتماعی سابقه طولانی در علوم اجتماعی دارد،ولی سابقه این اصطلاح به معنایی که امروزه بکار می رود به ۸۰ سال پیش و نوشته های لیدا جی هانیفان^[۳۹]،سرپرست وقت مدارس ایالت ویرجینیای غربی در آمریکا بر می گردد. او در توضیح اهمیت مشارکت در تقویت حاصل کار مدرسه، مفهوم سرمایه اجتماعی را مطرح کرد و در وصف آن چنین می گوید :”چیز ملموس که بیشترین آثار را در زندگی روزمره مردم دارد، حسن نیت،رفاقت، همدلی و معاشرت اجتماعی است.دربین خانواده ها و افراد که سازنده واحد اجتماعی اند،اگر کسی با همسایه اش و همسایه اش با دیگر همسایگانش تماس داشته باشد، حجمی از سرمایه اجتماعی انباشته خواهد شد که ممکن است بلافاصله نیازهای اجتماعی را برطرف سازد و شاید حاصل ظرفیت بالقوه ای باشد که برای بهبود اساسی شرایط زندگی کل اجتماع کفایت کند(Putnam,1999:138).
بعد از هانی فان اندیشه سرمایه اجتماعی تا چندین دهه ناپدید شد، ولی در دهه ۱۹۵۰میلادی، سیلی،سیم، لوزلی( گروهی از جامعه شناسان شهری کانادایی)، در دهه ۱۹۶۰میلادی، هومانسن (یکی نظریه پردازان در موضوع مبادله) و جین جاکوب (یک استاد مسائل شهری) و در دهه ۱۹۷۰میلادی، اقتصاددانی به نام لوری آن را دوباره احیا و در مباحث خود مطرح کردند.شایان توجه است که هیچ یک از این موضوع بنویسندگان از آثار قبلی که درباره این موضوع به رشته تحریر درآمده بود،ذکری به میان نیاورده اند، ولی همگی همان اصطلاح سرمایه اجتماعی را به کار برده و بدینوسیله اهمیت پیوندهای اجتماعی را در آن خلاصه کنند. با این حال مطالعات دانشمندانی مانند پوتنام، کلمن، فوکویاما و بوردیو و… الهام بخش اکثر کارهای جاری شده است.
رابرت پوتنام دانشمند علوم سیاسی ، نفر بعدی بود که بحثی قویی را در مورد سرمایه اجتماعی و جامعه مدنی هم در ایتالیا ،هم در ایالات متحده آغاز کرد(Fukuyama,1990:10) . به هر حال کاربرد این مفهوم به تدریج از دهه ۱۹۹۰ به این سو در پایان نامه ها و مقالات دانشگاهی به ویژه در رشته های جامعه شناسی، اقتصاد، سیاست و آموزش – با کارهای افرادی همچون جیمز کلمن، پیر بوردیو، رابرت پوتنام، فرانسیس فوکویاما افزایش یافته است.(Wall, 1998:259).
۳-۲-۲- تعریف سرمایه اجتماعی
سرمایه اجتماعی مفهوم نسبتا جدیدی در علوم اجتماعی است و به طور خلاصه به معنای “هنجارها و شبکه هایی است که امکان مشارکت مردم در اقدامات جمعی به منظور کسب سود متقابل را فراهم می کند” و با شیوه هایی همچون سنجش سطح اعتماد اجتماعی و سطوح عضویت در انجمن های مدنی رسمی و غیررسمی قابل اندازه گیری است. سرمایه اجتماعی مفهوم ترکیبی است که “موجودی” یا میزان این هنجارها و شبکه ها را در یک جامعه و در یک مقطع زمانی خاص تشریح می کند. رابطه متقابل، رفتار غیر خودخواهانه و اعتماد نمونه هایی از این هنجارها هستند. این شبکه ها ممکن است رسمی یا غیر رسمی باشند. از این منظر سرمایه اجتماعی یکی از عناصر مهم قدرت” جامعه مدنی” یا ظرفیت جامعه برای مدیریت خویش از طریق فعالیت های گروهی غیررسمی، داوطلبانه، غیردولتی( وغیر انتفاعی) است. تعاریف ارائه شده ازسرمایه اجتماعی دلالت بر چند بعدی بودن این مفهوم دارد.یکی ازپژوهشگران چنین اشاره می کند که مفهوم سازی ابعاد سرمایه اجتماعی درواژگان جداگانه ( بدون در نظر گرفتن ارتباط وتعامل میان این ابعاد) منجربه شکست پژوهش های تجربی خواهدشد (Newton , 1997: 115) . ناتوانی در تبیین و طراحی سوالات تجربی در ارتباط با تعامل میان این ابعاد موجب ایجاد محدودیت درشناخت مفهوم واحدی ازسرمایه اجتماعی خواهد شد (Wendy,2000:3).
با اینکه مفهوم سرمایه اجتماعی از عمر چندان طولانی برخوردار نیست اما دانشمندان زیادی به الفاظ متفاوت سرمایه اجتماعی را تعریف کرده اند ،اما به نظرمی رسد بعضی این قافله را بیشتر به جلو رانده اند و مطالعات این دانشمندان مانند پوتنام ،کلمن، فوکویاما، وبوردیو، الهام بخش اکثر کارهای جاری شده است.به همین منظور ابتدا نظرات ایشان را در تعریف سرمایه اجتماعی بیان کرده و سپس بطور خلاصه نظریات دیگراندیشمندان را نیز بیان می کنیم .
پوتنام^[۴۰] سرمایه اجتماعی را مجموعه ای از مفاهیم مانند اعتماد، هنجارها وشبکه ها می داند که موجب ایجاد ارتباط و مشارکت بهینه اعضای یک جامعه می شود و در نهایت منافع متقابل آنها را تامین خواهد کرد. از نظر وی اعتماد و ارتباط متقابل اعضا در شبکه ها به عنوان منافعی هستند که در کنش های اعضای جامعه موجود است(Putnam, 2006:245).
بوردیو^[۴۱]می گوید سرمایه اجتماعی، جمع منابع بالقوه یا واقعی است که حاصل شبکه های بادوام از روابط کمابیش نهادینه شده آشنایی و شناخت متقابل، یا به بیان دیگر عضویت در گروه است. شبکه ای که هر یک از اعضای خود را از پشتیبانی سرمایه اجتماعی برخوردار می کند و آنان را مستحق اعتبار می کند. این روابط ممکن است فقط در حالت عملی در مبادلات مادی یا نمادینی که آنان را در حفظ آن روابط کمک می کند، وجود داشته باشد(Bourdieue,1986:249).
کلمن^[۴۲] برای تعریف سرمایه اجتماعی از کارکردهای آن کمک گرفت و تعریفی کارکردی از سرمایه اجتماعی ارائه داد و نه تعریفی ماهوی.بدین گونه که سرمایه اجتماعی شامل چارچوب اجتماعی است که موجب تسهیل روابط میان افراد درون این چارچوب می شود و فقدان آن ممکن است در دستیابی به یک هدف عین هزینه بیشتری را به افراد جامعه تحمیل می کند(Coleman,1999:256).
