چنانچه نتیجه رسیدگی منجر به محکومیت متهم گردید دادگاه بایست ضمن صدور دادنامه دلایل سوء نیت را درج نماید زیرا عنصر مذکور از جمله عناصر تشکیل دهنده جرم بوده و در صورت عدم درج چنین حکمی در دیوان عالی کشور نقض می شود.^[۶۸]‌بنابرین‏ می بایست توجه نمود که صرف وجود مال موضوع امانت در ید مدیر عامل و اعضا هیات مدیره کافی برای اثبات اتهام خیانت در امانت نبوده ومی بایست دلائل و مستندات مبنی بر امانی بودن اموال شرکت وجود داشته باشد و مهمتر از اثبات امانی بودن مال اثبات سوء نیت وی است ، چرا که بعضا تصرف بر اموال شرکت ، بدون سوء نیت و در جهت احقاق حق قانونی بوده که در چنین حالتی موضوع از شمول بزه خیانت در امانت خارج خواهد شدو این در موردی که این افراد قسمتی از اموال شرکت را در جهت برداشت حقوق عقب افتاده خود بر داشته اند قابل تحقق است والبته اثبات این مهم یعنی سوء نیت یا عدم سوء نیت متهم به خیانت در امانت ، بر عهده دادگاه خواهد بود. واما اگر مقرر بوده مال به مصرف مشخصی برسد و مدیر عامل و اعضاء هیات مدیره تصرف دیگری بدون اذن در مال نموده و با سوء استفاده مال را به نفع خود تصرف و یا به ضرر صاحب مال مورد استفاده قرار داده باشد بزه خیانت در امانت محقق شده است.

ج : سپرده شدن مال به یکی از طرق قانونی با شرط استرداد یا به مصرف معین رسانیدن آن

همان طوری که گفتیم سپرده شدن مال یکی از طرق قانونی احراز جرم خیانت در امانت است ,یعنی مال باید واقعا از سوی مالک یا متصرف آن به فرد سپرده شده و شرط استرداد یا به مصرف معین رسانیدن آن وجود داشته باشد .در موردهمه افراد بالاخص اعضا هیات مدیره و مدیر عامل و تحقیق بیشتر در این رابطه باید گفت وجه حاصل از فروش مالی که ‌به این افراد سپرده شده است یا وجه حاصل از نقد کردن چک سپرده شده و یا عواید و منافع حاصل از مال سپرده شده نیز به تبع خود مال سپرده شده به فرد محسوب می‌گردند .^[۶۹]

ضمنا قابل ذکر است که مال باید توسط متصرفی که تصرف وی مورد حمایت قانون قرار دارد به فرد سپرده شده باشد تا سپردن وی نیز مورد حمایت قرار گیرد .درباب موضوع ما باید گفت به طور مثال هر گاه مالی توسط سارق یا غاصب به شرکت سپرده شود و این مال در اختیار مدیر عامل و اعضای هیات مدیره قرار گیرد و این افراد به جای استرداد آن به سارق یا غاصب آن را به مالک اصلی یا به مقامات صلاحیتدار بدهند نه تنها مرتکب جرم خیانت در امانت نشده اند بلکه به وظیفه قانونی خود عمل کرده‌اند حتی در صورتی که امانت گیرنده به جای رسانیدن مال به دست مالک یا متصرف قانونی خود آن را تصاحب کند نیز عمل وی را نمی توان مشمول عنوان خیانت در امانت دانست زیرا دلیل عدم شمول خیانت در امانت ‌به این عمل فقدان عنصر اساسی سپردن است ضمنا در صورتی میتوان گیرنده مال را به ارتکاب جرم خیانت در امانت محکوم کرد که وی موظف به مسترد کردن مال یا به مصرف معین رسانیدن آن باشد.^[۷۰]

بند دوم : تصاحب کردن

مقصود از تصاحب برخورد مالکانه با مال می‌باشد ‌به این معنی که امین مبادرت به همان تصرفاتی درمال امانی می کند که مالک می‌تواند مبادرت به آن نماید. مثل فروختن یا به رهن گذاشتن یا از استرداد آن خودداری نماید.و تصاحب مال مورد امانت می‌تواند از افعال یاترک فعلهای مختلفی از قبیل فروختن یا گرو گذاشتن یا عدم استرداد و یا به مصرف معینی نرسانیدن مال موضوع امانت استنباط گردد^[۷۱].در حقوق فرانسه به طور کلی تصاحب شی ء امانی عبارت است از به مالکیت در آوردن مال مورد امانت و خودداری از پس دادن آن به مالک اصلی آن^[۷۲] .

الف : تعلق مال به غیر شرط تحقق خیانت در امانت و احراز سوء نیت در این موضوع

با توجه به مواردی که ذکر شد در صورتی که شخص مالک عین مال سپرده شده به خودش باشد تصاحب مال توسط وی را نمی توان خیانت در امانت دانست .برای کامل تر شدن این موضوع باید گفت تقربیا در تمام روابط امانی قراردادی که در فصل قبل به بحث و بررسی پیرامون آن پرداختیم وضع به همین گونه است مثلا هر گاه مرتهن عین مرهونه را برای مدت کوتاه به راهن بسپارد تا مجددا آن را از وی بازپس گرفته و به عنوان وثیقه دین تا تادیه کامل دین نزد خود نگاه دارد ولی راهن از استرداد مال مرهون خودداری کند وی را نمی توان مرتکب جرم خیانت در امانت دانست ,هر چند که تصرف مرتهن بر مال مبتنی بر موازین قانونی بوده است .^[۷۳]ضمنا در حالت تعلق مال به غیر و تحقق خیانت در امانت هم احراز سوء نیت ضروری است

ب :افعال و ترک فعل های مختلف در تصاحب کردن توسط هیات مدیره و مدیر عامل در حقوق ایران و فرانسه

قبل از وارد شدن ‌به این بحث باید گفت در اغلب موارد مدیر عامل و اعضای هیات مدیره در شرکت‌های تجاری چه در حقوق ایران و چه در حقوق فرانسه در شرکت سهامدار هستند و به نحوی در اموال شرکت شریک محسوب می‌شوند حال سوالی که در اینجا پیش می‌آید این است که اگر اعضای هیات مدیره و یا مدیر عامل مال مشترک بین خودش و شرکای شرکت را که به وی سپرده شده است تصاحب نماید آیا وی را می توان خائن در امانت دانست ؟

در پاسخ ‌به این سوال باید گفت دو موضع متضاد توسط حقوق ‌دانان اتخاذ شده است .به نظر برخی چون هر جزء از مال مشاع متعلق به کلیه شرکای می‌باشد ,آن را نمی توان نسبت به هر یک از شرکای به مفهوم واقعی کلمه مال غیر دانست .نتیجه این نظر آن می شود که ارتکاب جرایم علیه اموال توسط یکی از شرکای در مال مشترک قابل تصور نباشد .دیوان عالی کشور در برخی از آرای خود این نظر را پذیرفته است .مطابق یکی از آرای مذکور “با احراز شریک بودن متهم در مال موضوع تصرف غیر قانونی ,عمل ارتکابی او مشمول ماده ۲۴۱ قانون کیفر عمومی و یا سایر مواد کیفری نخواهد بود .”^[۷۴]

