Zn

غلظت بالای فلزات در خاک می تواند برای گیاه سمی باشد. وجود فلزات در سطح خاک علاوه بر این که باعث رشد ضعیف گیاه میگردد، می تواند منجر به حرکت فلزات با رواناب و انتقال آن به منابع آب شرب گردد خاک برهنه حساسیت بالایی به فرسایش دارد. در نتیجه عمل فرسایش، آلاینده ها به همراه گرد و غبار در محیط زیست پراکنده می شوند. در چنین موقعیت هایی، هدف فوری پالایش، احیاء مکان با استقرار پوشش گیاهی برای پوشاندن خاک، کاهش فرسایش و جلوگیری آلودگی است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

فلزات موجود در خاک به صورت های زیر وجود دارند:
باند شده به مواد آلی خاک
رسوب یا اکسیدها، هیدروکسیدها و کربنات ها
حضور در کانی های سیلیکاتی
یون های فلزی آزاد و کمپلکس های فلزی محلول در آب خاک
جذب سطحی با بارهای منفی ترکیبات غیرآلی خاک در محل های تبادل یونی
اگر چه بسیاری ازفلزات برای گیاهان لازم و ضروری میباشند اما غلظتهای بالای این فلزات برای گیاهان سمی می باشند زیرا باعث ایجاد تنش اکسیداتیو (Oxidative Stress) در گیاه میشوند و از اثرات زیان بار این تنش در گیاهان رادیکالهای آزاد تولید میشوند. درغلظتهای بالای فلزات، جانشینی با فلزات ضروری رخ میدهد و از آنجا که فلزات ضروری در تشکیل رنگیزه ها و آنزیم ها نقش مهمی دارند بنابراین تشکیل رنگیزه ها دچار اختلال می شود و از این رو عناصر موجود در خاک را برای رشد گیاه نامناسب ساخته و تنوع زیستی را از بین می برد. فلزات تنها در فرم محلول توسط ریشه گیاهان جذب می شوند و اشکال جذب سطحی به عنوان ذخایر قابل تبادل می توانند به فرم محلول در آیند (Alloway, 1995).

گیاه پالایی^[۲۰]

یکی از روش هایی که در دهه های اخیر به آن توجه بسیاری شده است. استفاده از گیاهان مقاوم برای پالایش خاک های آلوده به ترکیبات آلی و معدنی است. بزرگترین مزیت این روش نسبت به سایر روش ها، ارزان بودن و سادگی آن است. در این روش که به گیاه پالایی معروف است، انتخاب گیاه مناسب از اهمیت ویژه ای برخوردار است و وابسته به شرایط اقلیمی منطقه و نوع آلئدگی خاک می باشد. در کنار مزایای زیاد گیاه پالایی، معایبی نیز وجود دارد که از آن می توان نیاز به زمان زیاد برای فرایند پالایش و ناکارآمدی آن در خاک های با آلودگی بسیار بالا را نام برد. با این همه اقبال عمومی نسبت به این روش در دهه های اخیر بسیار بوده است.
گیاه پالایی یک تکنولوژی نوظهور و سبز می باشد که از گیاهان برای پالایش خاک ها،رسوبات و آبهای سطحی و زیرزمینی آلوده به فلزات سنگین، موا دآلی و ذرات رادیواکتیو^[۲۱] استفاده مینماید (Pradhan,1998). گیاه پالایی یک ابزار مؤثر، بدون اثرات جانبی و ارزان قیمت برای پالایش خاک هاست(Wiltse, 1998). این تکنولوژی نسبت به روش های شیمیایی و مکانیکی مرسوم برای جداسازی آلاینده های خطرناک از خاک مقرون به صرفه تر است (Fiorenza,2000). تلاش های زیادی که امروزه بر روی این مکانیسم انجام میگیرد بیشتر معطوف به یافتن گیاهان بیش انباشتگری است که قادر به برداشت فلزات سنگین از محیط های آبی و خاکی هستند و تحقیقات کمی در زمینه گیاه پالایی ترکیبات آلی صورت گرفته است(Fiorenza,2000). نظریه استفاده از گیاهان برای پالایش خاک های آلوده به آلاینده های آلی بر اساس مششاهداتی است که گویای کاهش غلظت این مواد در محیط های بدون پوشش است(Burken,1995). انواع روش های گیاه پالایی: فرایند های گیاه پالایی به ۵ دسته تقسیم می شوند که عبارتند از: پایدار سازی گیاهی، تجزیه بیولوژیک در محیط ریشه، تغییر شکل گیاهی، عصاره کشی یا استخراج گیاهی و فیلتراسیون ریشه ای.

۱-۷-۱- تاریخچه

عقیده استفاده از گیاهان برای پاکیزه کردن محیط های آلوده جدید نیست. در حدود ۳۰۰۰ سال پیش، استفاده از گیاهان برای تصفیه فاضلاب پیشنهاد شد. در اواخر قرن نوزدهم میلادی، گیاهان تالاسپی^[۲۲] و ویولا^[۲۳] اولین گونه های گیاهی بودند که برای تجمع غلظت های بالای فلزات در برگهایشان مورد استفاده قرار گرفتند(Baumann, 1885). در سال ۱۹۳۵ بایرز گزارش کرد که گیاهان خانواده آستراگالوس، قادر به تجمع بیش از ۶/۰ درصد سلنیوم در زیست توده یا بیومس خشک اندام هوایی خود هستند. یک دهه بعد، گیاهانی شناسایی شدند که قادر به تجمع بیش از ۱ درصد نیکل در اندامهای هوایی خود بودند (Byers, 1985). حدودا ۵۰ سال پیش اولین گیاه علفی مقاوم به سرب شناخته شد(Bradshaw,1952). اولین تلاشهای مزرعه ای در این زمینه بر روی استخراج کادمیوم و روی از مناطق آلوده به استفاده از گیاهان در سال ۱۹۹۱ صورت گرفت(Baker,1991). در دهه گذشته تحقیقات وسیعی به منظور بررسی بیولوژی جذب فلزات بوسیله گیاهان انجام گرفته است. با وجود موقعیتهای زیاد در این رابطه هنوز دانش بشر در زمینه شناخت مکانیسمهای گیاهی که به جذب فلزات کمک می کند، ناکافی است. علاوه بر این، اثر روش های کاربردی مانند تأثیر فعالیت های زراعی بر برداشت فلزات بوسیله گیاهان، به طور عمده ناشناخته مانده است. باید در نظر داشت که تکامل روش عصاره کشی گیاهی به یک تکنولوژی اقتصادی، به شناسایی مکانیسمها گیاهی و کاربرد فعالیتهای کشاورزی مناسب وابسته است.