فوکویاما ^[۴۳]سرمایه اجتماعی را شکل ونمونه ملموسی از یک هنجار غیر رسمی می داند که باعث ترویج همکاری بین دو یا چند فرد می شود.هنجارهای تشکیل دهنده سرمایه اجتماعی می توانند از هنجار روابط متقابل دو دوست گرفته تا آموزه های پیچیده ای همچونمسیحیت باشد (Fukuyama, 1990: 10).
۴- ۲-۲- انواع سرمایه اجتماعی
همانگونه که سرمایه فیزیکی جسم یا ماده ای واحد نیست و شکل های مختلفی دارد، سرمایه اجتماعی به معنای شبکه های اجتماعی و هنجارهای ارتباط متقابل، با شکل ها و اندازه های بسیار مختلف و کاربردهای متفاوتی رواج یافته است. مثلا ، خانواده نوعی از سرمایه اجتماعی را نشان می دهد که از سرمایه اجتماعی فرد در محیط کار، همکلاسی ها ی دانشگاهی، سازمان های داوطلبانه و یا گروه های اینترنتی که فرد عضو آن است متفاوت است و این در حالی است که هریک ازاین مثال ها نشان دهنده نوعی از سرمایه اجتماعی است که متفاوت نیز هستند. با توجه به مقدمه ای که بیان شد ، تفاوت در انواع سرمایه اجتماعی مشخص می شود. اما دانشمندان مختلفی به طبقه بندی انواع سرمایه اجتماعی پرداخته اند. رابرت پوتنام (۲۰۰۲) سرمایه اجتماعی را به چهار دسته تقسیم کرده است که عبارتند از :سرمایه اجتماعی رسمی و غیر رسمی، سرمایه اجتماعی متراکم و غیر متراکم، سرمایه اجتماعی درون نگر و برون نگر و سرمایه اجتماعی گسسته و پیوسته. وولکاک نیز معتقد است که علاوه بر طبقه بندی رابرت پوتنام نوع دیگری از سرمایه اجتماعی تحت عنوان سرمایه اجتماعی زنجیره ای نیز وجود دارد که در ادامه همین بخش به بررسی این طبقه بندی های ارائه شده پرداخته شده است.
۱-۴-۲-۲- سرمایه اجتماعی رسمی^[۴۴] و غیررسمی^[۴۵]:
بعضی شکل های سرمایه اجتماعی ، مانند سازمان های اولیاء و مربیان و یا اتحادیه های کارگری بطور رسمی سازمان یافته اند به نوعی که دارای مسئولان مشخص، شرایط عضویت، وظایف، جلسات معین ومانند آن هستند. اما ترتیب دادن بازی های بسکتبال، یا بازی های محلی یا گرو ه هایی از دوستان که در یک رستوران غذا می خورند، کاملا غیر رسمی هستند. هر دو اینها شبکه هایی را تشکیل می دهند که ارتباط متقابل در آنها می تواند توسعه یابد و این ارتباطات می تواند نتایج خصوصی و عمومی مختلفی در بر داشته باشد (Putnam,2002:12).
۲-۴-۲-۲- سرمایه اجتماعی متراکم^[۴۶]و غیر متراکم^[۴۷]:
بعضی از شکل های سرمایه اجتماعی، درهم و پیچیده هستند. مثلا گروهی از کارکنان فولاد سازی که هر روز با هم در کارخانه ای کار می کنند، روزهای شنبه برای تفریح بیرون می روند و روزهای یکشنبه با هم به کلیسا می روند.اما سرمایه اجتماعی غیر متراکم نیز وجود دارد. این نوع سرمایه اجتماعی تقریبا رشته های نامرئی سرمایه اجتماعی است. مثلا سلامی که افراد گاهی در صف انتظار سوپر مارکت با هم رد و بدل می کنند و یا روبه رو شدن احتمالی با شخص دیگری درآسانسور نوعی از سرمایه اجتماعی غیر متراکم را شکل می دهد،زیرا این شکل ها کاملا تصادفی از روابط اجتماعی ،می تواند شکل های خاصی از روابط درجاذبه را ترغیب کند. تجربه نشان داده است که فقط سر تکان دادن برای یک غریبه محبت را افزایش دهد وموجب می شود که در هنگام بروز حادثه، دیگران به کمک ما بشتابند. به عبارت دیگر، پیوندی ظریف و تک رشته ای که از پیوند بین بستگان نزدیک متفاوت است، می تواند نمونه ای دیگر از شبکه اجتماعی غیر متراکم را تشکیل دهد(Putnam, 2002:12).
۳-۴- ۲-۲- سرمایه اجتماعی درون نگر^[۴۸] و برون نگر^[۴۹]
برخی از شکل های سرمایه اجتماعی، به میل خود یا به اجبار، درون نگر است و تمایل دارد منافع مادی ، اجتماعی یا سیاسی اعضای خود را افزایش دهد. در حالیکه شکل های دیگر برون نگر هستند و به منافع عمومی می پردازندو گروه های دسته اول :عموما بر اساس طبقه، جنسیت، نژاد، صنف و مانند آن سازمان یافته وجود دارند تا پیونده ای مولد را حفظ کنند. مانند اتاق اصناف، سازمان های کار، اتحادیه های کارگری، تعاونی های اعتبار غیررسمی که توسط مهاجران در کشورهای عربی ایجاد شده اند. سرمایه اجتماعی برون نگر اشاره به گروه هایی دارد که در جهت منافع عمومی فعالیت دارند مانند سازمان های داوطلبانه، صلیب سرخ ، جنبشهای حقوق شهروندی، جنبشهای محیط زیست و… که در کشورهای پیشرفته تقریبا در دو دهه های ۱۹۷۰و ۱۹۸۰ میلادی پدید آمده اند(Putnam, 2002:10).
۴-۴-۲-۲- سرمایه اجتماعی گسسته^[۵۰] و پیوسته^[۵۱]:
دوگانگی درون نگری و برون نگری ، ارتباط نزدیکی با محورهای گسستگی و پیوستگی دارد اما از نظر مفهومی، با آنها تفاوت دارد. سرمایه اجتمای پیوسته افرادی را دور هم جمع می کند که از جنبه های مهمی مانند”سن”، “جنسیت”، یا :طبقه اجتماعی”شبیه به هم هستند اما سرمایه اجتماعی گسسته به شبکه های اجتماعی اشاره دارد که افرادی را دور هم جمع می کند که شباهت زیادی به هم ندارند. این تمایز مهمی است زیرا آثار خارجی شبکه های گسسته احتمالا مثبت است ولی در شبکه های پیوسته ( محدود شده با موقعیت اجتماعی خاص)برای تولید نتایج منفی در مخاطره بیشتری قرار دارد زیرا گروه های کاملا منسجم و همگرا، آسانتر برای اهداف منفی متحد می شوند(Adler &Kwon, 2002: 21).

