در این پژوهش از روش آمار توصیفی در نرم افزار SPSS به همراه روش‌های تحلیل آماری تی استیودنت (برای اثبات معنی دار بودن وجود بتا) در نرم افزار Eviews و تی استیودنت یک نمونه‌ای^[۵۶] (برای اثبات معنی دار بودن میانگین بازده اضافی) در نرم افزار SPSS استفاده شده است. از دو نوع آمار (توصیفی و تحلیلی) استفاده شده است که به شرح آنها می پردازیم.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۳-۹-۱ آمار توصیفی.

موضوع آمار توصیفی^[۵۷] تنظیم و طبقه‌بندی ، نمایش ترسیمی، و محاسبه مقادیری از قبیل نما، میانگین، میانه و … می‌باشد که حاکی از مشخصات یکایک اعضای جامعه مورد بحث است. در توصیفی اطلاعات حاصل از یک گروه، همان گروه را توصیف می‌کند و به دست آمده به دسته‌جات مشابه تعمیم داده نمی‌شود. به طور کلی از سه روش در آمار توصیفی برای خلاصه‌سازی داده‌ها استفاده می‌شود:
استفاده از جداول.
استفاده از نمودار.
محاسبه مقادیری خاص که نشان‌دهنده خصوصیات مهمی از داده‌ها باشند.
در این تحقیق از میانگین به عنوان شاخص مرکزی و از انحراف معیار به عنوان شاخص پراکندگی استفاده می کنیم.

۳-۹-۲ تجزیه و تحلیل تی استیودنت (معنی دار بودن ضریب رگرسیون)

برای پیش بینی مقدار نوسان بازده سهام (درصد نوسانات ناشی از تغییر قیمت سهم) در یک زمان مشخص با توجه به رابطه بازده سهم با بازده شاخص می توان از ضریب بتای بازده هر سهم، طبق فرمول زیر استفاده کرد.
R_i=β×R_m
برای تعین مقدار بتای بازده هر سهم از فرمول رگرسیون استفاده می کنیم (دو متغییری که می خواهیم رگرسیون را برای آنها رسم کنیم عبارتند از درصد تغییرات قیمت سهم و درصد تغییرات مقدار شاخص که شیب خط رگرسیون حاصل برابر با مقدار β می باشد) و برای اثبات وجود این رابطه در یک سطح معنی دارد (در این تحقیق ۹۰ درصد) از آزمون t استیودنت استفاده می شود. آزمون t برای مقایسه و تشخیص تفاوت و رابطه علی استفاده می­ شود، تا تأثیر متغیر مستقل یا رابطه علی موردمطالعه قرار گیرد. بنابراین، آزمون معنی‌دار بودن روشی است که با بهره گرفتن از نتایج نمونه، درستی یا نادرستی فرضیه H₀ را تعیین می‌کند. فرض صفر این آزمون بیان می‌کند که متغیر مستقل بر متغیر وابسته تأثیری ندارد. به عبارت دیگر، ضریب متغیر مستقل برابر صفر است. تصمیم درباره پذیرش یا رد فرض صفر، بر اساس مقدار و احتمال آماره t انجام می‌شود. مقدار آماره t با مقادیر جدول t و احتمال آن با ۱۰/۰ مقایسه می‌شود. در صورتی که احتمال این آماره از ۱۰/۰ کمتر باشد، فرض صفر مبنی بر عدم تأثیر متغیر مستقل بر متغیر وابسته رد شده و رابطه معنادار بین متغیر مستقل و وابسته مورد پذیرش قرار می‌گیرد.

۳-۹-۳ تجزیه و تحلیل تی استیودنت یک نمونه‌ای (معنی دار بودن وجود بازده غیرنرمال).

هنگامی که در یک پژوهش داده های یک جامعه (یک متغییر) ارائه می شود و سوال معنی دار بودن اختلاف میانگین آن جامعه با صفر مطرح است از آزمون t یک نمونه ای برای تایید وجود آن اختلاف استفاده می شود.
در این تحقیق داده های مربوط به بازده های غیر نرمال سهام محاسبه می شود و بعد با بهره گرفتن از این تست به قضاوت در مورد اینکه آیا میانگین این بازده های غیر نرمال (حاصل کسر بازده انتظاری از بازده واقعی) با صفر اختلاف دارد (که نتیجه گیری شود انتشار صکوک بر نوسان قیمت سهم اثر داشته) یا خیر از آزمون t یک نمونه ای استفاده می‌شود. در فرض صفر، میانگین فوق، برابر صفر فرض می‌شود و در سطح اطمینان ۹۰ درصد با بهره گرفتن از آماره t و جدول t به قضاوت درباره تایید یا رد فرضیه H₀ پرداخته می شود، بدین صورت که اگر مقدار احتمال آماره بدست آمده کمتر از ۱۰ باشد فرض صفر رد می شود (لذا وجود بازده غیرنرمال تایید می شود و درنتیجه وجود تاثیر انتشار صکوک بر نوسان قیمت سهام ثابت می شود) و اگر مقدار احتمال بدست آمده بیشتر از ۱۰ درصد باشد فرض صفر پذیرفته میشود (لذا میانگین بازده های غیر نرمال با صفر اختلاف معناداری نخواهد داشت و در نتیجه وجود تاثیر انتشار صکوک بر نوسان قیمت سهام تایید نمی شود).

۳-۱۰ جمع‌بندی

در این تحقیق ابتدا برای هر شرکت مقدار بتا و آزمون معنی دار بودن رابطه، با بهره گرفتن از آزمون آماری t به طور جداگانه برای تمام نمونه‌ها (۶۰ شرکت) انجام می‌شود و بعد از آن بازده های غیرنرمال را برای هر روز هر شرکت محاسبه کرده و معنی دار بودن اختلاف میانگین این بازده (برای تمام ۶۰ شرکت در یک روز مشخص) توسط آزمون آماری t یک نمونه ای تست می‌شود و در آخر بازده غیرنرمال تجمعی برای هر روز محاسبه شده و آزمون معنی دار بودن اختلاف میانگین این بازده ها با صفر، مجددا توسط آزمون آماری t یک نمونه ای انجام می شود.
فصل چهارم
تجزیه و تحلیل نتایج

۴-۱ مقدمه

پس از معرفی داده‌ها، شاخص‌ها، مدل و روش‌های تخمین در این فصل سعی داریم به برآورد مدل تحقیق بپردازیم. سپس نتایج بدست آمده از این تحقیق بیان می‌شود. در این فصل، مدل و آماره‌های مورد استفاده در این تحقیق برآورد خواهد شد. در این پژوهش برای تجزیه و تحلیل داده‌ها ،ابتدا هر ضریب بتای بازار بازده هر شرکت همراه با آزمون وجود رابطه بین بازده سهم آن شرکت با مقدار بازده شاخص بازار انجام شده است (با تست رگرسیون با نرم‌افزارEviews).سپس با توجه به پنجره رویداد انتخاب شده (از ده روز قبل از انتشار تا پنج روز بعد، جمعا شانزده روز که با ۱۰- تا ۵+ نامگذاری شده اند و روز انتشار هم روز صفر می باشد) بازده انتظاری هر سهم، از ضرب بتای شرکت در بازده بازار، محاسبه می شود و با کم کردن بازده انتظاری بدست آمده از بازده واقعی سهم در شانزده روز پنجره رویداد، بازده غیرنرمال برای هر روز محاسبه می شود و در سطح اطمینان ۹۰ درصد، معنی دار بودن این میانگین این بازده (از هر ۶۰ شرکت) برای هر روز با آزمون تی یک نمونه‌ای تست می شود (با نرم‌افزار SPSS)که البته این مرحله اختیاری است و در مرحله آخر است که جواب فرضیه‌ها کشف می شود. در مرحله آخر بازده غیرنرمال تجمعی هر روز از پنجره، از طریق جمع بازده غیر نرمال هر روز با روزهای ماقبل، برای تمام شرکت ها محاسبه می شود و با انجام تست تی یک نمونه ای در سطح اطمینان ۹۰ درصد فرضیه اصلی تست می شود (با نرمافزار SPSS). در ادامه برای آزمایش وجود رابطه بین هر یک از مولفه های سه گانه انتشار صکوک (حجم، سررسید، بازده) با بهره گرفتن از نرم‌افزار Eviews تست رگرسیون را انجام می دهیم.

۴-۲ معرفی الگو

تصریح مدل.در این قسمت مدلی معرفی می‌شود که به بررسی اثر انتشار صکوک بر نوسان بازده سهم می پردازد. معادله (۴-۱) این مدل را ارائه می‌کند:
(۴-۱) D_Ri=β×D_Rm+f(V,M,C)
که در آن:
D_Ri: درصد نوسان بازده سهمi
β: شیب تغییرات بازده سهم نسبت به بازده بازار
D_Rm: درصد نوسان بازده بازار
f(V,M,C): درصد نوسان بازده سهم در اثر انتشار صکوک.
V: حجم انتشار صکوک.
M: سررسید اوراق صکوک منتشر شده.
C: نرخ بازده اوراق منتشر شده.

۴-۳ تست وجود رابطه بین نوسان بازده هر سهم با نوسان بازده بازار.

در جدول (۴-۱) اطلاعات مربوط به مقدار β اشاره شده در فرمول (۴-۱) برای هر شرکت (Coefficient) به همراه مقدار آماره t (t-Statistic) و احتمال این آماره (Prob.) به همراه خطای استاندارد (Std. Error) آورده شده است. نحوه محاسبه این مقادیر از طریق ورود داده های مربوط به دو سال اخیر دو متغیر تحت بررسی (بازده روزانه سهم و بازده روزانه بازار) به نرم افزار Eviews و اعمال دستور رگرسیون بوده است.
جدول (۴-۱): اطلاعات مربوط به β و مقدار آماره t و میزان احتمال آماره t و ضریب تغییر بازده سهم نسبت به بازده بازار برای هر شرکت.

Issuer Name
Coefficient
Std. Error
t-Statistic
Prob.