۱-۷-۲- مزایا و معایب گیاه پالایی فلزات سنگین

پالایش خاکهای آلوده به فلزات به سختی انجام میگیرد و یک چالش بزرگ محسوب میگردد. بر خلاف آلایندههای آلی، فلزات قابل تجزیه نیستند و معمولا آلودگی زدایی خاک های آلوده به آنها نیاز به جداسازی فلزات سمی از اینگونه محیطها دارد. تکنولوژی های اخیر از جمله حفاری خاک و یا آبشویی خاک بر پایه جداسازی فیزیکی و شیمیایی آلاینده ها طراحی شده اند. هزینه پالایش خاک بسیار متغیر و وابسته به غلظت آلاینده، خصوصیات خاک و شرایط محیط می باشد.
پاکیزه کردن خاک های آلوده به فلزات با بهره گرفتن از روش های مرسوم بسیار پر هزینه است (Salt,1999). در حال حاضر به علت هزینه بالا، نیاز به تکنولوژی های پالایشی ارزان قیمت کاملا احساس می شود. گیاه پالایی یک تکنولوژی نوظهور و مقرون به صرفه است، علاوه بر این، چون این روش خاک را به صورت در جا پالایش می کند؛ پس ساختار طبیعی زمین را بهم نمی زند و از اکوسیستم محافظت می نماید در کنار این مزایا، این روش معایبی نیز دارد که از آن جمله می توان به محدودیت های بیولوژیکی گیاهی مانند مقاومت پایین گیاه و اندازه کوچک گیاهان مناسب برای این عمل و ضعف انتقال بعضی از آلاینده ها از ریشه به ساقه اشاره کرد.

۱-۷-۳- گیاهان پالایش کننده

گیاهان برای رشد و کامل شدن سیکل حیات، علاوه بر عناصر مانند نیتروژن، فسفر، پتاسیم، گوگرد، کلسیم ومنیزیم، به عناصر کم مصرف مانند آهن، روی، منگنز، نیکل، مس و مولیتدن نیز نیاز دارند. گیاهان دارای مکانیسم های ویژهای برای جذب، انتقال و ذخیره این عناصر هستند( جدول ۱-۷). برای مثال حرکت فلزات از بین غشاهای بیولوژیک توسط پروتئین های انتقالی انجام میگیرد. علاوه بر این، مکانیسمهای حساسی وجود دارند که غلظت فلزات را در محدوده فیزیولوژیک داخل سلولها حفظ میکنند. معمولا مکانیسم جذب انتخابی است. گیاهان ترجیحا بعضی فلزات و یون ها را بیشتر از یون ها جذب میکنند. جذب انتخابی یونها به ساختمان و خصوصیات انتقال دهندههای غشایی بستگی دارد. این ویژگی ها به انتقال دهنده اجازه میدهد با شناسایی یونهای ویژه به آنها متصل شده و آنها را از بین غشاء عبور دهد. برای مثال بعضی انتقال دهنده ها، کاتیونهای دوظرفیتی را منتقل کرده ولی یون های یک و سه ظرفیتی را منتقل نمی کنند. بسیاری از فلزات مانند روی، منگنز، نیکل و مس، جزء عناصر کم مصرف ضروری هستند. در بسیاری از گیاهان غیر تجمع کننده، تجمع بیش از نیاز متابولیک ( کمتر از ۱۰ میلی گرم بر کیلو گرم) این عناصر صورت نمیگیرد. مکانیسم تجمع کادمیوم در گیاه هنوز شناخته نشده است. ممکن است جذب این فلز در ریشه ها بوسیله سیستمی صورت گیرد که در انتقال سایر عناصر دو ظرفیتی مانند Zn²⁺ نقش دارد. کادمیوم یک رقیب شیمیایی برای این یون است و ممکن است گیاهان نتوانند تفاوتی بین این دو یون قائل شوند (Chaney,1994)
جدول ۱- ۷عوامل مؤثر بر قابلیت دسترسی زیستی فلزات(Adriano et al.,1997)

عوامل زیست محیطی

عوامل گیاهی

شرایط خاک

شرایط اقلیمی

گونه گیاهی

pH

آب آبیاری و شوری

رقم گیاهی

ظرفیت تبادل کاتیونی

مدیریت

اندام گیاه و سن آن

مقدار و نوع رس ها

“ی فخر خاص و مباهاتی خادمان را می گیرد که شور و شعفی در دلشان بوجود می آورد و آنها را به سمت خدمت بیشتر و بهتر هل می دهد.”
۴-۴-۱-۴) حس معنویت: احساس وابستگی و در هم تنیدگی عمیق و شهودی بین انسان و جهانی که در آن زندگی می کند، در ادبیات رفتاری حس معنویت تعریف می شود (کاوانق، ۱۹۹۹). این حس معنوی در بین خادمین وابسته به ارتباط قلبی آنها با درگاه خالق زندگی یعنی خدا و مقربان درگاهش یعنی اهل بیت است. چنین احساسی منجر به آن می شود که خادم به منظور مستحکم تر و عمیق تر کردن این پیوند درونی، از طریق نحوه خدمتگزاری خود سعی در نزدیک شدن بیشتر به این سرچشمه های معنوی می کنند. در این خصوص یکی از خادمان چنین اظهار می کند:
“خادمان احساس می کنند که با خدمت کردنشان به خدا و اهل بیت تقرب پیدا می کنند و می توانند به اونها نزدیکتر بشوند، بنابراین هر چه این حس عمیق تر باشد، در نحوه خدمت کردنشان بهتر اثر می گذارد.”

