نشان دهنده مقدار انرژی­ای است که از قبل قرارداد شده است. برای مثال، می ­تواند نشان­دهنده مقدار انرژی مربوط به قرارداد آینده­ای باشد که سال­ها پیش امضا شده و در زمان مورد استفاده قرار می­گیرد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

شکل (۳-۶): درآمد حاصل از فروش به مصرف­ کنندگان]۱۲[

سود مورد انتظار

سود خرده­فروش برابر مجموع درآمدهای حاصل از تولید واحد حرارتی و فروش برق به مصرف­ کنندگان منهای مجموع هزینه­ های واحد تولیدی و معامله در بازار اشتراکی و بازار آینده می­باشد. سود در سناریوی برابر است با:

(۳-۱۷)

سود مورد انتظار برابر مجموع سود در تمامی سناریوها (۳-۱۷) ضربدر احتمال وقوع آن می­باشد. سود مورد انتظار را می­توان به صورت زیر بیان کرد:

(۳-۱۸)

مدل­سازی ریسک

در این قسمت روش ارائه شده در بخش ۲-۵-۵-۲ فصل ۲ را برای بررسی ریسک مربوط به مسئله خرده­فروش در نظر می­گیریم.

ارزش ریسک شرطی

Conditional Value-at-Risk در سطح اطمینان ، CVaR-، سود مورد انتظار از سناریوهایی با کمترین سود را به صورت تقریبی نشان می­دهد.
با بهره گرفتن از عبارت سود (۳-۱۷)، CVaR- به صورت زیر محاسبه می­ شود:

(۳-۱۹)

Subject to:

(۳-۲۰)

(۳-۲۱)

مقدار بهینه­ بیشترین مقدار سود را نشان می­دهد به طوریکه، احتمال سودی کمتر یا مساوی ، کمتر یا مساوی ( است. مقدار بهینه­ به Value-at-Risk نیز معروف است. متغیر کمکی برابر با سود بیشتر از در سناریوی است، اگر این مقدار مازاد سود مثبت باشد.

فرمول­بندی مسئله با CVaR

هدف اصلی این پایان نامه حل مسئله­ بهینه­سازی به ­منظور دستیابی خرده­فروش به حداکثر سود در بازه­ی برنامه­ ریزی می‌باشد. سود خرده­فروش از اختلاف بین مجموع درآمدهای حاصل از واحد تولیدی و فروش انرژی به مصرف­ کنندگان و هزینه­ خرید انرژی از بازار اشتراکی و آینده و هزینه­ مربوط به واحد تولیدی حاصل می شود. همچنین خرده­فروش می ­تواند مقدار تقاضای مورد نیاز خود را علاوه بر بازار اشتراکی و بازار آینده، از طریق واحد تولید پراکنده­ی خود تأمین کند.
با توجه به چارچوب پیشنهادی، مسئله بهینه سازی را می­توان با CVaR به صورت زیر بیان کرد:

1. 1. nummularius M.B–10

۱-۳-۳-۱-۲- گونه‌های موجود در غرب ایران

۱- Thymus persicus (Ronniger ex Rechinger) Jalas
این گونه انحصاری ایران است و در آذربایجان و اطراف زنجان در سال توسط کاناپ^[۱۳] جمع‌ آوری شده است. از این گونه آویشن تنها سه نمونه هرباریومی در جهان موجود است، این گونه به دلیل داشتن برگ‌های با حاشیه برگشته به راحتی از سایر گونه‌ها قابل تشخیص است.
۲- T. daenensis Celak subsp. daenensis
این گونه با پراکندگی وسیع در ایران و به آسانی به دلیل داشتن برگ‌های باریک از سایر گونه‌های این جنس قابل تفکیک است. این زیر گونه انحصاری ایران است.
۳– T. fallax Fisch. & C.A. Mey
این گونه با برگ‌های نیزه‌ای و غده‌های ترشحی متعدد قرمز رنگ از سایر گونه‌ها تشخیص داده می‌شود.
۴– T. transcaueasicus Ronniger
یکی از مشخصات جدا کننده این گونه از سایر گونه‌ها، اندازه برگ‌ها است که در قسمت‌های بالای ساقه و قاعده گل آذین بزرگ‌تر از برگ‌های ساقه‌ای است.
– Thymus kotschyanus Boiss. & Hohen5
این گونه از شناخته شده‌ترین گونه‌های این جنس در ایران است و تقریباً بیشتر نمونه‌های شناسایی شده به این نام، نامگذاری شده اند در حالی که با تجدید تعریف گونه‌ فوق توسط جالاس^[۱۴] در فلورا ایرانیکا، پراکندگی نسبتاً محدودی از گیلان، مازندران، آذربایجان و تهران گزارش شده است.
۶- Thymus fedtsc Henkoi Ronniger
۷- T. migricus Klokov. & Desj-shost
۸- T. trautvetteri Klokov. & Desj-shost
۹- T. pubescens Boiss. & Kotschys ex Celak
۱۰- T. caucasicus wild ex Ronniger subsp. grossheimii (Ronniger) Jalas
۱۱- T. eriocalyx (Ronniger) Jalas

۱-۳-۳-۱-۳- گونه‌های موجود در کوه‌های البرز و اطراف تهران

۱- T. daenensis subsp. daenensis
۲- T. daenensis subsp. lancifoli (Kelak) Jalas
این دو زیر گونه از نظر اندازه برگ، کاسه گل و اندازه‌های آن از یکدیگر قابل تشخیص هستند.
۳- T. fallax fisch. & C.A. Mey
۴– T. kotschyanus Boiss & Hohen
۵– T. fedtschenkoi Ronniger
۶- T. pubesens Boiss & Kotschys ex Celak
۷– T. caucasicus wild ex Ronniger subsp. grossheimii (Ronniger) Jalas
۸- T. carmanicus Jalas
علاوه بر گونه‌های فوق، گونه‌هایی در این منطقه وجود دارند که هیبرید هستند و صفات حد واسط بین گونه‌ها را دارا هستند.

