1. 1. ۳٫ ۱٫ ۳ روایت‌های یونانی- هلنی

هیپولیت و فِدرا
«هیپولیت» فرزند «تزه/تسئوس» شاه آتن جوانی بسیار زیبا و پای‌بند به مبانی اخلاقی‌ست و تمام وجود خود را وقف شکار و خدای حامی آن، آرتمیس کرده است. از هنگام جوانی تصمیم می‌گیرد که از لذّت‌های جنسی سر باز زند و به پاکی خود می‌نازد. این امر غرور آفرودیت را خدشه‌دار می‌کند و تصمیم می‌گیرد که با طرح نقشه‌ای از او انتقام بگیرد. به خواست آفرودیت، فدرا (نامادری‌اش) عاشق او می‌شود و از آن‌جا که نمی‌خواهد با ابراز این عشق موجب بی‌آبرویی خود و خاندانش گردد؛ در غیبت همسرش تصمیم می‌گیرد با نخوردن غذا خودکشی کند. پس از گذشت چند روز و آشکار شدن علایم بیماری جسمی و روحی در او، دایه‌ی خاصّ وی و کنیزکانش سبب این حال را جویا می‌شوند و به دنبال اصرار‌های مکرر ایشان فدرا راز دل خویش را برملا می‌سازد. دایه برای نجات جان فدرا پیشنهاد می‌کند که موضوع با هیپولیتوس در میان گذاشته شود و با وجود مخالفت فدرا دایه خودسرانه هیپولیتوس را در کاخ یافته و احساس فدرا را بر او آشکار می‌کند. هیپولیت خشمگین می‌شود و به سراغ فدرا رفته و با لحنی تحقیرآمیز او را به خاطر اندیشه‌ی خیانت به پدرش سرزنش می‌کند. دایه او را به خدایان سوگند می‌دهد که موضوع را با کسی در میان نگذارد. امّا در نهان فدرا و دایه‌اش نگران آشکار شدن این راز و بی‌آبرویی خود هستند. و به همین سبب فدرا در حالی که نامه‌ای به دستش بسته که در آن هیپولیت را به دست‌درازی به خود متهم نموده؛ خویشتن را حلق‌آویز می‌کند. تزه از سفر بازمی‌گردد و با جسد بی‌جان همسرش بر فراز دار روبه‌رو می‌شود. پس از یافتن نامه، خشم سراپای تزه را فرا می‌گیرد و به دلیل خودکشی فدرا نمی‌تواند دفاعیات هیپولیت را باور کند، لذا او را از سرزمین خود اخراج می کند. از طرف دیگر تزه فرزند خدای دریاها «پوزئیدون» است و پوزئیدون با او عهد کرده که سه نفرین او را در طول زندگی جامه‌ی عمل بپوشاند. تزه از پوزئیدون نابودی هیپولیت را می‌خواهد و طولی نمی‌کشد که هیپولیتوس توسط هیولایی گاوپیکر که با اراده‌ی پوزئیدون از دل دریا سر برآورده است؛ به گونه‌ای مرگ‌بار زخمی می‌شود. پس از این حادثه آرتمیس حقیقت را به تزه می‌گوید و او با شنیدن حقیقت منقلب می‌شود و دستور می‌دهد که جسم نیمه جان هیپولیت را به کاخ آورند و هیپولیت در واپسین لحظات زندگی، پدر و نامادری را می‌بخشد زیرا همه‌ی این بلا‌ها را از آفرودیت می‌داند و به دنبال آن چشم از جهان فرو می‌بندد. (اورپیدس، ۱۳۳۸: خلاصه کتاب)

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

تِنِس و فیلونوم
«سایکنوس» شاه سرزمین «کلونائه» (نزدیک تروا) پس از مرگ همسرش با فیلونوم ازدواج می‌کند. او از همسر اولش پسری به نام تنس دارد. فیلونوم عاشق تنس می‌شود امّا تنس به خواست او پاسخ نمی‌دهد. فیلونوم او را نزد سایکنوس به تلاش برای دست‌درازی به خود متّهم می‌کند و برای اثبات ادّعایش یک نوازنده‌ی فلوت به نام «یومولپوس» را گواه می‌گیرد. سایکنوس سخن او را باور می‌کند و تنس را همراه با خواهرش در صندوقی گذاشته و در دریا رها می‌کند. این صندوق به سلامت به جزیره‌ی لئوکوفریس (Leocophrys) می‌رسد. پس از چندی ساکنان آن‌جا تنس را به پادشاهی برمی‌گزینند و به افتخار او نام جزیره را به «تِنِدوس» تغییر می‌دهند. با گذشت زمان سایکنوس حقیقت را درمی‌یابد و فلوت‌نواز را سنگ‌سار و همسر خود را زنده به گور می‌کند و به سوی تندوس کشتی می‌راند تا از پسر خود عذرخواهی کند امّا تنس که هنوز از رفتار پدر خشمگین است؛ با قطع کردن طناب‌های کشتی و سرگردان ساختن پدر در دریاها (کاری که روزی پدرش با او کرده بود)از او انتقام می‌گیرد. در جنگ تروا علی‌رغم این‌که «ثِتیس» به آشیل هشدار می‌دهد که «به هیچ وجه نباید تنس را بکشد وگرنه به دست آپولو کشته خواهد شد»؛ آشیل تنس را می‌کشد و او را در جایی که بعدها معبدی برای ستایش تنس می‌شود دفن می‌کند. در این معبد هیچ فلوت‌زنی راه داده نمی‌شود و به زبان آوردن نام آشیل نیز ممنوع می‌شود. آشیل نیز در جنگ تروا به دست پاریس و آپولو کشته می‌شود. (مارچ،۳۷۲ :۱۹۹۸ ؛ پاوسانیاس، ۱۹۱۸: فصل دهم)
بلروفون و آنتیا (ستِنِبوا)
«بِلِروفون» به این سبب که به طور تصادفی مردی به نام «بِلِروس» را کشته است؛ مجبور می‌شود سرزمین مادری‌اش را ترک کند. (بلروفون یعنی کشنده‌ی بلروس) او به کاخ «پروتِئوس» شاه «تیرین‌ها» می‌رود و در آن‌جا «آنتیا» همسر پروتئوس عاشقش شده و می‌کوشد که او را بفریبد. بلروفون احساسی از خود نشان نمی‌دهد و زن سرشار از انتقام، به امید این که همسرش، بلروفون را بکشد؛ ادعا می‌کند که بلروفون سعی در تعدی به او داشته است. شاه که در کشتن مهمانش تردید دارد او را با یک نامه‌ی مهر شده به سوی «ایوباتِس» پدر آنتیا می‌فرستد و در آن نامه به ایوباتس می‌نویسد که بلروفون را بکشد. ایوباتس هم در کشتن مهمانش تردید می‌کند و او را به مأموریت‌های عجیب و غیرممکن برای کشتن هیولاهای وحشتناک می‌فرستد به این امید که خود در این مأموریت‌ها کشته شود. بلروفون با کمک اسب بال‌دارش پگاسوس از تمام این مأموریت‌ها سربلند بیرون می‌آید. عاقبت ایوباتس می‌فهمد که بلروفون خون خدایان در رگ دارد، لذا دختر دیگر خود «فیلونوئه» و نیمی از مملکتش را بدو می‌بخشد و آن دختر برای او سه فرزند می‌آورد. آنتیا هم پس از آشکار شدن دسیسه‌هایش و شنیدن خبر ازدواج خواهرش با بلروفون، با خوردن سم ]یا به روایتی به دست بلروفون[ کشته می‌شود. (پاوسانیاس،۸۴۵ :۱۹۱۸ )
هِربوس و داماسیپه
«کاساندْروس» شاه «تراکیا» با «داماسیپه» ازدواج می‌کند. وی از همسر نخست خود، پسری به نام «هِربوس» دارد داماسیپه عاشق او می‌شود ولی هربوس به خواست او پاسخ نمی‌دهد. داماسیپه نیز به هربوس تهمت می‌زند که قصد آزار او را داشته است. کاساندروس این اتهام را باور می‌کند و در پی قتل هربوس برمی‌آید. هربوس خود را در رود «رومبوس» می‌اندازد و می‌میرد. از آن روز نام این رودخانه به هربوس تغییرمی‌یابد. (نوئل،۶۲۸ :۱۸۰۳ )
کِنِمون و دِمینِته
در رمانی یونانی به نام آئِتیوپیکا به داستان یک نامادری به نام «دِمینِته» برمی‌خوریم که عاشق ناپسری خود «کنِمون» می‌شود و پس از تلاش‌های نافرجام برای فریفتن او، با کمک غلامش «تیسبه» پسر را نزد پدر متهم می‌کند و پدر او را تنبیه می‌کند. این اتهام رمان را پیچیده می‌کند. نامادری ادعا می‌کند که در حال حاملگی هنگامی که مشغول نصیحت ناپسری‌اش درباره‌ی شراب‌خواری و زن‌بارگی بوده؛ او به شکمش لگد زده است. کنمون به تبعید محکوم می‌شود. ولی کنیز دمینته که از حقیقت باخبر است؛ بر اساس نقشه‌ای که از پیش طرح کرده او را به اتاق‌خواب می‌برد و وانمود می‌کند که کنمون را بدان‌جا خواهد آورد. ولی در عوض شوهر را به آن‌جا می‌برد و به او می‌گوید که دمینته با یک معشوق مرد بوده و آن مرد فرار کرده است. شوهر داستان را باور می‌کند و دمینته در حال ناباوری خودکشی می‌کند. (واتسون،۱۲۹ :۱۹۹۵ ؛ ریچاردز،۲۲-۴۸ :۱۹۰۵ )
پْلِکسیپوس، پاندیون و ایدِئا
بنا بر روایات «پینِئوس» ابتدا با «کلئوپاترا» دختر «بورِئاس» ازدواج می‌کند و از او صاحب دو پسر به نام‌های «پْلِکسیپوس» و «پاندیون» می‌شود. سپس پنئوس کلئوپاترا را طلاق می‌دهد و با «ایدِئا» ازدواج می‌کند. ایدئا، پلِکسیپوس و پاندیون پسران پینئوس را متهم به آزار رساندن به خود می‌کند، پینئوس که این اتهام را باور کرده هر دو پسر خود را کور می‌کند. (توبورن، ۴۳۵ :۲۰۰۵)