برای اولین بار با بهره برداری از منابع نفت گچساران در سال ۱۳۱۹ استخراج از معادن شهرستان به مفهوم امروزین آن شکل گرفت و با اهمیت یابی نفت در اقتصاد کشور منشاء تحولاتی در استان کهگیلویه و بویراحمد و شهرستان گچساران گردید از جمله سایر منابع این شهرستان می توان از فسفات ، سلسیت ، گوگرد ، سنگ گچ ، سنگ ساختمانی ، شن و ماسه و معدن نمک آبی نام برد.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۳-۷-۱ معادن نفت ، گاز و ذخایر قیر
از جمله میادین این شهرستان می توان از میدان نفتی گچساران که پس از میدان آسماری اهواز بزرگترین میدان نفتی ایران است نام برد .از سایر میادین نفتی می توان از میدان نفتی بی بی حکیمه و سایر میادین نفتی کوچک مانند سولابدر ، کیلورکریم ، سیامکان ، خیر آباد ، گرنگان ، بینک ، جلینگر و گلخاری نام برد لازم به یاد آوری است از تمامی میادین نام برده به همراه نفت، گاز نیز استحصال می شود. در دو محل از شهرستان گچساران ذخایر قیر دیده می شود یکی در محلی به نام چشمه قیر که در مجاورت ده دیل و در شمال شهرستان گچساران واقع شده که قیر به صورت چشمه از زمین می جوشد و دیگری دشت قیر است که در ۶۰ کیلومتری جنوب شهر قرار دارد و قیر آن جامد و خشک است .
۳-۷-۲ معدن فسفات
ذخایر سنگ فسفات استان کهگیلویه و بویراحمد ، بزرگترین ذخیره این کانی در سطح کشور را شامل می شود که عمدتاً در محدوده شهرستانهای کهگیلویه و گچساران واقع شده اند بزرگترین کانسار ساخته شده کوه لار در شمال شهرستان گچساران می باشد که توسط کارشناسان طرح اکتشافات معدنی فسفات وابسته به وزارت معادن و فلزات شنا سایی شد و براساس آخرین گزارشها ذخیره احتمالی این معدن برابر ۴۰۰ میلیون تن با عیار متوسط حدود ۹ درصد می باشد افزون بر آن ۳۹ میلیون تن در کوه ریش و ۲۵ میلیون تن در کوه اسپر ذخیره احتمالی فسفات است . (مرکز انفورماتیک ومطالعات توسعه ص ۶۷و۶۵)
۳-۷-۳ معدن سلسیت
این معدن در بخشهای بالایی سازند گچساران و در منطقه ورود سازند گچساران به تشکیلات آهکی واحد گوری از سازند میشان تشکیل شده است . به طور میانگین طول این منطقه ۴ کیلومتر ، ضخامت آن ۶ متر عمق آن ۲۰ متر و عیار آن بالای ۸۵% میباشددو
ذخیره آن حدود یک میلیون تن برآورد شده است .
۳-۷-۴ معدن گوگرد
گوگرد به صورت ماده معدنی در منطقه ای به نام نزاع علیا واقع در ۷۰ کیلومتری جنوب شهر دوگنبدان مشاهده می شود که بین تشکیلات گچساران واقع گرفته و آلوده به گچ و آهک و مارن می باشد و احتمالاً از بیرون زدگی نفت به وجود آمده است .
۳-۷-۵ معادن سنگ گچ
سازند گچساران که سطح وسیعی از استان کهگیلویه و بویراحمد را پوشانده دارای امکانات زیادی از نظر تأمین سنگ گچ می باشد. از جمله مهمترین معادن سنگ گچ شهرستان گچساران می توان از معدن سنگ گچ شمس عرب دوگنبدان نام برد که زیر نظر شرکت ولی عصر استخراج می شود و با استخراج ۰۰۰/۵۰ تن در سال بزرگترین استخراج کننده سنگ گچ استان به شمار می آید .
۳-۷-۶ معدن سنگ های ساختمانی
دماغه های ساختمان تاقدیس سازند آسماری یکی از منابع اینگونه مصالح ساختمانی است که به علت داشتن شرایط زمین شناسی معدنی مناسب ، ذخایر عظیمی را در نقاط مختلف این منطقه وجود آورده است از جمله این معادن می توان از آبریگان ، جهاد آباد و باشت نام برد .
۳-۷-۷ معادن شن و ماسه
استان کهگیلویه و بویراحمد از سه بخش کوهستانی ، تپه ماهوری و دشت تشکیل شده شرایط ته نشینی و رسوب شن و ماسه رودخانه ای در مناطق دشتی به دلیل شیب کم منا سبتر می باشد که قسمتهای جنوبی و مرکزی شهرستان گچساران چنین شرایطی را دارا می باشد . برخی از رودخانه ها و مسیل هایی که دارای این معادن می باشد عبارتند از رودخانه مسیل خیرآباد ، شمس عرب ، باشت ، ناصر آباد و خربل ودیل و آرو .
۳-۷-۸ معدن نمک آبی
وجود دو سازند نمکدار هرمز و گچساران در سطح استان کهگیلویه وبویرا حمد موجب شده تا این استان از ذخایر مناسب نمک برخوردار باشد مهم ترین معدن نمک آبی شهرستان گچساران در منطقه شمس عرب واقع در جنوب غربی شهر دوگنبدان می باشد. (همان کتاب ص ۷۵ )
۳- ۸ ژئومورفولوژی ^[۴]
توپوگرافی شهرستان به تبع قرارگیری در دامنه های جنوبی زاگرس دارای ویژگی هایی می باشد که مهمترین خصیصه آن کاهش ارتفاع با حرکت از شمال به جنوب و از شرق به غرب می باشد. چنانچه با افزایش فاصله از کوههای مرتفع و حرکت به سوی مناطق جنوبی تر ابتدا تپه ماهورها و سپس مناطق پست و جلگه ها هویدا می شوند
۱٫این واحد شامل نواحی کوهستانی و تپه هایی با قلل مدور ، متشکل از خاکهای کم عمق سنگریزه دار و سنگهای آهکی متراکم با کنگلومرا همچنین پوشش گیاهی استپی کم تا متوسط است که عموماً به چراگاه اتفاقی دامها اختصاص دارد . این گونه اراضی به طور عمده شامل دو بخش که یکی در جنوب و دیگری در شمال شرقی شهرستان گچساران قرار دارد.
۲- اراضی شامل کوههای کم ارتفاع با قلل مدور و بریده بریده و فرسایش یافته متشکل از مارنهای گچی (تشکیلات گچساران ) که دارای خاک های کم عمق تا نیمه عمیق با پوشش متوسط گیاهان علفی یک ساله و درختچه های کنار پراکنده می باشد که مورد چرای فصلی دامهای عشایر قرار می گیرد . این اراضی بطور عمده در جنوب شهرستان همچنین یک محدوده کوچک در مرکز شهرستان واقع در جنوب شهر دوگنبدان و چندین قطعه پراکنده در شمال و شمال شرقی شهرستان گسترده شده اند.
۳- کوههای نسبتاً مرتفع با قلل مدور یا کشیده که عمدتاً از شمال غرب به جنوب شرقی کشیده شده اند ، این اراضی با رخنمونهای سنگی متشکل از سنگهای آهکی شیست و سنگ ماسه همچنین پوشش کم تا متوسط درختان جنگلی (بلوط ، بنه ) مشخص می شوند که بطور عمده در شمال و شمال شرقی شهرستان قرار دارند.
۴- اراضی شامل تپه های کم ارتفاع با قلل مدور متشکل از سنگهای آهکی و کنگلومرای نسبتاً متحجر و دارای خاکهای کم عمق تا نیمه عمیق سنگریزه دار با بافت متوسط تا سنگین و پوشش کم تا متوسط گیاهان علفی یک ساله و کاربری چراگاه فصلی دیم کاری در دامنه ها دارد که درختان و درختچه های کنار به فواصل زیاد مشاهده می شود. این اراضی به طور محدود پراکنده شامل یک قسمت در شمال و چندین قطعه در شرق و مرکز شهرستان واقع شده اند.
۵- تپه های کم ارتفاع ، بریده بریده و فرسایش یافته با قلل مدور و متشکل از مارنهای فرسایش پذیر گچی (تشکیلات گچساران ) با خاکهای کم عمق تا نیمه عمق بافت سنگین بر روی تجمع مارن و دارای پوشش متوسط گیاهان استپی است که به چرای فصلی دام اختصاص دارد ، زراعت دیم غلات در برخی از دامنه ها وجود دارد ، که در سطح شهرستان گچساران محدود به یک بخش عمده در مرکز شهرستان است .
۶- شامل دشتهای دامنه ای نسبتاً مسطح و با شیب ملایم دارای کمی پستی و بلندی با خاکهای عمیق با بافت سنگین و نسبتاً تکامل یافته بر روی تجمع مواد آهکی است که دارای کاربری زراعت آبی و دیم کاری غلات می باشد که عمدتا در مرکز شهرستان گچساران و نزدیک شهر دوگنبدان قرار دارد.
۷- اراضی مسطح و رسوبی که انتساب آنها به یکی از تیپهای دشتهای دامنه ای ۴ و یا دشتهای رسوبی و رودخانه ای ۵ مشکل است ، این واحد دارای شیب کمتر از ۱% و با خاکهای بسیار عمیق با بافت سنگین و تکامل یافته با محدودیت آب تحت الارض غیر شور می باشد ، این واحد عمدتاً به کاشت برنج اختصاص دارد و در بعضی موارد کشت نباتات یک ساله و صیفی کاری رواج دارد . این اراضی شامل سه محدوده در شرق شهرستان می باشد.
۸- اراضی شامل واریزه های بادبزنی شکل سنگریزه دار بالایی با شیب ملایم تا متوسط و باپستی و بلندی کم تا متوسط و دارای خاکهای کم عمق تا نیمه عمق سنگریزه دار با بافت متوسط تا سنگین بر روی تراکم سنگ و سنگریزه های آهکی . این واحد دارای پوشش کم تا متوسط گیاهان مرتعی است که به چرای فصل دام اختصاص دارد ، دیم کاری غلات نیز در برخی قطعات دیده می شود.