۱-۳-۳-۱-۴- گونه‌های موجود در جنوب ایران (فارس و کرمان)

۱- T. daenensis Celak subsp. daenensis & subsp. lancifolivs (Celak) Jalas
۲- T. fedtschenkoi Ronniger
۳- T. carmanicus Jalas
با بررسی عمیق تر در الگوی پراکندگی جنس در ایران در می‌یابیم که بیشترین گسترش و پراکندگی گونه‌های جنس آویشن در شمال و غرب ایران بوده و تعداد گونه‌ها به طرف جنوب و شرق کاهش پیدا می‌کنند. از نظر پراکندگی، بیشترین گسترش را گونه‌هایT. daenensis و T. fallax و T. pubescens دارند. گونه‌های انحصاری ایران محدود بوده و شامل یک گونه T. persicus و یک زیر گونه Thymus daenensis subsp. daenensis می‌شود (جم زاده، ۱۳۷۳).

۱-۳-۳-۲- گونه‌های مهم جنس THYMUS

۱-۳-۳-۲-۱- .Thymus serpyllum L

در کتاب طب سنتی و به فارسی به نام‌های «سی‌سنبو» و «سوسنبر» نام «سه سنبل» «حاشابری» و آویشن وحشی نامبرده می‌شود (میرحیدر، ۱۳۷۲). گیاهی است پایا و دارای نمونه‌هایی با اشکال متفاوت و متمایز از یکدیگر، به طوری که در بین آن‌ها پایه‌هایی با ساقه مدور یا چهارگوش و فرم‌هایی با ریشه‌های نابجا در ناحیه اتصال ساقه خوابیده گیاه با زمین دیده می‌شود. پایه‌های متعدد آن، غالباً به صورت انبوه، سطح زمین محل رویش را فرا می‌گیرد. از مشخصات آن این است که برگ‌های متقابل، کوچک، بیضوی، نوک تیز به درازی یک سانتی‌متر دارد. گل‌های کوچک آن به رنگ گلی، سفید یا ارغوانی و مجتمع در کناره برگ‌هاست (جم زاده، ۱۳۷۳). این گیاه بومی ایران نمی‌باشد ولی واریته‌های مختلفی از آن در ایران دیده شده است (صمصام شریعت، ۱۳۷۴). این گیاه در اماکن خشک، چمنزارها، مناطق عاری از درخت جنگل‌ها، تپه‌های شنی و چراگاه‌ها می‌روید (زرگری، ۱۳۶۹؛ صمصام شریعت، ۱۳۷۴).
اسانس آن به اسانس سرپوله Essence de serpolet مرسوم می‌باشد (زرگری، ۱۳۶۹؛ میرحیدر، ۱۳۷۲). که از سرشاخه‌های گل دار گیاه به وسیله تقطیر با بخار آب حاصل می‌شود، مایعی بی‌رنگ یا به رنگ زرد طلایی و دارای بویی بسیار مطبوع، شبیه بوی گیاه T. vulgaris و بادرنجبویه است (زرگری، ۱۳۶۹). حداکثر مقدار اسانس که از گیاه خشک بدست می‌آید معادل ۶/۰ درصد می‌باشد (زرگری، ۱۳۶۹؛ ولاگ و استودلا، ۱۳۷۴). اسانس سرپوله محلولی لوژیر است و وزن مخصوص آن بین ۸۹/۰ و ۹۲/۰ می‌باشد. اسانس سرپوله مرکب از سیمن، پینن، دیپانتن، تیمول و کارواکرول می‌باشد (زرگری، ۱۳۶۹).
خواص درمانی آن شامل: بادشکن، مقوی، معده، خلط‌آور، ضدتشنج و به طور خفیف دارای اثر مدر و قاعده آور است. با مصرف آن اعمال سیستم گوارشی به خصوص در اشخاص عصبانی و کم بنیه تقویت می‌شود و سوءهاضمه را از بین می‌برد. از سرپوله برای رفع نفخ نیز استفاده به عمل می‌آید (زرگری، ۱۳۶۹). تیمول موجود در این گیاه، یک ضدعفونی کننده قوی است. عصاره این گیاه را در ترکیبات مختلفی به شکل قطره علیه سیاه سرفه، کاتاره‌های مجاری تنفسی فوقانی، ناراحتی‌های معده- روده‌ای بکار می‌برند (ولاگ و استودلا، ۱۳۷۴). دم کرده سر شاخه‌های گلدار آن که با افزودن عسل، طعم شیرین گرفته باشد اثر بارزی در رفع اسپاسم‌ها و حالات تشنجی دستگاه تنفسی نشان می‌دهد و در گریپ، سیاه سرفه، آسم مرطوب و نزله‌های مزمن می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد (زرگری، ۱۳۶۹).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۱-۳-۳-۲-۲- T. mastichina

گیاهی چند ساله است و در منطقه مدیترانه می‌روید. از آن اسانس گیری به عمل می‌آید و به علاوه سرشاخه‌های جوان آن به مصرف معطر ساختن اغذیه می‌رسد. اسانس حاصل از آن به Majoram oil (نوع اسپانیایی) موسوم است. رنگ مایل به زرد و بوی مخصوص کافوری دارد. در روغن‌های ثابت حل می‌شود ولی گلیسیرین و پروپیلین گلیکول غیر محلول است. این اسانس نباید کمتر از ۴۰ درصد و بیشتر از ۶۵ درصد ترپنیئول داشته باشد وزن مخصوص آن بین ۹۰۴/۰ و ۹۲۰/۰ است (زرگری، ۱۳۶۹).

۱-۳-۳-۲-۳- T.hirtus

گیاهی علفی است و در شمال آفریقا، ناحیه صحرا و در اسپانیا می‌روید. از سرشاخه‌های آن به عنوان مقوی معده، مخلوط با گیاهانی با اثر مشابه، استفاده به عمل می‌آید (زرگری، ۱۳۶۹).