1. 1. ۳٫ ۱٫ ۴ روایت‌های اقوام لاتینی

کْریسپوس و فاوستا
بر اساس گزارش برخی از نویسندگان رومی فاوستا (Fāustā) همسر کنستانتین اول عاشق ناپسری خود «کریسپوس» می‌شود امّا کریسپوس او را ناامید می‌کند. فاوستا کریسپوس را به تجاوز به خود متّهم می‌کند. کنستانتین که حساسیّت بسیاری نسبت به زناکاران داشته، پسر خود را به قتل می‌رساند؛ امّا سرانجام حقیقت را درمی‌یابد و دستور می‌دهد تا فاوستا را با قراردادن در حمامی داغ به طرز بسیار وحشتناکی به هلاکت برسانند. (لنسکی، ۷۹ :۲۰۰۶)
روایت آپیلیوس در کتاب متامورفیوس (الاغ طلایی)
در فصل دهم کتاب الاغ طلایی اثر آپولیوس مربوط به قرن دوم بعد از میلاد همسر دوم اربابی، عاشق ناپسری خود می‌شود و پس از آن‌که پسر از پاسخ دادن به تمایلات شهوانی نامادری سر باز می‌زند زن کینه‌توز با هم‌دستی غلام خود زهر در شراب وی می‌کند ولی به اشتباه، شرابِ آلوده را پسر خود آن زن می‌خورد و کشته می‌شود. زن نیز از فرصت استفاده کرده و در مقابل شوهر وانمود می‌کند که ناپسری به او نظر داشته و چون به کام نرسیده؛ از در انتقام در آمده و پسرش را کشته است. مرد به دادگاه شکایت می‌برد و علی‌رغم محکومیت اولیه‌ی پسر در دادگاه سرانجام به دلیل حزم و دوراندیشی یکی از اعضای پیر دادگاه حقیقت آشکار می‌شود، زن تبعید شده و غلامش به صلیب کشیده می‌شود. (آپولیوس، ۱۳۷۹: فصل دهم)
کریستیانو و گادلیندا
بر اساس نمایش‌نامه‌ی کریستومورتو « «لِویجیلدو» شاه گاث (Goths) فرزندی به نام کریستیانو دارد. لویجیلدو پس از مرگ همسرش با «گادِلیندا» دختر شاه ایتالیا ازدواج می‌کند. بنا بر اتفاق، لویجیلدو با پدرزنش به جنگ با فرانسه می‌روند. در این مدّت کریستیانو از برآوردن تمایلات گادلیندا که دل‌باخته‌ی او شده سر باز می‌زند و او را نصیحت می‌کند. گادلیندای شکست خورده تصمیم می‌گیرد که خود را بکشد و از کریستیانو هم انتقام بگیرد. او نامه‌ای به شوهر خود می‌نویسد و کریستیانو را متّهم و خود را حلق‌آویز می‌کند. لویجیلدو در بازگشت از جنگ و خواندن نامه باور می‌کند که کریستیانو گناه‌کار است و دستور قتل او را صادر می‌کند. امّا خداوند که مایل به رستگاری هر دو است باعث می‌شود که گادلیندا به طور موقّت زنده شود تا بتواند به گناه خود اعتراف کند. امّا شکنجه‌ها بر کریستیانو اثر خود را گذاشته‌اند و او در حالی که بخشیده شده است؛ می‌میرد. (کنارد، ۲۲۴ :۱۹۶۴)
دون کارلوس و ایزابلا
بر اساس نمایش‌نامه‌ی «دون کارلوس» اثر شیلر، «ایزابِلّا» همسر «فلیپ دوم» پادشاه اسپانیا، عاشق ناپسری خود دون کارلوس می‌شود. فلیپ چنین تصوّر می‌کند که فرزندش در پی قتل او و به دست آوردن همسر و تاج و تختش است لذا دون کارلوس را زندانی می‌کند و به شورای وزیرانش دستور می‌دهد که مرد جوان را به مرگ محکوم کنند. در مکالمه‌ی میان ایزابلا و کارلوس در زندان وفاداری کارلوس به پدر آشکار می‌شود امّا شاه مستبد که هم اکنون آکنده از حسادت و غیرت است؛ پسرش را می‌کشد و ایزابلانیز خودکشی می‌کند. (هاچمن، ۴۹ :۱۹۸۴؛ شیلر، ۱۸۳۴)