۹-شامل واریزه های بادبزنی شکل سنگریزه دار پایینی ، نسبتاً مسطح و یا با شیب ملایم و بدون پستی و بلندی و دارای خاک های نیمه عمیق تا عمیق با بافت متوسط تا سنگین بر روی تجمع سنگ و سنگریزه است . این واحد دارای پوشش متوسط تا زیاد گیاهان مرتعی همراه با درختچه های پراکنده است که عموماً محل چرای فصلی دام است .
۳-۹ دشت ها
دشتهای مهم شهرستان گچساران سرزمینهای همواری می با شند که مابین رشته های کوهستانی زاگرس به موازات آنها امتداد یافته اند طول این دشتها در امتداد جهت رشته کوه زاگرس یعنی شامل غربی-جنوب شرقی و تا حدودی شرقی–غربی می باشد.
ویژگی های مهم ترین دشتهای این شهرستان به شرح ذیل می باشد.
۳-۹-۱ دشت باشت
این دشت در جنوب شرقی استان کهگیلویه وبویراحمد و شرق شهرستان گچساران واقع شده است ومساحت این دشت ۵۳۰۰ هکتار می باشد که حوضه آبریز این دشت یکی از زیر حوضه های رودخانه زهره می باشد و مساحت آن معادل ۳/۳۱۹ کیلومتر مربع می باشد که ۶/۲۶۰ کیلومتر مربع آن را واحدهایی از تیپ های اراضی تپه ها و کوه ها و ۷/۵۸ کیلومتر مربع آن را واحدهایی از تیپ های اراضی واریزه های بادبزنی و فلات ها وتراس های رودخانه ای تشکیل داده است . سازندهای گوناگونی از دوران ژورا سیک تا رسوبات عصر حاضر در بخشهای مختلف این دشت به چشم می خورد و از نظر چینه شناسی عبارتند از : گروه بنگستان شامل سازندهای کژدمی و سروک ، سازند پابده ، گورپی ، سازند آسماری ، سازند گچساران و سازند بختیاری ، سازندهای یاد شده از نظر لیتولوژی شامل : آهک ، آهک مارنی ، آهک دولومیتی ، مارن ،ژیپس و ماسه کنلگومرا و ماسه سنگ می باشد . جریان فصلی آب توسط رودخانه فصلی با شت در جهت شمالی غربی –جنوب شرقی به دورن رودخانه شیو تخلیه می گردد ، ارتفاع بلندترین و پست ترین نقطه این حوضه ۲۳۶۵ و ۷۵۰ متر و ارتفاع متوسط این دشت ۷۷۰ متر از سطح دریا می باشد. (وزارت مسکن و شهرسازی ،نشریه ۴ ص ۴)
۳-۹-۲ دشتهای دوگنبدان ،امامزاده جعفرو چهاربیشه
حوضه آبریز این دشتها در بخش جنوبی استان کهگیلویه و بویراحمد واقع شده که از شمال به کوه های خامی و دیل ، از جنوب به کوههای خربل ، وغرب به شهر و از شرق به کوههای کوخک و مورد محدود می گردد . مساحت این دشتها که به دلیل کوچکی روی هم حساب شده اند ،۱۲۶۰۰ هکتار است و ۶/۱۹% از کل مساحت حوضه آبریز را در بر می گیرد. حوضه آبریز این دشتها بخشی از حوضه آبریز رودخانه زهره به مساحت ۶۴۴ کیلومتر مربع می باشد. ۴۵۸۷۳ هکتار از کل اراضی حوضه ۷۱% را واحدهایی از تیپ کوهها و تپه ها و ۱۸۴۹۹ هکتار را تیپ دشتهای دامنه ای و واریزه های بادبزنی شکل تشکیل می دهد. اراضی این حوضه نیز از سازندهای گوناگون زمین شناسی از دوران ژورا سیک تا رسوبات عصر حاضر تشکیل شده که از نظر توالی چینه شناسی عبارتند از : گروه خامی شامل سازند فهلیان ، گدوان و داریان ، گروه بنگستان شامل سازندهای کژدمی و سروک سازند پابده –گورپی ، سازند آسماری ، سازند گچساران ، سازند بختیاری و آبرفت های کوارترنی که از نظر لیتوگرافی شامل آهک ،آهکهای مارنی ، آهک دولومیتی ، مارن ، ژبیس و ماسه ، رس ، ماسه سنگ و کنگلومرا است . ارتفاع بلندترین و پست ترین نقطه این حوضه برابر با ۲۸۰۰ و ۶۰۰ متر و ارتفاع متوسط دشت ۷۰۰متر از سطح دریا می باشد . شیب حوضه آبریز دوگنبدان ، شمالی ، جنوبی و جریانات سطحی دشت توسط رودخانه فصلی کمبل از محدوده دشت خارج شده و به رودخانه خیر آباد از آن جا به سر شاخه های زهره تخلیه می شود ارتفاع بلندترین و پست ترین نقطه حوضه به ترتیب برابر با ۲۰۰۰ و ۴۰۰ متر و ارتفاع متوسط دشت ۷۵ متر از سطح دریا می باشد.
ارتفاع بلندترین و پست ترین نقطه دشت امام زاده جعفر برابر با ۲۸۰۰ و ۶۰۰ متر و ارتفاع متوسط دشت در این بخش ۷۰۰ متر از سطح دریا می باشد ، جریانات سطح این دشت توسط رودخانه فصلی خربل به رودخانه زهره انتقال می یابد.(مرکز انفورماتیک و مطالعات توسعه ص ۱۰۹)
حوضه آبریز چهار بیشه دارای شیب شرقی –غربی است و جریانات سطحی توسط رودخانه فصلی آبریگون از محدوده دشت خارج و توسط رودخانه شمس عرب به رودخانه خیر آباد منتقل می شود ،مرتفع ترین و پست ترین نقطه این حوضه به ترتیب برابر با ۲۰۸۳ و ۷۰۰ متر و ارتفاع متوسط دشت ۸۵۱ متر از سطح دریا می باشد.
۳-۱۰ خاک شناسی و طبقه بندی اراضی دشتهای دوگنبدان ،امام زاده جعبر و چهاربیشه :
خاکهای این ناحیه جزء خاکهای رسوبی جوان در زمینه آبرفتهای بادبزنی شکل بوده و قسمتی نیز شامل خاکهای قهوه ای است که در چهار سوی به شرح زیر طبقه بندی شده است :
۳-۱۰-۱ سری خاک سراب
این سری جزء خاکهای قهوه ای می باشد که در زمینه رسوبات متمایل به زرد با بافت Clay Loam تا Silty Clay Loam با ساختمان قوی همراه با آهک به صورت پودر ، رشته و ذرات سخت شده در طبقات تحتانی می باشد. این اراضی شامل دامنه های تپه ای خاکی با شیب ملایم ۳-۴ درصد و کمی پستی و بلندی است که فاقد شوری و دارای زهکشی داخلی متوسط می باشد. مساحت آن برابر ۱۵۰۰ هکتار و ۱۲ درصد از کل اراضی دشت می باشد که از نظر زراعت و آبیاری منا سب می باشد.
۳-۱۰-۲ سری خاک امام زاده جعفر
این سری از خاک های قهوه ای تکامل یافته است که در دشت رسوبی دوگنبدان تشکیل شده است و دارای خاکی عمیق با تکامل پروفیلی نسبتاً خوب به رنگ قهوه ای تیره و بافت رس و شن clay loam همراه با مقداری آهک به صورت سخت شده و پودر در طبقه مرکزی می باشد که بهترین خاک زراعی در منطقه دوگنبدان میباشد و دارای مساحتی برابر با ۱۵۰۰ هکتار ۱۲ درصد از کل دشت است .
اختلاف در شیب میزان پستی و بلندی این سری از خاک را به دو کلاس تقسیم می کند ،بخشی از این اراضی دارای خاکی عمیق با قابلیت نفوذ کم و بافت سنگین و دارای کمی پستی و بلندی و در بعضی قسمتها کمی فرسایش می باشد، اراضی این کلاس فاقد محدودیت خاک ،شوری و آب زیرزمینی بوده و دارای قابلیت مناسب جهت زراعت و آبیاری است . بخشی دیگر از اراضی دارای هیچگونه محدودیتی نبوده و برای زارعت و آبیاری مناسب می باشند.
۳-۱۰-۳ سری خاک نصرآباد
این سری از خاک از گروه خاکهای رسوبی جوان است که در زمینه رسوبات بادبزنی شکل ناحیه دوگنبدان و ناحیه لیشتر تشکیل شده است و دارای خاکی کم عمق همراه با مقدار زیادی سنگریزه و بدون تکامل پروفیلی و ساختمان مشخص می باشد . مساحت آن ۵۶۰۰ هکتار ۴۴ درصد از کل اراضی دشت است . محدودیت عمده این اراضی عمق خاک مقدار زیادی سنگریزه ارضی بافت سبک خاک وشیب اراضی به نسبت کمتر که در قسمتهای شمالی تر شیب محسوستر می باشد . اختلاف در بافت و میزان نفوذ پذیری خاک باعث تقسیم این سری به دو کلاس می شود. محدوده شمالی این اراضی دارای خاک های کم عمق کمتر از ۲۵ سانتی متر با بافت سبک و قابلیت نفوذ پذیری زیاد با مقدار زیادی سنگریزه و کمی پستی و بلندی و شیبهای مختلف می باشد. این اراضی بدون محدودیت شوری و آب زیر زمینی و دارای قابلیت کشت محدود می باشد . محدوده جنوبی این اراضی دارای مشخصات فوق بوده با این تفاوت که بافت خاک آن سنگین و قابلیت نفوذ پذیری آن متوسط همچنین بدون محدودیت های شوری و آب زیرزمینی بوده و برای زراعت و آبیاری نسبتاً مناسب می باشد.
۳-۱۰-۴ مخلوط سری های خاک خان احمد و بید زرد
این سری از خاک نسبتاً عمیق به رنگ قهوه ای تیره با جنس رس و شن CLAY LOAM و ساختمان نسبتاً قوی از گروه خاکهای قهوه ای است که با سری بیدزرد از گروه خاکهای رسوبی جوان که دارای رنگ قهوه ای و مقدار زیادی سنگریزه و رسوبات رودخانه ای است مخلوط گردیده است . سری خاک خان احمد ازلحاظ تکامل پروفیلی نسبت به سری بیدزرد کامل تر و دارای قابلیت بیشتری جهت نگهداری آب و مواد غذایی است . سری بیدزرد از نظر کمی عمق و داشتن مقدار زیادی سنگریزه نیز از سری خان احمد متمایز می باشد. مساحت مجموع این دو سری برابر ۲۵۰۰ هکتار ۲۰ درصد از کل اراضی دشت می باشد.محدودیت عمده این اراضی وجود مقدار زیادی سنگریزه در تحت الارض و شیب نسبتاً تند و پستی و بلندی نسبتاً زیاد می باشد. این اراضی بدون محدودیت شوری و آب زیرزمینی و نسبتاً مناسب جهت زراعت و آبیاری می باشد.
۳-۱۰-۵ اراضی متفرقه