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۴-۴-۲) عوامل شناختی؛ بطور کلی بیان های ارزشیابی کننده نقشی خادمی خادمان، عوامل شناختی آنها را تشکیل می دهد. به عبارت دیگر عوامل شناختی ناشی از باورها، قضاوت ها و قصدهای رفتار خادمانه خادمان است. در واقع این شناخت، حقیقت درک شده از رفتارخادمانه و جایگاه آن، شناخت منزلت کسی که به او و برای او ارائه خدمت می کند و آگاهی از ارزش های نحوه ارائه خدمت را شامل می شود. عوامل شناختی بدست آمده از رفتار خادمانه خادمان زائرین سرزمین وحی عبارتند از: نگرش معنوی، درک منزلت شغلی، بینش معنوی، روانشناسی زائر و فرهنگ خدمت.
۴-۴-۲-۱) نگرش معنوی: همانطو که مک شان و گلینو(۲۰۰۹) اظهار می کنند نگرش ها شاخه ای از باورها، قضاوت های مشخص شده، و نیت های رفتاری نسبت به یک فرد، شی یا رویداد است. نگرش معنوی اشاره دارد به باورها و قضاوت های خادمان که مبتنی بر معیارها و شاخص های معنوی شکل می گیرد. بر این اساس، خادم به ماهیت خدمتی که ارائه می دهد از دیدگاه یا دریچه معنوی می نگرد و متناسب و منطبق با آن رفتار خود را تنظیم می کند. در این راستا یکی از خادمان چنین می گوید:
“خادم دست صاحب خانه اصلی است که این مسئولیتش را سنگین می کند چرا که عملش به حساب ایشان گذاشته می شود. باید طوری رفتار کند که نشانگر رفتار صاحب خانه باشد زیرا ارزشیابی عملکرد خادم از منظر زائرین تطابق با اعمال و رفتار موالیان می باشد.”
یکی دیگر از خادمین نیز بیان می کند:
“چون طرف کارو فقط برای رفع تکلیف انجام میده! یعنی ی مقدار که خسته می شه فراموش می کنه که الان رسول الله ناظر است. ببینید بهترین خادم کسی است که بتواند مولای خودشو را و صاحب خانه ر ا بالای سرخودش ناظر ببینه وقتی که داره به مهمان های صاحب خانه خدمت می دهد خود صاحب خانه هم ناظر است. اگر این احساس را داشته باشه این خدمت کاملا موفق است.
۴-۴-۲-۲) درک منزلت شغلی: اغلب وقتی صحبت از منزلت شغلی به میان می آید، ذهن مخاطب به سمت جایگاهی که آن شغل در اذهان عمومی و اجتماع دارد، متوجه می شود که در ادبیات از آن به پایگاه اجتماعی تعبیر می شود (علیزاده و رضایی، ۱۳۸۸). اما از دریچه معنوی، منزلت مشاغل بر اساس میزان برگزیدگی ارزشی آن نزد خداوند تعریف می شود، حال ممکن است برای اجتماع از ارزش بالایی برخوردار باشد یا نباشد. جایگاه خدمتگزاری به زائرین در زمره آن دسته از مشاغلی است که هم در بارگاه ایزدی از منزلت بالایی برخوردار است و هم در درون اجتماع مورد توجه آحاد مردم است. بنابراین چنانچه خادم این منزلت والا را درک کند، به منظور حفظ، تثبیت و توسعه چنین جایگاهی نهایت تلاش خادمانه خود را خواهد کرد.. این موضوع را یکی از خادمین چنین توضیح می دهد:
“خدمت به خلق بالاترین عبادت هاست لذا با توجه خادم به چنین جایگاهی نزد خداوند می تواند موفق تر عمل نماید. وقتی خدمت به خلق چنین است، خدمت به زائر که از ویژگی میهمانی خداوند و رسولش برخوردار است، چه منزلتی خواهد داشت؟“
یکی دیگر از خادمین نیز می گوید:
“خادم قدر خدمت را می داند چرا که الان فرصتی نصیبش شده که به زائرین خدمت کند و ممکن است این فرصت از دست برود پس باید از این فرصت نهایت استفاده را بکند و بهترین خدماتش را ارائه بدهد.”
۴-۴-۲-۳) بینش معنوی: بینش عبارت است از طرز تلقی و شناخت انسان از پیرامون خود و کلیه وقایعی که او با آن ها مواجه می شود. به عبارت دیگر، آن چه انسان از رویدادهای زندگی برداشت می کند، بینش او را شکل می دهد. بر این اساس بینش معنوی خادم اشاره دارد به درک و شناختی که نسبت به آستان خداوندی و اهمیت خدمتگزاری به زائر مخدوم خود دارد. لذا خادم سعی می کند پیرامون حوزه خدمتگزاری خود آنچه که موجبات رضایت خدا را فراهم می کند، شناسایی نماید و مبتنی بر این شناخت ایجاد شده، رفتار و عملش را تطابق ببخشد. یکی از خادمین پیرامون این امر چنین می گوید:
“چون همه کسانی که به عنوان خادم از اون بینش بالایی برخوردار نیستند گاهی اوقات در نیمه های کار ضعف نشان می دهند و اون وظیقه ای که باید انجام دهند و اون صبر و متانت و تواضع و اون خدمتگزاری که باید داشته باشند را ندارند بخاطر همین کاستی ایجاد می شود. علت آن عدم شناخت صحیح خدا و اهل بیت است.”
و یا در بخش دیگری از اظهارات یکی دیگر از خادمین آمده است:
“تفاوت کار خادم با یک کارمند فقط همان شناخت و معرفت نسبت به مسائل دینی است که نمایش آن در رفتار و اعمال درست و دقیق، بدون وقفه و خستگی ناپذیر و صبورانه یک خادم تجلی پیدا می کند.”
۴-۴-۲-۴) روانشناسی زائر: منظور از روانشناسی زائر درک و تشخیص دلایل روحی و روانی در رفتار زائرین در موقعیت های پیش رو توسط خادم است تا اینکه بتواند رفتار تعاملی مؤثری با وی برقرار نماید. در این رابطه یکی از خادمین چنین اظهار می کند:
“خادم می بایست حال و روز و شرایط زائر را خوب درک کند و متناسب با آن رفتار کند. مثلا در سفری پیش آمده که زائری که به دلیل شرایط سفرش عصبانی شده بود، آمده و سیلی ای به گوش من زد، من مقابل به مثل نکردم بلکه طوری با او رفتار کردم که شرمنده شد و بعد از چند روز معذرت خواهی کرد. البته من قصد شرمنده کردنش را نداشتم فقط متوجه شدم که او در اون لحظه شرایط روانی مناسبی نداشته است.”