1. 1. ۳٫ ۱٫ ۵ روایت‌های شمال اروپا

بیورن و هویت
در داستان فنلاندی «هورْلْف کْراکی» ، روایتی در مورد «هْرینگ» شاه سرزمین‌های شمالی در نروژ وجود دارد که از همسرش پسری به نام بیورن (Bjorn) داشت. مادر بیورن می‌میرد و هرینگ با یک دختر زیبای فنلاندی به نام هویت (Hvit) ازدواج می‌کند. شاه معمولاً برای انجام فتوحات در دوردست‌ها به سر می‌برد و در غیبتش بیورن و هویت پیوسته با هم مشاجره دارند. بیورن با دختر یک کشاورز با نام «بِرا» آشنا و عاشق او می‌شود. چندی بعد نامادری بیورن به او ابراز عشق می‌کند ولی بیورن به تندی او را تحقیر می‌کند. هویت با دست‌کشی از پوست خرس به صورت بیورن سیلی می‌زند و جادو می‌کند تا او به یک خرس‌ هار تبدیل شود و گله‌های پدرش را بخورد. وی سرانجام توسط مردان پدرش از پای ‌درمی‌آید. (بارینگ گلد،۲۹-۳۰ :۱۹۱۳ ؛ واتسون، ۲۶۱ :۱۹۹۵)
مائل و دختر اچائید
بر اساس داستانی ایرلندی موسوم به «خویشاوند کشی رونان» همسر رونان، شاهِ «لاینستِر» از دنیا می‌رود و رونان با شاهزاده خانمی زیبا از درباری دیگر به نام دختر «اِچائید» ازدواج می‌کند. مائل پسر رونان با این ازدواج مخالف است و به قلمرو پادشاهی دیگری می‌رود و جهان‌پهلوان شاه جدید، «آلبو» می‌گردد. او بیش‌تر اوقات در جنگل مشغول شکار است. روزی دختر اچائید از رونان درباره‌ی پسرش می‌پرسد و رونان می‌گوید که مائل پسری نیک و برگزیده است. دختر اچائید می‌گوید: «او را نزد خود بخوان! باشد که او مرا و نزدیکانم را ببیند و از گنج‌هایم برخوردار شود.» دختر اچائید برای ملاقات با مائل بارها از دلاله‌هایی مدد می‌جوید. مائل به تنگ می‌آید و برادر خوانده‌اش «کونگال» به نزد دختر اچائید رفته و او را تحقیر و تهدید می‌کند. دختر اچائید سوگند می‌خورد که از مائل و کونگال انتقام بگیرد. و مائل را نزد پدرش به سوء نیّت نسبت به خود متّهم می‌کند و موجب قتل او و ویرانی دودمان رونان می‌گردد. رونان پس از دریافتن حقیقت از غصّه می‌میرد و دختر اچائید خودکشی می‌کند. (اوکنور: ۲۰۰۰)
آرت و بشوما
بشوما (Bé Chumā) پهلوان زن اساطیر ایرلندی‌ست. او به قبیله‌ی جادویی تواثا دو دانان Dannan)é(Tuātha D تعلّق داشت و از جهان دیگر آمده بود. وی در آن‌جا همسرش را به خاطر مردی دیگر ترک گفته و به این جهان تبعید شده بود. پس از ازدواج با کوین (Cuinn) شاه «تارا»، به ناپسری خود «آرت» متمایل می‌شود و به دنبال شنیدن پاسخ رد، آرت را طلسم می‌کند چنان‌که دیگر نمی‌تواند غذا بخورد؛ به شرط آن‌که دلبچائم را از زندان افسانه‌ای‌اش که در جزیره‌ای بود، برهاند. دلبچائم پهلوان زن متعلّق به جهان دیگر و مادرش جنگ‌جویی وحشی به نام «کُئین چِن» بود. کئین طلسم شده بود که با عروسی دخترش بمیرد و به همین خاطر دلبچائم را زندانی کرده بود و خواستگارانش را می‌کشت. آرت دلبچائم را رهانید و در بازگشت؛ بشوما را برای همیشه تبعید کرد. (موناگان،۳۸ :۲۰۰۳)
نوادو و اوانه
بر اساس منظومه‌ای ایرلندی «سرگذشت نوادو» مربوط به قرن پانزدهم، همسر شاهِ اولستِر می‌میرد. شاه با اوانه دختر شاه لاینستر ازدواج می‌کند و نوادو به دلیل هم‌سن بودن با اوانه با او هم‌بازی می‌شود و این دو با هم بزرگ می‌شوند. دایه‌ی اوانه که در آغاز داستان هفت برادر او برادر نوادو را کشته‌اند؛ اوانه را به فریفتن نوادو تشویق می‌کند. اوانه ابتدا مقاومت می‌کند امّا پس یک سال تحریکات دایه، او خود را بر نوادو عرضه می‌کند. امّا نوادو او را سرزنش می‌کند. بار دوم اوانه به همراه دایه به سراغ نوادو می‌روند و سعی در فریفتن او می‌نمایند. نوادو اوانه را به گوشه‌ای پرت کرده و بیرون می‌رود. اوانه به راهنمایی دایه، روی خراشیده و جامه دریده و نوادو را نزد پدر متهم می‌سازد. شاه که خشم، غیرت و ناآگاهی چشمانش را بسته فرمان قتل پسر را می‌دهد امّا نوادو فرار می‌کند تا این‌که پس از زمانی دراز پیروزمندانه به سرزمین خود باز می‌گردد. (اوکنور، ۲۰۰۰)
جِنِریدِس و سِرِنیدِیس
بر اساس رمانسی موزون مربوط به قرون وسطی به زبان انگلیسی میانه که از بندهای هفت سطری تشکیل شده و قدیم‌ترین نسخه‌ی خطّی موجود آن مربوط به ۱۴۴۰ م. است؛ «آوفِریوس» شاه هندوستان با «سِرِنیدِس» دختر پادشاه آفریقا ازدواج می‌کند. او روزی در شکارگاه راه خود را گم کرده و با «سِرِین» دختر شاه سوریه برخورد می‌کند. در اثر این ملاقات سرین از او باردار شده و پسری به نام «جِنِریدِس» می‌زاید. وقتی که جنریدس بزرگ می‌شود به دربار آفریوس می‌رود و در آن‌جا نامادری‌اش سرنیدیس برای وسوسه کردن او تلاش می‌کند و در پی بی‌اعتنایی او، سرنیدیس او را نزد پیشکار شوهرش «آمِلوک» به آزار خود متّهم می‌کند و جنریدس به ناچار به ایران گریخته و به دربار سلطان «گوفِّر» (غفار؟) پادشاه ایران نزدیک می‌شود و عاشق دختر او «کلاریوناس» می‌گردد. در همین زمان آملوک بر ولی‌نعمت خود آوفریوس می‌شورد و کشورش را تصرّف می‌کند. آوفریوس به ناچار به سوریه می‌رود و بار دیگر با سرین ملاقات کرده و شاه آن سرزمین می‌شود و فرزند دیگری به نام اسماعیل از ایشان پدید می‌آید. در ایران شاه از ارتباط دخترش با جنریدس باخبر می‌شود و او را به زندان می‌اندازد امّا با حمله‌ی پادشاه مصر، «بِلِن» روبه‌رو می‌شود که خواهان دختر اوست. شاه ایران جنریدس را آزاد می‌کند. در جنگی تن به تن، شاه مصر از مقابل جنریدس می‌گریزد. پسر شاه مصر کلاریوناس را می‌دزدد امّا جنریدس او را تعقیب کرده و دختر را از چنگ او رها می‌کند و آن دو با هم به سوریه نزد پدر و برادر جنریدس می‌روند. در این میان آملوک پیش‌کار خیانت‌کار می‌میرد و جنریدس به عنوان جانشین پدر بر تخت هندوستان نشسته و با کلاریوناس ازدواج می‌کند. (اسپنس، بی‌تا: ۱۳۲؛ رایت، ۱۸۷۴)
هیالمپر و لودا
بر اساس دست‌نوشته‌ای ایسلندی، همسر شاهی به نام ینگی (Yngi) می‌میرد و او با شاهزاده خانمی عرب به نام «لودا» ازدواج می‌کند. پسرش هیالمپر ((Hjalmper که از این ازدواج ناخرسند است؛ به پادشاهی دیگری رفته و در آن‌جا در زمره‌ی پهلوانان شاه آن سرزمین درمی‌آید و «دایانا» دختر شاه را از چنگال دیوی شرور به نام «نودوس» آزاد می‌کند. روزی لودا از ینگی می‌پرسد که آیا جانشینی برای خود دارد یا نه؟ و ینگی برای او از هیالمپر می‌گوید و لودا مشتاق دیدار پسر می‌شود و به دیدار او در جنگل می‌رود و دل‌باخته‌ی او می‌شود. هیالمپر به محض شنیدن تقاضای نامشروع لودا مشتی بر بینی او می‌کوبد. لودا او را نفرین می‌کند که آواره و درگیر ماجراهای خطرناک شود. هیالمپر نیز او را در مقابل نفرین می‌کند. سال‌ها می‌گذرد و هیالمپر سربلند و پیروز از نبردهایش بازمی‌گردد و لودا به محض دیدن او بر زمین افتاده و می‌میرد. (اوکنور: ۲۰۰۰)