آنگر و همکاران (۲۰۰۹) نیز در بررسی فرا تحلیل، ارتباطی معنادار ولی کم بین سرمایه انسانی و موفقیت مدیران و مقدار کمی از ارزش بالای مفهوم سرمایه انسانی است که در ادبیات مدیریت و کارآفرینی آمده است .
دگلیسن و گراف^[۱۷] (۱۹۹۷) جامعه شناسانه، تأثیر شخصیت، سابقه ی اجتماعی و موفقیت شغلی را مورد بررسی قرار دادند. در این تحقیق اثرات ویژگی های شخصیتی بر درآمد و موقعیت شغلی که جزو ابعاد موفقیت شغلی به حساب می آیند، بررسی شدند. نتایج نشان داد که رابطه اساسی مستقیمی بین ویژگی های شخصیتی و موفقیت شغلی وجود دارد و علاوه بر متغیرهای جامعه شناسی، خصوصیات شخصیتی نیز به میزان درآمد و دست یابی به موفقیت شغلی کمک می کند.
ویجی کومار^[۱۸] (۲۰۰۷) بیان می دارد که مهارت های مدیریتی در ایجاد جو و فضای دوستانه در سازمان های آموزشی نقش بسزایی دارند و از این مهارتها مهارت انسانی دارای بیشترین تأثیر است.
روشینی^[۱۹](۲۰۱۲) در پژوهشی که در دانشگاه شهر JNTU حیدرآباد هند انجام داد به این نتیجه دست یافت که مهارت های مدیران ارشد دانشگاه در ایجاد رضایت شغلی اساتید تأثیر دارند. از این مهارت ها، مهارت های انسانی و ادراکی مدیران بیشترین آمار را به خود اختصاص داده اند.
کوالکسی^[۲۰] (۱۹۹۲) پژوهشی بر روی معلمین و مدیران آموزشی انجام دادند و عقاید و احساسات آنان را درباره مهارت های مدیریتی سنجیدند و سپس با بهره گرفتن از پرسشنامه کاتز مهارت های مدیریتی طبقه بندی شد و نتایج نشان داد که: نگرش های مربوط به مهارت های مدیریتی برای اثربخشی کار اولیاء آموزشی یکی از نکات مهم مدیریتی اولیاء آموزشی است. در مقوله های مهارت های فنی، انسانی و ادراکی تمام گروه های مورد آزمون بر روی بیشتر مهارت ها تأکید داشتند.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