اگر از خدا چنان که سزد می‌ترسیدید، علمی به شما آموخته می‌شد که جهل و نادانی با آن همراه نیست.^[۳۴۱]
و در روایت دیگر از ایشان آمده:
«قال رسول‌الله۶ لمّا قیل له: احبّ أن أکون اعلم الناس- أتق الله تکن أعلم النّاس.»^[۳۴۲]
وقتی به حضرت عرض شد که: دوست دارم داناترین مردم باشم، حضرت فرمودند: از خدا پروا داشته باش تا داناترین مردم باشی.
پروا الهی و خوف و خشیت از حضرت حقّ چنانچه حقّ آن است کأنّه انسان را در مقامی قرار می‌دهد که عظمت الهی را درک می‌کند و حضور حضرت را احساس می کند و خود را در محضر حضرت حقّ می‌بیند لذا این ادراک و احساس حضور از بسیاری از گناهان، انسان را باز می‌دارد و به مقام شهود معارف الهی می‌رساند.

۱۴- خلوت کردن یا شاغل زدایی زمینه کسب فیض الهی

حضرت آیت‌الله جوادی‌آملی شاغل‌زدایی را یکی از راه‌های رسیدن به فیوضات و بهره‌های علمی و معنوی می‌داند و می‌فرماید: شواغل، متعدد است امّا می‌توان در چهار بخش آنها را خلاصه نمود. اوّل، شواغل حسی مانند دیدنی‌ها و شنیدنی‌ها و… دوم، شواغل خیالی و وهمی که امور ادراکی هستند نه تحریکی، سوّم، شواغل و کارهای تحریکی که قوای شهوی و غضبی آن را بر عهده دارند و چهارم هم سرگرم شدن به اندیشه‌ها و افکار که از خود یا سایر دانشمندان فراهم آمده مثلاً در هنگام نماز و یا ذکر و غیره، اگر انسان از این شواغل رهایی یابد تازه قدرت فکر کردن پیدا می‌کند و ذات اقدس اله که هر لحظه به دل بنده خویش می‌نگرد وقتی صحنه قلب را مستعد ببیند به آن فیض می‌رساند و سالک کوی الهی از آن فیض بهره می‌برد، چیزهایی را می‌فهمد که به قلبش آرامش می‌دهد.^[۳۴۳]

۱۵- دعا کلید رحمت

با اندکی تأمل و تعقّل، درمی‌یابیم که هر چیزی را بطلبیم، معدن و مخزن آن نزد خداست. )وَ لِلَّهِ خَزائِنُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ(^[۳۴۴] و کلید آسمان و زمین و خزائن آنها هم دردست خداست. )لَهُ مَقالِیدُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ(^[۳۴۵] همانگونه که کلید همه غیب‌ها پیش اوست )وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَیْبِ(^[۳۴۶] اگر اینچنین است چرا انسان برای رسیدن به هر چیزی به سراغ مالک خزانه‌ها نرود و صاحب کلید را نخواند؟ پس دعا نیز یکی از راه‌های رسیدن به معارف و ادراکات تام و ناب است.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

«فاکثر من الدّعا فإنّه مفتاح کلّ رحمه و نجاح کلّ حاجه»^[۳۴۷]
حال که خزائن همه چیز دست خداست و آنرا نازل نمی‌کند مگر به قدر و اندازه معلوم پس با دعا از خداوند می‌خواهیم که درهای علوم را روی ما بگشاید.
)وَ إِنْ مِنْ شَیْ‏ءٍ إِلاَّ عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلاَّ بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ(^{[۳۴۸] [۳۴۹]}

۱۶- صبر زمینه نور و صفای باطن

یکی از فضایل بسیار ارزشمند که در روایات اسلامی به منزله ر‌أس ایمان برشمرده شده است صبر می‌باشد. این فضیلت باعث شکوفا شدن نور باطن آدمی می‌گردد. امام صادق۷ می‌فرمایند:
«الصبر یظهر ما فی بواطن العباد من‌النور و الصفاء و الجزع یظهر ما فی بواطنهم من الظلمه و الوحشه.»^[۳۵۰]
صبر، آنچه را که در درون بندگان خدا از نور و صفا وجود دارد، آشکار می‌کند، و بی‌صبری و ناشکیبایی، آنچه را که در درون آنها از ظلمت و وحشت است، ظاهر می‌سازد. و البته می‌توان به اینگونه نیز بیان نمود که اگر کسی بر مشقّات تحصیل علوم صبر پیشه نماید و یا اینکه بر سختی‌های کسب فضائل و دفع رذایل صبر و بردباری از خود نشان دهد یک چنین شخصی به نور و صفا دست می‌یابد و آن رسیدن به مدارج علمی و تقوایی بالاست.

۱۷- حسن خلق سبب زیادی در رزق

قبلاً گفته شد که رزق‌ها متعددند و علوم و معارف هم جز رزق می‌باشد. در روایات یکی از چیزهایی که رزق را زیاد می‌کند حسن خلق دانسته‌اند.
عن ابی عبدالله۷ قال: «حسن الخلق یزید فی‌الرزق.»^[۳۵۱]
خوش اخلاقی رزق را افزایش می‌دهد.

۱۸- شکر نعمت باعث زیادت در علم و معرفت

امام صادق۷ می‌فرمایند:
«من اعطی الشکر اعطی الزیاده، یقول الله عزّ و جلّ «لئن شکرتم لأزیدنکم»^[۳۵۲]
شکر نعمت علم همانا عمل به آن، تعلیم به دیگران و… می‌باشد که اگر کسی این فضیلت را کسب نمود خداوند بر نعمت علمش می‌افزاید.

۱۹- حسن نیّت

امام صادق۷ :
«من صدق لسانه زکا عمله و من حسنت نیّته زادالله عزّ و جلّ فی رزقه و حسن برّه بأهله زاد الله فی عمره»^[۳۵۳]
قبلاً گفته شد که رزق عمو میّت دارد و رزق مادی و معنوی را شامل می‌شود.

۲۰- شرح صدر سبب هدایت

شرح صدر نیز از فضائلی است که موجب هدایت است.
)فَمَنْ یُرِدِ اللَّهُ أَنْ یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ یُرِدْ أَنْ یُضِلَّهُ یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیِّقاً حَرَجاً کَأَنَّما یَصَّعَّدُ فِی السَّماء(^[۳۵۴]
گشادگی سینه زمینه پذیرش اسلام و هدایت الهی است.

۲۱- پیروی از صاحب وحی شهود آور و موجب عقلانیّت

در حقیقت شهود بهره مؤمنان، از پیروی صاحب وحی است و اطاعت از خداوند موجب این می‌شود که انسان عاقل گردد. رسول مکرم اسلام۶ می‌فرمایند:
«إبن آدم أطع ربّک تسّمی عاقلاً و لا تعصیه فتسّمی جاهلاً.»^[۳۵۵]
در حقیقت آن کسی عاقل است که عقل او پای بند شهوات و پیروی از شیطان که مظهر جهالت است باشد.