1. 1. ۳٫ ۱٫ ۶ روایت‌های اسلاوی

ایوان و نامادریش

• • حسابداری منابع انسانی نیز بستری فراهم کرد برای اشکال دیگر گزارش دهی از “سرمایه معنوی”، به منظور ارائه به شرکای داخلی و نیز خارجی، همراه با درکی اصلاح شده از مهم ترین دارایی های سازمان (سلیمان،۱۳۸۴).

  (( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۴-۲ نتایج حاصل از کارت امتیازی متوازن
سوالی که پس از شناخت کارت امتیازی متوازن مطرح می شود این است که اجرای این روش، برای سازمان چه نفعی می تواند داشته باشد ؟
بدیهی است پس از اجرای این سیستم، سازمان می تواند اهداف زیر را تحقق بخشد

• وجود نظامی کاربردی جهت تحلیل محیط داخلی سازمان و شناخت ضعف ها و قوت های عملکردی

• تضمین انتقال استراتژی های سازمان به سطح عملیاتی

• ایجاد شاخص های قابل تحلیل و کنترل برای بازنگری و اصلاح برنامه استراتژیک و عملیاتی

• زمینه سازی طراحی نظام الگوبرداری داخلی میان واحدهای مختلف

• استفاده از یک ابزار اثربخش در خصوص بررسی سازمان مطابق چرخه ی PDCA

• کمی کردن شاخص های بهبود مستمر در سازمان

• همسوکردن استراتژی ها در وجوه مختلف سازمان مانند مشتریان، مالی، فرآیندها و تکنولوژی

• پرهیز از هرگونه قضاوت نادرست و تصمیم گیری نامناسب در خصوص فعالیّت های جاری

• آگاهی دادن به مدیران ارشد سازمان در اثربخشی تصمیمات اخذ شده قبلی ( علیرضایی و همکاران، ۱۳۸۵).