۴-۴-۲-۵) فرهنگ خدمت: در هر پیشه و مسلکی ارزش های ویژه ای نهفته است که بعضا به صورت ماهوی بوده و انتظار پای بندی به آن زیاد است، بگونه ای که در صورت انحراف از آن ارزش ها، ممکن است طرد شدن را به همراه داشته باشد. در کسوت خادمی نیز این ارزش های فرهنگی بر نحوه خدمتگزاری خادمان اثر گزار است. ارزش هایی نظیر خدمت خالصانه، بدون منت گذاری، بدون وقفه ازجمله این ارزش ها است.
“خادم باید به ارزش های اسلامی انسانی حاکم برای خدمتگزاری آگاهی داشته باشد؛ باید بداند چگونه خدمت ارائه دهد، بدون منت بدون هیچگونه امتناع یا هرگونه چشم داشتی. خوشبختانه فرهنگ سازی خدمت در دین ما نهادینه است و خدام که همگی مسلمان هستند با این ارزش ها از کودکی آشنا شده اند.”
۴-۴-۳) زمینه شخصی (سرشتی، محیط ساخته)؛ آن دسته از عواملی نظیر ویژگی ها، تفکرات و رفتارهای قابل مشاهده و بافت زندگی شخصی که پیرامون شخص خادم بصورت پایدار وجود دارد و رفتارخادمانه او را تحت تأثیر خود قرار می دهد، زمینه شخصی خادم را شکل می دهد. از دیدگاه کتل (به نقل از شورلتز، ۱۳۹۱) این زمینه های شخصی باثبات را می توان بر حسب اصل و ریشه به دو نوع تقسیم کرد: ویژگی های سرشتی^[۱۶۷]، و ویژگی های محیط ساخته^[۱۶۸]. صفات سرشتی نظیر نیک سیرتی، توانایی جسمی، تعهد به خدمت، خود ارزیابی و بهداشت روان که از یافته های این تحقیق حاصل شده است، ریشه در شرایط درونی فرد خادم دارد که الزاما ذاتی هم نیستند. ویژگی های محیط ساخته خادمان نظیر تحصیلات، تربیت خانوادگی و الگوبرداری نیز که از یافته های این تحقیق است، از عوامل مؤثر در محیط اجتماعی وفیزیکی فرد خادم مشتق شده اند به عبارتی به وسیله محیط بر شخص خادم نقش بسته است^[۱۶۹].
۴-۴-۳-۱) نیک سیرتی: سیرت نیکو حدی و میزانی است که نشان می دهد، فرد بر اساس ارزش های سطح بالا زندگی می کند. فردی که فاقد سیرت نیکوست، بر سر ارزش های سطح بالا مصالحه می کند. پای بندی افراد به ارزش ها، ملاک واقعی سنجش سیرت شان خواهد بود(نصر اصفهانی، ۱۳۸۹). نیک سیرتی خادمان نیز اشاره به پالایش درونی خادمان از رذایل اخلاقی و توسعه فضایل اخلاقی در وجود شان خواهد بود. که این عوامل رفتار خادمانه آنها را بسیار تحت شعاع خود قرار می دهد. در این زمینه اظهار یکی از خادمان چنین است:
“ خادمان باید همچون خادمان خاص حضرات معصومین عفیف، پارسا، ریاضت کش و از افراد زاهد باشند. رعایت مسائل اخلاقی و بطور کلی پاکدلی و پاکدامنی از خصیصه های خادم است.”
و یا در مصاحبه دیگری آمده است:
“خادم باید تقوای بسیار بالا داشته باشد یعنی ایشان باید معتقد باشد که تمام زائرین خانمی که در این سفرهای زیارتی هستند از نوامیس خودش وهمگی مثل مادر و خواهر خودشون هستند و کوچک ترین احساسی را نسبت به آنها نداشته باشد.
۴-۴-۳-۲) توانایی جسمی: ارائه خدمات گسترده و متنوع خادمین در طول شبانه روز و پر کاری آنها موجبات تحلیل رفتگی جسمی آنها را فراهم می آورد. ورزیدگی قوای جسمی خادمین منجر به آن می شود که این تحلیل رفتگی به تأخیر افتاده و با نیروی بیشتری به زائرین خدمت رسانی نمایند. در این خصوص یکی از خادمین می گوید:
“خادم باید به لحاظ جسمانی و هم روحانی خودش را تقویت کند. و آمادگی انجام انواع کارهای جسمانی را داشته باشد. قوای جسمانی سالم در ارائه خدمت بسیار مهم است.”
۴-۴-۳-۳) تعهد به خدمت: تعهد به خدمت نگرشی است که خادمان از طریق آن خود را با کسوت خادمیت شان هویت یابی می کنند. یعنی به لحاظ عاطفی و هنجاری خود را ملزم می کنند که بهترین خدماتشان را به زائرین عرضه نمایند در نتیجه زائرین می توانند در معرض خدمات بهتر و رفتارهای خادمانه ارزشمندتری قرار بگیرند. بر این اساس یکی از خادمین چنین اظهار می کند:
“این تعهد در افراد هرچه شناخته شده تر و جاافتاده تر باشد و نسبت به آن وجدان کاری داشته باشد اونجا بهتر می تواند ارائه خدمت داشته باشد.”
و یا خادم دیگری نیز ابراز می دارد:
“تعهد خادمین به خدمت می باید طوری باشد که هروظیفه ای که که بهشان محول شد، بپذیرند و برای انجام آن حتی بیش از انتظار هم عمل کنند.”
۴-۴-۳-۴) خود ارزیابی: عبارت است از این که خادمین در دوره زمانی معینی به ارزیابی و بازبینی رفتارهایی که انجام داده اند، برسد که چه رفتارهایی داشته است. اگر رفتار درستی داشته سعی در حفظ و تکرار آن نماید و اگر رفتار نامناسبی از او دیده شده، سعی در اصلاح و جایگزین کردن آن نماید. بنابراین خود ارزیابی در رفتارهای خادمان تأثیرگذار است. پیرامون این مقوله یکی از خادمین این چنین اشاره می کند:
“در رفتار خادمانه هیچ اشتباهی حتی سهوی اش جایز نیست لذا خادمان اگر دچار اشتباهی بشوند، باید مورد بازبینی قرار بدهند و یک مقداری بتواند خودش را متوجه نماید.”
در جایی دیگر از مصاحبه ها آمده است:
“اصلا خادم باید مرتبا رفتار خودش را مورد بازبینی قرار بده که نکنه یک وقتی دچار اشتباه بشه. فقط کافیه کوچیک ترین اشتباه روی بده، دیگه همین برای ی عمر خدمتگزاری بسه همشو خراب می کنه. چون اینجا با جاهای دیگه خیلی فرق می کنه.”