Al-‘Aqar Capital Sdn Berhad

۰٫۶۳۴۹۰۹

در این معادله P درصد تجزیهپذیری در زمان t،a ذرات محلول (بخش سریع تجزیه)، b ذرات نامحلول (بخش کند تجزیه)که بطور بالقوه تجزیه پذیر هستند، C سرعت تجزیهپذیری یا ثابت نرخ تجزیه (درصد / ساعت) و a + b مواد خوراکی که به طور بالقوه قابل تجزیه هستند، به صورت درصد بیان میشوند. تجزیهپذیری مؤثر شکمبه از ترکیبات علوفهای به صورت زیر محاسبه می‌شود، که K، میزان جریان مواد شکمبهای است:
ED=a+[b×c/c+k] رابطه (۳-۱۰)
ماده خشک، ماده آلی و پروتئین مواد خوراکی با بهره گرفتن از تکنیک کیسههای نایلونی ارزیابی می شوند. در این تحقیق مواد خوراکی در ۶۵ درجه سانتیگراد و برای ۴۸ ساعت خشک شد و با الک ۵/۲ میلیمتری آسیاب شدند. ۵ گرم از هر نمونه در کیسههای نایلونی که وزن شدهاند، قرار میگیرند. منافذ کیسه ها ۴۰ نانومتر و اندازه آن‌ها ۱۲ × ۵/۶ سانتیمتربود. کیسه ها در شکمبه قرار داده شدند و در ساعات ۳، ۶، ۹، ۱۲، ۲۴، ۳۶، ۴۸، ۷۲ و ۹۶ بیرون آورده شدند. کیسه ها مستقیماً پس از بیرون آوردن از شکمبه وارد آب سرد شده و به آرامی زیر آب سرد به مدت ۳۰ دقیقه شسته شوند. در پایان کیسه ها در دمای ۶۵ درجه سانتیگراد و به مدت ۴۸ ساعت در آون خشک شدند و پس از سرد شدن در دسیکاتور، توزین شدند. برای تعیین کاهش ماده خوراکی پس از انکوباسیون و شستشو، دو کیسه دیگر به عنوان زمان صفر، شامل ۵ گرم ماده خوراکی مورد آزمایش در آب ۳۹ درجه سانتیگراد به مدت یک ساعت شیکر گردید. به طور مشابه کیسه ها شسته شده و خشک شدند و به این ترتیب میزان ناپدیدشدگی (تجزیهپذیری) ماده خشک، ماده آلی و پروتئین از طریق روش in situ در دوره انکوباسیون تعیین گردید.

۳-۴-۳- آزمون تولید گاز
تعیین میزان گاز تولیدی از تخمیر نمونه‌ها مطابق با روش منک و استینگاس (۱۹۸۸) انجام گرفت. شیرابه شکمبه از گاوهای نر بومی (فیستوله دار) گرفته شد.
۳-۴-۳-۱- آماده‌سازی نمونه و سرنگ‌ها
نمونه ها با بهره گرفتن از یک الک یک میلیمتری آسیاب شدند. مقدار ۵ ± ۲۱۰ میلیگرم نمونه (۳ تکرار) در داخل هر سرنگ ریخته شد ((Makkar, 2000. سرنگ‌های شاهد در شروع، وسط و انتهای سرنگها قرار داده شد. بعد از ریختن نمونه در سرنگها، بدنه پیستون با وازلین چرب شد و سپس سرنگهای حاوی نمونه در انکوباتور با دمای ۳۹ درجه سانتیگراد قرار گرفت، تا در زمان اضافه کردن شیرابه شکمبه ، محیط کشت باید دمای مناسبی داشته باشد.
۳-۴-۳-۲- محلول‌های لازم برای آزمون تولید گاز
۳-۴-۳-۳- محلول عناصراصلی (ماکرومینرال)
– فسفات هیدروژن دی سدیم ۷/۵ گرم ( Na₂ HPO₄)
– فسفات پتاسیم دی هیدروژن ۲/۶ گرم (KH2PO4)
– سولفات منیزیم ۶/۰ گرم (MgSO₄, 7 H₂O )
۳-۴-۳-۴- محلول عناصر کم مصرف (میکرومینرال)
– کلرید کلسیم ۲/۱۳ گرم (CaCl₂. 2H₂O)
– کلرید منگنز ۱۰گرم (MnCl₂. 4H₂O)
– کلرید کبالت ۱ گرم ( CoCl₂. 6H₂O)
– کلرید آهن ۸ /۰ گرم (FeCl₃. 6H₂O)
۳-۴-۳-۵- محلول بافر
– کربنات هیدروژن سدیم ۷۰گرم (NaHCO₃)
– کربنات هیدروژن آمونیوم ۴ گرم HCO₃ ( NH₄)
۳-۴-۳-۶- محلول رزازورین
۱۰۰ میلی گرم رزازورین که با افزودن آب مقطر به حجم ۱۰۰میلیلیتر رسانیده شد.
۳-۴-۳-۷- محلول احیا کننده
دو میلیلیتر سود یک نرمال و سپس ۲۸۵میلی گرم سولفید دی سدیم ۷ آبه با آب مقطر به حجم ۵/۴۷ میلیلیتر افزوده شد. محلول احیاکننده باید به صورت تازه و در مدت زمان کوتاهی قبل از شروع آزمایش تهیه شود. برای تهیه محیط کشت از هر یک از محلولهای تهیه شده به مقدار ذیل، داخل فلاسک ریخته شد. حجم کل با بهره گرفتن از آب مقطر به حجم یک لیتر رسانیده شد و پس از مخلوط شدن، توسط همزن مغناطیسی، تا دمای ۳۹ درجه سانتیگراد گرم شدند.
۳-۴-۳-۸- مواد لازم برای تهیه و آمادهسازی محیط کشت
– آب مقطر ۴۷۴ میلیلیتر
– محلول عناصر پرمصرف ۲۳۷ میلیلیتر
– محلول بافر ۲۳۷ میلیلیتر
– محلول عناصر کم مصرف ۱۲/۰ میلیلیتر
– محلول رزازورین ۲۲/۱ میلیلیتر
– محلول احیا کننده ۵۰ میلیلیتر
۳-۴-۳-۹-۱- آمادهسازی محیط کشت
آب مقطر، محلول بافر، محلول عناصر پر مصرف، محلول عناصر کم مصرف و محلول رزازورین در داخل فلاسک ته صافی ریخته شد، تا دمای ۳۹ درجه سانتیگراد حرارت دهی صورت گرفت و سپس محلول احیا کننده اضافه گردید. حمام آب روی همزن در دمای ۳۹ درجه تنظیم و مگنت در فلاسک قرار داده شد و جریان CO₂ به آرامی در محلول برقرار گردید تا اینکه رنگ آبی محلول به ارغوانی و سپس شفاف تبدیل شد (آماده بودن محیط کشت احیا). لوله CO₂ بالا آورده شد، تا در بالای سطح مخلوط شیرابه شکمبه – محیط کشت قرار گیرد، و اتمسفر بدون اکسیژن ایجاد گردد، pH باید ۷ تا ۳/۷ باشد.
۳-۴-۳-۹-۲- تهیه مخلوط شیرابه شکمبه – محیط کشت
پیشنهاد شده که مایع شکمبه قبل از تغذیه گرفته شود، زیرا ثبات بیشتری از لحاظ ترکیب و فعالیت میکروارگانیسم‌ها دارد. شیرابه شکمبه از سه راس دام (فیستولهدار) جمعآوری و از ۴ لایه پارچهای صاف گردید، نسبت نهایی محیط کشت به شیرابه شکمبه ۲ به ۱ بود. منک و استینگاس (۱۹۸۸) عنوان کردند که زمانی که هدف مقایسه نمونه‌ها باشد بهترین نسبت بافر به مایع شکمبه ۱:۲ (دو قسمت بافر به یک قسمت مایع شکمبه) است. مایع شکمبه صاف شده به بزاق مصنوعی اضافه گردید. در طول انتقال مخلوط شیرابه شکمبه – بزاق مصنوعی به داخل سرنگها وارد شد، با نگه داشتن سرنگ به صورت عمودی و باز کردن گیره و فشار دادن پیستون، هوای اضافی سرنگها تخلیه گردید. حجم سرنگها یادداشت و در دمای ۳۹ درجه سانتیگراد قرار داده شدند. قرائت حجم گاز تولیدی در زمآن‌های ۲، ۶، ۸، ۱۲، ۲۴، ۴۸،۷۲، و ۹۶ ساعت صورت پذیرفت.
۳-۵-۱- برآورد قابلیت هضم ماده آلی(OMD)
برای تخمین قابلیت هضم ماده آلی از حجم گاز تولیدی بر اساس ۲۰۰ میلیگرم ماده خشک در طول ۲۴ ساعت و رابطه (۳-۹) زیر استفاده شد (Makkar, 2004).
OMD = 88/14+8893/0GP+0448/0 CP+0651/0 ASH رابطه (۳-۱۱)
OMD: قابلیت هضم ماده آلی (g/kg DM)
GP: حجم گاز تولیدی تصحیح شده برای ۲۴ ساعت (ml/ 200 mg of DM).
CP: پروتئین خام (g/kg DM)
ASH: خاکستر خام (g/kg DM)
۳-۵-۲- برآورد ماده آلی قابل هضم در ماده خشک
برآورد DOMD با بهره گرفتن از رابطه (۳-۱۰) انجام گرفت:
رابطه(۳-۱۲) DOMD= OMD × %OM
DOMD: ماده آلی قابل هضم در ماده خشک (درصد)
OMD: قابلیت هضم ماده آلی (درصد)

در رابطه با تاب آوری” شاته” جمله‌ای دارد با این عنوان که ” این سبک تفکر است که تعیین کننده سطح تاب آوری افراد است، بیش از وراثت، هوش و هر عامل دیگر” (کوردیچ- هال و پیرسون،۲۰۰۳).
سبک‌های تفکر تاب آورانه باعث می‌شوند فرد به عقاید نادرست خویش در رابطه با دنیا و راهبردهای نامناسب حل مسأله وابسته شود این مسأله منجر به هدر رفتن انرژی‌های روانی و منابع با ارزش تاب آوری می‌شود ( رویچ و شاته^[۴۵]،۲۰۰۲). سبک تفکر می‌تواند توانایی افراد در پاسخ دهی تاب آورانه به دست اندازها و ضربه‌های اجتناب ناپذیر را در مسیر زندگی تسهیل کند و مانعی دربرابر آنها قلمداد شود. نیاز به این مسأله احساس می‌شود که به افراد مهارت‌هایی را بیاموزیم که هنگام مواجهه با مشکلات و موقعیت‌های استرس زا به شیوۀ تاب آورانه تری تفکر و سپس عمل کنند. بنابراین مداخله‌هایی که هدفشان تحت تأثیر قرار دادن فرایندهای فکری است می‌تواند گامی مهم در ایجاد مهارت‌ها و توانایی‌های مربوط به تاب آوری باشد (کوردیچ- هال و پیرسون،۲۰۰۳).