بنابراین می توان گفت روش موفق در به کار گیری کارت امتیازی متوازن، استفاده از BSC به عنوان ابزاری برای طراحی شاخص های ارزیابی عملکرد و سپس سنجش شاخص ها در بازه های زمانی مناسب و ومورد نظر از چهار دیدگاه اصلی BSC می باشد و با توجه به اینکه شعب بانک پاسارگاد یک سازمان خدماتی می باشد، در این پژوهش سعی شده است که اهداف این سازمان بر مبنای چهار دیدگاه مذکور به نمایش در آمده و از آن طریق شاخص های ارزیابی عملکرد این سازمان طراحی شود.
۲-۵ تحلیل پوششی داده ها
تاریخچه تحلیل پوششی داده هابه رساله دکترای رودز به راهنمایی پروفسورکوپرتحت عنوان ارزیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مدارس ملی آمریکا درسال۱۹۷۶در دانشگاه کارن گی برمی گردد. آنها درساخت مدل خود از دیدگاه فارل ایده گرفتند. فارل درسال۱۹۵۷ ازیک روش ناپارامتریک برای تعیین میزان کارایی استفاده کرد. فارل با بهره گرفتن از روشی همانند اندازه گیری کارایی در مباحث مهندسی، اقدام به اندازه گیری کارایی برای واحد تولیدی نمود. موردی که فارل برای اندازه گیری کارایی مدنظر قرارداد، شامل یک ورودی و یک خروجی بود. وی به جای تخمین تابع تولید با مشاهده مقادیر داده و ستاده واحدهای تصمیم گیری یک تابع مرزی که به شکل یک تابع خطی با قطعات غیرخطی بود، بعنوان مرزکارایی تعریف کرد و این مرز را بعنوان معیار وملاک کارایی واحدهای تصمیم گیری قرارداد.
چارنز،کوپر و رودز دیدگاه فارل را که اندازه گیری کارایی بایک ورودی وخروجی بود توسعه دادند و مدلی را ارائه کردند که توانایی اندازه گیری کارایی با چندین ورودی وخروجی را داشت. این مدل تحت عنوان تحلیل پوششی داده ها ( DEA) نام گرفت( مهرگان،۱۳۸۳)
این مدل که فرض بازده به مقیاس ثابت برای آن در نظر گرفته شده بود تعمیم روش سنجش کارایی فارل به حالت چند داده وچند ستاده بود. ( ۱۹۷۸، (Charnes et al آنها در مقاله خود DEA را چنین معرفی کردند
“تحلیل پوششی داده ها، یک مدل برنامه ریزی ریاضی به کار گرفته شده برای داده های مشاهده شده است، که روش جدیدی برای تخمین تجربی نسبت های وزنی یا مرز کارایی را همچون تابع تولید فراهم میسازد،که پایه اقتصاد مدرن می باشد) ” آذروغلامرضایی، ۱۳۸۵).
بنکر، چارنز و کوپر در ادامه مفاهیم و مدلهای تحلیل پوششی داده ها را توسعه داده و مدلی برای تعیین میزان کارایی با توجه به بازده مقیاس متغیر ارائه کردند (۱۹۸۴،Banker et al ). چارنز همچنین مدل جمعی را بعنوان یکی دیگر از مدلهای تحلیل پوششی داده ها معرفی کرد.(۱۹۸۵، Chames et al ).
به طور کلی از زمان معرفی تحلیل پوششی داده ها مدل های گوناگونی ارائه شده است . در واقع رشد سریع و مقبولیت گسترده تحلیل پوششی داده ها، گواه توانایی و قابلیت کاربرد بالای آن می باشد. تاکنون بیش از هزاران مرجع از قبیل کتاب، مقاله و… در زمینه تحلیل پوششی داده ها ارائه شده است. در مورد تعریف تحلیل پوششی داده ها، محققان تعاریف مختلفی از آن دارند که در اینجا به برخی از آنها اشاره می کنیم.
تحلیل پوششی داده ها یک تکنیک ناپارامتریک کلاسیک و مبتنی بر برنامه ریزی ریاضی می باشد که برای مقایسه ارزیابی کارایی مجموعه ای از واحدهای تصمیم گیری مشابه به کار می رود و مزیت قابل توجه آن، عدم نیاز آن به تعیین مشخصات پارامتریک ( همچون تابع تولید) برای بدست آوردن امتیازات کارایی است.(Siriopoulos& Tziogkidist,2010).
DEA ، یک تکنیک برنامه ریزی ریاضی است که کارایی نسبی چندین واحد تصمیم گیرنده را بر مبنای نهاده ها و ستاده های مشاهده که ممکن است با انواع متریک های مختلف بیان شوند، محاسبه می کند (۲۰۰۸ , Eilat et al)
DEA به عنوان یک ابزار مانا و استوار که در ارزیابی عملکرد سازمانهایی مانند شرکت های تجاری، بیمارستان ها، آژانس های دولتی، موسسات آموزشی و… به کار می رود شناخته می شود که معیار واحدی از کارایی برای هر واحد نسبت به همتایان فراهم می کند ( ۲۰۰۵، Augusto M et al ).
تحلیل پوششی داده ها برای اندازه گیری کارایی نسبی گروهی از واحدهای تصمیم گیری که از چندین نهاده استفاده می کنند تا چندین ستاده تولید کنند به کار می رود و از زمان معرفی ان تاکنون کاربردهای فزاینده ای پیدا کرد است (۲۰۰۹، Chin et al).
منظور از واحدهای تصمیم گیرنده (DMU)، عبارت است از یک واحد سازمانی یا یک سازمان مجزا که توسط فردی بنام” مدیر “، ” رئیس ” و ” مسئول” اداره می شود، به شرط آنکه این سازمان یا واحد سازمانی دارای فرایند سیستمی باشد، یعنی تعدادی عوامل تولید بکارگرفته شوند تا تعدادی محصول بدست آید ( آذر و غلامرضایی، ۱۳۸۵). با توجه به اینکه سیستم مورد نظر شامل سیستم های تولیدی و خدماتی، انتفاعی یا غیر انتفاعی و یا دولتی و غیردولتی می شود، بنابراین در ادبیات تحلیل پوششی داده ها به منظور جلوگیری از پراکنده کاری، به جای عوامل نهاده سیستم، از مفهوم نهاده و بجای محصولات ستاده سیستم، از مفهوم ستانده استفاده می شود. مفاهیم نهاده و ستانده از علم اقتصاد گرفته شده است که مبنای تحلیل های این روش نوین است. DEA در ارزیابی واحدهای تصمیم گیرنده، این فرض را قائل است که واحدهای تصمیم گیرنده تحت بررسی، نهاده های مشابه را برای تولید ستانده های مشابه بکار می گیرند. به این ترتیب با بهره گرفتن از روش های متداول ارزیابی از جمله تحلیل پوششی داده ها به مقایسه عملکرد می پردازیم. تحلیل پوششی داده ها مبتنی بر یک سری بهینه سازی با بهره گرفتن از برنامه ریزی خطی است و نوع تابع آن از قبل مشخص نبوده تا برای پارامترهای آن برآورد نمود، بنابراین این روش را ” ناپارامتریک” گویند. ( ۱۹۸۵،Charnes et al).
در روش های پارامتریک از یک فرم ریاضی مطلوب استفاده می شود، در حالیکه در روش DEA، یک درک مشخص و واضح درباره DMU های مختلف فراهم می آید و برخلاف روش های پارامتریک که فقط بر روی پارامترهای جامعه توجه و تاکید می کنند، به مشخصه ها و ویژگیهای تمامی مشاهدات توجه می کند در روش های پارامتریک باید یک معادله مشخص ( معادله رگرسیون، تابع تولید و…) وجود داشته باشد که درقالب آن متغیرهای مستقل و وابسته با یکدیگر ارتباط داشته باشند، ولی در روش های ناپارامتریک بدون در نظر گرفتن پیش فرض برای تابع تولید، اقدام به ساخت یک تابع تولید تجربی می شود. چون تابع تولید در دست نیست، بنا براین از طریق یک سری مشاهدات، یک مجموعه امکان تولید تجربی ساخته می شود، که مرز حاصل از این مجموعه، یک تابع تولید تجربی حاصل از مشاهدات یا مرزکارایی می باشد. به عبارت دیگر این روش با ترکیب تمامی واحدهای تحت بررسی، یک واحد مجازی با بالاترین کارایی را ساخته و واحدهای ناکارارا با آن می سنجد.
درروشDEA نیاز به هیچگونه فرض یا فرم ریاضی خاص نمی باشد. کارایی به دست آمده در روش DEA ، کارایی نسبی است و مرز کارایی توسط ترکیب محدبی از واحدهای کارا ایجادمیشود. بنابراین هرDMU که برروی مرزفوق قرارداشته باشد،کارااست ودرغیراینصورت، ناکاراخواهدبودوجهت کاراکردن یک واحدناکارابایدتغییراتی درنهاده هاوستانده های آن واحدصورت گیرد. شایان ذکر است که پس ازاجرای مدلهای DEA، مجموعه ای تحت عنوان مجموعه مرجع ارائه میگردد. دراینمجموعه،مشخص شده است که هرواحدناکارابرای رسیدن به مرزکارایی بایدباکدامیک از واحدهای کارامقایسه گردد ( ۱۹۸۵، Charnes et al).
اگرواحدهای سازمانی، فقط دارای یک نهاده و یک ستانده باشند ،کارایی، حاصل ستانده به نهاده خواهد بود . اما اگر یک واحد سازمانی دارای نهاده ها وستانده های مختلف باشد، یافتن وزن مشترک برای ستانده ها و نهاده های مختلف، مشکل و حتی غیر ممکن نیز می باش. در اینجاست که باید از تکنیک DEA استفاده کرد. ( آذر، ۱۳۷۹).
شکل ۲-۲ سیستمی را نشان می دهد که شامل مجموعه ای از واحدهای سازمانی مختلف است. مطابقشکل هر سازمان دارای n واحد تصمیم گیری ( DMU₁) با m نهاده و s ستانده می باشد. بنابراین