۱-۳-۳-۲-۴- T. kotschyanus Boiss. & Hohen

گیاهی چوبی، تقریباً راست، کوتاه قد، ساقه با انشعبات زیاد، بدون شاخه های قاعده ای خوابیده، شاخه گل دهنده به طول شش تا ۱۲ سانتی متر، با کرک های کوتاه خوابیده یا گسترده متراکم. برگ‌های گل دهنده یکسان به طول هشت تا ۱۷ و به عرض چهار تا هفت میلی متر، کم و بیش تخم مرغی با قاعده بریده تا باریک، نوک گرد با کرک های گسترده متراکم، پراکنده یا بدون کرک با تعداد زیادی غده ترشحی چسبیده قرمز رنگ، رگبرگ ها در سطح زیرین برگ برجسته، رگبرگ های جانبی سه جفت بندرت دو جفت، جفت پایینی در حاشیه به هم متصل هستند. گل آذین اغلب کپه ای متراکم. جام گل سفید تا صورتی کم رنگ به طول شش تا هفت میلی متر و زمان گلدهی اواخر بهار تا اواسط تابستان می باشد(جم زاد، ۱۳۸۸). میوه از چهار فندقه کوچک تشکیل شده که در لوله کاسه گل محصور شده است. بذر آویشن گرد و ریز که هر ۱۷۰۰۰۰ بذر آن یک انس (۳/۲۸گرم) وزن داشته و بذور آن برای سه سال باقی می‌مانند برگ‌های آن معطر تا حدودی همیشه سبز (مورتون^[۱۵]، ۱۹۷۷)، متقابل، برگ‌های خاکستری روشن (لتچامو و همکاران^[۱۶]، ۱۹۹۵) بیضوی- نیزه‌ای تا حالت کشیده (مورتون،۱۹۷۷) یا لوزی شکل با طول پنج تا ۱۵ میلیمتر که عموماً کنار برگ برگشته می‌باشد (زرگری، ۱۳۶۹؛ بورنی، ۱۹۹۵؛ مورتون، ۱۹۷۷) سطح تحتانی برگ‌ها از گردی به رنگ متمایل به سفید یا نمد مانند پوشیده شده) بورنی^[۱۷]، ۱۹۹۵( که دارای غده فراوان اسانس می‌باشد(زرگری، ۱۳۶۹) که به علت وجود چنین غده‌هایی معمولاً گل‌ها به رنگ ارغوانی کم رنگ تا سفید )بورنی، ۱۹۹۵٫( به شکل لوله دو لبه صمغی و به طول پنج میلیمتر دیده می‌شود. کاسبرگ‌ها کرک دار و غده مانند و دارای براکته شبیه برگ می‌باشند. در شاخه فرعی گل‌ها به صورت دسته‌ه ای جانبی و مارپیچی دیده شده و یا به صورت دسته‌ه ای جانبی و مارپیچی دیده شده و یا به صورت سرگل انتهایی بیضوی یا کروی شکل قرار می‌گیرند(مورتون،۱۹۷۷). همچنین کاسه گل به صورت زنگوله‌ای شکل با لبه دندانه‌ای کوتاه و صاف است)بورنی، ۱۹۹۵). از حالات غیر طبیعی این گیاهان است که بعضی از پایه‌های ان گل‌های فاقد پرچم دارند و در برخی دیگر پرچم‌ها زودتر از مادگی رشد می‌کنند (زرگری، ۱۳۶۹). مرحله تولید مثلی در بین گیاهان هر واریته متفاوت است که دلیل ان به علت اختلافات در فاز زایشی گیاهان می‌باشد. مثلاًٌ گلدهی گل هرمافرودیت زودتر از گل نر عقیم می‌باشد (جکسون و های^[۱۸]، ۱۹۹۴) و تعداد کروموزم آن ۲n= 30 می باشد(مهرپور و همکاران، ۱۳۸۰).

۱-۳-۳-۲-۵- T. zygis L.

اسانس سرشاخه گل دار گیاه متعلق به اسپانیا ۱۸/۵۱ درصد تیمول دارد (زرگری، ۱۳۶۹).