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

کالیل^[۴۶](۲۰۰۳) بیان می‌کند که تاب آوری افراد با کاهش عوامل خطرآفرین، کاهش قرار گرفتن افراد در معرض این عوامل و افزایش ظرفیت سازگاری و کنارآمدن افراد با استرس، در عین حال تقویت فرایندهای خانوادگی حمایت کننده و تقویت عزت نفس و خودکارآمدی آنها بیشتر می‌شود.
افرادی که سخت رویی بالایی دارند، دارای ویژگی‌های شخصیتی هستند که سلامت روان آنها را افزایش می‌دهد، از جمله مهارت‌های اجتماعی بالا، توانایی حل مسأله ، خود گردانی، احساس هدفمندی و امید به آینده (وولف^[۴۷]،۱۹۹۵). در توجیه تأثیر مثبت سخت رویی بر زندگی و این که سخت رویی باعث کاهش ارزیابی تهدید ( افکار منفی) و افزایش انتظارات موفقیت فرد از موقعیت می‌شود (توگاد و فردریکسون^[۴۸]،۲۰۰۴).
۴-۲ مؤلفه‌های تاب آوری
هریک از برنامه‌های افزایش تاب آوری بسته به مخاطبان خود بر مهارت‌ها و موارد خاصی، تأکید داشته اند که از جمله آنها می‌توان به مواردی مانند مداخله‌های شناختی- رفتاری و عقلانی- هیجانی، حمایت اجتماعی، آموزش مهات‌های بین فردی، کنار آمدن و حل مسأله، آشنایی با تاب آوری، افزایش اعتماد بنفس، خودکارآمدی و خودارزشی، افزایش اعتماد بنفس، افزایش خوش بینی و نگرش مثبت، امید، شادکامی و دلگرم سازی، مدیریت و آگاهی هیجانی و کنترل تکانه‌ها، همدلی و علاقه اجتماعی، معنادرمانی و معنا دادن به مشکلات و گرفتاریها، معنویت، مذهب و توکل، منبع کنترل درونی و احساس کنترل بر موقعیت‌ها و استفاده از شوخی و طنز در واکنش به دشواری ها و مداخله‌هایی در زمینه سبک دلبستگی و غیره اشاره کرد ( مدی^[۴۹]، ۱۹۸۷).
۱-۴-۲ مهارت حل مسأله
مهارت حل مسأله فرایند شناختی- رفتاری است که افراد به واسطه ی آن استراتژی های مؤثر برای مقابله با موقعیت های مشکل یا مسأله زا در زندگی را شناسایی و کشف می‌کنند (احمدی، عبدیان و سلیمی،۱۳۸۹(. در واقع حل مسأله یک مهارت حیاتی برای زندگی در عصر حاضر است. حل مسأله مستلزم راهبردهای ویژه و هدفمندی است که فرد به وسیله ی آنها مشکلات را تعریف می‌کند، تصمیم به اتخاذ راه حل می‌گیرد، راهبردهای حل مسأله را انجام داده و بر آن نظارت می‌کند (الیوت، شوچک و ریچارد^[۵۰]،۱۹۹۹). پژوهش بال^[۵۱](۲۰۰۵) نشان داد که راهبردهای مقابله ای ضعیف و شیوه های حل مسأله نامناسب و غیر سازنده پیش بینی کننده رفتارهای پرخطر می‌باشد.
افرادی که به توانایی های خود در مقابله با مشکلات اعتماد دارند، فعالانه روش هایی برای حل مشکلات خود جستجو می‌کنند و کمتر احتمال دارد که در پاسخ به شرایط استرس زا و دشوار به رفتارهای پرخطر رو آورند. افرادی که به رفتارهای پرخطر رو می‌آورند به جای مقابله رودررو با مشکلات و برنامه ریزی برای حل آنها و در نظر گرفتن راه حل های متنوع برای حل مشکلات به رفتارهای خطرسازی رو می‌آورند که گاه آسیب‌ها و مشکلات بیشتری را برایشان ایجاد می‌کند. (بهزادپور، مطهری، گودرزی، ۱۳۹۲). تحقیقات مربوط به تاب آوری حل مسأله مؤثر را از ویژگی‌های افراد تاب آور ذکر نموده اند. )ایساکسون^[۵۲]،۲۰۰۲).
۱-۱-۴ -۲ نظریه‌های حل مسأله
الف- حل مسأله و نظریۀ یادگیری شناختی
در رویکردهای شناختی در مورد نحوۀ یادگیری انسان به جای تکیه بر پاسخ‌های بیرونی بیش تر بر فرایندهای ذهنی تأکید می‌شود. به عبارت دیگر، واکنش انسان نسبت به محیط واکنشی انفعالی نیست بلکه فرد می‌کوشد تا اطلاعات دریافت شده از محیط را پردازش کند و مورد تعبیر و تفسیر قرار دهد.(احمدی، ۱۳۸۰).
در نظریۀ گشتالت، یادگیری همواره به نوعی با حل مسأله ارتباط دارد. به نحوی که یادگیرنده هنگام برخورد با یک موقعیت مسأله‌ای از نظر سازمان فکری در یک حالت” عدم تعادل ” قرار می‌گیرد. کوشش ذهنی فرد برای حل مسأله یعنی دست یافتن به یک هیأت و شکل مطلوب که همان یافتن راه حل مسأله است، مجدداً یادگیرنده را به وضعیت” تعادل^[۵۳]” باز می‌گرداند. پیاژه نیز در نظریۀ خود یادگیری را نتیجه فرایند تعادل یابی می‌داند. به زعم وی هنگامی که یادگیرنده نتواند بر اساس ساخت‌های شناختی موجود به موقعیت‌های ویژه و مسائلی که با آنها رو به رو می‌شود؛ پاسخ دهد، به نوعی عدم تعادل دچار می‌شود و برای رسیدن به تعادل مجدد تلاش می‌کند. این فرایند که بر اساس دو مکانیزم ” جذب” و ” انطباق” پیش می‌رود، به کسب ساخت‌های شناختی تازه‌ای منجر می‌شود که پیاژه آن را یادگیری می‌نامد. (جینز برگ، ترجمه حقیقی و شریفی،۱۳۷۱).
ب- حل مسأله و نظریۀ پردازش اطلاعات
در نظریۀ پردازش اطلاعات به فرایندهای ذهنی که یادگیرنده آنها را در جریان حل مسأله به کار می‌گیرد، توجه می‌شود. به نظر این گروه، مهم ترین جنبۀ حل مسأله بازنمایی آن است که در جریان آن فرد باید چهار مرحلۀ اساسی زیر را طی کند:
وضعیت نخستین: شرایطی است که فرد پس از تشخیص دادن مسأله خود را در آن می‌بیند.
وضعیت مطلوب یا هدف: چیزی است که حل کننده مسأله در جست و جوی آن است. مسلماً درک هدف برای دست یافتن به آن اهمیت بسیار دارد.
شناخت فعالیت ها: شناخت فعالیت‌هایی که می‌تواند برای حل مسأله انجام دهد.
درک محدودیت ها: درک محدودیت‌های موجود بای حل هر مسأله.(گلاور و بروئینگ ۱۹۹۰، به نقل از احمدی ۱۳۸۰).
ج- حل مسأله و نظریۀ فراشناخت^[۵۴]
“فلاول”برای نخستین بار در سال ۱۹۶۷ رویکرد تازه‌ای را با عنوان ” فراشناخت” در مورد یادگیری مطرح کرد که مبنای آن شناخت گرایی بود. از نظر فلاول فراشناخت به آگاهی فرد از فرایند شناخت خود و محصولات شناختی خود و هرچیز دیگری که به آن مربوط است برمی گردد.این آگاهی و شناخت بر نحوۀ تفکر و کیفیت یادگیری افراد تأثیر می‌گذارد. فلاول مؤلفۀ اساسی برای این آگاهی و شناخت بر نحوۀ تفکر و کیفیت یادگیری افراد تأثیر می‌گذارد. طرفداران نظریۀ فراشناخت بر این باورند که فرایندهای فراشناختی بر عملیات اجرای مرکزی در سیستم شناختی، طراحی عملکرد، بازبینی و تنظیم رفتارهای مربوط به حل مسأله دخالت دارند..(مرزانو و دیگران۱۹۸۸ به نقل از احمدی،۱۳۸۰)
فلاول کارکردهای نظارتی فراشناخت را در فرایند حل مسأله در هشت مقوله دسته بندی کرده است:
فرمول بندی مسأله و در نظر گرفتن راه حل‌های احتمالی آن
آگاهی از فرایندهای شناختی لازم
به کار انداختن قواعد و راهبردهای شناختی
انعطاف پذیری فزاینده در جست و جوی راه‌های صحیح برای حل مسأله
جلوگیری از اضطراب و حواس پرتی در زمان حل مسأله
نظارت بر فرایند حل مسأله
اعتقاد به اندیشیدن در حل مسأله
به دنبال راه حل مؤثر بودن به نحوی که بهترین و مؤثرترین راه حل‌ها گزینش شود.(همان منبع)
د- حل مسأله و نظریۀ ساختارگرایی^[۵۵]
در نظریۀ ساختارگرایی که می‌توان گفت تکامل یافته دیدگاه‌های شناختی و فراشناختی است، حل مسأله جایگاه ویژه‌ای دارد. از این دیدگاه، یادگیری فرایندی شخصی و منحصر به فرد است که بر مبنای دوباره سازی و سازمان دهی مجدد ساختارهای ذهنی صورت می‌گیرد. به تعبیر دیگر، یادگیری صرفاً نتیجۀ دریافت مستقیم و ثبت اطلاعات در ذهن نیست بلکه حاصل بازسازی و تغییر اطلاعات کسب شده از محیط است. در این نوع یادگیری، یادگیرنده بر نحوۀ یادگیری خود آگاهی و کنترل دارد. او قادر است مطالب جدید را با ساخت شناختی یا زمینه‌های معلوماتی موجود در ذهن خود ارتباط دهد و از این طریق به نوعی یادگیری معنادار دست یابد. پیازه در این مورد معتقد است که موجودات انسانی دانش خود را با ساختن آن در درون ذهن خویش کسب می‌کنند. به نظر وی، هشیاری به نوعی آگاهی شخصی فرد از فرایندهای تفکر خویش و توضیح کلامی آن اشاره داردو بر این اساس، یک فرد هشیار نه تنها توانایی انجام دادن کاری را دارد بلکه به وضوح از چگونگی آن نیز آگاه است، و این همان چیزی است که فلاول از آن با عنوان فراشناخت سخن می‌گوید.(فلاول^[۵۶]، ۱۹۷۹، به نقل از احمدی، ۱۳۸۰).
بر اساس نظریۀ ساختارگرایی، فرایند یادگیری در یادگیرنده به وسیلۀ خود او ساخته می‌شود. لذا در فرایند یاددهی- یادگیری معلم باید شرایطی را فراهم کند که دانش آموزان ضمن برخورد با یک موقعیت مسأله‌ای به بررسی دانش و تجارب قبلی خود بپردازند و در نهایت، مجدداً تجربیات و دانش خویش را در سطح بالاتری بازسازی و سازمان دهی کنند. (احمدی،۱۳۸۰)
۲-۴-۲ خودکارآمدی
خودکارآمدی به بنیه ی شخصیتی فرد در رویارویی با مسائل در رسیدن به اهداف و موفقیت او اشاره دارد و بیش تر از این که تحت تأثیر هوش و توان یادگیری دانش آموز باشد، تحت تأثیر ویژگی های شخصیتی از جمله باور داشتن خود(اعتماد به نفس)، تلاش گر بودن و تسلیم شدن(خودتهییجی)، وارسی علل عدم موفقیت به هنگام ناکامی(خودسنجی)، آرایش جدید مقدمات و روش های اجتماعی رسیدن به هدف(خودتنظیمی) و تحت کنترل درآوردن تکانه ها(خودرهبری) قرار دارد. خودکارآمدی به واسطه ی انگیزه ی درونی موجب می‌شود که فرد به طور خودانگیخته در محیط تلاش کند و به باور های کارآمدی خود دست یابد. طبیعت هم چون معلمی نامرئی فرد را به جنب و جوش وا می‌دارد تا ظرفیت های مختلف تحول را در مراحل متنوع و متفاوت آشکار سازد (بهرامی و عباسیان فرد،۱۳۸۹) احساس قوی از کارآمدی، بهزیستی شخصی و توانایی را افزایش می‌دهد. افراد با کارآمدی بالا به تکالیف مشکل نزدیک می‌شوند و اهدافی بالاتر را برای خود در نظر می‌گیرند ( افروز، معتمدی،۱۳۸۴). احساس خودکارآمدی نه تنها عملکرد انسان را به خوبی تبیین می‌کند، بلکه از طریق مداخلات به راحتی قابل تغییر است. بندورا هنگامی که مؤلفه خودکارآمدی را معرفی کرد، ابزاری مناسب برای پژوهشگران و بالینی گران فراهم آورد تا به یاری آن بتوانند به افراد در پیگیری زندگی مثبت و بارآور کمک کنند.(طهرانی زاده، رسول زاده، آزادفلاح،۱۳۸۴).