شکل ۲-۲
در این صورت

در فرمول فوق وزن ستانده r ام و وزن نهاده i ام می باشد. جهت استفاده از تکنیک DEA و ارزیابی هر یک از واحدهای تصمیم گیری باید یک مدل برنامه ریزی خطی ساخت و براساس آن، کارایی نسبی هریک از DMU ها را با همدیگر مقایسه کرد. بنابراین به تعداد واحدهای تصمیم گیری، باید مدل برنامه ریزی خطی ساخته شود که از حل آنها کارایی نسبی (E_J) هر واحد مشخص می شود (آذر، ۱۳۷۹). در قسمت های بعد به شرح کامل مدل سازی برنامه ریزی خطی DEA خواهیم پرداخت.
۲-۵-۱ تعریف کارایی
کارایی بیانگر این مفهوم است که یک سازمان به چه خوبی از منابع خود در راستای تولید، نسبت به بهترین عملکرد در مقطعی از زمان، استفاده کرده است. همانطور که قبلا گفته شد کارایی یک واحد سازمانی (DMU) حاصل نسبت ستانده به نهاده آن واحد می باشد. اگر یک واحد سازمانی بتواند با نهاده های ثابت با ستانده های بیشتر، یا با نهاده های کمتر ستاده های ثابت و یا با نهاده های کمتر، ستانده های بیشتری را تولید کند، آن واحد سازمانی از کارایی بالاتری برخوردار خواهد بود.
گاهی کارایی را میزان بکارگیری منابع جهت دستیابی به اهداف توسط سازمان می دانند و با بکارگیری رابطه زیر نشان می دهند
مقدار منابع مورد انتظار برای مصرف = کارایی مقدار منابع واقعا مصرف شده
با تعریف فوق، کارایی، صرفا مقایسه ای بین ” منابع مورد انتظاری که برای رسیدن به مقاصد و فعالیت خاص یابد مصرف شود ” و ” منابع مصرف شده ” می باشد.
۲-۵-۲ انواع الگوهای اصلی تحقیق پوششی داده ها
اگر چه تعداد مدل های تحلیل پوششی داده ها روز به روز افزایش یافته و جنبه تخصصی پیدا می کند، اما مبنای همه آنها تعدادی مدل اصلی است که توسط بنیانگذاران این روش علمی، طراحی و تبیین دیده است. در این قسمت به تشریح برخی از این مدل های اصلی پرداخته می شود.
۲-۵-۲-۱) مدل مضربی CCR نهاده محور
همانطور که گفته شد بطور کلی مدلهای تحلیلی پوششی داده ها به دو گروه نهاده محور و ستاده محور تقسیم می شوند

–

–

۷۸۴/۰

۴-۲-۴- همبستگی بین متغیرهای پژوهش
از آنجا که یکی از پیش‌شرط‌های به کارگیری رویکرد متغیّرهای مکنون در الگوی مدل یابی معادله‌ی ساختاری وجود همبستگی میان متغیّرهای پژوهش است، همبستگی بین متغیرهای پژوهش، نیز مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به نرمال بودن داده ها که در جدول ۴-۱۲ به آن اشاره شد ضریب همبستگی پیرسون بین کلیه‌ی متغیرهای پژوهش، در جدول شماره‌ی ۴-۱۶ ارائه شده است.
جدول ۴-۱۶- میانگین، انحراف معیار و همبستگی متغیرها

متغیر ها

۱

۲

۳

مشخصه های محیط کسب و کار

۱

اولویت های رقابتی

^**۸۵۳/۰

۱

ساختار زنجیره تامین

^**۶۱۰/۰

^**۶۸۶/۰

۱

عملکرد

^**۶۷۳/۰

^**۶۲۹/۰

۶۵۸/۰

توضیح: ^**همبستگی در سطح معنا‌داری ۰۱/۰ p< میباشد
همانگونه که مشاهده می شود تمامی ضرایب همبستگی به دست آمده مثبت و قابل قبول هستند. بزرگترین ضریب همبستگی، مربوط به رابطه‌ی بین متغیّرهای اولویت های رقابتی و مشخصه های محیط کسب و کار و به میزان ۸۵۳/۰ است. کوچکترین ضریب نیز مربوط به رابطه‌ی بین ساختار زنجیره تأمین و عملکرد به میزان ۶۱/۰ است که البته معنادار است.
۴-۳- یافته‌های تحقیق
از آنجا که هدف اصلی این تحقیق بررسی اثر همسویی بر عملکرد شرکت می باشد داده های تحقیق را به دودسته شرکت های با عملکرد بالا و شرکتهای با عملکرد پایین تقسیم گردید. این کار بر اساس نمره عملکرد هر شرکت انجام گردید که در آن شرکت های بالاتر از متوسط، گروه عملکرد بالا و شرکتهای پایین تر از متوسط شرکت های عملکرد پایین درنظر گرفته شدند. از آنجایی که پس از تحلیل پرسشنامه ها تعداد شرکتها در طبقه با عملکرد پایین ۴۹ نمونه شد، تحلیل آماری با این محدودیت انجام شد که تحلیل عاملی تاییدی، روایی و همبستگی با توجه به نرمال بودن داده ها در هر طبقه و همچنین با توجه به استفاده از پرسشنامه های استاندارد، بر حسب کل شرکتها صورت پذیرفت. سپس برای بررسی اثر همسیویی دو مدل معادلات ساختاری جداگانه مورد برازش قرار گرفت که در ادامه این مدل ها مورد بحث واقع می شوند.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۴-۳-۱- مدل معادلات ساختاری
شکل های ۴-۲- مدل ساختاری برای شرکت های با عملکرد بالا و شکل ۴-۳ مدل ساختاری برای شرکت های با عملکرد پایین را نشان می دهد.

احساس رضایت از زندگی می کنم

معتقدم زندگی هدفمند است

به آزمایش های الهی در زندگی اعتقاد دارم

خداوند یاور نیکوکاران است

احساس می کنم خداوند به من نزدیک است

معتقدم سرانجام حق پیروز خواهد شد

رفتارهای معنوی

فردی مذهبی هستم.

۴، ۵، ۷، ۹، ۱۲، ۲۲،

ترتیبی

۹۱/۰

مذهب در زندگی من اهمیت زیادی دارد

به برنامه های مذهبی علاقه دارم

سفرهای زیارتی رادوست دارم

علاقه مند به مطالعه کتاب های مذهبی هستم

دوستان مذهبی راترجیح می دهم

گرایشهای معنوی

مجموع گویه های بالا

تعداد ۳۳ گویه

ترتیبی

۹۶۲/۰

۳-۲-۳- متغیر وابسته کیفیت زندگی
تعریف نظری کیفیت زندگی
تعاریف و تعابیر مختلفی از کیفیت زندگی شده است. برخی آن را توانایی اداره کردن زندگی از دیدگاه خود میدانند، برخی دیگر آن را میزان رضایت مندی از نیازهای فیزیکی، روانی، اجتماعی می‌دانند و برخی آن را ارزیابی کلی از یک زندگی خوب و با حداقل رضایت بخشی تعریف می کنند (مک کوئین^[۲۷۰]، ۱۹۹۸: ۶۵).
سازمان بهداشت جهانی کیفیت زندگی را این گونه تعریف می کند: کیفیت زندگی افراد به عنوان ادراک افراد از موقعیت شان در زندگی از حوزه های فرهنگی و نظام ارزشی که در آن زندگی می‌نمایند و در ارتباط با اهداف، انتظارات، استاندارد ها و نگرانی هایشان تعریف می شود. این تعریف مفهومی با دامنه وسیع می باشد که به شیوه پیچیده ای با سلامت فیزیکی، وضعیت روانشناختی، سطح استقلال، روابط اجتماعی و رابطه آنها با خصوصیات برجسته محیط شان در هم آمیخته شده است(WHO:1995).
تعریف عملیاتی کیفیت زندگی:
منظور از کیفیت زندگی در این پژوهش با استناد به تعریفی که سازمان بهداشت جهانی داشته است مجموعه پرسشهایی در ابعاد جسمانی، روانی، اجتماعی و محیط می باشد که به عنوان ابعاد مختلف کیفیت زندگی جوانان در نظر گرفته شده است.( WHO:1995) بنابر این در این پژوهش برای سنجش کیفیت زندگی از پرسشنامه استاندارد سازمان بهداشت جهانی (WHOQOL-100^[271]) استفاده گردید. پرسشنامه های زیادی برای سنجش کیفیت زندگی طراحی شده است ولی پرسشنامه های کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت به علت خصوصیات منحصر بفرد خود مورد توجه بیشتری واقع هستند. ابزار اندازه گیری عمومی کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی، به دو صورت فرم بلند WHOQOL-100 و فرم کوتاه WHOQOL-BREF می باشند. پرسشنامه WHOQOL-BREF پس از ادغام برخی از حیطه ها و حذف تعدادی از سوالات WHOQOL-100 ایجاد شد. نتایج حاصل از این دو پرسشنامه همخوانی رضایت بخشی را در مطالعات مختلف نشان داده‌اند. در این مطالعه WHOQOL-BREF به علت کم بودن تعداد سوالات و در نتیجه راحتی استفاده و نیز پرهیز از مشکلاتی که استفاده از فرم بلند ایجاد می کند، انتخاب شده است. این ابزار در بیش از ۱۵ کشور جهان به صورت همزمان طراحی و به زبان های متفاوت ترجمه شده است. لذا مفاهیم سوالات در فرهنگ های متفاوت یکسان می باشند (بونومی و همکاران، ۲۰۰۰) در تحقیقات داخلی نیز عمدتاً از فرم کوتاه استفاده شده است. مقایسه دو فرم پرسشنامه در ایران همبستگی بالایی بین آن نشان داده است(نجات، ۱۳۸۵)