۴-۴-۳-۵) بهداشت روان: مفهوم بهداشت روان شامل آسایش ذهنی، احساس خودتوان‌مندی، خودمختاری، کفایت و شناخت توانایی خود در انطباق حالات هیجانی و رفتاری خادمان است. به گونه‌ای دیگر می‌توان گفت: بهداشت روان حالتی از آرامش ذهنی خادم است که در آن خادم توانایی‌هایش را باز می‌شناسد و قادر است با استرس‌های معمول زندگی کاری خود مدارا کند و از نظر شغلی مفید و سازنده بوده نهایتا برای اجتماع خود نقش مؤثری ایفا کند و با دیگر خادمان مشارکت و همکاری داشته باشد. در این خصوص یکی از خادمین چنین می گوید:
“خادم اگر بهداشت روان نداشته باشد نمی تواند خادم خوبی باشد. آرامش روان در خدمت کردن اثر گذار است. اگر یک خادمی خودش استرس داشته باشد با یک حادثه کوچک، یک آتش سوزی کوچک، زایری از پله بیفته، چنین اتفاقاتی بیفته خود این خادم دست و پاشو گم می کند و خودش عامل استرس بیشتری می شود.”
۴-۴-۳-۶) تحصیلات: یکی از عواملی که اثر آن بر رفتارخادمانه خادمان را تقریبا همه مصاحبه شوندگان به آن اشاره کردند، تحصیلات است. تحصیلات بر انطباق فرهنگی با زائرین، قدرت یادگیری خادمین، برقراری ارتباط مؤثر و درک مفاهیم و ملزومات خدمتی اثرگذار است. در این خصوص برخی اظهارات بدین صورت است:
“تحصیلات و سواد عنصر مهمی در ارائه خدمات به زائر است که آمادگی برای یادگیری هر کاری را فراهم می کن.”
“خادم تحصیل کرده در برقراری ارتباط با زائرین که در میان آنها از افراد با سواد و فرهیخته می باشند، موفق تر بوده و کمتر دچار اشتباهات لفظی شده لذا در رضایت مندی زائرین مؤثرتر است.”
“علت این نیست که اگر سواد نداشت دین ندارد. چون افرادی که می آیند از جاهای مختلف کشور و باطبقات اجتماعی مختلفی هستند که خادم باید بتواند با تحصیلاتی که دارد مطابق قرهنگ طرف مقابل عمل نماید.”
۴-۴-۳-۷) تربیت خانوادگی: پرورش و رشد خادمان در خانواده هایی با اصالت دینی و تأکید خانواده ها بر اهمیت خدمتگزاری در آستان خداوندی، زیربنای مستحکمی بر شکل گیری رفتار خادمانه آنها خواهد بود. در این زمینه نقل قول یکی از خادمین به صورت زیر است:
“ خدمت مؤثر خادم بر می گردد به تربیت خانوادگی، یعنی یک خانواده باید اول مذهبی باشد و در این شرایط مناسب بار اومده باشه و درغیر اینصورت نمی تواند خدمتگزار خوبی باشد.”
یکی دیگر از خادمین نیز می گوید:
” اصلاً روش خدمتگزاری و فایده آن از طریق خانواده به فرد آموزش و انتقال می یابد تا یک خادم خوب تربیت شود.”
۴-۴-۳-۸) الگوبرداری: همانطور که نظریه یادگیری مشاهده ای بندورا (۱۹۶۳، به نقل از شورلتز، ۱۳۹۱) تأکید می کند که رفتار می تواند تحت تأثیر مشاهده یا نمونه آموخته شود، خادمان می توانند در موقعیت های تجربه نشده خدمتی خود از رفتار خدام برجسته پیشین الگو بگیرند و رفتار خود را متناسب با این الگو شکل بدهند و یا رفتار خود را بر اساس آن مورد ارزیابی قرار دهند. در این خصوص یکی از خادمین چنین مطرح می کند:
“ما می توانیم خدمت خود را از نحوه خدمتگزاری خادمان اهل بیت مثل سلمان، مثل قنبر یا فضه الگو بگیریم. مثلا هنگام تصمیم گیری هایمان بگوییم اگر سلمان^[۱۷۰] الان بجای ما بود چه می کرد؟“
و یا در جای دیگری از مصاحبه ها آمده است:
“بهترین الگوی خادمان با شیوه امام سجاد (ع) بوده که در مسیر حج سقایت می کردند و در تمام مکانها به طور ناشناس این رفتاررا داشتند و اگر کسی ایشان را شناسایی می کرد بلافاصله از محل دور می شدند تا منّتی بر کسی نباشد.“
۴-۴-۴) زمینه مرتبط با نقش؛ دسته ای از عوامل اثرگذار بر رفتارخادمانه خادمان که مربوط به شرایط و جنبه های با اهمیت نقش خادمی آنها و از الزامات آن نقش محسوب می شود که این نقش را از سایر نقش های آنها متمایز می کند. از تحلیل سخن های مشارکت کنندگان، عوامل زمینه ای مرتبط با نقش مؤثر بر بروز رفتارخادمانه به زائرین عبارتند از: آموزش، تجربه و تمرین، پاداش درونی، قانون مداری، ادراک از نقش، ایده پروری، آگاهی فرهنگی، رهبری اثربخش، مشارکت در تصمیم و تشویق همکاران.
۴-۴-۴-۱) آموزش: آموزش خادمان به معنی ارائه اطلاعات لازم در خصوص نحوه خدمتگزاری و تعامل با زائرین است بگونه ای که آنها پیرامون وظایف عملکردی خود و تطبیق رفتار خود با انتظارات موجود توجیه شوند. برای مثال یکی از خادمین پیرامون بحث آموزش به عنوان عامل مژثر بر رفتار خادمانه خادمان چنین می گوید:
“ ما معصوم نیستیم فقط همین و نمیشه هم خرده گرفت اما می شود با گذاشتن کلاس و آموزش درست بشود. مثل دانشکده های تربیت معلم، برای تربیت خادم هم باید باشد.”
یکی دیگراز خادمین نیز در این خصوص بیان می دارد:
” اینکه کسی به قیامت معتقد باشد و به این مسائل دینی پای بند باشد این شروع بسیار خوبی برای خدمت است. بعد حالا اظهار می کند من دوست دارم خادم بشم ولی هیچی بلد نیستم. این امکانش هست که با آموزش درستش کرد.”
۴-۴-۴-۲) تجربه و تمرین: سابقه خدمتگزاری خادمان در مکان های مذهبی دیگر نظیر حسینیه ها، هیئت های مذهبی، زیارتگاه ها و غیره می تواند تمرین و تجربه خوبی باشد برای آنها در ارتباط با خدمتگزاری و تعامل با زائرین. چنین سوابقی در واقع یادگیری با تقویت مستقیم آنها را شکل می دهد که بر رفتارخادمانه آنها اثرگذار است. در این رابطه یکی از خادمین چنین می گوید.
“سوابق خدمتی و حضور خادمین در گروه های اعزامی مختلف، دستاوردهای خوبی را برای آنها فراهم می کند که بتوانند خدمت بهتری ارائه دهند لذا استقبال سازمان هم از حضور افراد باسابقه ومجرب بیشتر است.”