یکی از روش‌های تعریف تاب آوری، در نظر گرفتن آن به عنوان یک حس کلی از خودکارآمدی است. محققان عوامل متعددی را برای ارتقای تاب آوری در افراد شناسایی کرده اند. در بین این عوامل افزایش خودکارآمدی و باور افراد به کارامد بودن، به عنوان یک عامل محافظتی مورد توجه برخی محققان قرار گرفته است که این عامل، موجب افزایش تاب آوری می‌شود.(جلیلی، حسینچاری، ۱۳۸۹).
نظریه خودکارآمدی بندورا
به عقیده بندورا^[۵۷](۱۹۹۳) خودکارآمدی، اعتقاد فرد به توانایی خود جهت موفق شدن در یک وضعیت خاص است، این اعتقاد، عامل تعیین کننده چگونگی تفکر، رفتار و احساس افراد است. امروزه، خودکارآمدی به یکی از حوزه‌های پژوهشی گسترده در روانشناسی مبدل شده است. خودکارآمدی می‌تواند بر حالت‌های روانی، رفتارها و انگیزه‌ها تأثیر داشته باشد( بندورا، باربارانلی، کاپرارا و پاستورلی^[۵۸]، ۱۹۹۶). باورهای خودکارآمدی تعیین می‌کند که افراد تا چه اندازه برای فعالیت های خود انرژی صرف می‌کنند و تا چه میزان در برابر موانع مقاومت می‌نمایند(پاجاراس و شانک،۲۰۰۱، به نقل از زینلی پور، زارعی و زندی نیا، ۱۳۸۸).
خودکارآمدی و یافته‌های پژوهشی مرتبط با آن در زمینه‌های بسیاری چون پزشکی، بررسی‌های اجتماعی، رسانه‌های همگانی، امور بازرگانی و سیاسی، روانشناسی، روانپزشکی و آموزش و پرورش کاربرد دارد. به کمک این متغیر می‌توان در نوجوانی رضایت از زندگی در آینده را پیش بینی کرد(بندورا، بربرانلی، کپرارا و پاستورلی،۱۹۹۶)
۳-۴-۲ معناداری زندگی
عوامل روانشناختی نقش عمده ای در سلامت فرد و بهبود بیماریها ایفا می‌کنند؛ از میان متغیرهایی که نقش عمده در پیش بینی و حفظ سلامت جسمی و روانی افراد دارند، می‌توان به مفهوم معناداری زندگی اشاره کرد(ریف و سینگر^[۵۹]، ۱۹۹۸).معناداری زندگی عبارت است از ادراک نظم، انسجام و هدف در هستی و دنبال کردن اهداف ارزشمند و نیل به آن‌ها همراه با حس رضایت مندی(رکر^[۶۰]، ۲۰۰۰، به نقل از زاهدبابلان، رضایی جمالویی و حرفتی سبحانی،۱۳۹۱).
از دیدگاه روانشناسی و سلامت روان بین کسانی که زندگی را معنادار ادراک می‌کنند و کسانی که مفهوم و مبنایی برای آن قائل نیستند تفاوت های بسیاری وجود دارد. افراد با سطوح بالای معناداری در هنگام رویارویی با مسائل روزمره فقط بر جنبه های مشخصی از مشکل تمرکز می‌کنند، در صورتی که اشخاص با سطوح پایین معنا در زندگی، به محدود بودن زمان به عنوان مشکلی بزرگ می‌نگرند و مشکلات فعلی را با احتمال نرسیدن به اهداف آینده پیوند می‌دهند. به این ترتیب، شخصی که سطوح بالاتری از معناداری در زندگی را تجربه می‌کند به آسانی قادر به رویارویی با شرایط سخت است. سطوح بالای معنا در زندگی نه فقط به فرد در رویارویی با دشواری‌ها کمک می‌کند، بلکه باعث افزایش رضایت شخصی و احساس کامیابی در فرد می‌شود. در نتیجه می‌توان گفت جنبه های خاصی از معناداری نقش عمده ای در افزایش توان فرد در مقابله با مشکلات دارد(زاهد بابلان، رضایی جمالویی و حرفتی سبحانی،۱۳۹۱).
می توان گفت کارکرد عمده ی مذهب، ایجاد معنی در زندگی است. همچنین مهم ترین سود تجربه های مذهبی این است که مذهب به شخص احساس معناداری و ارتباط با حقیقت نهایی اعطا می‌کند. بر همین اساس بین معناداری زندگی و مذهب ارتباط مثبت گزارش شده است. علاوه بر این تمایلات معنوی و مذهبی بودن باعث افزایش بهزیستی روانشناختی، سلامت روان می گردد.(همان منبع).
خوش بینی( خرده مقیاس معنامندی)
خوش بینی و بدبینی به ترتیب به عنوان انتظار نتایج فراگیر مثبت و منفی تعریف شده و تعیین کننده های مهم سازگاری هستند. خوشبین‌ها بر این باور هستند که ناملایمات می‌توانند به شیوه موفقیت آمیزی اداره شوند، اما افراد بدبین انتظار بدبختی دارند که این تفاوت در نگرش نسبت به ملایمات در شیوه های مقابله با فشار روانی افراد تأثیر می‌گذارد. پژوهش های متعدد بیانگر این نکته است که خوشبینی با ناراحتی کمتر(یالی و لوبل^[۶۱]،۲۰۰۲) ارتباط مثبت دارد. خوش بینی یا به عبارت دیگر گرایش به این که در زندگی تجارب خوب رخ خواهند داد، به عنوان یک صفت شخصیتی نسبتاً پایدار تعریف شده است که نوع رفتارهای فرد را تعیین می‌کند(شی یرو کارور^[۶۲]،۲۰۰۲). این ساختار بر رفتاری که افراد در مقابله با تجارب استرس زا دارند و موفقیت در آنچه آنها در زندگی با ان مقابله کرده اند، تأثیر دارد. یک شخص با جهت گیری خوش بینانه به آینده، موقعیت های استرس زا را با دیدی مثبت ارزیابی می‌کند و محاسبه خوبی از توانایی هایش برای گذراندن مشکلات دارد سلیگمن خوش بینی را به جای یک صفت شخصیتی گسترده، به عنوان یک سبک تبیینی تعریف کرده است. بر طبق این دیدگاه، افراد خوش بین رویدادها یا تجربه های منفی را با نسبت دادن علت آنها به عوامل بیرونی، گذرا و خاص تبیین می‌کنند بر عکس بدبین‌ها رویدادها یا تجربه های منفی را با نسبت دادن علت آنها به عوامل درونی، ثابت و کلی مثل شکست شخصی تبیین می‌کنند(پورافکاری، ۱۳۸۹). بنابراین افراد خوش بین تمایل دارند در مورد آینده احتمالات مثبت را در نظر بگیرند و بیشتر از راهبردهای مقابله ای مسئله مدار برای مواجهه با مشکلات استفاده کنند. در شرایطی که این راهبردها فایده ای در بر نداشته باشند(مثل شرایط غیر قابل کنترل) افراد خوش بین بیشتر از راهبردهایی نظیر پذیرش موضوع، شوخ طبعی و بازنگری مثبت استفاده می‌کنند (شی یر و کارور،۲۰۰۲). افراد خوش بین دارای طرحواره‌های ذهنی انعطاف پذیرتری هستند و می‌توانند هنگام مواجه با ضربه‌های روانی، به طور انطباقی موقعیت را پردازش کنند و با آن کنار بیایند.(سیدمحمودی، رحیمی، محمدی،۱۳۹۰). در نتیجه به نظر می‌رسد که خوش بینی نقش مهمی در سازگاری افراد با موقعیت های فشارزا ایفا می‌کند.
۴-۴-۲ دوستی
افراد تاب آور انعطاف پذیری بیشتری در مقابل شرایط آسیب زا دارند و خود را در برابر این شرایط حفاظت می‌کنند. اکثر محققان بر این اعتقادند که عوامل متعددی از جمله ویژگی‌های درونی/روانی- اجتماعی، حمایت اعضای خانواده و دوستان و حمایت دیگر سیستم‌های اجتماعی در ایجاد و ارتقاء میزان تاب آوری نقش دارد. یکی از این عوامل که بسیار مورد توجه قرار گرفته است، گروه‌های دوستی و روابط با همسالان است(حجازی، سلیمانی،۱۳۸۹). دوستی یکی از مسائل مهم در دوره نوجوانی است. نوجوانان نیاز به رفاقت دارند، برای دوستی اهمیت فراوان قائلند و نسبت به دوستان خود وفادار هستند. دوستیهای این دوره نسبت به دوره کودکی عمیق تر می‌شود. نوجوان در پی کسب استقلال از خانواده به گروه همسالان گرایش پیدا می‌کند. اجتماع نوجوانان محیطی را به وجود می‌آورد که در شخصیت هر یک از آنان اثر می‌گذارد و نقطۀ اتکایی برای آنها محسوب می‌شود. داشتن دوستان خوب نوجوانان را از تنهایی نجات می‌دهد و سبب رشد عاطفی و اجتماعی آنان می‌گردد. محروم شدن از این نعمت، موجب افسردگی، منزوی و غیر اجتماعی شدن آنها می‌شود و برای آینده شان زیانبار است.(مقامع، ۱۳۷۲) همسالان و دوستان از مهم ترین منابع جامعه پذیری کودکان و نوجوانان به شمار می‌آیند و تعامل با آنان نقش محوری و مهمی در شناخت اجتماعی ایفا می‌کند. کودکان و نوجوانان برای مقابله با چالش‌های روبه رو در دنیای اجتماعی خود باید مهارت‌های اساسی شناختی و اجتماعی نظیر همکاری، مشارکت و حل مشکلات، به ویژه مشکلات میان فردی را بیاموزند (هارتوپ^[۶۳]،۱۹۸۳).
یکی از مهم ترین نظریه‌ها در مورد مفهوم دوستی را سلمن(لاد^[۶۴]،۱۹۹۰) ارائه کرده است. سلمن دوستی را فرایندی تحولی توصیف می‌کند و معتقد است که همراه با سن دوستی‌های مبتنی بر بازی جای خود را به دوستی‌های تقابلی با ویژگی تعهد و صمیمیت می‌دهد. به عبارت دیگر همراه با افزایش سن کیفیت دوستی تغییر می‌کند. آنچه مورد تأکید سلمن در تمام مراحل تحول دوستی است، کارکرد حمایتی آن است. افرادی که حمایت بیشتری را در موقعیت استرس زا از طریق تعامل با یک دوست دریافت می‌کنند، افسردگی کمتری را تجربه کرده و عملکرد بهتری خواهند داشت. در حقیقت همانطور که فرانکل (ایپستین^[۶۵]،۲۰۰۲) معتقد است، صمیمیت به همراه دریافت حمایت عاطفی منجر به فراموشی موقعیت تنش زا می‌شود. بنابراین عملکرد حمایتی گفتگوی صمیمانه در دوستی‌های دوران نوجوانی نقش مهم تری در سلامت روانی و سازگاری اجتماعی دارد تا همکاری و کمک در انجام تکالیف. بر اساس این یافته‌ها می‌توان گفت که حمایت اجتماعی دوستان می‌تواند فرد را در سازگاری بیشتر یاری داده و محرک بسیاری از رفتارهای انطباقی در وی باشد.
دال، جئو و گرین در پژوهشی رابطه گروه همسالان و تاب آوری را مورد بررسی قرار دادند. نتایج نشان می‌دهد که بین گروه دوستان و تاب آوری رابطه‌ای مثبت وجود دارد. در همین رابطه میلیس و دامیک معتقدند که کیفیت روابط با دیگر افراد تأثیر زیادی بر تاب آوری هیجانی در برابر بحران‌های فیزیکی و هیجانی دارد.(کاتل، ۲۰۰۴، موروو،۲۰۰۴، به نقل از حجازی و سلیمانی، ۱۳۸۹). به طور کلی، کیفیت حمایت‌های دوستان می‌تواند باعث انعطاف پذیری و تاب آوری در موقعیت‌های استرس زا باشد. از طرفی توانایی ایجاد و حفظ دوستی‌های بادوام و توأم با محبت نیز از عوامل مهم در ایجاد سلامتی هیجانی و افزایش تاب آوری است.