GtH-। مسئول رشد گناد و تشکیل گامت و GtH-॥ در آزادسازی آن­ نقش دارد. به­ طور کلی، تستوسترون اصلی­ترین آندروژن و E₂ اصلی­ترین استروژن تولید شده در تمام مهره­داران است. اما بسیاری از ماهیان استخوانی نر، ۱۱-کتوتستوسترون نیز تولید می­ کنند و این ترکیب، آندروژن اصلی درگردش در جنس نر بسیاری از گونه­ ها است. ماهیان استخوانی ماده نیز تستوسترون تولید می­ کنند و حتی سطح درگردش این ترکیب می ­تواند به اندازه­ ­E₂ نیز باشد [۴۴].
استروئیدهای جنسی را می توان به دو دسته اصلی تقسیم نمود؛ ترکیبات شبه­آندروژنی و ترکیبات شبه­استروژنی. در این بخش چگونگی فرایند اثربخشی این ترکیبات و اثرات مخرب آن­ها بیان می­ شود.
۲-۱-۱- ترکیبات شبه آندروژنی
آندروژن­ها گروهی از هورمون­ها یا ترکیبات هستند که عمدتا رشد و توسعه سیستم تولیدمثلی نر را تحت تاثیر قرار می­ دهند. در حالی­که ضد آندروژن­ها، داروها یا ترکیباتی هستند که فعالیت هورمون آندروژن را متوقف میکنند. هورمون آندروژن اصلی در ماهیان ۱۱-کتوتستوسترون است که قسمت عمده آن توسط بیضه­ها تولید می­ شود. از جمله نقش آندوژن­ها در بدن، تنظیم GnRH، اسپرماتوژنزیز، ایجاد رفتارهای طبیعی جنس نر، عملکرد طبیعی ضمایم و غدد جنسی و سایر اثرات غیر تولیدمثلی از قبیل عملکرد سیستم ایمنی، متابولیسم استخوان و توسعه ماهیچه است. ترکیبات شیمیایی شبه آندروژنی، از طریق اتصال به گیرنده­های آندروژنی از آندروژن­های طبیعی تقلید می کنند و مسیرهای سیگنال دهنده سلولی را تحت تاثیر قرار می­ دهند [۳۹].
اثرات کوتاه مدت حضور آندروژن­ها یا ضد­آندروژن­ها بر ماهیان هنوز به طور کامل شناخته نشده است. هرچند نمونه­هایی از اثرات این ترکیبات شامل نرسازی کپورماهیان دندان­دار (Cyprinodontidae) ماده در رودخانه­هایی که پساب کارخانه­های تولید چوب و کاغذ را دریافت می­ کنند، است. این ویژگی­های نرینه شامل ایجاد باله مخرجی (گنوپودیوم) تغییر یافته در ماهیان باردار، رفتارهای جفت­گیری شبیه به جنس نر، ایجاد ماهیان هرمافرودیت (وجود همزمان اووسیت­های زرده­دار و کیست­های اسپرماتید و اسپرماتوزوا) است. در تحقیق دیگری که بر روی جنین مارماهی زنده­زا (Zoarces viviparus) در معرض پساب حاصل از کارخانه تولید خمیر چوب انجام گرفت، مشاهده شد که نسبت جنسی به نفع جنس نر تغییر کرده است [۶۳، ۶۴].
در حال حاضر روش­های موجود برای تشخیص اثرات EDC­ها به ویژه برای آندروژن­ها ناکافی، محدود و اکثر تحقیقات انجام شده مربوط به اثرات استروژن­ها بر تولیدمثل است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۱-۲- ترکیبات شبه استروژنی
استروژن نام گروهی از هورمون‌های جنسی مربوط به جنس ماده است که در رشد و توسعه ویژگی­های جنسی و روند تولید مثل در این جنس نقش اساسی دارد. شکل ۲-۳ برخی از مهم­ترین مسیرهای تاثیر ترکیبات شبه استروژنی بر سیستم درون­ریز را نشان می­دهد. بررسی ادرار زنان نشان می دهد که هر زن می ­تواند روزانه حدود ۷ میکروگرم E₁، ۴/۲ میکروگرم E₂ و ۶/۴ میکروگرم استریول (E₃)^[32] دفع کند. از سوی دیگر، کاربرد زیاد قرص­های جلوگیری از بارداری که حاوی ترکیبات استروژنی هستند نیز مقادیر زیادی از این ترکیبات را وارد سیستم فاضلاب می­ کند. بنابراین به نظر می­رسد که کارخانه­های تصفیه فاضلاب یکی از منابع اصلی این نوع آلاینده­ها هستند چرا که این ترکیبات توسط فرایندهای مرسوم تصفیه جدا یا تجزیه نمی­ شود [۵۱]. توانایی این هورمون­های استروژنی ۱۰ تا ۱۰۰ برابر بیشتر از ترکیبات شبه هورمونی است [۳۹]. پساب ناشی از فعالیت­های کشاورزی و دامپروری نیز از منابع بالقوه ایجاد ترکیبات شبه استروژنی هستند. جدول ۲-۱ برخی از این ترکیبات به همراه کاربرد و تعدادی از اثرات احتمالی آن­ها را نشان می­دهد.
مطالعات انجام شده نشان داده­اند که عوارض حاد ناشی از حضور ترکیبات شبه­استروژنی شامل ایجاد جنسیت بینابینی، کاهش تحرک اسپرم، کاهش جمعیت ماهیان، کاهش اندازه­ گناد و انحراف نسبت جنسی به نفع ماده است. درحالی­که ازجمله عوارض حضور کوتاه­مدت این ترکیبات می­توان به تولید ویتلوژنین در جنس نر و یا تغییر الگوی تولید آن در جنس ماده اشاره کرد [۵۴].
به­ طور کلی اختلال در تولیدمثل طبیعی ماهی توسط استروژن­ها در مراحل لاروی و جنینی از طریق سنتز تعداد غیر طبیعی گیرنده استروژنی و در مراحل بالاتر چرخه زندگی از طریق تحریک گیرنده­های استروژنی در ماهیان ماده بالغ یا نابالغ در زمان­های نامناسب و یا ماهیان نر بالغ یا نابالغ ایجاد می­ شود [۳۹].
۲-۱-۳- اثرات زیستی ترکیبات مخرب سیستم درون­ریز (ترکیبات شبه استروژنی)
آنالیز شیمیایی آب و رسوبات به علت گران بودن و طیف گسترده­ی EDC­ها، روش کارآمدی برای شناسایی این ترکیبات نیستند. بنابراین استفاده از ویژگی­های فیزیولوژیکی گونه­ ها نه تنها می ­تواند نمایانگر اختلال در سیستم درون­ریز و سلامت تولیدمثلی ماهی باشد، بلکه می ­تواند تصویر روشنی از اثرات این ترکیبات در سطح موجود زنده فراهم آورد. شاخص­ های زیستی در مطالعات صحرایی ابزارهای نیرومندی در ردیابی اثرات یک ماده یا ترکیبی از مواد هستند [۴۹]. شاخص­ های زیستی این­چنین تعریف شده ­اند: “تغییر در پاسخ بیولوژیکی (اعم از پاسخ­های مولکولی، سلولی و فیزیولوژیک) که می­توانند در ارتباط با حضور یا اثرات سمی ترکیات شیمیایی در محیط زیست باشند” [۷۸].