در تحقیقی چارلز هولین ^[۲۱]و میلتون بلود^[۲۲] (۱۹۷۱) به این نتیجه رسیدند که: رضایت یا نارضایتی در رابطه با شغل تا حد زیادی به مهارت های مدیران بستگی دارد. ریچارد هاکمن^[۲۳] نیز به نتایج مشابهی رسید (صبوری، ۱۳۸۹: ۹۸)
استوارت^[۲۴] بر این باور است که مهم ترین دلیل بیکاری در سده ی کنونی کمبود مهارت است. شغل های موجود و نیاز مردم با یکدیگر مغایرت دارند. زیرا مردم مهارت کافی برای کسب و نگهداری شغل خویش ندارند و به مهارت های جدیدی نیاز دارند. دری (۱۳۷۳) در نوشته خود با عنوان آموزش مدیریت در نظام سازمانی بر این باور است که دانش مدیریت در ذات خود برای ایجاد شایستگی مدیریت کافی نیست و همان گونه که نظریه مدیریت یک دانش است، عمل مدیریت نوعی هنر به شمار می آید و به این ترتیب که مدیر برای اینکه مؤثر باشد، باید مجموعه ای از مهارت های حرفه ای را فرا گیرد و در خود پرورش دهد که این مهارت ها در برگیرنده ی مهارت های فنی، اداری و شخصی است.
در سالهای اخیر پژوهشهای زیادی درباره مهارتهای مدیریتی و رابطه آن با رضایت شغلی انجام گرفته است . سالازار^[۲۵] ( ۲۰۰۲) معتقد است که در سالهای اخیر توانمندسازی و کسب مهارتهای مدیریتی به عنوان یک راهکار نیروی انسانی برای خلق کارآمدی، بهر ه وری و خشنودی بیشتر کارکنان در محیط کار مورد استفاده قرار می گیرد.
لین^[۲۶] (۱۹۹۹) پژوهشی با عنوان رابطه بین توانمندسازی و رضایت شغلی در میان معلمان مبتدی و مجرب انجام داده است . این پژوهش در میان معلمان ۶ مدرسه متوسطه با پرسشنامه توانمندسازی ( رنهارت و شرت، ۱۹۹۴) و پرسشنامه رضایت معلم و یک سؤال باز پاسخ اجرا شده است. نتایج نشان داده است که بین شش بعد توانمندسازی و نه خرده مقیاس رضایت معلم رابطه وجود دارد. بنابرین ابعاد توانمندسازی ؛ پیش بینی کننده های معناداری برای رضایت هر دو گروه معلمان مبتدی و مجرب بوده است.
در سال ۱۹۹۰ در پژوهش که به وسیله چارلز مولر در آمریکا به عمل آمد رضایت شغلی ۱۹۰ پرستار برای اندازه گیری سه بعد امنیت، مسائل اجتماعی و روانشناختی مورد بررسی قرار گرفت اگرچه فرضیه فقط سه بعدی برای رضایت شغلی تائید نشد ولی هشت عامل رضایت «یادداشت های خارجی- برنامه ریزی، موازنه شغل و خانواده- همکاران- تعامل- فرصت های حرفه ای- تمجید و بازشناسی، کنترل و مسئولیت» پدیدار شد. در سال ۱۹۶۴ و رووم تحقیقاتی در این زمینه داشت که بنابر آن رضامندی یک ارزش برای بقاء و تداوم سازمان بوده و یک رابطه مستقیم با آن دارد در صورت عدم رضایت در افراد اوضاع سازمان وخیم می شود. در سال ۱۹۸۲ پاراسورمین به منظور ارزیابی و مشخص کردن میزان تأثیر هریک از متغیرها از پیش بینی تمایل به خدمت و عمل به ترک خدمت از تحلیل رگرسیون چند متغیره مرتبه ای استفاده کرده است نتایج همبستگی نشان می دهد که چهار وجه از پنج وجه رضایت شغلی (کار، سرپرستی، همکاران، حقوق و ترفیع) همبستگی زیاد و معکوس با تمایل به ترک خدمت دارند لیکن نتایج رگرسیون حاکی از تأثیر معنی دار فقط رضایت از ترفیع است.
فصل سوم
روش تحقیق
۳-۱- روش تحقیق
روش تحقیق توصیفی از نوع علی و مقایسه ای است. جامعه آماری مورد نظر ۱۳۹۰ مورد بررسی قرار می گیرد. در این پژوهش کلیه معلمان در واحد آموزش و پرورش شهرستان تنگستان می باشد .انتخاب و به صورت تصادفی انتخاب می شوند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه رضایت شغلی، سن، جنسیت و … می باشد که جهت تعیین پایایی کلیه ابزارهای پژوهش از ضریب آلفای کرانباخ استفاده می گردد.
۳-۱-۱- مراحل انجام کار
گردآوری گزارشات، اسناد، مدارک، نشریات، کتب و مقالات داخلی و خارجی
مراجعه به مراکز ذیربط و جستجوی اینترنتی
بررسی اولیه و مقدماتی حوزه جغرافیایی منطقه مورد مطالعه
طراحی پرسشنامه از طریق کارشناسان و متخصصین
تجزیه و تحلیل یافته ها با بهره گرفتن از SPSS
نتیجه گیری نهایی
تهیه و تدوین پایان نامه
نمودار شماره (۳-۱): مراحل انجام کار
روش پژوهش حاضر از نوع همبستگی است. جامعه آماری این پژوهش را کلیه مدیران و معلمان در واحدهای آموزش و پرورش شهرستان تنگستان در سال ۱۳۹۰ تشکیل می دهد، در این پژوهش متغیرهای مورد بررسی قرار گرفت که عبارتند از: سن، پیشینه ی مدیریت، جنسیت، تحصیلات مدیران و رضایت شغلی و ویژگی های مدیریتی،مورد بررسی قرار می گیرد. طبق روش تعیین حجم نمونه فوق الذکر تعداد افراد نمونه مورد نیاز حداقل ۳۵۹ نفر بود. برای دستیابی به نمونه مکفی، ۲۰۰ پرسشنامه تهیه و پس از نمونه گیری به شیوه نمونه گیری سهل الوصول ^[۲۷]، در میان کارکنان توزیع می گردد. پس از بازگشت از ۲۰۰ پرسشنامه، ۱۸۶ پرسشنامه برای تحلیل در نظر گرفته شد، لذا گروه نمونه پژوهش ۱۸۶ نفر می باشد. شیوه ی نمونه گیری سهل الوصول به این شکل بود که براساس توافق به عمل آمده پرسشنامه به کسانی برای پاسخگویی ارائه گردید که تمایل به پاسخگویی داشتند. همچنین در پژوهش حاضر، ۳۰ نفر نمونه به منظور بررسی پایایی و صحت پرسشنامه ها و پیش از انتخاب نمونه فرضیه آزمایی، در نظر گرفته شد. پرسشنامه های پژوهش در محل کار اعضای نمونه به صورت خودگزارش دهی پاسخ داده شده اند. داده های حاصل از پرسشنامه ها، از طریق ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون همزمان و گام به گام مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند. تحلیل های آماری با بهره گرفتن از نرم افزار آماری SPSS18 انجام گرفته است.
۳-۳-۲- جامعه آماری، روش نمونه‏گیری و حجم نمونه
در این پژوهش جامعه آماری شامل کلیه معلمانی می باشد که در مدارس شهرستان تنگستان مشغول به کار می باشند و تعداد آن ها ۳۵۹ نفر است که حجم نمونه از طریق جدول مورگان تعداد ۱۸۶ نفر به صورت تصادفی ساده به عنوان نمونه انتخاب و پرسشنامه در بین آنها توزیع شد.
۳-۳-۳- روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها
طبق روش تعیین حجم نمونه فوق الذکر تعداد افراد نمونه مورد نیاز حداقل ۳۵۹ نفر بود. برای دستیابی به نمونه مکفی، ۲۰۰ پرسشنامه تهیه و پس از نمونه گیری، در میان مدیران و معلمان توزیع می گردد. پس از بازگشت از ۲۰۰ پرسشنامه، ۱۸۶ پرسشنامه برای تحلیل در نظر گرفته شد، لذا گروه نمونه پژوهش ۱۸۶ نفر می باشد. همچنین در پژوهش حاضر، ۳۰ نفر نمونه به منظور بررسی پایایی و صحت پرسشنامه ها و پیش از انتخاب نمونه فرضیه آزمایی، در نظر گرفته شد. پرسشنامه های پژوهش در محل کار اعضای نمونه به صورت خودگزارش دهی پاسخ داده شده اند. جهت بررسی سؤالات از آزمون ضریب همبستگی پیرسون، آزمون تی دو نمونه مستقل استفاده گردید و داده های حاصل از پرسشنامه ها، از طریق ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون همزمان و گام به گام مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند. تحلیل های آماری با بهره گرفتن از نرم افزار آماری SPSS18 انجام گرفته است.
جدول شماره: (۳-۱) تعیین ضریب الفای کرونباخ