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

لازم به توضیح است که دو اثر مذکور فارسی از مهمّ‌‌ترین آثار فارسی در تحقیقات اسرائیلیات در تفاسیر به زبان فارسی بوده و برای همه‌‌ی کسانی که حداقل آشنایی را با این مفهوم داشته باشند مفید بوده، امّا به مانند هر تحقیقی معایبی دارند. از نظر ساختاری و محتوایی متأثّر از تحقیقات به زبان عربی است و عمدتاً چکیده‌‌ی نظریات آثار مذکور عربی “ذهبی ودیگران” را بسط و گسترش داده و گاه از منابع تفسیری موثق هم استفاده نشده است. با این تفاوت که به آثار تفسیری جدید به خصوص “المیزان” و آراء مؤلّف در اغلب موارد اشاره کرده‌‌اند. مهمّ‌‌ترین عیب تحقیقی آن‌‌ها در موضع‌‌گیری‌‌های بسیار تند و تعصّب‌‌آمیز و شعارگونه‌‌ی مؤلفان در بسیاری موارد از جمله ناقلان اسرائیلیات و نقد غیرعلمی بسیاری از تفاسیر بدون توجه به محدوده‌‌ی زمانی و مکانی مفسّران است و هر جا آراء آن‌‌ها را موافق اندیشه‌‌ی خود یافته مستند کرده و بالعکس. البته در کتاب محمّد قاسمی شدّت این مطالب بیشتر است.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