همچنین وی موفق شد با برخی کشورهای سرنوشت ساز در عرصه ی بین المللی هم چون چین
و روسیه ارتباط برقرار کند ، از سویی با زیرکی تمام بسیاری از مخالفان داخلی و خارجی خویش را قانع کرد تا بر میز گفتگو حاضر شوند. نهضت عمرانی و اقتصادی بزرگ ایشان در کشورش که مدت درازی در فهرست فقیرترین کشورها قرار داشت از یاد نمی رود. وی توانست پروژه های مهم حیاتی را که آخرین آن سد « مروی » است و پیش بینی می شود با افتتاح آن تحول بزرگی در منطقه رخ دهد ، به بهره برداری رساند.
اصرار عمرالبشیر در مقابله با سلطه آمریکا و اروپا ، وی را هدف توطئه های دشمنان اسلام قـرار
داد. – کسانی که وی را بزرگترین چالش در راه رسیدن به اهدافشان در سودان و منطقه می دانستند …
سادگی و بی تکلفی عمرالبشیر عامل دیگری برای خشم دشمنان بود. آنانی که خورد و نـوش و

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

خوابشان را تحت تدابیر شدید امنیتی انجام می دهند.
به طور مثال بوش و حتی یکی از وزیرانش جرأت مسافـرت علنی را به بغـداد نداشتنـد و بـسان
دزدها شبانه مسافرت کرده و برمی گشتند. سفر “براون” و “سارکوزی” به افغانستان و عراق نیز از چنین وضعیتی برخوردار بود. علاوه بر آن بشیر هیچ گاه حاضر نشد یک وجب از خاک سودان را به دست نشاندگان اسرائیل و آمریکا بخشید. بشیر عنایت ویژه ای به مسائل امت اسلامی ، عربی و گروه های مقاومت اسلامی در فلسطین ، عراق و افغانستان داشت و کمک های مادی و معنویش را از آنها دریغ نمی کرد.
به هر حال آنچه برای سودان و بشیر مشکل ساز شده است اندیشه تطبیق قوانین اسـلامی ولـو
به صورت ناقص در این کشور است و این همان چیزی است که دشمنان اسلام آن را بر نمی تابند.
از این رو توطئه مقابله با سودان را چیدند تا در نهایت زمینه اشغال و دخالت در خاک سودان را
در پی داشته باشد.
بنابراین آنچه نفاق هیئت ها و مؤسسات و دادگاههای بین المللی را می نماید ادعای “اوگـامبو”
مسئول تحقیق پرونده بشیر در گفتگو با شبکه الجزیره است. نام برده مدعی شده است که دادگاه مربوطه برای اثبات ارتکاب جنایات جنگی بشیر در منطقه دلایل محکمی در دست دارد. وقتی از وی خواسته می شود دلایل را بازگو نماید چنین پاسخ می دهد : گواهی بیش از صد شهروند دارفوری بزرگترین سند برای صدور حکم بازداشت بشیر است.
در پاسخ وی باید گفت :جنایات رژیم صهیونیستی در غزه را میلیاردها انسان به صورت مستقیم
در صفحه تلویزیون مشاهده کردند ، اما چه شد که شما و هیچ مسئول دیگری حتی کوچکترین تهمتی را متوجه اسرائیل نکردید ، درحالی که سران اسرائیل با خیال راحت در سراسر جهان با آزادی مشغول گشت و گذار چپاولند !!!. ( www.seifyeh.com سنی آنلاین )
۲ – ۱ – ۵ – بحران دارفور و سودان
دارفور ، یکی از مهم ترین استان های سودان است. سودان از ۲۴ استان تشکیل شـده و دارفـور
استان شانزدهم این کشور با جمعیتی بالغ بر ۶ میلیون نفر است.
برخلاف تعدد قومیتی و مذهبی مردم جنوب سـودان ، بیشـتر اهـالی دارفـور آفریقـایی تبـار و
مسلمان هستند.
دارفور با کشورهای چاد ، لیبی و آفریقای مرکزی همسایه است و مردم این سرزمیـن در طـول
تاریخ مستقل از حکومت مرکزی ، در مبارزه با قدرت های بزرگ و در مقاطعی تحت نظام پادشاهی زندگی می کردند. با این وجود هم زمان با انقلاب مهدیه در سودان مردم این استان نیز به متابعت از حکومت مرکزی گردن نهادند. دارفور مرکز مهدویت است. ( www.kheimehnews.com )
نقطه آغاز بحران در سال ۲۰۰۳ است. در سال ۲۰۰۳ جنبش آزادیبخش ملی سودان که شاخه
نظامی است و شاخه سیاسی آن حزب عدالت و مساوات نام دارد. به هواداری از احقاق حقوق نادیده انگاشته شده مردم منطقه دارفور به مؤسسات و نهادهای دولتی حمله کردند و خواستار توجه جدی دولت به رفع مشکلات خود شدند در میان معترضانی که برای استیفای حقوق فراموش شده مردم منطقه دارفور علیه حکومت مرکزی به پا خاسته بودند ، می توان سه طیف را نام برد :
۱. گروه های مسلح ( جنبش آزادیبخش سودان )
۲. تکنوکرات ها و نخبگان دانش آموخته غرب
۳. شخصیت ها و جناح های سیاسی ( جنبش عدالت و مساوات )
اتحاد و سپس تهاجم طیف متحد فوق به دستگاه های دولتـی هرچنـد در ابـتدا بـا مذاکـرات و
میانجی گری ها رو به کاهش بود اما ورود ارتش به بحران بر وخامت اوضاع افزود و ناامیدی از حل بحران زمانی شکل جدی تری به خود گرفت که گروهی شبه نظامی موسوم به لشگر علیه معترضین وارد عرصه شد. هدف اصلی و مطالبات این دو جنبش ، دفاع از امنیت منطقه و توسعه و پیشرفت بود و دولت را متهم می کردند که در توزیع قدرت توجهی به آفریقایی تبارها و اهالی دارفور ندارد.
( www.islamworld2020.persianblog.ir )
جنگ داخلی دارفور تاکنون هزاران کشته بر جای نهاده و چند درصـد هـزار نفـر را آواره کـرده
است. ( www.sudan.gov.sd/ar )
۲ – ۱ – ۶ – احزاب و جریانهای سیاسی سودان
جبهه اسلامی ملی سودان به رهبری دکتر حسن الترابی از سال ۱۹۸۹ که ژنرال بشیر قدرت را
در سودان به دست گرفت به عنوان تنها نیروی حاکم بر سودان مطرح است ، هرچند که این حرکت بر مبنای دیدگاه های اعتقادی ، فلسفی و سیاسی اخوان المسلمون که یک حرکت سلفی است و مخالف با تصوف می باشد بنا شده است اما اندیشه صوفی گرایانه به دلیل گستردگی آن در سودان بر جریان حرکت اسلامی نیز نفوذ دارد.
تا پیش از کودتای البشیر در سودان مشارکت دو جـریان ختـمیه و مهـدیه ، نقـش بسـزایی در
حیات سیاسی سودان داشتند که جریان نخست حزب اتحاد دموکراتیک را به عنوان وجهه ی سیاسی خود به وجود آورد و جریان مهدیه نیز حزب الامه را به عنوان بازوی اجرایی تشکیل داد. این دو جریان هر کدام از نفوذ گسترده ای در مراکز سیاسی و اقتصادی عمده ی سودان برخوردار بودند و رهبران دو جریان ( میرغنی – ختمیه ) و ( صادق المهدی – حزب الامه ) به عنوان رئیس جمهور و نخست وزیر انتخاب می شدند و یا به عنوان نیروهای معارض فعالیت داشتند که درحال حاضر نیز به عنوان رهبران معارض نظام موجود شناخته شده اند و از نظر اقتصادی نیز از توانایی های بسیاری برخوردار می باشند ، به ویژه میرغنی رهبر ختمیه به دلیل داشتن پیروان بسیار از قدرت اقتصادی و مالی نیرومندی برخوردار است.
جبهه ی اسلامی ملی نیز در دهه اخیر با نفوذ در مراکز اقتصادی و به ویژه بانک اسلامی فیصل
موفق شد که یک تشکیلات اقتصادی منسجم و نیرومندی را به وجود آورد که با دستیابی به قدرت ، این قدرت و توانایی را گسترش و وسعت بخشید.
از جمله رهبران شاخـص دو جـریان عمـده ی تصـوف ( ختـمیه و مهـدیه ) و حـرکت اسـلامی
می توان افراد ذیل را نام برد :

1. 1. سید علی میرغنی – رهبر ختمیه و حزب اتحاد دمکراتیک.

1. 1. صادق المهدی – رهبر انصارالمهدی ( مهدیه ) و حزب است.

1. 1. دکتر حسن الترابی – رهبر حرکت اسلامی ( جبهه اسلامی ملی ) و

1. 1. علی عثمان محمد طه ، قائم مقام دبیر کل جبهه ملی اسلامی و وزیر برنامه ریزی سودان.

1. 1. دکتر مصطفی عثمان مسئول مجلس دوستی با ملل جهان.

نیروهای عمده ی اسلامی و سیاسی در سودان را به سه گروه و جریان می توان تقسیم نمود که
عبارتند از :
( مجله طلایه ، ص ۱۶ )
الف – ختمیه :
این جریان در طول تاریخ با سازش با قدرتهای خارجی موفق شده تا موقعیتی را به دست آورد ،

دانشگاه شهید چمران اهواز
دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی
گروه روانشناسی
پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی
عنوان پایان نامه:
مقایسه دانش آموزان پسر دارای سبکهای فرزندپروری متفاوت (سهل گیر، مقتدر و استبدادی) از لحاظ سازگاری هیجانی-اجتماعی و تحصیلی، در دبیرستانهای شهر اهواز
استاد راهنما:
دکتر علیرضا حاجی یخچالی
استاد مشاور:
دکتر ناصر بهروزی
نگارنده:
عبدالّه سلطانی
شهریور ماه ۱۳۹۳
تقدیم به
پدر و مادر مهربانم
سرم را نه ظلم میتواند خم کند، نه مرگ، نه ترس
سرم فقط برای بوسیدن دستهای شما خم میشود.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