متغیرهای مورد بررسی
امتیاز الفای کرونباخ

رضایت شغلی

۹۲/۰

ویژگی مدیریتی

۸۹/۰

۳-۴- پایایی پرسشنامه
برای محاسبه ضریب پایایی ابزار اندازه گیری، شیوه های مختلفی بکار برده می شود. از جمله:
الف) اجرای دوباره آزمون یا روش باز آزمایی
ب) روش موازی یا روش آزمون های همتا
ج) روش تنصیف یا دونیمه کردن آزمون
د) روش کودر – ریچاردسون
ه) روش الفای کرونباخ

جدول ۴-۲- مقایسه میانگین صفات گیاهی دو رقم کلزا در رژیم‌های مختلف آبیاری و غلظت‌های مختلف سالیسیلیک اسید ۴۴
جدول ۴-۳- تجزیه واریانس صفات گیاهی دو رقم کلزا در رژیم‌های مختلف آبیاری و غلظت‌های متفاوت سالیسیلیک اسید ۴۷
جدول ۴-۴- مقایسه میانگین صفات گیاهی دو رقم کلزا در رژیم‌های مختلف آبیاری و غلظت‌های مختلف سالیسیلیک اسید ۵۳
جدول ۴-۵- تجزیه واریانس صفات گیاهی دو رقم کلزا در رژیم‌های مختلف آبیاری و غلظت‌های متفاوت سالیسیلیک اسید ۵۷
جدول ۴-۶- مقایسه میانگین صفات گیاهی دو رقم کلزا در رژیم‌های مختلف آبیاری و غلظت‌های مختلف سالیسیلیک اسید ۶۱
جدول ۴-۷- جدول تجزیه واریانس صفات گیاهی دو رقم کلزا در رژیم‌های مختلف آبیاری و غلظت‌های متفاوت سالیسیلیک اسید ۷۰
جدول ۴-۸- مقایسه میانگین صفات گیاهی دو رقم کلزا در رژیم‌های مختلف آبیاری و غلظت‌های مختلف سالیسیلیک اسید ۷۴
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل ۱-۱- مدل شماتیک فعالیت سالیسیلیک اسید برای القای مقاومت در تنش‌های غیر زیستی ۱۲

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

شکل ۳-۱- نقشه طرح آزمایش ۲۶
شکل ۳-۲- مراحل آماده‌سازی و کاشت. ۲۸
شکل ۳-۳- مراحل داشت. ۲۹
شکل ۳-۴- مرحله گلدهی (زمان اعمال تیمارهای تنش خشکی). ۳۰
شکل ۳-۵- اعمال تیمار سالیسیلیک اسید. ۳۱
شکل ۳-۶- مراحل برداشت ۳۲
شکل ۳-۷- اندازه‌گیری ارتفاع نهایی ۳۳
شکل۳-۸- اندازه‌گیری دمای سایه‌انداز گیاهی کلزا با بهره گرفتن از دماسنج مادون‌قرمز ۳۵
شکل ۳-۹- اندازه گیری قطر ساقه با بهره گرفتن از کولیس ورنیه ۳۵
شکل ۴-۱- اثر رقم بر ارتفاع بوته ۴۰
شکل ۴-۲- اثر رقم بر تعداد شاخه فرعی در بوته ۴۲
شکل ۴-۳- اثر سطوح تنش خشکی بر طول خورجین در بوته کلزا ۴۵
شکل ۴-۴- اثر رقم بر طول خورجین ۴۶
شکل ۴-۵- اثر تیمارهای سالیسیلیک اسید بر طول خورجین در بوته ۴۸
شکل۴-۶- اثر متقابل سطوح مختلف تنش خشکی و سالیسیلیک اسید بر طول خورجین در بوته ۴۸
شکل۴-۷- اثر رقم بر تعداد خورجین در ساقه اصلی ۴۹
شکل۴-۸- اثر سطوح تنش خشکی بر تعداد خورجین در شاخه های فرعی ۵۰
شکل۴-۹- اثر تیمارهای سالیسیلیک اسید بر تعداد خورجین در شاخه های فرعی ۵۱
شکل۴-۱۰- اثر سطوح تنش خشکی بر تعداد خورجین در بوته ۵۲
شکل۴-۱۱- اثر تیمارهای سالیسیلیک اسید بر تعداد خورجین در بوته ۵۲
شکل۴-۱۲- اثر سطوح تنش خشکی بر تعداد دانه در خورجین ۵۴
شکل۴-۱۳- اثر رقم بر تعداد دانه در خورجین ۵۵
شکل۴-۱۴- اثر تیمارهای سالیسیلیک اسید بر تعداد دانه در خورجین ۵۶
شکل۴-۱۵- اثر متقابل سطوح تنش خشکی و سالیسیلیک اسید بر تعداد دانه در خورجین ۵۶
شکل ۴-۱۶- اثر سطوح تنش خشکی بر وزن هزاردانه ۵۸
شکل ۴-۱۷- اثر رقم بر وزن هزار دانه ۵۹
شکل۴-۱۸- اثر تیمارهای سالیسیلیک اسید بر وزن هزاردانه ۶۰
شکل۴-۱۹- اثر متقابل سطوح تنش خشکی و سالیسیلیک اسید بر وزن هزار دانه ۶۰
شکل۴-۲۰- اثر متقابل رقم و سالیسیلیک اسید بر وزن هزار دانه در شرایط آبیاری مطلوب ۶۲
شکل۴-۲۱- اثر متقابل رقم و سالیسیلیک اسید بر وزن هزار دانه در شرایط تنش خشکی انتهای فصل ۶۳
شکل۴- ۲۲- اثر سطوح مختلف تنش خشکی بر عملکرد دانه کلزا ۶۴
شکل۴-۲۳- اثر رقم بر عملکرد دانه کلزا ۶۴
شکل۴- ۲۴- اثر تیمارهای سالیسیلیک اسید بر عملکرد دانه کلزا ۶۵
شکل۴-۲۵- اثر متقابل تنش خشکی و سالیسیلیک اسید بر عملکرد دانه کلزا ۶۶
شکل۴-۲۶- اثر متقابل رقم و سالیسلیک اسید بر عملکرد دانه کلزا در شرایط آبیاری مطلوب ۶۷
شکل۴-۲۷- اثر متقابل رقم و سالیسیلیک اسید بر عملکرد دانه کلزا در شرایط تنش خشکی انتهای فصل. ۶۸
شکل۴-۲۸- اثر سطوح مختلف تنش خشکی بر عملکرد بیولوژیک کلزا ۶۹
شکل۴-۲۹- اثر رقم بر عملکرد بیولوژیک کلزا ۷۱
شکل۴-۳۰- اثر تیمارهای مختلف سالیسیلیک اسید بر عملکرد بیولوژیک کلزا ۷۲
شکل۴-۳۱- اثر متقابل تنش خشکی و سالیسیلیک اسید بر عملکرد بیولوژیک کلزا ۷۳
شکل۴-۳۲- اثر رقم بر شاخص برداشت ۷۵
شکل۴-۳۳- اثر متقابل رقم و سالیسیلیک اسید بر شاخص برداشت ۷۶
شکل۴-۳۴- روند تغییرات دمای سایه‌انداز گیاهی در تیمارهای تنش خشکی ۷۷

همچنین، والرشتاین به ارتقای جایگاه از موقعیت نیمه‌پیرامونی به موقیت مرکزی معتقد است. کشورهای نیمه‌پیرامونی به بازار بزرگی نیازمند هستند تا بتوانند به تولید کالا درسطح گسترده بپردازند. ‌‌‌ایجاد بازار گسترده برای تولید کالای به طرق متفاوتی امکان پذیر است: گسترش مرزهای سیاسی یا از طریق وحدت با همسایگان و همکاری با آن‌ها و یا غلبه و چیرگی، سهمیه‌بندی،‌‌‌ایجاد تعرفه و محدودیت‌‌های مختلف برکالاها از جمله تحمیل هزینه بر کالاهای وارداتی، حمایت ازتولیدات دخلی و ملی و درآخر بالا بردن قدرت خرید از طریق ارتقای دستمزد راه‌‌هایی هستند که کشورهای نیمه‌پیرامونی می‌توانند از طریق به کارگیری آن‌ها موقیعیت خود را در ساختار نظام جهانی تغییر دهند(سو،۱۳۷۸: ۲۲۵).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