ـ پژوهش‌‌های ادبی
نخستین پژوهش‌‌های ادبی در مجلات علمی از نصرالله امامی است در دو مقاله، با عنوان‌های «اسرائیلیات و اساطیر ایرانی» و «منابع اسرائیلیات در ادب فارسی»؛ وی اوّلی را در سال ۱۳۵۲ و دومی را در سال ۱۳۵۳ در مجله‌‌ی دانشکده‌‌ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز منتشر کرد. اگر چه هر دو مقاله بسیار مختصر و ناقص بوده و از یک ساختار علمی و امروزی برخوردار نیستند، امّا فضل تقدّم در این موضوع را دارند.
اخیراً پایان‌‌نامه‌‌ای دکتری با عنوان «بازتاب اسرائیلیات در آثار مولانا» در دانشکده‌‌ی زبان و ادبیات واحد علوم و تحقیقات تهران به راهنمایی استاد دکتر جلیل تجلیل توسط آقای عسکری ابراهیمی جویباری انجام پذیرفته است که به دلیل محدودیت دسترسی به رساله‌‌ها در کتابخانه‌‌ی مرجع، تنها از چکیده‌ی مطالب آن آگاهی حاصل شد.
نگارنده نیز با همکاری دکتر محمدامیر عبیدی‌نیا در طی سال‌های ۱۳۸۶ ـ ۱۳۸۹ طرح پژوهشی «بازشناخت اسرائیلیات در سبک عراقی» را انجام داده است که در حقیقت مقدّمه‌ای بر این تحقیقات می‌باشد.
چنان که ملاحظه شد در سطح محدود و آن‌‌هم تنها در تفاسیر به آن پرداخته شده در حالی که در ادب فارسی جای چنین پژوهشی خالی است و لازم است پژوهش‌‌ها و تحقیقات گسترده‌‌ای صورت گیرد تا تاریکی‌‌ها و خرافی‌‌ها ـ حداقل در منابع قرآن‌شناسی ـ از چهره‌‌ی فرهنگ اسلامی به خصوص در حوزه‌‌ی ادب فارسی زدوده یا حداقل کم‌‌رنگ شود.
در مقدّمه گفته شد اندیشه‌‌ی کنکاش در موضوع این رساله، دغدغه‌‌ی سال‌‌ها پیش نگارنده بوده و بیش از یک دهه می‌‌گذرد که به تدریج در بررسی و جمع آوری پیشینه‌‌ی مطلب تلاش کرده و بر اساس حساسیت و محدودیت‌‌های اندیشه و تعهد اخلاقی و دینی، آهسته و آرام گام برداشته است. در این میان هم، محقّقان و پژوهشگرانی ـ در سال‌‌های اخیر ـ به شیوه‌‌های متفاوت و گاه هم‌‌سو، در این مورد تحقیق کرده و مقالات و کتاب‌‌هایی را به نگارش درآورده‌‌اند. با توجه به اهمیت و ضرورت موضوع رساله، امّا برای جلوگیری از اطاله‌‌ی کلام، به توصیه و تدبیر استاد راهنما، از آن تحقیق مفصّل در بررسی سوابق پژوهش، خلاصه‌‌ی چند مورد مذکور وارد رساله‌‌ی دکتری شد و بقیه به صورت مقاله، برای چاپ در مجلات آماده گردید، تا بخش غیرادبی بر بخش ادبی رساله، ترجیح داده نشود.
ـ اهداف تحقیق
– بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات در آثار عطّار نیشابوری
– تشخیص میزان ماجراهایی در افزوده به قصص قرآنی در آثار عطّارنیشابوری
– جستجوی آن موارد در افزوده به قصص قرآنی در داستان‌‌های تورات و انجیل و تحقیق این امر که آیا با در افزوده‌‌های آثار عطّار نیشابوری مطابقت دارد یا خیر؟
– هدف کلی بازشناخت و بررسی روایات مجعول و اسرائیلیات به عنوان اندیشه‌‌های غیر اسلامی به طور عام و میزان اثر‌‌پذیری آثار عطّار به طور خاص و در نهایت آگاهی یافتن نسل امروز از آن‌‌ها و جلوگیری از خلط اندیشه‌‌های دینی و غیر دینی.
– زدودن افسانه‌‌ها و خرافات از چهره‌‌ی حقیقی قرآن و فرهنگ اصیل اسلامی
ـ سؤالات تحقیق
– آیا داستان‌‌ها و حکایت‌‌های منقول در آثار عطّار نیشابوری با اصل حکایات و قصص قرآنی مطابقت دارد یا خیر؟
– چه تفاوت‌‌هایی بین حکایات و قصص مشابه در قرآن و تورات و انجیل وجود دارد؟
– کیفیت نفوذ اسرائیلیات به متون ادبی چگونه است؟
– چگونه می‌‌توان اساس روایت‌‌ها را بر اساس کتاب راستین الهی قرآن فهمید؟
ـ فرضیه ‏های تحقیق
– اسرائیلیات و روایات مجعول در متون اسلامی، تفاسیر و آثار صوفیه قبل از عطّار به فراوانی وجود دارد.
– عطّار نیشابوری هم‌‌چون بسیاری از صوفیه از اسرائیلیات و روایات مجعول تأثیر پذیرفته و در آثار خود از آن‌‌ها بهره برده است.
ـ تعریف واژه‏ ها و اصطلاحات فنّی و تخصصی (به صورت مفهومی و عملیاتی)
اسرائیلیات: به مجموعه تأثیری گفته می‌‌شود که فرهنگ یهودی و مسیحی بر تفسیر قرآن داشته‌است.
عطّار نیشابوری: بزرگ‌‌ترین شاعر و نویسنده‌‌ی عارف قرن ششم که زبان گیرا و گسترده و قدرت بیان و خامه‌‌ی توانایش و تأثیری که در دوره‌‌ی خویش و بعد از خود در تحوّلات ادبی داشته، بررسی آثارش می‌‌تواند نقاط مبهم و مهمّ را در رابطه با موضوع پژوهش ما مشخص نماید.
تفسیر: در اصطلاح علوم قرآنی به آن دانشی گفته می‌‌شود که از علم و آگاهی به کلام خدا بحث می‌‌کند و به فهم معانی و استنباط احکام از متن آیات الهی کمک می‌‌کند.
عرفان و تصوّف: با ورود مباحث آن به ادبیات فارسی ادبیات را از دربارها و تملق شاهان و حاکمان دور کرد و به آن تا حدّی استقلال بخشید و چاشنی تازه و نمکینی وارد زبان و ادب فارسی کرد به طوری که آرایندگی و زیبا‌‌سازی کلام تا این زمان به این حد نرسیده بود.
«فیلسوف تفکرش مستقل از دین است. متکلّم بعکس تابع دین است. اهل تأویل، دین را طبق تصورات خود معنی می‌‌کند. عارف دریافت‌‌های خود را به زبان دین بازگو می‌‌نماید. زاهد و عابد می‌‌خواهند به بهشت بروند، عارف می‌‌خواهد بهشت را همین‌‌جا ببیند بلکه خودش بهشت شود.»^[۱۱]
ـ روش‌شناسی تحقیق
روش پژوهشی، اساس مطالعه‌ی کتابخانه‌‌ای می‌باشد، امّا به لحاظ ماهیت و روش در شمار تحقیقات توصیفی ـ تحلیلی قرار می‌‌گیرد. زیرا در این گونه تحقیقات، پژوهش‌‌گر علاوه بر ارائه تصویری از آنچه هست، به تشریح و تبیین دلایل چگونه بودن و چرایی وضعیت مسأله و ابعاد آن نیز می‌‌پردازد.
الف) تکیه‌‌گاه استدلالی این تحقیق برای بیان و توجیه مسائل، ادبیات تحقیق و مباحث نظری ارائه شده ‌‌است و از نظر منطقی جزئیات مربوط به مسأله با گزاره‌‌های کلّی مربوطه ارتباط داده شده، سپس به نتیجه‌‌گیری پرداخته می‌‌شود. در این تحقیق مانند هر تحقیق توصیفی دیگری محقّق به مطالعه‌‌ی متغیرها به شکلی که وجود دارد می‌‌پردازد و آن‌‌ها را توصیف و تشریح می‌‌نماید. بر این اساس پژوهش حاضر طی مراحل ذیل انجام شده‌‌است:
– مطالعه‌‌ی منابع مختلف موجود در زمینه‌‌ی تحقیق، اعم از کتاب، مقاله یا پایان‌‌نامه.
– مطالعه‌‌ی آثاری در زمینه‌‌ی نظریه‌‌های تفسیری واسرائیلیات.
– مطالعه‌‌ی آثار انتخابی و نمونه‌‌گیری از بخش‌‌هایی از آن‌‌ها.
– توصیف و تحلیل نمونه‌‌ها بر اساس نظریه‌‌ی موجود در فرضیه‌‌های تحقیق.
ب) معیار سنجش و تشخیص اسرائیلیات در این پژوهش، ابتدا اصل روایات را بر اساس قرآن (بدون) تفسیر ذکر می‌‌کنیم سپس به اضافات یا شاخ و برگ‌‌های آن روایات در کتب مقدّس (تورات و انجیل) اشاره‌‌ای خواهیم داشت. آن‌‌گاه رأی و نظرات صائب محدثان بزرگ و محقّقان مورد اعتمادی که نقد و جرح و تبدیل را در زمینه‌‌ی آگاه ساختن بسیاری از جعلیات و اسرائیلیات در کتب تفسیر انجام داده‌‌اند در حدّ ممکن و لازم به اختصار می‌‌آوریم و آن را معیاری برای تشخیص اسرائیلیات در آثار عطّار قرار می‌‌دهیم. در فصل چهار، چند قصّه‌‌ی قرآنی و حدیثی را که مصادیق آن‌‌ها در آثار عطّار بوده در چند مرحله بررسی می‌‌کنیم به این ترتیب که:
در مرحله‌ی اول: داستان را بر اساس روایت و اشاره‌‌ی قرآن به اختصار ذکر می‌‌کنیم تا در وهله‌‌ی اول خواننده و محقّق بر اصل و حقیقت قرآنی موضوع آگاه شود.
در مرحله‌ی دوم: بخش‌‌هایی از قصّه‌‌ها در تورات و انجیل معتبر، آورده می‌‌شود تا شیوه‌‌ی بیان قرآنی و کتاب‌‌های مقدّس در بازگویی قصّه‌‌ها روشن شود (و به علت حجم زیاد مطالب از بازگویی تمام قصّه خودداری می‌‌کنیم.)
در مرحله‌ی سوم: همه یا بخش‌‌هایی از بیان مفسرانی چون طبری یا سیوطی و… می‌‌آید تا چگونگی نقل غیر قرآنی و تفسیرها مشخص شود.
در مرحله‌ی چهارم: موضوع به طور خلاصه تحلیل و بررسی می‌شود.
در مرحله‌ی پنجم: به مصادیق اسرائیلیات در آثار عطّار می‌‌پردازیم و گاه برای غنای مطلب، به نمونه‌‌هایی روشن و آشکار از نظم فارسی متأثّر از اسرائیلیات آن قصّه اشاره می‌‌کنیم. (قبل و بعد از عطّار)
در مرحله‌ی نهایی: به اختصار به تطبیق و مقایسه‌‌ی یافته‌‌ها پرداخته می‌‌شود.
ـ جامعه‌ی آماری
کلّیه‌‌ی آثار عطّار نیشابوری
ـ محدودیت‌ها
– محدودیت منابع در زبان فارسی
– احتیاط در شناخت و اظهار نظر روایات و احادیث صحیح و نادرست
– گستردگی موضوع
– گستردگی آثار عطّار و ضرورت دقت نظر بسیار
فصل دوم