الف- ویتلوژنین و سایر پروتئین­های تولیدمثلی مخصوص جنس ماده
در بدن ماهیان، هیپوتالاموس که به محرک­های محیطی حساس است و از این طریق به همزمانی چرخه تولیدمثلی در فصل مناسب کمک می­ کند، با هورمون­های تولیدی خود هیپوفیز را تحت تاثیر قرار می­دهد و موجب ترشح هورمون­های گنادوتروپین از آن می­گردد (شکل ۲-۴). این هورمون­ها بر تخمدان اثر می­ کند و سبب تولید E₂ از آن می­شوند. این هورمون به گیرنده­های خود در کبد متصل و سبب سنتز پروتئین­های مهم تولید مثلی از قبیل ویتلوژنین و پروتئین زونارادیاتا (Zrp)^[33] موجود در پوسته تخم می شود (شکل۲-۳).
ویتلوژنین یک فسفولیپوگلیکوپروتئین مخصوص جنس ماده است که توسط کبد ماهی ماده در پاسخ به استروژن­های داخلی در چرخش، در مرحله زرده سازی سنتز می­ شود .این ماده ترکیب اصلی تشکیل دهنده زرده تخم است که پس از تولید در کبد، توسط جریان خون به تخمدان منتفل می­ شود و در آن­جا نهایتا به عنوان ماده مغذی لازم برای رشد جنین، جذب اووسیت­ها می­گردد [۳۹].
شکل ۲-۳) مسیرهای اصلی عملکرد ترکیبات شبه­استروژنی موجود در محیط [۲۶]:
هورمون­های استروئیدی از قبیل E₂، تستوسترون و پروژسترون در سلول­های گنادی سنتز می­شوند. بازدارنده­­ی آنزیم­ های CYP450 از جمله داروها و آفت­کش­ها در این­ قسمت عمل می­ کنند.
هورمون­ها از گنادها به جریان خون ترشح می­شوند و از طریق انتشار یا به صورت متصل به SHBG در دسترس سلول­ها قرار می­گیرند. ترکیبات سمی می­توانند میزان در دسترسی هورمون­ها را با تغییر میزان SHBG تغییر دهند.
هورمون استروئیدی به درون سلول انتشار می­یابد.
هورمون به داخل محوطه­ی پیش­هسته­ای جایی که گیرنده­های آزاد ® وجود دارد، انتشار می­یابد.
هورمون یا مقلد آن به گیرنده متصل می­ شود. تحقیقات نشان داده است که بسیاری از ترکیبات شیمیایی مصنوعی به گیرنده­های استروژنی یا آندروژنی متصل می­شوند.
گیرنده ® اکنون به لیگاند طبیعی یا مصنوعی متصل می­ شود، متحمل تغییراتی در ساختار می­گردد و در نهایت همودایمر تشکیل می­دهد.
همودایمرها با تجمع فاکتورهای رونویسی (tf)^[34]، یک گروه رونویسی تشکیل می­ دهند که به توالی­های خاصی در DNA ژن­های وابسته به هورمون که به عنوان عناصر پاسخ به هورمون (HRE)^[35] شناخته می­شوند، متصل می­­شوند.
mRNA به خارج از هسته و به درون سیتوپلاسم انتقال می­یابد.
پروتئین­ها به کمک اسید­های آمینه­ (aa) متصل به tRNA خاص (فلش­های پررنگ) و ریبوزوم­ها و از روی mRNA الگو، سنتز می­شوند.
پروتئین که محصول اصلی سیستم درون­ریز است می ­تواند به شکل آنزیم، هورمون پروتئینی یا فاکتور رشد و یا جزء ساختاری سلول باشد. مثالی از یک شاخص وابسته به هورمون، ویتلوژنین است.
در برخی موارد اثر ترکیبات سمی مخرب سیستم درون­ریز از طریق تغییر عملکرد کبد اعمال می­ شود.
به­ طور طبیعی، ویتلوژنین تنها در پلاسمای ماهی ماده وجود دارد اما ماهیان نر نیز دارای ژن کدکننده این ترکیب هستند. بنابراین وقتی در معرض استروژن­های خارجی قرار می­گیرند، این ژن به راحتی القاء می­ شود. از جمله مناسب­ترین روش­های آزمایشگاهی برای سنجش حضور و اثرات استروژن­ها در محیط، سنجش تولید ویتلوژنین توسط هپاتوسیت­های کبد ماهی است. از روش­های اندازه ­گیری این ترکیب، آنالیز نمونه­های پلاسما با آزمون­های ایمنولوژیک از قبیل الایزا^[۳۶] و یا وسترن بلات با آنتی­بادی­های خاص است. از آنجایی­که ویتلوژنین یک پروتئین گلیکولیپیدی بزرگ و در برخی گونه­ ها شکننده و ناپایدتر است، احتمال دارد در زمان استفاده از آزمون­های ایمنولوژیک تخریب شود و مشکلاتی را به وجود آورد. بنابراین اندازه ­گیری بیان ژن کدکننده آن با استفاده ازReal-time PCR به دلیل دقت بسیار بالا، اخیرا بیش­تر مورد توجه قرار گرفته است [۱۰۱]. به دلیل سرعت بالای القاء VTG mRNA، این روش می ­تواند در پایش کوتاه­مدت اکوسیستم به­کاررود.
شکل۲-۴). مکانیسم اثر هورمون استرادیول در تولید VTG و Zrp در ماهیان. در پاسخ به محرک­های نوری (hv)، GTH-। از هیپوفیز ترشح و توسط جریان خون به تخمدان­ منتقل می­ شود. در این بافت E₂ سنتز و توسط جریان خون به کبد می­رود و سبب تولیدVTG و Zrp در این بافت می­گردد. این دو ترکیب نهایتا در اووسیت­های در حال تشکیل، تجمع می­یابند [۳۹].
ب- مطالعات فیزیولوژیک و رفتاری
از دیگر شاخص­ های زیستی مورد استفاده در تعیین اثرات EDCها، مطالعات فیزیولوژیک و رفتاری ماهیان است. مطالعه­ همزمان میزان ویتلوژنین و بافت­شناسی گناد، درک گسترده­ای از سم­شناسی تولیدمثلی^[۳۷] به همراه دارد [۴۹]. در ماهیان نر، اثر مستقیم سنتز ویتلوژنین در شامل ایجاد جنسیت بینابینی در گناد، کاهش کلسیم در فلس و اسکلت، هایپرتروفی کبد، آسیب به کلیه، هدررفت شدید انرژی، تاخیر در ایجاد بیضه یا ایجاد بیضه غیر­طبیعی و در نتیجه کاهش شایستگی تولیدمثلی است [۳۹]. به علاوه تولید این ترکیبات در جنس نر سبب اختلال در دینامیک و عملکرد طبیعی خون می­گردد [۸۹]. از سوی دیگر ممکن است ویژگی­های ثانویه جنسی و علائم بدنی نیز به درستی تکامل نیابند و این مساله منجر به عدم بروز رفتارهای جنسی یا بروز رفتارهای غیرطبیعی گردد. در لارو ماهیان نر، حضور هورمون­های استروژنی در طی دوره حساسی از توسعه گنادی می تواند سبب ماده­سازی کامل فنوتیپ شود. این موضوع سبب ایجاد ماده­های ظاهراً طبیعی می­گردد در حالی که این ماهیان از نظر ژنتیکی نر هستند. در ماهیان ماده، اثرات استروژن­های خارجی از اهمیت کمتری برخوردار است و می ­تواند سبب رسیدگی و توسعه زود هنگام و خارج از فصل تخمدان شود. سنتز خارج از برنامه Zrp در ماهیان ماده سبب ایجاد پوسته غیر طبیعی در تخمک، کاهش کیفیت تخم و در نتیجه کاهش بقا می­گردد [۳۹].