۲۲- همّت بلند شرط رسیدن به کمالات بالا

همّت بلند با طول امل و آرزوهای طولانی غیر معقول و دست نیافتنی فرق دارد. همّت بلند که یکی از فضائل اخلاقی است موجب این می‌شود که افراد به اهداف کوچک و ناچیز دل خوش نکرده و برای رسیدن به مدارج عالی و مقامات و کمالات نهایی گامهای بلندی بردارند. در حقیقت مردان بزرگ تاریخ نه مدیون امکانات خویشند و نه مدیون شرایط دیگر، آنها فقط و فقط با همّت بلند خویش قلّه‌های ترقی و پیشرفت را فتح نموده‌اند. همّت بلند دار که مردان روزگار با همّت بلند به جایی رسیده‌اند. استاد عارف حضرت آیت‌الله حسن‌زاده آملی به نقل از صاحب فتوحات مکیّه می‌فرماید: «انّما ینتج المعارف بالنسبه إلی أرباب الههم…»^[۳۵۶]

۲۳- مشورت و مشاوره باعث فزونی عقل

کسی که با دیگران مشورت می‌کند در حقیقت عقول دیگران را نیز به کمک عقل و خرد خود فرا می‌خواهد و از دانسته‌ها و تجربیات دیگران نیز در امور خود بهره می‌جوید.
چقدر زیبا می‌فرماید: «من شاور ذوی العقول استضاء بانوار العقول»^[۳۵۷]
یعنی هر آن کس که با صاحبان خرد مشورت کند در حقیقت از نور عقل و خردمندی و اندیشه آنان استفاده برده است.

۲۴- تواضع مزرعه حکمت

تواضع که ضد تکبّر است یکی از فضایل اخلاقی به شمار می‌رود. تواضع با معنی خود کم بینی منافات دارد. این فضیلت اخلاقی آثاری دارد که یکی از مهم‌ترین آنها رویش حکمت در قلب انسان متواضع است.
حضرت علی۷ فرمودند:
«إن الزّّرع ینبت فی السهل و لاینبت علی الصّفا کذلک الحکمه تعمر فی قلب المتواضع و لا تعمر فی قلب المتکبّر، الا ترون انه من یشمّخ برأسه الی السقف شجّه و من یطأطی اظلّه و اکنّه.»^[۳۵۸]
فرمودند: بذر افکندن در زمین خاکی می‌رویاند ولی روی سنگ نمی‌رویاند. همچنین است حکمت که در دل متواضع آباد می‌شود ولی در دل متکبّر ویران می‌شود، …

۲۵- دعوت به حق راهی برای وصول به حقیقت علم و بصیرت

جانشینان خداوند بر روی زمین و دعوت کنندگان به راه دین به حقیقت علم و بصیرت راه می‌یابند. حضرت علی۷ در کلامی زیبا در توصیف حال این گروه می‌فرمایند:
«هجم بهم العلم علی حقیقه البصیره و باشروا روح الیقین، و استلانوا ماستوعده المترفون، و أنسوا بما استوحش منه الجاهلون، و صحبوا الدنیا بأبدان أرواحها معلّقه بالمحلّ الأعلی اولئک خلفاء الله فی ارضه و الدّعاه الی الله آه آه شوقاً إلی رؤیتهم.»^[۳۵۹]
علم با حقیقت بینایی، به آنان روی آورد و آنان با روح یقین با آن ارتباط برقرار نمودند و آنچه که خودکامگان مشکل دیدند برای آنان آسان بوده و با آنچه نادانان از آن وحشت کردند انس و الفت گرفتند. و با این دنیا با بدن‌هایشان ارتباط برقرار کردند در حالیکه ارواح آنان به محل اعلی معلق بود آنان جانشینان خداوند در روی زمین و دعوت کنندگان به دینش هستند. آه آه چه اشتیاقی به دیدارشان دارم.

۲۶- حدیث اهل‌بیت صیقل قلوب، زمینه ساز معرفت برتر

زنگارهایی که بر دل و جان آدمی می‌نشیند قلب انسان را کدر می‌کند لذا اگر به احادیث اهل بیت: که در حقیقت طبق صریح قرآن مجید )وَ ما یَنْطِقُ عَنِ الْهَوى( )إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْیٌ یُوحى(^[۳۶۰] تفسیر و تبیین آیات قرآن مجید می‌باشد گوش فرا دهد و با احادیث آن بزرگواران کسب فیض نماید زنگارهای دل نیز به مرور زمان زدوده می‌شود، آنگاه است که نور حق بر چنین قلب صیقل یافته‌ای تجلّی می‌کند و معارف را بهتر می‌فهمد. پیامبر اکرم۶ می‌فرمایند:
«انّ القلوب لترین کما یرین السیف و جلائه الحدیث.»^[۳۶۱]
یعنی دلهای آدمیان زنگار می‌گیرد آنگونه که شمشیر زنگار می‌گیرد و صیقل آن ]دل‌های زنگار گرفته[ حدیث است.
یعنی دل‌ها با احادیث اهل‌بیت: و کلمات حکمت‌آمیز آنان و همچنین سخنان انبیاء الهی صفا پیدا می‌کند و دل با صفا و خالی از زنگار و کدورت نور معارف الهی را منعکس می‌کند. چنانچه آینه‌ی صاف و تمیز این‌گونه است. چنین قلوبی برای کسب معارف و ادراک حقایق مستعدتر می‌باشند.

۲۷- مجاهده در راه خدا، راه رسیدن به مسیر حق

تلاش و مجاهده در راه خداوند سبب می‌شود که خداوند انسان را به راه‌های خود هدایت نماید. قرآن مجید این مهم را به روشنی بیان می‌فرماید:

۳) برنامه آموزش فناوری در فرانسه. آموزش فناوری در کشور فرانسه یک درس اجباری برای چهار سال متوسطه(سنین ۱۱-۱۵) است و یک برنامه آموزش دقیق برای چهار پایه که شامل پایه شش(۱۱-۱۲ سال، پایه سازگاری)، پایه پنج(۱۲-۱۳ سال، پایه مرکزی اول)، پایه چهارم(۱۳-۱۴ سال، پایه مرکزی دوم) و پایه سه(۱۴-۱۵ سال، پایه تعیین موقعیت) در نظر گرفته شده است. هدف آموزش فناوری روشن سازی روابط متقابل بین کار، محصول ها، نیازهای انسان و اثرات فناوری در جامعه و فرهنگ است. به هنگام آموزش فناوری دانش آموزان باید شرایط یادگیری فناوری و قابلیت اجرای مهارت های لازم را داشته باشند. بنابراین آموزش فناوری به دانش آموزان فرصت های زیر را می دهد:
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