کلیات تحقیق

۱-۱- مقدمه

فعالیت بدنی و ورزش یکی از مهم ترین فعالیت های بشر امروز است. شواهدی وجود دارند که نشان می دهند، فعالیت بدنی از جنبه جسمانی، روانی، اجتماعی و احساسی برای افراد سنین گوناگون فواید زیادی در بر دارد. فعالیتهای حرکتی و ورزشی به لحاظ ایجاد تعادلهای فیزیولوژیکی و بهبود بخشیدن عملکردهای حیاتی بدن، سلامتی و شادابی تن و روان فرد را در پی دارد و از طرفی برخورداری افراد از سلامت و بهداشت جسمی- روانی، بقاء و خود شکوفایی یک جامعه را تضمین میکند.

شواهدی وجود دارد که نشان می دهد ارتباط بین آگاهی و نگرش نسبت به عملکرد مفید و فعالیت بدنی منظم در بین افراد وجود دارد. شناخت خصوصیات فردی و آگاهی از نگرشها و گرایشهای افراد به فعالیتهای حرکتی و ورزشی نقش مهمی در تصمیمگیریهای تربیتی، آموزشی و بهداشتی دارد و میتواند دستاندرکاران و متولیان ورزش را در فراهم کردن امکانات متناسب با تمایلات، تواناییها و نیازهای جسمی- روانی افراد به منظور ایجاد زمینه های لازم برای توسعه و گسترش فعالیتهای حرکتی و ورزشی و برنامه ریزی واقع بینانه و اصولی کمک نماید. به نظر می رسد بررسی میزان آگاهی و نگرش سنجی افراد از عوامل مؤثر ترغیب آنها به انجام فعالیت های حرکتی و ورزشی می باشد.
دوران نوجوانی دورانی است که زمینه بسیاری از بیماری های پرخطر سنین میانسالی و کهنسالی از آن نشأت می گیرد(عطارزاده حسینی ،۱۳۸۳). دانش آموزان به عنوان رکن اساسی نظام آموزشی کشور در دستیابی به اهداف نظام آموزشی، نقش و جایگاه ویژه ای دارند. امروزه عملکرد دانش آموزان در زمینه ورزش و فعالیت های جسمانی مقوله ای مهم، ومورد توجه دست اندرکاران تعلیم وتربیت است. بهبود ورزش در مدارس، بخصوص مقطع دبیرستان، نه تنها موجب سلامت روح و جسم فراگیران می شود، بلکه نشاط جامعه و بهبود عملکرد تحصیلی فراگیران در سایر زمینه ها را نیز به همراه دارد.