ج- شاخص­ های وضعیت
شاخص­ های اورگانوسوماتیک (نسبت وزن اندام/ وزن بدن) به ویژه GSI اطلاعات دقیقی از اندام موردنظر فراهم می­ کند. آلاینده­ها می­توانند تغییرات سریع و شدیدی را در این شاخص ­ها به ­وجود آورند. این تغییرات بسته به فصل و چرخه­ زندگی متفاوت هستند [۵۶، ۵۷].
۲-۲- مرور منابع
۲-۲-۱- فراسنجه­های خونی
ویژگی­های خون­شناسی ماهیان یکی از مهم­ترین عوامل منعکس­کننده ارتباط خصوصیات اکوسیستم آبی و سلامت آن­ها است. فراسنجه­های خونی در ماهیان تحت تأثیر عوامل فیزیولوژیک مانند جنسیت، مرحله تولیدمثل، سن، اندازه و وضعیت سلامت آن­ها تغییر می­ کند و بنابراین شاخص مناسبی از وضعیت سلامت گونه­ های مختلف محسوب می­ شود. این فراسنجه­ها تحت تأثیر عوامل خارجی نظیر فصل، دمای آب، غذا، تنش­های محیطی، انواع آلودگی و انواع بیماری­ها نیز دچار تغییر می­شوند [۱۰۵]. مطالعات اندکی در رابطه با اثرات EDCها بر فاکتورهای خون­شناسی ماهیان انجام گرفته و بیش­تر اطلاعات در رابطه با سایر مهره­داران است.
مطالعه کلارک^[۳۸] (۱۹۸۴) بر روی پستانداران نشان داد که تعادل بین هورمون­های جنسی نر و ماده بر میزان حساسیت سیستم ایمنی موثر است. به­ طور کلی هورمون جنسی نر (تستوسترون) محرک سیستم ایمنی و E₂ و ترکیبات مصنوعی استروژنی غیر استرادیولی از قبیل دی­اتیل­استیل­بسترول بازدارنده­های قوی سیستم ایمنی هستند. در طول بارداری تغییرات قابل توجهی در اندام­های لنفاوی مشاهده می­ شود، سطح E₂ در سرم افزایش می­یابد، تعداد لنفوسیت­ها به طور غیرطبیعی کم و ایمنی سلولی متوقف می­ شود [۲۲].
مطالعه انجام شده توسط گلوب^[۳۹] و همکاران (۲۰۰۴) در مورد تاثیر دی­اتیل­استیل­بسترول و متوکسی­کلر بر فاکتورهای خونی میمون رزوس (Macaca mulatta) نشان داد که تیمار میمون­ها با ۵/۰ میلی­گرم دی­اتیل­استیل­بسترول/ کیلوگرم/ روز سبب کاهش معنی­دار گلبول­های سفید به ویژه لنفوسیت­ها، هموگلوبین و هماتوکریت نسبت به گروه شاهد می­ شود. درحالی­که تیمار آن­ها با ۵۰ میلی­گرم متوکسی­کلر/ کیلوگرم/ روز تاثیری بر فراسنجه­های مذکور نداشت [۴۰].
ون­ دن استین^[۴۰] و همکاران (۲۰۱۰) مشاهده کردند که در معرض گذاری سار اروپایی (Sturnus vulgaris) با گروهی از اترهای بی­فنیلی پلی برومینه (PBDE)^[41] به مدت ۶ ماه به میزان ۱۴۰ میکروگرم/کیلوگرم وزن بدن اثر معنی­داری بر فراسنجه­های خونی این پرنده از قبیل میزان گلبول­های قرمز، غلظت هموگلوبین و هماتوکریت ندارد [۱۰۵].
آریکن و پلامپ^[۴۲] (۱۹۹۰) نشان دادند که در معرض قرارگیری گربه­کاهی کانالی (Ictalurus punctatus) با حشره­کش اورگانوفسفاته مالاتیون^[۴۳] منجر به افزایش اریتروسیت­ها، هموگلوبین و میانگین هموگلوبین ذره­ای (MCH) ^[۴۴] و کاهش لوکوسیت­ها می­ شود [۱۱].
آدیمو^[۴۵] (۲۰۰۷) اثرات سرب (یکی از فلزات مخرب سیستم درون­ریز) را بر فاکتورهای خون­شناسی نوعی گربه­ماهی با نام علمی Clarias gariepinus بررسی کرد. در این مطالعه، کاهش اریتروسیت­ها و میزان هموگلوبین و در نتیجه کم­خونی وکاهش لوکوسیت­ها و بنابراین تضعیف سیستم ایمنی مشاهده شد. در این مطالعه هر سه شاخص حجم متوسط گویچه قرمز (MCV)^[46]، میانگین غلظت هموگلوبین ذره­ای (MCHC)^[47] و MCH در گروه تیمار نسبت به گروه شاهد افزایش یافت [۷].
در مطالعه­ ای که توسط برنتسن^[۴۸] و همکاران (۲۰۱۰) بر روی پست اسمولت آزادماهی اطلس (Salmo salar) تغذیه شده با اندوسولفان^[۴۹] انجام شد، هیچ­گونه تغییری در ویژگی­های خون­شناسی از قبیل میزان اریتروسیت و هموگلوبین مشاهده نشد [۱۶].
همان­طور که در مثال­های مذکور مشاهده می­ شود، اثرات ترکیبات مخرب سیستم درون­ریز بر فراسنجه­های خونی بسیار متفاوت و حتی گاهی متناقض است و به عواملی همچون گونه مورد بررسی، نوع ماده شیمیایی یا ترکیب و مقدار آن­ها بستگی دارد.
۲-۲-۲- بافت­شناسی گناد، GSI و نسبت جنسی
اولین شواهد مبنی بر توسعه غیرطبیعی گناد در ماهی مقارن با کشف القاء ویتلوژنین در آن­ها بود. بیش­تر اطلاعات در این مورد، مطالعاتی است که بر روی ماهیان در معرض پساب کارخانه­های تصفیه­ی فاضلاب در انگلستان، انجام گرفته است. این ماهیان مسلما تحت تاثیر آلاینده­هایی با فعالیت استرونی قرار گرفته­اند [۲۶].
هریس^[۵۰] و همکاران (۱۹۹۷) به شواهدی مبنی بر ممانعت از رشد بیضه­ها در ماهیان بالغ قزل­آلای­رنگین­کمان (Oncorhynchus mykiss) در رودخانه­ا­ی در انگلستان که شدیدا توسط ترکیبات استروژنی به­ ویژه آلکیل­فنول­ها^[۵۱] آلوده است، دست یافتند [۴۲].
گیمنو^[۵۲] و همکاران (۱۹۹۷) زمانی­که یک جمعیت نر از کپورمعمولی (Cyprinus carpio) را در دروه­ی جنینی-لاروی به مدت سه روز در معرض پنتیل­فنول قرار دادند، هیچ اثری بر تمایز جنسی یا تکثیر سلول­های پیش­ساز جنسی^[۵۳] مشاهده نشد اما زمانی که این در معرض­گذاری طولانی­تر و از قبل از تمایز جنسی (۲۴-۵۱ روز پس از تفریخ) صورت گرفت، موجب تشکیل مجرای تخم­بر و کاهش تعداد سلول­های پیش­ساز جنسی گردید [۳۶].