به طور کلی والرشتاین عامل اصلی ‌‌‌این تقسیم ­بندی را تحول و پیشرفت گسترده تقسیم‌کار در نظام نوین جهانی می‌داند. فرایند تقسیم‌کار به صورت سلسله مراتبی شده و ساختار تولید همه کشورهای جهان را تحت تأثیر خود قرار داد. جهانی شدن تقسیم‌کار منجر به مبادله نابرابر میان کشورها شد. در ‌‌‌این سیستم مازاد اقتصادی از کشورهای پیرامون به سوی کشورهای هسته‌‌‌ای روانه می‌شود. او در‌‌‌ اینجا به رابطه سیاست با اقتصاد اشاره می‌کند. والرشتاین مدعی است که کسب مازاد اقتصادی کشورهای پیرامونی توسط کشورهای هسته‌‌‌ای موجب تثبیت امور سیاسی کشورهای هسته‌‌‌ای شده که به نوبه خود توانایی ضعیف نگه‌داشتن دستگاه‌‌های دولتی مناطق پیرامونی را به کشورهای مرکز می‌دهد. مرکز از ‌‌‌این طریق می‌تواند با انباشت سرمایه ضمن پشت سرگذاشتن مرزهای سایر کشورها، اقتصاد و بازارهای ‌‌‌این کشورها را تسخیر کند و همچنین، ازطرف دیگر با‌‌‌ این کار اقتصاد جهانی سرمایه‌داری را به همه کشورهای جهان صادر کرده و زمینه گسترش فزاینده آن را به وجود بیاورد.
۲-۲-۲-۳ نظریه تکاملی توسعه
بنیان‌گذاران ‌‌‌این مکتب بیشتر متأثر از کشفیات و دستاوردهای علوم طبیعی هستند. «‌‌‌این نظریه با دگرگونی‌‌های اجتماعی تطابق دارد. موضوع تطور(تکامل) می‌تواند در برگیرنده فرایند تغییر در یک گروه یا یک جامعه باشد» (بیرو،۱۳۸۰: ۳۵۵). یکی از مهمترین نظریه‌پردازان ‌‌‌این مکتب در حوزه علوم اجتماعی هربرت اسپنسر است. او معتقد است که جوامع در تقابل با محیط اجتماعی و طبیعی خود هستند و از طریق ‌‌‌این ارتباط تکامل پیدا می‌کنند (کوزر، ۱۳۸۶: ۱۴۴). برهمین اساس او فرایند تکامل اجتماعی را حرکت از سادگی به طرف پیچیدگی یا از وحدت به کثرت (دعائی،۱۳۸۵: ۵۵) می‌داند و معتقد است که ‌‌‌این فراگرد تکامل توقف ناپذیر، ناآرام و پیوسته است و از یک حالت همگون به ناهمگون در جریان است(کوزر،۱۳۸۶: ۱۴۳).
تمام نظریه‌‌های توسعه تکاملی تلاش می‌کنند که برای توسعه همۀ ‌جوامع انسانی یک جریان کلی و واحدی پیدا کنند. از نظر آن‌ها توسعه امری مرحله‌‌‌ای است و از رشته‌‌‌ای از مراحل تشکیل یافته است. ازکیا ویژگی‌‌های ‌‌‌این نظریات را‌‌‌ این چنین بر می‌شمرد:
– این نظریه‌‌ها بیشتر تحت تأثیر کشفیات بیولوژیکی زمان خود قرار گرفته‌اند. همه متفکران ‌‌‌این مکتب گذار جوامع انسانی از مراحل پی‌درپی و متعدد را پذیرفته و چنین تصور کرده‌اند که هر مرحله نسبت به مرحله قبلی منحصر به فرد است و کیفیتی بالاتر و پیچیدگی بیشتری دارد.
– حرکت تکاملی یک طرفه است. یعنی وقتی که جامعه‌‌‌ای از مرحله‌‌‌ای عبور کرده هرگز به حالت ساده تر قبلی و اولیه خود باز نمی‌گردد.
– این دسته از نظریه‌‌ها چگونگی توسعه جوامع در طول زمان را توصیف می‌کنند. آن‌ها چگونگی دگرگونی و توسعه جوامع را توضیح نمی‌دهند.
– عنصر زمان در‌‌‌ این نظریه‌‌ها با روزها، ماه‌‌ها، سال‌‌ها و حتی دهه‌‌ها ‌اندازه‌گیری نمی‌شود.
– این دسته از نظریه‌‌ها نسبت به‌‌ آینده توسعه خوش‌بین هستند. زیرا معتقد هستند که توسعه در نهایت به حدی می‌رسد که می‌توان جامعه‌‌‌ای بی‌طبقه داشت، جامعه‌‌‌ای که در آن برابری نسبی به وجود می‌آید (ازکیا،۶۸ ).
۲-۲-۳ گفتمان‌های جدید توسعه
کارگزاران و صاحب نظران توسعه در چند دهۀ اخیر به منظور رفع نارسایی‌های الگوها و مدل‌های توسعه‌ای الهام‌گرفته از گفتمان‌های یاد شده، طرح‌ها و مدل‌های نوینی را پیشنهاد کرده‌اند. توجه به مولفه‌هایی از قبیل یکپارچگی، پایداری، توانمندسازی، مشارکت و سرمایه اجتماعی که از عرصه‌های عملی زندگی امروزین الهام گرفته شده‌اند، موجب‌شده که بتوان عنوان گفتمان‌های جدید را بر ‌‌‌این رویکردهای توسعه‌ای نوین اطلاق کرد.
توسعۀ پایدار و توسعۀ انسانی دو منظر توسعه‌ای فراگیر و عمومیت‌یافته از این رویکردها هستند که در اینجا به آنها اشاره می‌شود.
۲-۲-۳-۱ توسعۀ پایدار^[۳۱]
بعد از مطرح شدن نظریه‌‌های مختلف در زمینه توسعه اکثر نظریه‌پردازان و سیاست‌مدارن کشورهای مختلف امیدوار بوده‌اندکه به کمک برنامه‌‌های توسعه‌‌‌ای بتوانند مسیر توسعه را مناسب طی کنند. با گذشت کمتر از سه دهه از عمر گفتمان‌های توسعه نقیض ‌‌‌این مفروضه مشخص شد و کشورهای متأثر از دیدگاه‌‌های توسعه ضمن ‌‌‌این که نتوانسته‌اند به توسعه آن چنانی برسند در بعضی زمینه‌های به مشکلات جدیدی برخورد کرده‌اند. زاهدی بر‌‌‌ این نظر است که به وجود آمدن ‌‌‌این نوع توسعه حاکی از شکست گفتمان‌های قبل توسعه در رسیدن به برنامه‌‌های خودشان از جمله کاهش فقر، محو گرسنگی، از بین بردن نابرابری در قدرت و رسیدن به دموکراسی بود. او بیان می‌کند که ضرورت حضور وسیع‌تر مردم، توجه بیشتر به زنان و جوانان، فراهم‌آوردن امکانات آموزشی و رفاهی و گسترش فکر آزادی و دموکراسی در توسعۀ پایدار جامعه آشکار می‌شود(۱۳۹۰: ۱۱۹). شکست زود هنگام پروژه توسعه و تجارب کشورهای در معرض برنامه‌های توسعه باعث‌شده که در میدان توسعه گفتمان‌های جدیدی مطرح شود زیرا دگرگونی اساسی و مهمی‌در زندگی مردم به خصوص در کشورهای جهان سوم ‌‌‌ایجاد نشد. هم چنین رفتارهای نابخردانه بشر که به کمک اختراع تکنولوژی و فناوری‌های فوق‌پیشرفته توانسته در عرصه‌های گوناگون مسائل مختلف جهانی به وجود بیاورد و در محیط طبیعی دستبردها و دخالت‌های مختلفی کند به نحوی که حفظ محیط‌زیست و جلوگیری از به خطر افتادن‌‌‌ آیندۀ جامعه بشریت به دغدغه‌‌‌ای برای کل جامعۀ جهانی تبدیل شده از دیگر دلایل به وجودگفتمان توسعۀ پایدار شده است.
مفهوم توسعۀ پایدار به رابطه متقابل و سالم بین محیط طبیعی و محیط اجتماعی اشاره دارد. ‌‌‌این مفهوم ضمن تحت پوشش قرار دادن همه نیازهای بشر، هماهنگی و تعادل بین جنبه‌‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی توسعه را در برمی‌گیرد. از نظر زاهدی در توسعۀ پایدار « همزمان و به صورتی یکپارچه توسعۀ انسانی، حفظ محیط‌زیست، کاهش فقر، محو گرسنگی، نابرابری در قدرت از طریق قوی‌سازی مردم و گسترش دموکراسی و مشارکت مورد توجه قرار می‌گیرد»(همان). ارتباط بین توسعه و تغییرات اقلیمی‌اهمیت خاصی برای کشورهای در حال توسعه دارد زیرا فرایند توسعه و اقلیم آن‌ها روابط آن‌ها را به چالش می‌کشاند، به عبارتی استراتژی توسعۀ پایدار وکاهش تغییرات اقلیمی‌ می‌توانند به طورمتقابل تقویت‌کنندۀ یک دیگر باشند(کاراکوزتا،
آزکونیس،۲۰۱۰: ۳۳۰). ^[۳۲]
توسعۀ پایدار به رفع نیازهای کنونی انسان‌ها اشاره دارد بدون ‌‌‌اینکه در فرایند توسعۀ پایدار امکانات، توانایی‌‌ها و ظرفیت‌‌های ‌‌‌آینده را به خطر بندازد. ‌‌‌این نوع توسعه آینده‌نگر است و نسبت به آینده جوامع و حقوق و مزایای ‌‌‌آیندگان احساس تعهد دارد؛ امکانات و ظرفیت‌‌های زندگی انسان‌ها گسترش می‌یابد، امنیت انسانی به طور نسبی برای همه مردم فراهم می‌شود، آسیب‌‌ها و خطرات زیست محیطی کاهش می‌یابد. توسعۀ پایدار مفهومی‌جامع نگر است و « همه جوانب زندگی انسان‌‌ها را در بر می‌گیرد و در فرایند آن سیاست‌‌ها در زمینه اقتصاد، مالیه، بازرگانی، تکنولوژی، منابع طبیعی، آموزش، بهداشت، صنعت و… به گونه‌‌‌ای طراحی می‌شوند که توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی را تداوم می‌بخشند»(نصیری،۱۳۷۹: ۱۱۶). بعد زمان در توسعۀ پایدار امری بسیار مهم است. زمان حالتی پویا به توسعۀ پایدار می‌دهد. توسعۀ پایدار هم سلامتی و تندرستی انسان‌‌هایی را که در زمان حال زندگی می‌کنند و هم آن‌هایی که در‌‌‌ آینده پتانسیل زندگی دارند را تضمین می‌کند. در نتیجه توسعۀ پایدار افزایش تندرستی و مصرف را برای انسان‌ها در یک دروره درازمدت در نظر دارد.
کورت شش اصل مهم برای فرایند توسعۀ پایدار در نظر می‌گیرد که عبارت‌اند از: اصل یکپارچگی فرهنگی و اجتماعی توسعه، اصل زیست بومی، اصل مسئولیت مشترک، اصل رهایی، اصل نداشتن خشونت و اصل تساهل (زاهدی، ۱۳۸۶: ۵۴). نصیری مولفه‌‌های توسعۀ پایدار را‌‌ ‌این چنین می‌داند: انسان، کودکان و نوجوانان، زنان، محیط زیست، فرهنگ، آموزش، علم، امنبت، اخلاق و مشارکت(۱۳۷۹: ۱۶۵-۱۲۸). او همچنین در ادامه دولت‌‌ها، سازمان‌‌ها و نهادهای دولتی و سازمان‌‌های غیردولتی را عاملان اصلی توسعۀ پایدار می‌داند(همان: ۱۷۱). جدول زیر تغییر نگرش از دیدگاه‌های سنتی توسعه به دیدگاهای جدید توسعه ( توسعۀ پایدار) را نشان می‌دهد.
جدول شماره ۲-۱ مقایسه ویژگی‌‌های دو انگاره متفاوت در توسعه (هووارد و نورگارد، ۱۳۸۹: ۵۱)