۱-۲- بیان مسئله تحقیق

از دیرباز داشتن فعالیت بدنی منظم در اقشار مختلف مردم، آرمان متعالی جوامع بوده است(آرنت و همکاران^[۱] ،۲۰۰۰ ؛ ماکن هاپت^[۲] ،۲۰۰۲). علی رغم تأیید وجود چنین یافته ای، هنوز بسیاری از جوامع با نبود یا کمبود فعالیت بدنی دراقشار مختلف خود مواجه اند. این امر در حالی است که فعالیت بدنی منظم یکی از مهم ترین مؤلفه های اثرگذار بر سبک زندگی سالم محسوب می شود(کاماردین و فازی ،۲۰۰۷). یافته های اخیر نشان می دهند فعالیت بدنی آثار مثبت و معناداری بر سلامت جسمانی، روانی و اجتماعی افراد در تمامی دوره های زندگی دارد و ابزاری کارآمد در ارتقای کیفیت زندگی اقشار مختلف مردم است(کاماردین و فازی^[۳] ،۲۰۰۷). فعالیت بدنی منظم به عنوان یک رفتار مهم ارتقاء دهنده سلامت باعث پیشگیری و یا به تأخیر انداختن انواع بیماری های مزمن و مرگ و میر زودرس می گردد، همچنین در کاهش خطر بیماری های مغزی، قلبی، فشارخون، چاقی و غیره نیز موثر است(لی سی دی و بلر^[۴] ،۲۰۰۳).
میزان پیشنهادی فعالیت بدنی برای نوجوانان به منظور دست یابی به این فواید بین ۳۰ تا۶۰ دقیقه فعالیت متوسط تا شدید در روز است. اما تحقیقات انجام شده ی اخیر نشان داده اند که فعالیت جسمانی در نوجوانان کاهش یافته است، این روند کاهش به طور فزاینده در میان دانش آموزان دبیرستانی ادامه می یابد و تا بزرگسالی تداوم پیدا می کند(گیلمن و همکاران^[۵] ،۲۰۰۱). بر اساس یک مطالعه کشوری ۶۰ درصد از دانش آموزان ایرانی کم تحرک بودند و میزان فعالیت جسمانی دانش آموزان با افزایش پایه تحصیلی کاهش یافته است و در دختران این کاهش شایع تر از پسران بوده است(همشهری آنلاین ،۱۳۸۸). همچنین، در مطالعه ای که درسال ۲۰۰۶ در ایالات متحده ی آمریکا انجام شد، به این نتیجه رسیدند که فقط ۸/۳۵ درصد دانش آموزان دبیرستانی، میزان پیشنهادی فعالیت بدنی را انجام می دهند (هاشمی ،۱۳۸۸). همچنین درطی تحقیقات دیگری محققان دریافتند که نگرش و تلقی دانش آموزان نسبت به فعالیت بدنی از دوره راهنمایی به دبیرستان، میل به منفی تر شدن دارد و شرکت در فعالیت بدنی نیز رو به کاهش می رود. ایروان^[۶] درسال ۲۰۰۷ معتقد بود افزایش وزن به طور قابل ملاحظه ای بلافاصله بعد از دوران دبیرستان افزایش می یابد که ممکن است به طور مستقیم به کاهش فعالیت های بدنی نسبت داده شود.
درایران، یکی از موانع مهم افزایش فعالیت بدنی عدم وجود آگاهی در مورد مزایای فعالیت بدنی وهمچنین، عدم وجود اطلاعات کافی در مورد سطوح و محدوده فعالیت جسمانی و ورزش می باشد(سازمان جهانی بهداشت^[۷] ،۲۰۰۳). آنچه مسلم است ادراک و نگرش افراد به موانع و مزایای مشارکت در فعالیت بدنی، عاملی اثرگذار بر تصمیم گیری های آنان در مشارکت در فعالیت منظم و سلامت محور است. لذا، ارزیابی ادراک و نگرش افراد به فعالیت های حرکتی، جایگاه ویژه ای را در پژوهش های کاربردی به خود اختصاص داده است(دفلاندر و کرانت^[۸] ،۲۰۰۴). آلپورت^[۹] نگرش را نوعی آمادگی ذهنی و عصبی سازمان یافته با تجربه تعریف می کند که بر واکنش به تمامی موضوعات و موقعیت های وابسته به نگرش تأثیری پویا ومستقیم بر جای می گذارد(عطارزاده حسینی ،۱۳۸۳ ؛ سیرز و همکاران^[۱۰] ،۱۹۹۱). نگرش ها از باورهای ما نسبت به افراد و اشیاء متولد شدند. آنها رفتارهای ما را به روش های بی شمار شکل دادند و مشارکت ما را در فعالیت ها و اهدافی را که بنا نهادیم و آنهایی را که تصمیم به ترک آنها گرفتیم را تعیین می کنند. عقاید و نگرش ها از طریق حرکات و زبان افراد بیان می شود. علت مطالعۀگستردۀ مفهوم نگرش در سال های اخیر، توانایی شناخته شده آن درتأثیرگذاری برعملکرد افراد است. نظر به این که نگرش بر رفتار اثر می‌گذارد و با رفتار یک رابطه علت و معلولی دارد. دستیابی به نگرش افراد بهترین راه تشخیص رفتار مشارکتی افراد در فعالیت های حرکتی است(زاکاریان و همکاران^[۱۱] ،۱۹۹۴). ارتقای دیدگاه و نگرش مثبت به تربیت بدنی عنصر مهمی در پی فعالیت های جسمانی مادام العمر است(سیلورمن و ساب رامانیام^[۱۲] ،۱۹۹۹).
نکتۀ مهم قابل ملاحظۀ پژوهشگران، نگرش نوجوانان و جوانان به ورزش است. به زعم اکثرآنان، دوره‌های سنی جوانی و نوجوانی دوره هایی اند که نگرش ها رشد می کنند و علاوه برشکل گیری، زمینه برای تغییر مساعد آن ها فراهم است(تولسون و چررت^[۱۳] ،۱۹۹۴). رفتارهای دانش آموزان متأثر از باورها و نگرش های آنها است. شناخت این نگرش ها به معنای اصلاح برنامه های کلاسی و آموزش می باشد. ترودئا و همکاران^[۱۴].(۱۹۹۸)، پاسخ گویی به نیازهای دانش آموزان را دردوره های تحصیلی پایین مهمتر از مقاطع تحصیلی بالاتر می دانند، چون آنها نگرش مثبت و تجربه لازم را برای مشارکت ورزشی در سالهای آتی بدست می آورند. در تربیت بدنی، کسب شناخت از باورهای دانش آموز یک منبع مهم برای درک نگرش ها و علایق آنها و مشارکت انها در برنامه کلاسی است(استراند و اسکانتلینگ^[۱۵] ،۱۹۹۴). یک رابطه مثبت و قابل توجه بین نگرش های دانش اموزان دبیرستانی نسبت به تربیت بدنی و شرکت در فعالیت های اوقات فراغت وجود دارد( چانگ و فیلیپ^[۱۶] ،۲۰۰۲).
با توجه به نقش فعالیت بدنی و ورزش در سلامت افراد، بخصوص دانش آموزان و با توجه به نتایج تحقیقات متعدد مبتنی بر آثار مفید و مثبت ورزش و فعالیت بدنی، در این پژوهش محقق به دنبال این است که میزان آگاهی، نگرش و عملکرد دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد نسبت به فعالیت بدنی و ورزش چقدراست؟
۱-۳- ضرورت و اهمیت تحقیق
فعالیت بدنی عمدتاً به عنوان ضرورتی برای رشد و تکامل طبیعی کودکان و نوجوانان شناخته می شود. شرکت در فعالیت بدنی منظم، در کاهش خطر ابتلا به چاقی، بیماری قلبی وعروقی، فشار خون، دیابت نوع دو، سرطان روده، استئو آرتریت(ساییدگی مفصلی) و پوکی استخوان بزرگسالان مؤثر است. یکی از اهداف سازمان جهانی بهداشت تا سال۲۰۱۰، افزایش تعداد افرادی است که برای حفظ سلامت، فعالیت جسمانی کافی داشته باشند(سعید ،۱۳۸۶ ص۸۶-۷۱). همچنین فعالیت جسمانی به عنوان یک شاخص مهم جامعه سالم^[۱۷] در سال۲۰۱۰ مدنظر بوده است(پانا و همکاران^[۱۸] ،۲۰۰۴). ون مچلن^[۱۹] (۱۹۹۷)معتقد است فعالیتهای بدنی طولانی مدت، به عنوان بهترین گزینه برای سلامتی جامعه است (وکیلی ،۱۳۸۹). فعالیت جسمانی متوسط می تواند توسط هرکس ، در هر روز از زندگی و بدون هیچ هزینه ای انجام شود. فعالیت بدنی متوسط باید در تمام روزهای هفته یا حداقل ۵ روز درهفته انجام شود تا اثرات بهداشتی مثبت داشته باشد و فعالیت بدنی شدید نیز باید۳ روز درهفته انجام شود(پاهو^[۲۰] ،۲۰۰۲).
فعالیت بدنی به عنوان یک عامل تعیین کننده مهم در بهبود سلامت جسمی شناخته شده است ولی رفتارهای فعالیت بدنی نیز با بسیاری از حالت های مثبت روانشناسی ارتباط دارد. تاثیری که فعالیت بدنی روی جسم دارد با بهبود تصور، کنترل وزن و اخلاق است که نقش اساسی در نتیجه وضعیت روانی بازی می کند. اعتماد به نفس پایین، تبعیض اجتماعی، نگرانی، افسردگی و خود کشی همگی با افزایش در صد چربی بدن یا وضعیت وزن نا سالم در ارتباط هستند. به طور کلی این یافته ها به اهمیت فعالیت بدنی روی سلامت اجتماعی ، ذهنی و جسمی شخص اشاره می کند(پاولیک و کینلن^[۲۱] ،۲۰۰۷).
با وجود این، از سال ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۹ میزان فعالیت جسمانی دانش آموزان از۴۲ درصد به۲۹درصد کاهش داشته است. در سال۲۰۰۰ ، نزدیک به نیمی از گروه سنی۲۱-۱۲ سال فعالیت جسمانی منظم نداشتند و در سال ۲۰۰۱، فقط ۳۰ درصد از افراد ۱۸سال و بزرگتر فعالیت جسمانی منظم داشتند. اهمیت دادن به فعالیت های بدنی و ورزش مدرسه ای به حدی اهمیت یافته که توجه جهانی به آن رو به افزایش است و مسؤلان ارشد تربیت بدنی ورزش دنیا، به خصوص آموزش و پرورش را به چالش کشیده اند، به طوری که درچند دهه اخیرموضوع تربیت بدنی و ورزش مدرسه ای درسطر اول اولویت های برنامه ای و پژوهشی بسیاری ازکشورها و نهادهای بین المللی قرار گرفته است(بایلی و دیسمور^[۲۲] ،۲۰۰۴).
مطالعه نگرش به فعالیتهای حرکتی و ورزشی به عنوان خواستگاه رفتار آگاهانه در جهت نیل به اهداف بهزیستی و تندرستی از اهمیت زیادی برخوردار است. بدین منظور شناخت خصوصیات فردی و آگاهی از نگرشها و گرایشهای افراد به فعالیتهای حرکتی و ورزشی نقش مهمی در تصمیمگیریهای تربیتی، آموزشی و بهداشتی دارد و میتواند دستاندرکاران و متولیان ورزش را در فراهم کردن امکانات متناسب با تمایلات، تواناییها و نیازهای جسمی- روانی افراد به منظور ایجاد زمینه های لازم برای توسعه و گسترش فعالیتهای حرکتی و ورزشی و برنامه ریزی واقع بینانه و اصولی کمک نماید. آثار متقابل حضور در فعالیت های حرکتی و ورزشی بر نگرش افراد، متفاوت بودن این نگرش ها با توجه به ویژگی های متفاوت فردی، همسان نبودن نیازها، تفاوت در میزان بهره مندی از تأثیرات حرکت و فعالیت های ورزشی، و به طور کلی درهم آمیختگی زندگی فردی و اجتماعی عواملی اند که بیش از پیش اهمیت پرداختن به مقولۀ نگرش را یادآور می شوند و بر تأثیرات اجتماعی و انکارناپذیر فعالیت های حرکتی و ورزشی صحه می گذارند(رمضانی نژاد ،۱۳۷۶ ؛ ماتی و چریستور^[۲۳] ،۱۹۹۸ ؛ ساندرز و ممری^[۲۴] ،۱۹۹۰ ؛ تری^[۲۵] ،۱۹۹۶).
اهمیت آگاهی ازفعالیت بدنی در ارتقای میزان مشارکت نوجوانان در این فعالیت ها، به طور کلی ثابت شده است. اما امروزه یافته های تحقیقاتی، کاهش مداوم آگاهی و نگرش نسبت به ورزش در میان دانش آموزان ،به خصوص دانش آموزان دبیرستانی را نشان می دهند، به همین دلیل در این تحقیق به بررسی میزان آگاهی، نگرش و عملکرد دانش آموزان دبیرستانی شهرستان یزد نسبت به فعالیت بدنی و ورزش خواهیم پرداخت.

۱-۴- اهداف تحقیق

برای این تحقیق یک هدف کلی، یک هدف آرمانی، یک هدف کاربردی و چهار هدف ویژه متصور است. که به شرح ذیل بیان می شود:

۱-۴-۱- هدف کلی

بررسی میزان آگاهی، نگرش و عملکرد دانش آموزان دبیرستانی شهرستان یزد نسبت به فعالیت بدنی و ورزش.

۱-۴-۲- هدف آرمانی

دانش آموزان دبیرستانی جهت کسب سلامتی و بهبود عملکرد ورزشی و فعالیت بدنی، باید آگاهی و نگرش مطلوبی نسبت به فعالیت بدنی و ورزش داشته باشند.