آشنایی، کاربرد و اجرا سیستم های فنی
یادگیری استفاده درست از زبان
آشنایی با روش های فناورانه ای که از انواع راه حل برای حل یک مشکل استفاده می کنند
یادگیری چگونگی استفاده از تخصص در موقعیت های مختلف برای حل یک مشکل
کاربرد تجهیزات و سیستم های کنترل با پیروی از اقدامات امنیتی و قوانین
مشاهده پیشرفت، ابزارهای مختلف تولید و راه حل های مختلف فنی برای مشکلات فنی مشابه
مشاهده و ایجاد ارتباط بین مدارس و موسسه های دیگر
شرکت در جهان فناوری بدون ممنوعیت ها
در دروس مدارس ابتدایی سیستم های ساده، طرح های الکتریکی، تولید انرژی و تولید به طور کلی مورد بررسی قرار می گیرند و دانش آموزان پروژه های کوچکی را با بهره گرفتن از رایانه انجام می دهند و در مدارس متوسطه دروسی مانند؛ تولید، بازاریابی، تحلیل و تولید حرفه ای گنجانده شده است. آموزش فناوری توسط معلمان به دانش آموزان تدریس می شود و همچنین آموزش فناوری باید از ابتدایی به متوسطه بدون هیچ گونه شکافی ادامه یابد.
۴) برنامه درسی آموزش فناوری در هلند. برنامه عملی فناوری در کشور هلند در سال ۱۹۹۳-۱۹۹۷ برای مدارس ابتدایی(دانش آموزان ۴ الی ۱۲ ساله) اجرا شد. هدف این برنامه جلب توجه به فناوری توسط وزارت آموزش و پرورش، فرهنگ و علوم و اقتصاد در داخل و خارج مدارس ابتدایی بود. در هلند همه دانش آموزان تا سن ۱۵ یا ۱۶ سال به مدرسه جامع Basisvorming،” می روند. حداقل ۱۵ رشته در کشور هلند وجود دارد که یکی از آن ها فناوری است. پنج هدف کلی برای دست یابی به همه رشته ها وجود دارد که عبارتند از:
کار با موضوع های میان رشته ای
یادگیری برای انجام طرح و تکلیف
یادگیری برای یادگیری
یادگیری برقراری ارتباط
یادگیری برای تامل در فرایند یادگیری و یادگیری های بعدی
در کشور هلند فناوری از سه دیدگاه مختلف قابل بررسی است:
فناوری و جامعه
محصول ها و سیستم های فنی
طراحی و ساخت محصول ها
هدف کلی از آموزش فناوری فعال کردن دانش آموزان برای اینکه:
درک درست فرهنگ و ابعاد فناوری و داشتن عملکرد درست در جامعه و توسعه توانایی های فنی
اکتساب دانش و درک اساسی فناوری و برقراری رابطه تنگاتنگ با علوم طبیعی و جامعه
درگیری فعالانه در برنامه های کاربردی فناوری
یادگیری طراحی و توسعه راه حل برای رفع نیازهای انسان
فرصت برای کشف توانایی ها و منافع خود در فناوری
هدف ویژه آموزش فناوری درک ارتباط بین فناوری و جامعه، محصول ها و سیستم های فنی، طراحی و ساخت محصول ها است. برنامه درسی آموزش فناوری در هلند باید فرصت های برابر را برای دانش آموزان پسر و دختر فراهم کند( دویریس^[۶۱]٬ ۱۹۹۹).
۵) برنامه درسی آموزش فناوری در سوئد. در کشور سوئد، معادل آموزش فناوری اصطلاح «تکنیک» وجود دارد. با توجه به برنامه درسی ملی در سال ۱۹۹۴، آموزش فناوری با هدف توسعه درک درست دانش آموزان از ماهیت فناوری، به ویژه درک درست از تأثیر فناوری در تولید، جامعه، محیط و شرایط زندگی به وجود آمده است. تخصص فنی در این کشور پیش شرط لازم برای کنترل و استفاده از فناوری می باشد و از دانش آموزان انتظار می رود تا به شایستگی های فنی لازم دست یابند. دانش آموزان استفاده از تکنیک های مختلف را درک می کنند و اثرات آن ها را بر محیط ارزیابی می کنند و انتظار می‌رود دانش آموزان ملاحظات اخلاقی را نیز درنظر بگیرند.
اهداف اصلی مطالعه آموزش فناوری در سوئد عبارتند از:
بررسی تاریخ و توسعه فرهنگ فنی، و اثرات تکنیک ها بر مردم، جامعه و طبیعت
توسعه آگاهی از تکنیک ها در جهان اطراف دانش آموزان
تامل و ارزیابی اثرات انتخاب تکنیک های مختلف بر انسان، جامعه و طبیعت
به روز رسانی دانش فنی و استفاده از تکنیک ها برای موقعیت های عملی
علاقه مثبت در تکنیک و اعتماد به نفس نسبت به توانایی های خود برای حل مشکلات فنی
رسیدن به این اهداف مبنایی برای انتخاب در مورد فرصت های شغلی و آموزش بیشتر فراهم می‌کند. روش آموزش اولیه بر کار عملی و اکتشاف است و دانش آموزان در انجام آزمایش و مشاهده نتایج، برنامه ریزی، ساخت و ارزیابی در گیر هستند. سند برنامه درسی نشان می دهد که فرهنگ فنی از طریق کار عملی به دست می آید و توسعه فناوری کنونی بیشتر بر اساس تحقیقات علمی و توسعه نظامند گذشته به وجود آمده است و این نکته در برنامه درسی مدرسه منعکس شده است((راسینن^[۶۲]، ۲۰۰۳).
۶) برنامه درسی آموزش فناوری در ایالات متحده. در ایالات متحده، استانداردهای ملی برای موضوع‌های مختلف نظیر؛ زبان انگلیس، هنر، جغرافیا، موسیقی، مطالعات اجتماعی، ریاضیات و آموزش فناوری تدوین شده است. در سال ۱۹۹۶ بیانیه ها و سیاست های اولیه به نام «فناوری برای همه آمریکایی ها» که منطق و ساختار مطالعات فناوری را مشخص کرده بود، منتشر شد(انجمن بین المللی آموزش فناوری٬ ۲۰۰۳).
منطق اصلی برای آموزش فناوری در ایالات متحده این است که هر فرد باید با سواد فناورانه باشد و در نتیجه قادر به کاربرد، مدیریت و در ک و ارزیابی فناوری باشد. فناوری به عنوان نوآوری انسان در عمل تعریف شده است(انجمن بین المللی آموزش فناوری٬ ۱۹۹۶).
اهداف اجرایی برنامه درسی آموزش فناوری عبارتند از:
فناوری باید به عنوان یکی از موضوعات اصلی از مهد کودک تا دبیرستان و حتی فراتر از آن در نظر گرفته شود.
آموزش فناوری می تواند با دیگر موضوعات به خصوص علوم و ریاضی ادغام شود.
فناوری باید در همه سطوح برای دختران و پسران اجباری باشد.
شرایط محلی، اهداف افراد، اهداف شغلی، و توانایی باید بر توسعه برنامه درسی برای سواد فناورانه تأثیر بگذارد.
هدف نهایی تحقق سواد فناورانه برای همه است(انجمن بین المللی آموزش فناوری٬ ۲۰۰۷).
با توجه به برنامه های درسی آموزش فناوری از شش کشور مورد مطالعه، فن آوری باید توسط دختران و پسران مورد مطالعه قرار بگیرد. در تمام برنامه های درسی به اثرات فناوری در جامعه تاکید شده، و سوئد به ویژه بر تاریخ فناوری تاکید کرده است. فرانسه تنها کشوری است که به طور مستقیم به رابطه بین فناوری و محیط اشاره کرده است. در همه کشورها، بر یادگیری چگونگی برای برنامه ریزی، تولید، و ارزیابی تاکید شده است. استرالیا به اهمیت یادگیری مادام العمر و یادگیری مهارت های نوآورانه تمرکز کرده است(راسینن، ۲۰۰۳).
۲-۵ سواد فناورانه و فاصله نسلی