تشکر و قدردانی
سپاس خدای را که سخنوران، در ستودن او بمانند و شمارندگان، شمردن نعمت های او ندانند و کوشندگان، حق او را گزاردن نتوانند. و سلام و دورد بر محمّد و خاندان پاک او، طاهران معصوم، هم آنان که وجودمان وامدار وجودشان است؛
از آنجایی که تجلیل از معلم، سپاس از انسانی است که هدف و غایت آفرینش را تامین می کند و سلامت امانت هایی را که به دستش سپرده اند، تضمین؛ بر حسب وظیفه و از باب ” من لم یشکر المنعم من المخلوقین لم یشکر اللَّه عزّ و جلّ”:
از استاد با کمالات و شایسته؛ جناب آقای دکتر علیرضا حاجی یخچالی که در کمال سعه صدر، با حسن خلق و فروتنی، از هیچ کمکی در این عرصه بر من دریغ ننمودند و زحمت راهنمایی این رساله را بر عهده گرفتند؛
از استاد صبور و با تقوا ، جناب آقای دکتر ناصر بهروزی زحمت مشاوره این رساله را در حالی متقبل شدند که بدون مساعدت ایشان، این پروژه به نتیجه مطلوب نمی رسید؛
و از استاتید فرزانه و دلسوز؛ جناب آقای دکتر غلامحسین مکتبی و جناب آقای دکتر سیروس عالی پور بیرگانی که زحمت داوری واستاد گرامی جناب آقای دکتر خالد اصلانی که نظارت بر این طرح پژوهشی را متقبل شدند؛ کمال تشکر و قدردانی را دارم. همچنین ازدوستان عزیزم به ویژه خانم فاطمه شهریور و طیبه فئوادی که در انجام این پژوهش صمیمانه مرا یاری دادند سپاسگزارم. باشد که این خردترین، بخشی از زحمات آنان را سپاس گوید .

نام خانوادگی : سلطانی

نام: عبدالّه

شماره دانشجویی : ۹۱۲۰۰۰۵

عنوان پایان نامه : مقایسه دانش آموزان پسر دارای سبکهای فرزندپروری متفاوت (سهل گیر، مقتدر و استبدادی) از لحاظ سازگاری هیجانی، اجتماعی، تحصیلی و مؤلفه های آن در دبیرستانهای شهر اهواز