۱-۴-۳- اهداف ویژه

۱- توصیف ویژگی های جمعیت شناختی دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد
۲- تعیین میزان آگاهی دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد نسبت به فعالیت بدنی و ورزش
۳- تعیین میزان نگرش دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد نسبت به فعالیت بدنی و ورزش به تفکیک پایه تحصیلی
۴- تعیین میزان عملکرد فعالیت بدنی دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد نسبت به فعالیت بدنی و ورزش به تفکیک پایه تحصیلی
۵- تعیین ارتباط بین نگرش به فعالیت بدنی و میزان آگاهی از فعالیت بدنی در دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد
۶- تعیین ارتباط بین نگرش به فعالیت بدنی و عملکرد فعالیت بدنی در دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد
۷- تعیین ارتباط بین آگاهی به فعالیت بدنی و عملکرد فعالیت بدنی در دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد
۸- مقایسه آگاهی نسبت به فعالیت بدنی در بین دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد به تفکیک پایه تحصیلی
۹- مقایسه نگرش نسبت به فعالیت بدنی در بین دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد به تفکیک پایه تحصیلی
۱۰- مقایسه عملکرد نسبت به فعالیت بدنی در بین دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد به تفکیک پایه تحصیلی

۱-۵- سؤالات تحقیق

۱- ویژگی های جمعیت شناختی دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد چگونه است؟
۲- میزان آگاهی دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد نسبت به فعالیت بدنی و ورزش در هر پایه تحصیلی چگونه است؟
۳- میزان نگرش دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد نسبت به فعالیت بدنی و ورزش در هر پایه تحصیلی چگونه است؟
۴- میزان عملکرد دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد نسبت به فعالیت بدنی و ورزش در هر پایه تحصیلی چگونه است؟
۵- آیا بین نگرش به فعالیت بدنی و میزان آگاهی دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد ارتباط معنی داری وجود دارد؟
۶- آیا بین نگرش به فعالیت بدنی و عملکرد فعالیت بدنی دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد ارتباط معنی داری وجود دارد؟
۷- آیا بین میزان آگاهی نسبت به فعالیت بدنی و عملکرد فعالیت بدنی دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد ارتباط معنی داری وجود دارد؟
۸- آیا بین میزان آگاهی دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد نسبت به فعالیت بدنی و ورزش به تفکیک پایه تحصیلی اختلاف معنی داری وجود دارد؟
۹- آیا بین میزان نگرش دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد نسبت به فعالیت بدنی و ورزش به تفکیک پایه تحصیلی اختلاف معنی داری وجود دارد؟
۱۰- آیا بین میزان عملکرد دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان یزد نسبت به فعالیت بدنی و ورزش به تفکیک پایه تحصیلی اختلاف معنی داری وجود دارد؟

۱-۶- تعاریف مفهومی و عملیاتی مفاهیم و متغیّر ها

۱-۶-۱- آگاهی نسبت به فعالیت بدنی و ورزش

تعریف مفهومی: یعنی میزان دانش، اطلاعات و آشنایی دانش آموزان نسبت به مفاهیم مرتبط با فعالیت بدنی و ورزش.
تعریف عملیاتی: به مجموع امتیازات کسب شده توسط دانش آموزان با بهره گرفتن از پرسشنامۀ محقق ساخته در سئوالاتی که برای اندازه گیری میزان آگاهی طراحی شده است.

۱-۶-۲- نگرش نسبت به فعالیت بدنی و ورزش

تعریف مفهومی: نگرش همان طرز فکر، عقیده و میزان آمادگی فرد برای انجام فعالیت بدنی و ورزش می باشد.

مجموعاً ۴۰ امتیاز
۲-۲-۲-۴٫ آسیب­های مرتبط با والیبال
تقریبا انواع صدمات شانه همیشه مربوط به حرکات تکراری است. آسیب به شانه، به حرکات مکرر بالاسری مربوط می‌شود. جراحاتی از این قبیل و اصابت‌ها مرتبط با عدم تعادل عضلانی در شانه است که ممکن است باعث حرکت غیرطبیعی سر استخوان بازوی بالایی یا قدامی گردد (۱۵۱). تشکیل کیست در غدّه­ی لنفاوی، آسیب به قسمت فوقانی، و خونریزی به دلیل حرکات بالاسری مکرر و توقف ناگهانی حرکت در طی آبشار زدن رخ می‌دهد (۹۲). این امر همان آسیب‌شناسی بسیاری از آسیب‌های دیگر شانه مانند التهاب تاندون است که در بازیکنان ورزشی که در بالای سر ضربه می‌زنند و یا پرتاب می‌کنند رخ می‌دهد.
روی‌ هم ‌رفته، بروز آسیب­های ناشی از استفاده­ی بیش از حد از شانه،۶۰ برای ۱۰۰۰ ساعت بازی یا تمرین در بازیکنان والیبال تمام سنین می‌باشد (۱۴۹). صدمات استفاده بیش از حد شانه در میان بازیکنان شایع­ترین هستند.

در کل، صدمات شانه در والیبال، معمول هستند و صدمات مربوط به بازیکن والیبال نشسته مرتبط با بازیکن ایستاده نیز می­باشند. بازیکنان نشسته باید خود را با بهره گرفتن از بازوها و شانه­های خود حرکت دهند و همچنین از این اندام­ها برای بازی با توپ استفاده کنند (۱۶۵).
صدمات فشار شانه به سمت جلو زمانی اتفاق می‌افتد که افراد فلج تحتانی از صندلی چرخدار استفاده می کنند که نتیجه انجام حرکت ورزشی خارج از مرکز و موزون و ناموزون در مفصل شانه می‌باشد(۱۱۹). همچنین می­توان فرض نمود که افراد قطع عضو که از کراچ به عنوان روش راندن به جلو استفاده می­ کنند، در معرض خطر مشابهی هستند. این نمونه بازیکنانی است که در والیبال نشسته شرکت می‌کنند. بنابراین صدمات شانه، محل توجه اصلی در بازیکنان نشسته والیبال می‌باشند(۱۶۵).
۲-۲-۲-۵٫ تاکتیک­های والیبال نشسته
الف. دفاع
دفاع، به دلیل نیاز به حرکات سریع و دقیق به سمت توپ، یکی از دشوارترین مهارت ­ها در والیبال است. برای برنده شدن در والیبال، تیم باید مدافعین و توپزن­های خارجی و کارآمدی داشته باشد. شیرجه‌ها و دفاع­های موفق، فرصت­های بیشتری برای امتیاز گرفتن ایجاد می­ کنند. برنده شدن در پیکار دفاع، اگرچه اهمیت دارد، همچنان می ­تواند باعث باخت شود. برای پیروزی در بازی، حمله باید همراه با دفاع باشد. به لحاظ آماری امتیازات تعیین‌کننده­ پیروزی در یک مسابقه عمدتاً در فرایند تغییر دفاع به حمله، به‌دست می­آیند. عامل اصلی موفقیت، رسیدن سریع به موقعیت توپ برای بازی مؤثـر با آن است. تغیـیر وضعیت، حرکت از یک موقعیـت آماده به موقعیـت آماده­ی دیگـر است (۱۵۴). بازیکنان خط دفاع در عقب مدافع بایستی خود را با توپزن حریف هماهنگ کنند. خواندن دست توپزن، مهارت حیاتی یک بازیکن دفاعی است. (حرکت به فضای باز ایجاد شده توسط دفاع روی تور، به موقعیت دفاعی مطلوبی منجر می­ شود (۱۵۸).
در والیبال ایستاده، بازیکن باید قادر باشد که به سمت توپ حرکت کرده و توپ پاس داده شده را فقط در چند گام بگیرد. در والیبال ایستاده، مدافع ممکن است یا سُر بخورد و یا تکنیک جابجا شدن را اجرا کند. در تکنیک جابجا شدن بازیکنان، باسن بازیکن رو به تور قرار می­گیرد اما بازیکن همچنان بازی را با چشم دنبال می‌کند. قبل از آغاز حرکت، بازیکن باید یک موقعیت بدنی متعادل داشته باشد. هنگامی که چندین سِت سریع بازی می‌شود، مدافع ممکن است خود را کاملا وقف توپزن حریف کند که این امر می‌تواند منجر به کسر امتیاز و یا کم شدن سرعت بازی تهاجمی حریف گردد. این امر باعث می­ شود که پاسور حریف جهت توپ را به سمت سایر توپزن­هایی که در وضعیت خوبی نیستند، تغییر دهد. در هنگام استفاده از مدل وقف مدافع یا همان یارگیری، مدافع دوم می‌تواند در همان لحظه­، توپزن سرعتی را پوشش ­دهد. این امر به تشکیل یک خط دفاعی برای یک موقعیت قوی‌تر در پای تور کمک می‌کند (۱۴۲).
در ” دفاع با خواندن دست حریف” خواندن دست حریف مربوط به توپ جدا شده از دست توپزن نیست بلکه مربوط به توپ جدا شده از دست پاسور است (۱۱۲). خواندن دست حریف به شدت بر زمان تأکید دارد تا تمرکز لازم برای پا و موقعیت دست حاصل ­شود. توپزن باید توسط مدافع بر مبنای توپ رها شده از دستان پاسور شناسایی شود. علاوه بر این، عادات و رفتار­های یک توپزن خاص باید توسط مدافع شناسایی شود. مدافعان باید به‌طور شفاهی جهت توپ پاس داده شده را فریاد بزنند. در اصل، هر چقدر مدافع مدت طولانی­تری روی پاسور تمرکز داشته باشد، نتایج بهتری بدست می ­آورد. وقتی که مدافع به پاسور نگاه می‌کند، دید محیطی او باید اجازه ­دهد تا توپزن را ببیند. زمانی که مدافع به سمت توپزن تغییر مکان می‌دهد، قادر به تشخیص مسیر حرکت توپ ضربه‌خورده می‌باشد (۱۱۲).
تمریناتی که مدافع را برای حرکت در طول تور و خواندن دست پاسور آموزش می­ دهند مهارت­ های بازی او را بهبود می­بخشند. حرکت در والیبال، به دلیل خواندن دست حریف و مسیر حرکت توپ، مستمر است ( ۱۱۲).
موقعیت مدافع نیاز به دقت دارد زیرا محل قرارگیری مدافع نسبت به تور در بسیاری از موارد تعیین‌کننده موفقیت است. دفاع باید یک دیوار و یا مانع محکم در پای تور تشکیل دهد همچنین بازوی بازیکنان باید کاملا کشیده باشد(۱۳۹). دفاع به عنوان یک سپر در نظر گرفته می‌شود و مدافعان باید به سرعت به سمت موقعیت توپ حرکت کنند تا از خوردن توپ به زمین جلوگیری شود. دستان آنها در مواردی که مدافعان دست­های کوچک‌تری دارند، نزدیک تر و در مواردی که دستان بزرگتری دارند دورتر است. برای تشکیل “دیوار” دفاعی، شست دو دست باید چند اینچی از هم فاصله داشته باشند و به هیچ وجه نباید با هم تماس داشته باشند. موقعیت دست‌ها باید بزرگترین مانع ِممکن برای مدافعان را ایجاد کند. موقعیت توپزن نسبت به تور در تعیین زمان دفاع به مدافع کمک می‌کند (۱۶۵).
ب. حرکت
بین بازیکن تازه‌کار و خبره، در مورد مؤلفه‌های زمانی و مکانی حرکت در واکنش نسبت به توپ تفاوت­های اساسی وجود دارد. بازیکنان معمولا قادر به تفسیر اطلاعات در ۸۳ تا ۱۶۷ میلی ثانیه قبل از تماس با پاسور هستند (۲۴). هر چقدر بازیکن تبحر بیشتری داشته باشد، قادر به تفسیر سریع‌تر و به‌نوبـه­ی خود، استـفاده از این اطـلاعات خواهد بود. زمیـن بازی والیبـال در بیـن بازی‌های تیمی، کوچک‌ترین محوطه­ی بازی (یعنی ۷۲ متر مربع) محسوب می‌گردد. زمین­های بازی کوچک‌تر یک منطقه پرجمعیت برای حرکت و واکنش بازیکنان نسبت به یکدیگر و توپ ایجاد می­ کنند. تعیین جهت حرکت توپ، دشوار و تعیین زمان حرکت نیز به مراتب دشوارتر می­باشد. روی‌هم‌رفته، این یافته­ ها بر اهمیت سرعت در ورزش والیبال و اهمیت میزان سرعت یک بازیکن در موفقیت او تاکید می‌کند(۱۰۲).
نیروی عکس­العمل زمین در بازی نشسته، در مقایسه با بازی ایستاده متفاوت هستند. فعال­سازی عضلات حرکتی اصلی از پیش در پیش‌بینی حرکت برای هر دو بازیکن ایستاده و نشسته روی می‌دهد (۱۵۳). راه رفتن یا دویدن در تماس با زمین باعث ایجاد یک واکنش عضلانی و در نتیجه انقباض و حرکت می‌گردد. تفاوت میان والیبال ایستاده و نشسته، تماسی است که منجر به فعال‌سازی گروه‌های عضلانی مختلف در اندام‌های مختلف می‌شود(۱۶۵).
۲-۲-۲-۶٫ عوامل آمادگی جسمانی در والیبال نشسته
الف. قدرت وعوامل مؤثر بر قدرت عضلانی
قابلیت فرد در بکارگیری نیروی یک عضله یا گروهی از عضلات برای یک بار و با حداکثر تلاش درمقابل یک مقاومت را قدرت می­گویند. از نظر پاتولوژیکی قدرت به سه دسته مطلق، نسبی و موضعی تقسیم می­ شود.
قدرت مطلق یعنی اندازه ­گیری قدرت، بدون در نظر گرفتن هیچ عامل دیگری مثل قدرت قوی­ترین مرد جهان.
قدرت نسبی یعنی اندازه ­گیری قدرت در رابطه با اندازه و ترکیب بدن.
قدرت موضعی یعنی اندازه ­گیری قدرت در رابطه با اندازه­ عضلات مانند قدرت موضعی عضله چهار سر ران.
در طبقه‌بندی دیگر، قدرت به دو دسته پویا یا دینامیک و ایستا یا استاتیک تقسیم می­ شود. قدرت ایستا یا استاتیک زمانی است که جسم بی­حرکت است و به آن نیرو وارد می­ شود و قدرت پویا یا دینامیک زمانی است که جسم حرکت داشته و به آن نیرو وارد می­ شود (۱۶۳).