سوزنی بسیار ریز

گاهی اوقات در مقالات، عبارت رسوب(deposition) با عبارت بارش(precipitation) برابر تفسیر می شود ، اما مفهوم آنها متفاوت است. رسوب واکس تشکیل لایه ای از فاز جامد جدا شده بوده، و رشد نهایی این لایه، بر روی یک سطح در تماس با نفت خام است. رسوب واکس می تواند از فاز رسوب جامد حاضر (واکس) تشکیل گردد آنهم از طریق مکانیسم تنش پراکندگی،نشست گرانشی و حرکت براونیان، و یا از مولکول های واکس حل شده از طریق یک مکانیسم نفوذ مولکولی تشکیل شده است. ترسیب مولکول واکس لزوماً به رسوب منجر نمی شود، بنابراین، ترسیب، هر چند شرط مهم برای رسوب است، لزوماً برای رسوب واکس کافی نمی باشد.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

سینگ و همکاران. [۱۰] گزارش دادند که در فرایند رسوب واکس دو مرحله وجود دارد: تشکیل ژل واکس و پس از آن کهنه شدن ژل واکسی رسوب کرده. لایه رسوب واکس نفت حاوی نفت خام، آب، چسب ها، رزین ها، شن و ماسه و آسفالتین ها، با توجه به ماهیت نفت خام مورد نظر که در طول فرایند تبلور و رسوب گیر افتاده، می باشد. نفت به دام افتاده باعث نفوذ مولکول های واکس به لایه ژلی و نفوذ متقابل نفت از لایه ژل، که یک فرایند وابسته به تعداد کربن بحرانی از نفت است، می شود. تعداد کربن بحرانی(حیاتی) برای نفت خام های واکسی مختلف منحصر به فرد است و بستگی به شرایط عملیاتی حاکم دارد .[۱۱] روند نفوذ و نفوذ متقابل منجر به سخت شدن لایه رسوب، افزایش در میزان رسوب، و افزایش در مقدار واکس در لایه ژل شده، که به نام کهنگی(aging) معرفی می شود که بدان مرحله دوم رسوب واکس اطلاق می گردد.
۲-۳- ماهیت واکس
مطالعه تعادلات جامد-مایع یکی از تکنیک های اصلی در طراحی و توسعه فرایند های جداسازی از قبیل: کریستالیزاسیون و تجزیه می باشد. فرایند کریستالیزاسیون در جداسازی مخلوط ها از یکدیگر کاربرد بسیار دارد. دانش تعادلات جامد-مایع همینطور برای طراحی خطوط لوله که در آنها تشکیل کریستال ها که سبب صدمات جبران ناپذیری می شود از اهمیت بسیاری برخوردار است. تشکیل رسوبات نفتی همواره یکی از مشکلات اصلی در زمینه انتقال و توزیع فرآورده های نفتی می باشد[۱۲].
در اثر رسوب واکس در خطوط لوله مشکلات عدیده ای پیش می آید که از آن جمله می توان به: عدم توانایی در پیش بینی دقیق حجم، افزایش میزان جامد در خطوط لوله و تانک ذخیره، افزایش گرانروی مایع و افزایش هزینه های پمپ کردن نام برد. در نتیجه درک موضوع رسوب و نیز محاسبه میزان رسوب در خطوط لوله انتقال نفت به عنوان اولین مرحله در کاهش هزینه های انتقال می باشد.
به منطور بررسی جامع پدیده ی رسوب مواد سنگین هیدروکربوری، شناخت مکانیزم های ریزش رسوب امری اجتناب ناپذیر است و نیاز است این پدیده از دیدگاه ترمو دینامیکی و کلوئیدی مورد بررسی قرار گیرد. به طور طبیعی مواد سنگین هیدرو کربوری در طی سالیان متمادی در یک حالت تعادل حساس قرار دارند که هر گونه تغییر در شرایط ترمودینامیکی باعث بهم خوردن تعدل ترمودینامیکی و کاهش حلالیت برخی از مواد سنگین تشکیل دهند ه ی نفت خامی می شود و در نتیجه این مواد ریزش کرده و هسته های اولیه رسوب تشکیل و به دنبال آن پس از تشکیل هسته ها، کریستالیزاسیون واکس و خوشه ای شدن ترکیبات سنگین صورت می گیرد. بر اساس ماهیت شرایط عملیات بهره برداری، رسوب مواد نفتی در موارد زیر می تواند بوجود آید:

• تغییر در ترکیب مواد نفت (تزریق امتزاج پذیر گاز)

• دو فازی شدن نفت زیر فشار نقطه حباب ( در مخزن و در چاه تولیدی خطوط انتقال و تأسیسات نفتی)

• کاهش فشار به نزدیکی نقطه حباب‌ ( در سازند های نفتی، چاه های تولیدی، خطوط انتقال و تأسیسات)

• کاهش درجه حرارت ( خطوط انتقال نفت خام به خصوص در زیر سطح دریا و تأسیسات تولیدی نفت خام زیر نقطه تشکیل رسوب واکس)

در پدیده ی رسوب واکس، پارامتر درجه حرارت و کاهش آن زیر نقطه کریستالیزاسیون تأثیر بسیاری دارد حتا در برخی موارد به علت پدیده ژله ای شدن باعث انسداد کامل خط لوله می شود.
به ترکیب هایی که واکس را تشکیل می دهند می توان از دو بعد نظاره کرد، ماکروسکوپی و میکروسکوپی.
از بعد ماکروسکوپی واکس ها شامل ترکیبات نرمال پارافین ها می باشند که در کنار یکدیگر ساختار کریستالی برای تشکیل واکس ایجاد کرده ان و به آنها واکس های پارافینی نیز می گویند. اما در بعد میکروسکوپی واکس شامل پارافین، ایزوپارافین ( ترکیبات شاخه دار) و ترکیبات اروماتیکی می باشد که به این مدل میکروسکوپی، واکس های آمورف نیز گفته می شود. باید در نظر داشت که واکس های میکروسکوپی دارای وزن مولکولی، جرم ویژه و شاخص بازتابش نور بیشتری نسبت به واکس های ماکروسکوپی می باشند [۱۳] و واکس های ماکروسکوپی مشکلات بیشتری نسبت به واکس های میکروسکوپی در خطوط انتقال ایجاد می کنند [۱۴و۱۶].
با آنکه در رسوبات نفتی ترکیبات غیر خطی، شاخه ای و حلقوی وجود دارند، اما مهم ترین بخش در رسوبات نفتی به صورت واکس را نرمال پارافین ها تشکیل می دهند [۱۵ و ۱۸].
به طور مثال تغلیظ نفت خام با افزایش میزان نرمال پارافین های سنگین (بیشتر از C₂₄)، سبب افزایش دمای رسوب واکس می شود در حالی که افزایش میزان غلظت ترکیبات شاخه ای و حلقوی تأثیری در دمای رسوب ندارد مگر اینکه غلظت این ترکیبات در مخلوط بسیار بالا رود.[۱۷]
نتایج آزمایشگاهی نشان می دهد که میزان رسوب نرمال پارافین ها در نفت خام به صورت یک تابع نمایی می باشد و در دماهای پایین تر، در بیشتر موارد ساختار ارتورومبیک^[۱] ایجاد می شوند و هر کدام از این فازها دارای گستره وسیعی از پارافین ها با تعداد کربن های متفاوت می باشند.[۱۹]
نمونه های مولکول های تشکیل دهنده واکس در شکل ۲-۲ دیده می شود