استاد راهنما: دکتر علیرضا حاجی یخچالی

استاد مشاور: دکتر ناصر بهروزی

درجه تحصیلی: کارشناسی ارشد

رشته: روانشناسی تربیتی

گرایش: روانشناسی تربیتی

دانشگاه : شهید چمران اهواز

دانشکده: علوم تربیتی و روانشناسی

گروه : روانشناسی

تاریخ فارغ التحصیلی : ۳۰/۰۶/ ۱۳۹۳ تعداد صفحه: ۱۲۷

کلید واژهها : سبکهای فرزندپروری ، سازگاری، هیجانی، اجتماعی، تحصیلی

۳) انجام این پژوهش در سایر مدارس استان های کشور و مقایسه نتایج این پژوهش ها با یافته های و پژوهش حاضر.
۴) اجرای این پژوهش در جوامع دیگر و مقایسه نتایج آن با نتایج پژوهش حاضر.
۵-۶ محدودیت های پژوهش
۵-۶-۱ محدودیت های در کنترل پژوهشگر
۱) محدود کردن جامعه آماری به مقطع متوسطه امکان تعمیم نتایج را محدود می سازد.
۲) محدود کردن جامعه آماری پژوهش به دبیران و دانش آموزان دختر شهر همدان امکان تعمیم نتایج را محدود می سازد.
۲) محدود کردن ابزار جمع آوری اطلاعات به پرسشنامه و عدم استفاده از سایر روش های جمع آوری اطلاعات، که می توانست بر بار علمی این پژوهش افزوده و اعتبار یافته های آن را افزایش دهد.
۵-۶-۲ محدودیت های خارج از کنترل پژوهشگر
۱) عدم همکاری برخی از مدارس در قبول پرسشنامه و پاسخگویی به سوالات آن
۲) عدم همکاری برخی از دبیران در پاسخگویی به سوالات پرسشنامه.
۳) عدم همکاری برخی از دانش آموزان در پاسخگویی به سوالات پرسشنامه.
۴) عدم وجود پرسشنامه استاندارد.
فهرست منابع
الف) منابع فارسی
امام جمعه، ط. (۱۳۸۲). مفهوم سواد اطلاعات و سواد آموزی در عصر اطلاعات، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، مجله رشد تکنولوژی، شماره پنج٬ صص ۴۶-۵۶.
امام جمعه، ط. و ملایی نژاد، ا. (۱۳۸۵). بررسی تطبیقی فاوا در برنامه درسی چند کشور جهان ارائه الگویی برای ایران، فصلنامه نوآوری های آموزشی،۶(۱۹) صص ۳۱-۷۲.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ارشاد سرابی، ر.، اسلامی نژاد، ط و شفعیان، ه. (۱۳۹۲). لزوم تدوین درس فناوری اطلاعات پزشکی در دوره پزشکی عمومی، دیدگاه دستیاران تخصصی، راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، ۶(۴)، صص ۱۸۹-۱۹۳.
بلاش، ف. (۱۳۸۷). بررسی تأثیر به کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات بر شکاف نگرش اخلاقی بین نسلی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، گروه علوم تربیتی.
بوربور حسین بیگی، م. (۱۳۸۵). بررسی رابطه اینترنت وشکاف ارزشها در بین دو نسل( مطالعه موردی کلیه دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه تهران و والدین آنها، پایان نامه کارشناسی ارشد جامعه-‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی.
برزگر، ر و نوروزی، د. (۱۳۹۱). یادگیری سیار رویکردی نوین در آموزش، مجله رشد تکنولوژی آموزشی، ۱۳(۲)، صص ۳۰-۲۶.
بختیاری، م و احمدی، غ. (۱۳۸۶). میزان آثربخشی آموزش های ضمن خدمت فناوری اطلاعات و ارتباطات(ICT) معلمان دوره متوسطه شهر اصفهان. دانش و پژوهش در علوم تربیتی، ۴(۱۳)٬ صص۱۳۴-۱۲۳.
تاجیک، م. ر. (۱۳۸۶). شکاف یا کسست نسلی در ایران امروز: تحلیل ها، تخمین ها و تدبیرها. پژوهشکده تحقیقات استراتژیک گروه پژوهشهای فرهنگی و اجتماعی، تهران.
توکل، م و قاضی نژاد، م. (۱۳۸۵). شکاف نسلی در رویکردهای کلان جامعه شناختی: بررسی و نقد رهیافت های نسل تاریخی و تضاد با تأکید بر نظرات مانهایم و بوردیو. نامه علوم اجتماعی ۲۷ (۱). صص ۱۲۴-۹۷.
ثمری، ع و آتشک، م. (۱۳۸۸). تأثیر میزان شناخت و کاربست فناوری آموزشی توسط معلمان در بهبود کیفیت فرایند یادگیری دانش آموزان، نشریه علمی – پژوهشی فناوری آموزش، ۴(۲)، صص۱۱۱-۱۰۱.
جوکار، ع. و یاری پور، س. (۱۳۸۸). بررسی میزان استفاده دانش آموزان دبیرستانی شهر شیراز از فناوری های اطلاعاتی- فصلنامه تعلیم و تربیت، ۲۵(۲)، صص ۲۰۲-۱۷۷‌
حریری، ن و زمانی راد، ن. (۱۳۹۰). بررسی شکاف دیجیتالی بین نسل ها از نطر آشنایی، علاقه، و استفاده از فناوری های اطلاعات و ارتباطات. فصلنامه علمی- پژوهشی. ۲۸ (۱). صص ۳-۲۰.
دلاور، ع. (۱۳۸۶). روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی، تهران: ویرایش.
دائی زاده، ح. و حسین زاده، ب. و غزنوی، م. ر. (۱۳۸۹). بررسی نقش(ICT ) بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه. فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی. ۴(۴). صص ۹۷-۸۱.
دایی زاده٬ ح. ٬ فلاح٬ و. و حسین زاده٬ ب. (۱۳۹۲). تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر مهارت های دانش آموزان سال سوم متوسطه. فصلنامه مطالعات جامعه شناختی جوانان. ۳(۹). صص ۹۲- ۷۵.
روشه، گ. (۱۳۷۶).تغییرات اجتماعی، ترجمه منصور وثوقی، تهران: نشر نی.
رضائی راد، م. و فرشیدی، ف. (۱۳۹۱). نیاز جامعه دانایی محور مدرسه هوشمند. نشریه رشد تکنولوژی آموزشی. ۱۴(۲)، ۱۰-۱۳.
رحمانی، ج. و موحدی نیا، ن. و سلیمی، ق. ع. (۱۳۸۵). الگوی مفهومی نقش های آموزشی- تربیتی فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش. دانش و پژوهش در علوم تربیتی. ۲(۱۰). صص ۶۶-۴۹.
سیف، ع. ا. (۱۳۷۶). روش های اندازه گیری و ارزشیابی آموزشی، تهران: دوران.
سرمد، ز.، بازرگان، ع. و حجازی، ا. (۱۳۸۰)، روش های تحقیق در علوم رفتاری، تهران: موسسه ی انتشارت آگاه.
سلطانی فر، م. (۱۳۸۷). تحلیل وضعیت سواد اینترنتی دانش آموزان سال سوم دبیرستان شهر تهران ۱۳۸۶-۱۳۸۵ در مقایسه با مربیان و والدین آن ها. فصلنامه نوآوری های آموزشی. ۷(۲۷). صص۶۰-۳۷.
ساروخانی، ب. و صداقتی فرد، م. (۱۳۸۹).شکافِ نسلی در خانواده ایرانی ؛ دیدگاه ها و بینش ها. پژوهش نامه علوم اجتماعی،۳(۴)، ۳۱-۷.
ساروخانی، ب. (۱۳۷۰). در آمدی بر دایره المعارف علوم اجتماعی، تهران: کیهان.
شیخی، م. ت. (۱۳۸۱).عوامل مؤثر بر ایجاد فاصله نسلها و دوری از وفاق اجتماعی تحلیلی از دیدگاه جامعه شناسی،مجله علمی-پژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان. ۲(۳۰). صص۱۲۴- ۱۰۹.
شیخی، م. ت. (۱۳۸۰). فاصله نسل ها- دوری از وفاق اجتماعی، مجموعه مقالات جامعه و فرهنگ، جلد سوم.
شعبانی، ح. (۱۳۸۳). مهارت های آموزشی و پرورشی(روش ها و فنون تدریس)، تهران:سمت.
شریفی، ح. (۱۳۸۳). روش های آماری در علوم اجتماعی و علوم تربیتی، انتشارت نشر اشاره، تهران: چاپ اول.
شهباز،س.، زمانی، ع. و نصر اصفهانی، ا. ر. (۱۳۸۶). بررسی میزان دستیابی دبیران و بهره گیری آنان از فناوری اطلاعات. علوم و فناوری اطلاعات . ۲۳(۱)، صص ۲۳ –۴۴.
صافی، ا. (۱۳۷۹). آموزش و پرورش ابتدایی، راهنمایی تحصیلی و متوسطه. تهران: سمت.
طاهری، آ. (۱۳۸۹). سواد علمی- تکنولوژیکی، مجله رشد تکنولوژی آموزشی، ۹(۳)، صص۹-۱۱.
عطاران، م. و آیتی، م. (۱۳۸۸). اصول برنامه ی درسی مبتنی بر فاوا. فصلنامه مطالعات برنامه درسی. ۳(۱۲)، صص ۴۷-۱۵.
عصار زادگان، ن. (۱۳۸۸)؛عصر دیجیتال و برنامه ی درسی مهارت محور، مجله رشد تکنولوژی آموزشی، شماره چهار، صص ۴۴-۴۷.
عزتی، م. ر، امام جمعه، م. ر و احمدی، غ. ر. (۱۳۹۰). مقایسه برنامه درسی آموزش حرفه و فن دوره راهنمایی تحصیلی در ایران با دروس مشابه در چهار کشور دیگر(آمریکا، کانادا، پاکستان و مراکش). فصلنامه نوآوری های آموزشی. ۹(۳۸). صص۹۲-۶۷.
غفاری، خ.، احقر، ق و نادری، ع. (۱۳۸۷). بررسی تحلیلی مبانی روان شناختی، اجتماعی و فلسفی برنامه درسی فناوری اطلاعات و ارتباطات، فصلنامه رهبری و مدیریت آموزشی، ۲(۴)، صص۷۵-۱۰۰.
فهیمی، م. (۱۳۸۰). فناوری اطلاعات در آموزش و پرورش، اطلاع رسانی و کتابداری، فصلنامه رهیافت، شماره بیست و پنجم، صص ۲۱۸-۲۲۳.
فتحی، س. و مطلق، م. (۱۳۹۰). جهانی شدن و فاصله نسلی(مطالعه جامعه شناختی فاصله نسلی: با تاکید بر فن آوری اطلاعات و ارتباطات. فصلنامه مطالعات راهبردی جهانی شدن. ۲(۵) صص ۱۷۷-۱۴۵.
فتحی، س.، پیراهری، ن و شیرین بیان، ا(۱۳۹۰). بررسی تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر شکاف نسلی: مورد پژوهش خانواده های گرمسار. فصلنامه جامعه شناسی مطالعات جوانان، ۲(۴)،صص ۱۴۱-۱۶۴.
گودرزوند چگینی، م. و اسمعیلی صیقلدهی، م. (۱۳۹۰). تأثیر بکارگیری فناوری داده ها بر اثر بخشی آموزش، فصلنامه ی علمی-پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، ۲(۳)، صص۲۴-۱.
لطف آبادی، ح. (۱۳۷۵). سنجش و اندازه گیری در علوم تربیتی و روانشناسی، تهران:سمت.
ملکیان، ف.، نریمانی، م. و صاحب جمعی، س. (۱۳۸۹). نقش راهبردهای شناختی و فراشناختی در انگیزه پیشرفت فراگیران نظام آموزشی مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات، برنامه ریزی درسی- دانش و پژوهش در علوم تربیتی،۷(۲۵) ، صص۳۸-۲۱.
ملکی، ح. و گرمابی، ح. ع. (۱۳۸۸). جایگاه و کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در برنامه درسی دوره ابتدایی از نظر صاحبنظران و معلمان شهر تهران، فصلنامه نوآوری های آموزشی، ۸(۳۱)، صص۵۲-۳۷.
ملکی، ح. (۱۳۸۶). برنامه ریزی درسی(راهنمای عمل). مشهد. انتشارات پیام نور.
نیکنام، ز. (۱۳۸۵).آموزش فناوری و دلالت های آن در دوره ابتدایی. ششمین همایش انجمن مطالعات برنامه درسی، نوآوری در برنامه درسی دوره ابتدایی.صص۷۲۱- ۷۳۴.