جامعه متشکل از گروه هایی از افراد و نسل هایی است که در تعامل با یکدیگر حیات اجتماعی را شکل می دهند. نسل در حوزه جمعیت شناسی چنان که در دایره المعارف علوم اجتماعی آمده است، به گروهی از افراد اطلاق می شود که مرحله ای از حیات را یکدیگر آغاز کرده یا پایان داده باشند. گروهی که در یک زمان فارغ التحصیل می شوند، گروهی که در یک زمان بالنسبه نزدیک به هم دنیا آمده یا ازدواج کرده اند(ساروخانی٬ ۱۳۷۰). هماهنگی و درک متقابل میان دو نسل عاملی بنیادی در کیفیت همزیستی اجتماعی و آرامش روانی جامعه محسوب می شود.
به عقیده روان شناسان بین بینش ها، منش ها، و خواسته های دو نسل، تفاوت وجود دارد. به طور طبیعی، هیچ نسلی آینه تمام نمای آرمان های نسل قبل و انعکاس دهنده خصلت ها و منش های آن نیست. هر نسلی، شرایط و خصوصیات روانی- اجتماعی خاص خود را با جنبه های مثبت و منفی دارد. تحول و صنعتی شدن، اقتضا می کند که نسل جدید، در منش، ویژگی ها و بینش، تابلوی تمام نمای نسل قبل نباشد. به خصوص با توجه به سرعت تحولات در تمام عرصه های زندگی بشری تفاوت نسل ها بیش از گذشته احساس می شود(حریری و زمانی، ۱۳۹۱).
نظریه پردازانی همچون بنگستون^[۶۳]، به طور خاص به شکاف نسل ها، به عنوان یکی از شکاف های جاری و ساری در جوامع مدرن می پردازند. وی در بحث شکاف نسل ها، سه دیدگاه را از هم تمییز می‌دهد: اول: کسانی که معتقد به « شکاف عمیق »هستند؛ دوم، کسانی که شکاف نسلی را یک توهم و خیال می دانند که توسط وسایل ارتباط جمعی تحمیل شده است؛ و سوم، افرادی که به پیوستگی و تفاضل گزینشی بین نسل ها معتقدند؛ به این معنا که سعی دارند با تفکیک موضوعات مختلف از هم، در مورد هر بخش جداگانه داوری کرده و میزان گسست یا پیوستگی را بررسی کنند.
در دیدگاه نخست، عقیده بر آن است که شکاف بین جوانان و بزرگسالان نسبتاً شایع و گسترده است. طرفداران این عقیده، فرهنگ جوانان را از نقطه نظر پذیرش ارزش های غالب و مسلط، مختلف و حتی متضاد با فرهنگ مسلط بزرگسالان می دانند. به عنوان مثال، مارگارت مید^[۶۴] معتقد است، الگوی فرهنگی جدیدی ظاهر شده که در آن، الگو و مدل جوانان افراد معاصر هستند. در این دیدگاه، این مفروض تجربه ناشده نهفته است که تضاد بین نسل ها ناشی از قبول ارزش های مختلف است که در نهایت، به تضاد رفتاری منجر می شود.
در دیدگاه دوم، متفکرانی همچون ریس، لویل، لیپست و آدلن بر این موضوع تأکید دارند که ارزش‌های جوانان اختلاف شدیدی با ارزش های بزرگسالان ندارد، در حالی که ممکن است از لحاظ اجتماعی جدا باشند، ولی شکاف بین آنان اساساً ارتباطی با قبول ارزش های مختلف ندارد، بلکه جدایی بیش تر در زمینه قابلیت کاربرد موقعیتی، توصیه های هنجاری برای محقق کردن ارزش های مورد قبول یکسان و مشابه است، نه مربوط به قبول ارزش های مختلف.
طرفداران دیدگاه تفاضل گزینشی و پیوستگی، معتقدند که تفاضل اندکی بین نسل ها در مورد ارزش‌ها وجود دارد. در عین حال، طرفداران این دیدگاه با فرضیه دیدگاه دوم موافق هستند و معتقدند که ارزش های مورد قبول یکسان و مشابه می توانند در قالب الگوهای رفتاری مختلفی خود را نشان دهند. ولی به گفته بنگستون، این دیدگاه مشخص نمی کند که این تفاوت ها کدام هستند، چگونه به وجود می آیند و در آینده عواقب وجود چنین تفاوت هایی چه می تواند باشد(تاجیک، ۱۳۸۶: ۳۵-۳۶).
مورفی^[۶۵]، از منظری متفاوت به بحث در شکاف نسل ها می پردازد و معتقد است در صورتیکه تغییرات اجتماعی شرایط خاص را حائز نباشد، اضطراب آور و مخرب خواهد بود . این شرایط عبارتند از:
۱- زمانی که سرعت تسریع می شود، به ویژه زمانی که ابعاد مختلف تغییر در طول زندگی یک نسل اتفاق می افتد.
۲- زمانی که تغییر مستلزم جهت گیری مجدد در خصوص ارزش ها و فرضیه های اساسی است.
۳- زمانی که آمادگی، موازین تربیتی و آموزش رسمی در مهارت ها و فنون لازم جهت وارد شدن به امور جدید صورت نگرفته است(شیخی، ۱۳۸۱).
از نظر علمی، فاصله دیجیتالی دارای سه بعد می باشد: شکاف در دسترسی به فن آوری اطلاعات و ارتباطات، استفاده از فن آوری اطلاعات و ارتباطات، و برنامه های کاربردی فن آوری اطلاعات و ارتباطات. عوامل متعددی در ایجاد شکاف نسلی موثرند. از جمله متغیرهای جنسیت، موقعیت جغرافیایی، درآمد، تحصیلات، شغل، قومیت، هوش، شخصیت، سلامتی و توانایی) و دسترسی اولیه به سرمایه زمانی، مادی، ذهنی، اجتماعی و فرهنگی) می توان نام برد( یوسفی سعید آبادی و محسنی، ۱۳۹۱). آنی، آچندا و آتسیه ^[۶۶](۲۰۰۷) یکی از جنبه های فاصله نسلی را عامل سن دانسته اند. به این ترتیب که در افراد مسن تر، دانش و علاقه مندی به رایانه، کمتر از جوان ترهاست. پژوهش فلاناگین و متزجر^[۶۷](۲۰۰۱) نیز نشان داد که افراد مسن کم ترین میزان پذیرش و استفاده از فن آوری اطلاعات و ارتباطات را دارند و بخش قابل ملاحظه ای از آنها به کلی از جامعه اطلاعاتی کنار گذاشته شده اند. وایت و ویدرال^[۶۸](۲۰۰۰) بیان می کنند که در افراد مسن تر، دانش و علاقه مندی به رایانه کمتر از جوان تر هاست. برخی پژوهش ها بیانگر آن است که یک تفاوت نسلی بین افراد جوان و افراد مسن تر در استفاده از صفحات وب وجود دارد، هم چنین افراد جوان نسبت به همتایان قدیمی تر بسیار آسان تر می توانند، به صورت آنلاین ارتباط برقرار نمایند(یوسفی سعید آبادی و محسنی، ۱۳۹۱).
در مجموع، به نظر می رسد فناوری های ارتباطی جدید در بین نسل ها به میزان متفاوتی مورد استفاده قرار می گیرد، چنان که بنا بر گزارش اداره بازرگانی ایالات متحده در سال ۲۰۰۰ افراد بالای ۵۰ سال کمترین استفاده را از اینترنت در مقایسه با سایر گروه های سنی داشته اند(کلودنسکی، کرانول و روود^[۶۹]، ۲۰۰۲). به گزارش جکسون^[۷۰] در سال ۲۰۱۰ بعد از گذشت یک دهه استفاده، رسانه های جدید از انحصار جوانان خارج شده و استفاده میانسالان ۵۰ تا ۶۵ سال از اینترنت رشد بی سابقه ای داشته است. شیفتگی نسل جوان به مظاهر فناوری و استفاده گسترده آنها از این فناوری ها کم و بیش در همه جوامع به نحو محسوسی مشاهده می شود. دسترسی گسترده به فناوری، امروزه به عنوان تفاوت اساسی نسل جوان امروز با نسل ۲۰ سال گذشته قلمداد می شود (حریری و زمانی، ۱۳۹۱). با این حال، جوانان از فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی در سطحی بالاتر و به شیوه ای متفاوت از نسل پیشین استفاده می‌کنند(جانکو و کاتون^[۷۱]۲۰۱۱).