شکل۲-۲- نمونه های مولکول های تشکیل دهنده واکس[۱۱۷]
طی تحقیقات بیشاپ^[۲] و همکاران [۲۰] در سال ۱۹۹۵، در ترکیب واکس مولکول های با تعداد کربن بیش از ۵۰ بسیار نادر می باشند.
باید دانست که در تشکیل واکس پارافین های بدون شاخه و یا با تعداد شاخه بسیار کم با غلظت بسیار بالا شرکت می کنند و عموماً پارافین های با تعداد کربن بین ۲۰ تا ۵۰ را اجزای تشکیل دهنده ی واکس جامد در نظر می گیرند.
واکس های نفتی مخلوط های پیچیده ای شامل: نرمال آلکان ها، ایزو الکان ها و سیکلو آلکان ها با تعداد کربن در گستره ی بین ۱۸ تا ۶۵ کربن می باشند.[۲۱] تصویر شاخه های تشکیل دهنده واکس در شکل ۱-۱ دیده می شود که به ترتیب نرمال پارافین، ایزو پارافین و سیکلوپارافین می باشند. میزان درصد هر یک از گروه ها در تشکیل واکس در جدول ۲-۲ مشاهده می شود.
جدول ۲-۲: ترکیب درصد و خواص گروه های تشکیل دهنده واکس [۱۲۱]

گروه واکس و خصوصیاتش

واکس پارافینی

واکس میکرو کریستالی

نرمال پارافین

۸۰-۹۵

۰-۱۵

پارافین شاخه دار

۲-۱۵

۱۵-۳۰

۷

.۴۳۰

۵٫۳۷۳

۱۰۰٫۰۰۰

Extraction Method: Principal Component Analysis.
جدول کل واریانس تبیین شده (بعد از حذف سئوالات دارای اشتراک کم) نشان می‌دهد که این سئوالات جمعاً ۲ عامل را تشکیل می دهد و این ۲ عامل در حدود ۶۰٫۵۳ درصد واریانس حالت ویژگیهای فردی را تبیین و پوشش می کند. با مقایسه دو جدول واریانس تبیین شده به روشنی دیده می‌شود که با حذف سئوالات با اشتراک کم، قدرت تبیین‌گری سئوالات بالا رفته است.
۴-۳-۲- مدل معادلات ساختاری برای آزمون فرضیات تحقیق
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

یکی از قویترین و مناسب‌ترین روش های تجزیه و تحلیل در تحقیقات علوم رفتاری و علوم اجتماعی تجزیه و تحلیل چند متغیره است. زیرا ماهیت اینگونه موضوعات، چند متغیره بوده و نمی‌توان آنها را با شیوه دو متغیری (که هر بار تنها یک متغیر مستقل با یک متغیر وابسته در نظر گرفته می‌شود) حل نمود.
تجزیه و تحلیل چند متغیره به یک سری روش های تجزیه و تحلیل اطلاق می‌شود که ویژگی اصلی آنها، تجزیه و تحلیل همزمان K متغیر مستقل و N متغیر وابسته است. تجزیه و تحلیل ساختارهای کوواریانس^[۱۲۱] یا مدل سازی علّی یا مدل معادلات ساختاری یکی از اصلی‌ترین روش های تجزیه و تحلیل ساختارهای داده‌های پیچیده است.
مراحل مدل معادلات ساختاری
فرآیندهای تجزیه و تحلیل ساختارهای کوواریانس شامل یک سری گامهایی است که به محقق توصیه می‌شود که حتماً به صورت متوالی این گامها را انجام دهد. این گامها عبارتند از:

۱- بیان مدل

۲- تخمین مدل

۳- اصلاح مدل(اگر لازم بود)

۴- آزمون فرضیه

شکل کلی مدل معادلات ساختاری به صورت زیر است که در آن:
نمودار شماره ۴-۵- شکل کلی مدل معادلات ساختاری
در این مدل ۱y تا ۴y و ۱x تا ۷x متغیرهای مشاهده شده هستند و Ksi1 تا Ksi3 و Eta1 تا Eta2 متغیرهای مکنون هستند. Ksi1 تا Ksi3 متغیرهای برون‌زاو Eta1 تا Eta2 متغیرهای درون‌زا هستند.
در مدل ساختاری بدنبال آنیم که مشخص کنیم روابط موجود بین صفت‌های مکنون که بر اساس نظریه استخراج شده‌اند با توجه به داده‌های گردآوری شده از نمونه مورد تأیید قرار می‌گیرد یا خیر؟ روابط بین متغیر ها در مدل معادلات ساختاری به دو حوزه کلی تقسیم می شود: ۱) روابط بین متغیرهای پنهان با متغیرهای آشکار و ۲) روابط بین متغیرهای پنهان با متغیرهای پنهان. دسته اول تحت عنوان مدل اندازه گیری و دسته دوم تحت عنوان مدل ساختاری نامیده می شوند (کلانتری، ۱۳۸۸).
دیاگرام مسیر ارائه شده در lisrel را می‌توان با نماد‌سازی نیز نشان داد که به شکل زیر می‌باشد:
نمودار شماره ۴-۶- نماد سازی
جدول ۴-۲۳- تعریف نمادها

Г (گاما)

نشان‌دهنده تأثیر مستقیم متغیرهای بر متغیرهای ،

β (بتا)

نشان‌دهنده تأثیر متغیرهای بر سایر متغیرهای ،