• • عوامل مؤثر بر قدرت عضلانی

1. 1. سن: بدون انجام تمرینات ویژه، قدرت تا سنین ۲۵ سالگی سیر صعودی دارد اما در فعالیت­های قدرتی ۲۷ تا ۳۰ سالگی اوج شکوفایی افراد است.

1. 1. جنس: در اوج قدرت، زنان حدود ۷۰ درصد اوج قدرت مردان را خواهند داشت.

1. 1. تمرین: تمرینات با وزنه باعث افزایش قدرت می­شوند.

1. 1. سرعت حرکت: نیروی تولید شده توسط یک عضله یا گروهی از عضلات به سرعت حرکت بستگی زیادی دارد. نیروی حداکثر، هنگامی تولید می­ شود که اندام، حرکت نداشته باشد(۱۴۵).

ب. استقامت عضلانی
استقامت عضلانی، قابلیت تکرار مداوم تمرین در شرایط سوخت و سازی پرفشار، برای بسیاری از رشته­ های ورزشی مهم است.
تمرین برای توسعه استقامت عضلانی معمولاً در آماده‌سازی والیبال مهم نیست. ورزشکاران باید متوجه باشند که چه تمریناتی را برای استقامت عضلانی انتخاب کنند. تمرین برای توسعه استقامت عضلانی می‌تواند فوایدی که پیش‌تر در تمرینات قدرتی و توانی به دست آمده را کاهش دهد. برنامه‌های آماده‌سازی والیبال باید بازیکنان را برای پرش­ها، استارت­ها، توقف­ها، شیرجه­ها و حرکات دست به بالای سر که چندین بار در مسابقه تکرار می­شوند، آماده کنند(۱۴۸)
اگر در برنامه­ی تمرینی خود تمرینات استقامت عضلانی دارید، بهترین زمان برای گنجاندن این تمرینات در برنامه، می‌تواند در ابتدای مرحله خارج از فصل مسابقات باشد(۱۵۶)
ج. سرعت
در والیبال ایستاده حرکت کردن رسیدن به توپ با بهره گرفتن از یک گام عرضی و دویدن صورت می‌گیرد (۱۶۵). در بررسی دفاع توپ، مهارت حرکت به سمت توپ و در نتیجه زمان باید مد نظر قرار گیرد (۱۰۹). سرعت برای رسیدن به توپ و امتیاز گرفتن، اهمیت زیادی دارد و در بازی بسیار حیاتی است. مجموع عوامل مذکور بر این نکته صحّه می­گذارند که حرکت سریع عامل اصلی در کسب امتیاز است. دو راه برای شتاب گرفتن در بازی وجود دارد:
افزایش طول گام و فرکانس(تعداد) گام. قدرت، عامل تعیین‌کننده سرعت است که بایستی برای بهبود شتاب افزایش یابد. بازیکنان در بازی ایستاده حرکت ضربدری انجام می­ دهند و با حداکثر سرعت می‌دوند، روی پاشنه می­چرخند و پرش می­ کنند، و یا بدن خود را می­چرخانند و پرش می­ کنند. در والیبال ایستاده، وضعیتی که بدن بازیکن در بازی با توپ برای رسیدن به حداکثر سرعت از این سو به آن سوی محوطه­ی بازی به خود می­گیرد، شیب مشخصی دارد. بازیکن نشسته به جای حرکت ضربدری با پای خود، با کشیدن بازوها و دستان خود سُر می­خورد، به میانه می­رسد، یا می­چرخد. بازیکن والیبال نشسته باید بر جایی که بهترین مکان رسیدن به آن است یا حرکت سریع از نقطه­ای که در آن است تمرکز کند (۱۵۷).
در والیبال نشسته، طرز قرار گرفتن برای حرکت حیاتی است (۱۰۷). در والیبال نشسته قرارگیری در وضعیت­های پایین، میانی و بالا با موقعیت بازوها مشخص می­ شود. وضعیت پایینی، شیرجه درست بالاتر از سطح کف زمین است. وضعیت میانی بدن، شیرجه در سطح مرکزی قفسه سینه یا سطح شانه است. موقعیت بالایی بدن توسط بازی­های بالاسری مانند یک پاس و یا یک ضربه­ی آرام به توپ یا اسپک (آبشار) مشخص و متمایز می‌شود(۱۶۵). بازیکن، قبل از تماس با توپ، باید در حالت آماده ‌باش باشد. این امر مستلزم این است که موقعیت مورد نظر بازیکن حاصل شده باشد و او آماده­ی حرکت و یا در موقعیت قبل از حرکت باشد(۱۰۷).
حرکت به سمت توپ به طور مؤثر با دورترین فاصله پا از جهت حرکت بازیکن یا توپ آغاز می‌شود (۱۶۵). حرکت به سمت توپ بایستی قبل از رسیدن توپ به موقعیت ایده­آل یا مطلوب برای ضربه زدن روی دهد (۱۰۷). برای حفظ تعادل، وزن بازیکن باید در مرکز وضعیت جسمانی او باشد (۱۶۵). تیم­های ورزشی باید تکنیک­های حرکت را قبل از کار بر روی سرعت حرکت به دست آورند . در عمل، ریتم یا سرعت حرکت در تمرین باید بیشتر از سرعت بازی باشد(۱۰۷). خطاهای بازیکنان مانند حرکت بیش از حد آرام، مستلزم آن است که بازیکن به منظور بازی کردن، به دنبال توپ بدود یا شیرجه بزند(۱۶۵). حرکت به سوی توپ با سرعت مناسب در اغلب موارد زمانی رخ می دهد که بازیکن تمرکز کند و حرکت به سمت توپ را پیش از تماس پیش‌بینی کند(۱۰۷). حرکت در اکثر شرایط بازی، قبل از تماس با توپ است(۱۶۵). بنابراین حرکت سریع و کارآمد در بازی والیبال نشسته ضروری است(۱۰۷).
د: چابکی
قابلیت تغییر مسیر حرکت، تغییر وضعیت بدن و یا هر دوی آنها و داشتن عکس‌العمل‌های مناسب که در حداقل زمان و با مهارت، دقت، تعادل و سرعت انجام می‌شود را چابکی گویند. می‌توان گفت که چابکی در ورزش‌ها و عملکردهای مختلف ورزشی متفاوت بوده و ورزشکار در هر حرکت ورزشی به بعضی از عوامل جسماانی احتیاج بیشتری دارد. برای مثال یک والیبالیست در لحظه‌ای که با یک حرکت دست از خوابیدن توپ در زمین جلوگیری می‌کند از فاکتور چابکی بهره می‌برد( ۱۴۸).
۲-۲-۳٫ تمرین مقاومتی
روش‌های انجام تمرینا­ت قدرتی شامل وزنه­های آزاد­، دستگاه‌های بدن‌سازی و با بهره گرفتن از وزن بدن می‌باشد. زمانی که وزنه­های آزاد نظیر دمبل استفاده می­ شود فرد هم به بلند کردن وزنه پرداخته و هم وضعیت بدن خود را در حین حرکت کنترل کرده است اگر از دستگاه‌های بدنسازی استفاده شود دستگاه اجازه­ی بلند کردن وزنه را به خود فرد می­دهد ولی خود دستگاه در طول حرکت بدن خود را در وضعیت مناسب حفظ می­ کند. در فعالیت­هایی نظیر ایستادن و نشستن وزن بدن به عنوان مقاومت تلقی می­ شود.