انگاره سنتی و قدیم
انگاره جدید و در حال پیدایش
حصول به رشد اقتصادی به هر قیمت
رشد کیفی توجه به محیط زیست و عدالت اجتماعی
توسعه توسط دولت برای مردم
توسعه توسط مردم و برای مردم
سازماندهی توسعه توسط سازمآن‌های بزرگ و متمرکز
سازماندهی توسعه توسط تشکل‌های مردمی و محلی با تاکید برتواناسازی مردم
انتقال آوری پیشرفته و از کشورهای غنی
ایجاد فن آوری متناسب و محلی

۲-۲-۳-۲ توسعۀ انسانی^[۳۳]
همان گونه که از نام‌‌‌ این نوع توسعه پیداست هدف اساسی توسعۀ انسانی انسان و بهبود کیفیت زندگی انسان‌‌ها هست. توسعۀ انسانی پرورش استعدادها و خلاقیت‌‌ها و توانایی‌‌های انسان را مد نظر قرار می‌دهد. پیشرفت و ارتقاء شاخص‌‌های توسعۀ اجتماعی از جمله رشد اقتصادی، افزایش درآمد، کاهش بیکاری و فقر، گسترش آموزش و علم… همه در راستای کمک به ارتقاء توانایی انسان‌ها و پرورش قابلیت‌‌های آن‌ها در جامعه است.
بحث توسعۀ انسانی از فاکتورهای اقتصادی‌‌‌ای که بر فرایند توسعه حاکم بودند انتقاد می‌کند و مردم و زندگی آن‌ها را در رأس برنامه‌‌های توسعه قرار می‌دهد. توسعۀ انسانی نگاه جامعه‌تری به توسعه داشته و فاکتورهای اقتصادی را تنها بخشی از نیازها دغدغه‌‌های مردم قلمداد کرد. در گزارش توسعۀ انسانی ۱۹۹۰ سازمان ملل به سه مسئله بنیادین مردم اشاره می‌شود: «برخورداری از زندگی طولانی همراه با تندرستی، دستیابی به دانش و توانایی نیل به منابعی که برای پدیدآوردن سطح زندگی مناسب لازم هستند»(ازکیا، غفاری،۱۳۹۰: ۵۳). ازکیا و غفاری برای توسعۀ انسانی دو جنبه مهم در نظر می‌گیرند و اگر بین ‌‌‌این دو جنبه تعادل وجود داشته باشد زندگی انسانی بهبود و پیشرفت قابل توجه می‌یابد: یکی « شکل‌گیری قابلیت‌‌های انسانی مانند سلامتی، دانش و مهارت بهتر» و دیگری « استفاده‌‌‌ای که مردم می‌توانند از ‌‌‌این قابلیت‌‌ها برای اوقات فراغت، دنبال کردن اهداف سازنده، فعالیت در امور اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ببرند»(همان).
گریفین و مک‌کنلی گفتمان توسعۀ انسانی را دارای مزیت‌های چندگانه می‌دانند. از نظرآن‌ها توسعۀ انسانی مستقیماً بر رفاه مردم جامعه تأثیرگذار است، فرض را بر برابری فرصتهای برای انسان‌ها می‌گذارد، دستاوردها و نتایج توسعه را عادلانه وتقریباً مساوی برای مردم در نظر می‌گیرد، سرمایه‌گذاری‌‌های مختلف در نیروی انسانی را به هم مرتبط می‌کند، و زمینه استفاده از مزایای برنامه‌‌های مکمل توسعۀ انسانی را فراهم می‌کند(۱۳۷۵: ۲۲).
آمارتیا سن معتقد است که نگاه به توسعه باید مبتنی بر آزادی‌‌های اساسی مردم باشد. در بحث توسعه باید بر حذف ناآزادی‌‌هایی که مردم را در جامعه رنج می‌دهند تأکید کرد. از نظر او « توسعه بیشتر با ارتقای زندگی خلق شده ما و آزادی‌‌هایی که ما از آن لذت می‌بریم مرتبط است»(۱۳۸۱: ۲۹). او در ادامه اظهار می‌کند که ما با رواج دادن آزادی در سطح جامعه ما از قید و بندها رها می‌شویم، زندگی غنی‌تری خواهیم داشت، به یک انسان کامل اجتماعی که در کارهای خود مبتنی بر اراده خودمان هستیم تبدیل می‌شویم(همان). او وجود آزادی در جامعه را هم از اهداف اولیه توسعه و هم از ابزارهای رسیدن به توسعه می‌داند. «توسعه هنگامی‌محقق می‌شود که عواملی از جمله فقر و ظلم، فرصت‌‌های کم اقتصادی، محرومیت‌‌های نظام‌مند اجتماعی، بی‌توجهی به تأمین امکانات عمومی ‌و عدم دخالت بیش از حد دولت‌‌های سرکوبگر» که به عنوان عوامل «ضدآزادی» شناخته می‌شوند در جامعه از بین بروند(همان: ۱۸). بین توسعۀ اجتماعی و آزادی‌‌های فردی رابطه وجود دارد. «آزادی‌‌های مثبت» متأثر از فرصت‌‌های اقتصادی، آزادی‌‌های سیاسی، قدرت‌‌های اجتماعی،. . . ، آموزش اولیه و تشویق و پرورش ابتکارات هست. مشارکت آزاد انسان‌‌ها در گزینش‌‌های و تصمیم‌گیری‌‌های اجتماعی در ‌‌‌این آزادی‌‌ها تأثیر زیادی دارد(همان: ۱۹).