وَ الْمالُ طَیْفٌ وَ لکِنْ

حَوْلَ اللِّئامِ یَحُومُ

ترجمه: «این روزگار گجسته و شوم است، همچنان که آن را می‌بینی ستمگر است. بی‌خردی در آن خوشایند و خِرَد ننگ و نکوهش است. دارایی [در آن به مانندِ] رؤیایی [نادیرپای و زود گذر] است و لیکن [همواره] پیرامون فرومایگان می‌گردد.»
بدیهی است که این مقامه شرح حالی است راجع به این فرقه ساسانی و توصیفی است از برخی از شیوه‌های نیرنگ‌هایشان. در این مقامه می‌بینیم که ابوالفتح اسکندری قهرمان مقامات، یک ساسانی بزرگ است و او در بیشتر مقامه‌ها اینچنین است یعنی ادیبی با سماجت در گدایی و بزرگ.
هیچ پژوهشگری در اینکه این قهرمان، از خیال‌پردازی بدیع‌الزمان است اختلاف نظر ندارد چراکه کسی به نام او پیش از آن وجود نداشته‌است و خودِ او این شخصیت را برای مقاماتش تعیین کرده‌است. و نام او در اکثر مقامه‌ها دیده ‌می‌شود، اینکه می‌گوییم در اکثر آنها بدین جهت است که در مقامههایی همچون مقامه «غَیلانیه» و «بغدادیه» نامی از او به میان نیامده‌است. در بعضی مقامهها نیز مانند مقامه «اِبلیسیه» تنها در اواخر آن نام او ذکرشده‌است ولی عموماً نام او از همان ابتدای کار در مقامهها دیده‌ می‌شود.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

همانطوری که شخصیت ابوالفتح، قهرمان مقامات بصورت خیالی است، شخصیت راوی آن یعنی عیسی‌بن هشام هم خیالی می‌باشد. زیرا هر دوی اینها ساخته و پرداخته ذهن بدیع‌الزمان است. او هر مقامه را به این شکلِ ثابت و تکراری آغازمی‌‌کند: «عیسی بن هاشم چنین روایت می‌کند که» و این مطلب به شکلی قاطع و آشکار نشان می‌دهد که او وقتی که تصمیم به تألیف مقامات گرفته‌است در ذهنش چنین بوده‌ که از روش راویان تقلیدکند، به عبارت دیگر و دقیق‌تر در ذهنش این بوده که از روش ابن دُرید در سخنان یا احادیث او تقلید کند.
ابن درید احادیث و حکایات خود را همواره با سند آغاز نموده‌است و در متن کتاب حُصری که سابقاً آوردیم اشاراتی دارد به اینکه احادیث ابن درید از ساخته‌های خودِ اوست و معنای آن این است که سندهایی را هم که آورده‌ از پیشنهادات و پرداخته ذهنِ خود اوست. گویا ابن کلبی و دیگران که احادیثِ او به آنها نسبت داده می‌شود چیزی جز یک نماد و سمبُل به روش راویان نیست. ولی در حقیقت هیچ روایت و راوی‌ای وجود ندارد و آن احادیث از آثار و ساخته‌های ابن درید و بافته خیالات اوست. بدیع‌الزمان در این مسأله از او تقلید نموده‌است با این تفاوت که احادیث یا مقاماتِ خود را به شکل سندهای زبانی و تاریخیِ دروغین در یک منبع دروغین و ساختگی نیاورده و ننوشته‌است. بلکه آن را در یک منبع خاص آورده که آن را برای خودش ایجاد و اختراع کرده است.
۳- موضوع
موضوع مقامه در نزد بدیع‌الزمان یک موضوع واحد نیست. موضوع اکثر مقامات حقیقتاً، گدایی و تکدّی است. آنجایی که ابوالفتح اسکندری به شکل یک ادیبِ متکدی، تودۀ مردم را با بیان شیرینش فریفته و مسحور می‌گرداند و با این بیان در خارج ساختن پول و درهم از جیبهایشان نیرنگ‌ و حیله‌گری می‌کند.
او به این شکل و هیئت در شهرهای مختلف دیده‌می‌شود. شاید همین مسأله موجب شده که بدیع‌الزمان، مقامات خود را به نام شهرها و مناطق نام‌گذاری کند که عمده آنها شهرهای فارسی [ایرانی] است. گاهی آن موضوع را رها کرده و مقامه خود را به نام حیوانی که آن را توصیف می‌کند می‌نامد مثل مقامه «أسدیه»، و یا به نام یک وعده غذایی که ابوالفتح سودای خوردن آن را دارد مانند «مَضیریّه» بخاطر نسبت دادن به مَضیره.^[۱۱] گاهی مقامه‌اش را به نام موضوعی که آن را بیان می‌کند می‌‍‌نامد، مانند «وعظیّه»، زیرا این مقامه پیرامون پند و اندرز می‌باشد و «قریضیّه» که پیرامون شعر و شاعری می‌گردد و «ابلیسیّه» که به شیطان مربوط می‌باشد و «مُلوکیّه» بخاطر اینکه به یک پادشاه به نام خلف‌بن‌أحمد مربوط است و مانند آن. این بدین معناست که بدیع‌الزمان در نام‌گذاری مقاماتش، طرح مشخّصی را برای خودش معیّن نکرده و از این روی، موضوعات مقامه‌ها گوناگون گشته است. همانگونه که گفتیم همه آنها درباره گدایی نیست بلکه موضوعات و جهت‌گیری‌های مختلفی دارد که در همه آنها هدف یکی است و آن، ردیف کردن عبارات ادبی زیبا و آراسته شده‌می‌باشد.
گویا شکل روائی و داستانی هدف او نیست و تنها آن را به عنوان رشته و ریسمانی در نظر می‌گیرد که این نقش و نگار از اسلوبهای مُسجع را پیرامون آن ببافد. از این روست که بدیع‌الزمان برای خودش برنامه‌ای آگاهانه و پیش‌بینی شده در آن تعیین نکرده‌است و به همین جهت موضوعات آن مختلف می‌باشد. شاید نخستین چیزی که در این بحث جلب توجه می‌کند، مقامات شش‌گانه‌ای است که برای مدح و تمجید از حاکم سیستان، خلف‌بن‌احمد نگاشته‌است و موضوع آنها را گدایی قرارنداده‌است و تنها قصدش مدح و ستایش او بوده‌است. به عنوان مثال در مقامه «ملوکیه» می‌بینیم که عیسی‌بن‌هشام با ابوالفتح برخوردمی‌کند و درباره بخشنده‌ترین و گرامی‌ترین پادشاهان سئوال می‌کند و عیسی می‌گوید:
«من از پادشاهان شام و بخشندگان آنجا و پادشاهان عراق و بزرگان آن سامان و فرمانروایان پیرامونشان یادکردم. سخن را به پادشاهان مصر رسانیدم. آنچه دیدم گفتم و از بخشندگی‌های پادشاهان یمن و نوازش‌های پادشاهان طائف با او سخن به میان آوردم و با یادکردِ سیف‌الدوله، ستایش همه آنان را به پایان رساندم. آنگاه او چنین سرود:

یا ساریاً بِنُجُومِ اللَّیْلِ یَمْدَحُها

وَلَوْ رَأَی الشَّمْسَ لَمْ یَعْرِفْ لَها خَطَرا

وَ واصِفاً لِلسَّواقِی هَبْکَ لَمْ تَزُرِ الْـ

بَحْرَ المُحیطَ أَلَمْ تَعْرِفْ لَهُ خَبَرا؟

مَنْ أَبْصَرَ الدُّرَّ لَمْ یَعْدِلْ بِهِ حَجَراً

وَ مَنْ رَأَی خَلَفاً لَمْ یَذْکُرِ الْبَشَرا

زُرْهُ تَزُرْ مَلِکاً یُعْطی بِأَرْبَعَهٍ

لَمْ یَحْوِها أَحَدٌ وَ انْظُرْ اِلَیْهِ تَری

أَیّامَهُ غُرَراً وَ وَجْهَهُ قَمَراً

وَ عَزْمَهُ قَدَراً وَ سَیْبَهُ مَطَرا

ما زِلْتُ أَمْدَحُ أَقْواماً أَظُنُّهُمُ

صَفْوَ الزَّمانِ فَکانُوا عِنْدَهُ کَدَرا

جدول فوق، شاخص های توصیفی از جمله میانگین امتیازات داده شده، انحراف معیار، میانه، مد، کشیدگی، چولگی، ماکزیمم و مینیمم هریک از متغیرها را نشان می دهد. هرچقدر نظرات پاسخگویان متفاوت باشد و تنوع پاسخ ها بیشتر باشد، پراکندگی داده ها نسبتا بالا بوده و انحراف معیار و واریانس بیشتر می شود. همین مساله به واسطه توجه به بازه داده ها نیز قابل برداشت است. بازه داده ها در مورد سودآوری برابر با ۳ که دارای بیشترین انحراف معیاراست و در مورد شایستگی ها کمتر از ۱ می باشد که حاکی از پراکندگی کمتر پاسخ ها و انحراف از معیار کمتر در این مورد است.
میانگین نمرات در مورد دسترسی به منابع سرمایه گذاری، بیشتر از سایر موارد است که حاکی از اهمیت این مورد در اثربخشی سهم بازار از دیدگاه پاسخگویان است. همچنین میانه و نما در مورد دسترسی به منابع سرمایه گذاری، بالاتر از سایر موارد است. شاخص انحراف معیار نیز نشان می دهد که پراکندگی داده ها از مرکز در مورد متغیر سودآوری، کمتر از سایر موارد است که حاکی از تنوع و پراکندگی پاسخ های ارائه شده دارد. همین مورد با توجه به بازه های داده ای حاصل نیز قابل برداشت است. از دیگر شاخص های توصیفی داده ها، ضریب چولگی و کشیدگی می باشد.
ضریب چولگی و ضریب کشیدگی، دو شاخص اساسی توزیع داده ها هستند. با داشتن این شاخص ها تا حدودی می توان به نرمال بودن یا نبودن توزیع داده ها پی برد. چولگی یا skewness معیاری از تقارن یا عدم تقارن تابع توزیع می باشد. در آمار فرمول های متعددی برای محاسبه ضریب چولگی داده ها وجود دارد که یکی از آنها به صورت زیر است.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در یک توزیع کاملاً متقارن، چولگی صفر است. برای یک توزیع نا متقارن، ضریب چولگی مثبت یا منفی است) هرچه مقدار چولگی از صفر بیشتر فاصله داشته باشد، عدم تقارن، شدیدتر است(.
کشیدگی یا kurtosis نشان دهنده ارتفاع یک توزیع است. به عبارت دیگر کشیدگی معیاری از بلندی منحنی در نقطه ماکزیمم است. همیشه کشیدگی را با کشیدگی توزیع نرمال مقایسه می کنند. مقدار کشیدگی برای توزیع نرمال برابر ۳ می باشد. فرمول های متعددی برای محاسبه ضریب کشیدگی وجود دارد که یکی از آنها به صورت زیر است.
بنابراین، کشیدگی مثبت، یعنی قله توزیع مورد نظر از توزیع نرمال بالاتر است و کشیدگی منفی، نشانه پایین تر بودن قله توزیع نسبت به توزیع نرمال است.
در حالت کلی چنانچه مقدار چولگی و کشیدگی داده ها خارج از فاصله (۲ و ۲-) باشند داده ها از توزیع نرمال برخوردار نیستند) البته ممکن است بعضی از آماردادنان این بازه را کوچکتر یا بزرگتر در نظر بگیرند(، می بایست قبل از هر گونه آزمونی که مشروط به فرض نرمال بودن داده ها ست، آن ها را به توزیع نرمال نزدیک کرد. روش هایی وجود دارد که با تغییراتی روی داده ها، توزیع آن ها نرمال می شود. این روش ها را در ادامه همین بحث بررسی می کنیم.

بررسی نرمالیتی داده ها با بهره گرفتن از هیستوگرام
تا حدودی می توان به نرمال بودن یا نبودن توزیع داده ها پی برد. در اغلب آزمون های پارامتری، مفروضات مقدماتی بسیاری وجود دارد که تا این مفروضات تامین نشوند؛ نتایج به دست آمده از آزمون، نامعتبر خواهد بود. در میان این مفروضات مهمترین و شایعترین فرض، فرض نرمال بون داده هاست. منظور از نرمال بودن توزیع داده ها این است که هیستوگرام فراوانی داده ها تقریبا به صورت منحنی نرمال باشد.
در ادامه نمودارهای هیستوگرام مربوط به هر یک از متغیرها را که وضعیت پراکندگی داده ها و نرمال بودن آنها را نشان می دهد ، ارائه می دهیم:
نمودار ۴-۶ : هیستوگرام شایستگی

نمودار ۴-۷ : هیستوگرام دارایی

نمودار ۴-۸ : هیستوگرام نام تجاری

نمودار ۴-۹ : هیستوگرام رضایت مشتری

نمودار ۴-۱۰ : هیستوگرام سرمایه گذاری