ختمی، تمشک (دانه)

ارغوانی

بقعم، اقطی (میوه)، آلکانت

سیاه

بقعم با دندانه آهن، گال بلوط با آهن، پوست درخت گردو

خاکستری

پوست درخت انار، پوست درخت گردو

۲-۲-۳ تقسیم بندی گیاهان رنگزا بر اساس روش کاربرد

• • رنگ های که دارای تانن می باشند: آن هایی هستند که برای پیوند رنگ به لیف نیازی به دندانه ندارند مانند رنگ حاصل از کاج و گردو. تعداد این گروه نسبتا کم است.

  (( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

• رنگ های افزایشی: یا رنگ های دندانه ای که برای پیوند به لیف، نیاز به یک دندانه دارند، مانند رنگ های حاصل از روناس، کشینل و اسپرک. این گروه رایج ترین نوع رنگ می باشند.

• رنگ های خمی: سومین گروه رنگ های طبیعی هستند و شامل نیل و وسمه می باشند. این رنگ ها محلول در آب نیستند و برای حل شدن نیاز به یک قلیا در خم رنگرزی دارند. اکسیژن از طریق یک فرایند شیمیایی به نام احیا، زدوده می شود.

۲-۳ روش های نوین رنگرزی
فرایند رنگرزی منسوجـات انرژی زیادی را مصرف می کنند. این فرآیندها مواد شیمیایی مورد نظر را برای کمک، شتاب بخشی یا کند کردن روند فرایند مورد استفاده قرار داده و می بایست از حرارت بالا برای انتقال مواد از محلول محیط فرایند به سطح کالای نساجی در زمان قابل قبول اقدام نماید. هدف فرایند های جدید کاهش انرژی مصرفی و استفاده کم از مواد شیمیایی است “حدادیان تفت،۱۳۸۷”. همچنین رنگرزی الیاف طبیعی با بهره گرفتن از مواد رنگزای طبیعی با توجه به چند مرحله ای بودن فرایند شامل عصاره گیری، دندانه دادن الیاف و نهایتا رنگرزی بسیار پرهزینه بوده و مدت زمان زیادی نیاز است تا فرایند بطور کامل انجام شود. تحقیقات گسترده ای به منظور کاهش هزینه های
رنگرزی سنتی در سالهای اخیر صورت گرفته است. این تحقیقات نشان می دهند که استفاده از تکنولوژی های نوین و پیشرفته می تواند بطور چشمگیری هزینه های رنگرزی سنتی را کاهش دهد ” آقایی- اکبری،۱۳۹۰”. از جمله این روش ها می توان استفاده از امواج مافوق صوت، رنگرزی مایکروویو، تکنولوژی پلاسما، دی اکسید کربن فوق بحرانی و رنگرزی الکتروشیمیایی را نام برد.
۲- ۳- ۱ روش مایکروویو
مایکروویوها امواج الکترومغناطیسی هستند که محدوده فرکانس آنها در محدوده بین ۱,۰۰۰ تا ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ مگاهرتز است. مایکروویوها بدین نام نامیده می شود چرا که تعریف آنها بر اساس طول موج آنها بوده و مایکرو اشاره به ریز دارد. به عبارت دیگر طول موج های این امواج کوتاه و در محدوده بالای فرکانس می باشند.
۲- ۳- ۱- ۱ رنگرزی مایکروویو
رنگرزی مایکرویو بر روی خواص دی الکتریک و حرارتی تاثیر می گذارد .خاصیت دی الکتریک به خواص ذاتی الکتریکی اشاره دارد که بر روی رنگرزی با چرخش دوقطبی رنگ و تاثیر ناحیه مایکروویو روی دو قطبی ها روی می دهد. محلول های رنگ دو جزء دارد که قطبی هستند و این حالت در میدان مایکرویو و با فرکانس بالا و محدوده ۲۴۵۰ مگاهرتز روی می دهد. این حالت بر انرژی ارتعاشی در مولکول های آب و مولکول های رنگ تاثیر می گذارد. مکانیزم ایجاد حرارت در جریان هدایت یونی ایجاد می گردد که یک نوع مقاومت حرارتی است. بر اساس شتاب یون ها در میان محلول رنگ، برخود بین مولکول های رنگ و مولکول های لیف به وجود می آید. دندانه به نفوذ و جذب عمقی رنگ روی لیف کمک می کند. این رویداد فرایند مایکروویو را برتر از تکنیک های مرسوم رنگرزی می کند “حدادیان تفت،۱۳۸۷”.
ضمن تحقیقی که توسط توکلی و ملاحسینی، برای ” رنگرزی کالای پشمی با رنگزای روناس به کمک امواج مایکروویو” انجام گرفته است، نتایج نشان می دهند که با بهره گرفتن از امواج مایکروویو در رنگرزی می توان، ضمن کسب فام هایی شفاف تر و درخشان تر و بدون تفاوت چندان در ثبات های شستشویی و نوری به یکنواختی مناسب رسیده و در عین حال در زمان و انرژی که فاکتور مهمی در صنعت به حساب می آید صرفه جویی کرد ” توکلی، ملاحسینی،۱۳۸۶، ص ۱۲۶ ، ۱۳۵”.
۲- ۳- ۲ تکنولوژی پلاسما
تعریف فیزیکی پلاسما عبارت است از یک گاز یونیزه شده که دارای شارژ یونی منفی و مثبت مساوی می باشد. امروزه این واژه به عنوان روش تخلیه الکتریکی در میان یک گاز شناخته می شود و شامل مخلوطی از یون های مثبت و منفی، الکترون ها، رادیکال های آزاد، تابش های ماوراء بنفش و انواع مختلفی از مولکول های تحریک شده الکتریکی می باشد. بنابراین، عملیات پلاسمای گازی متفاوت بر اساس نوع گاز یا گاز های مورد استفاده مثل هوا ، آرگون و … می باشد. هر نوع پلاسمای گازی شامل یک مجموعه مخلوط و گوناگون است که می تواند با الیاف نساجی موجود در ناحیه پلاسما فعل و انفعال داشته و منجر به تولید روش های گوناگونی از عملیات های فعال در سطح الیاف گردد. طبیعت ساختار گاز، نوع لیف نساجی، و پارامتر های ماشینی مثل فشار اتاقک پلاسما، در جه حرارت و زمان و فرکانس و قدرت ذخیره الکتریکی می تواند منجر به تنوع در نوع تغییرات لیف گردد.
۲- ۳- ۲- ۱ اصول فرایند پلاسما
پلاسما ممکن است در آزمایشگاه و با بهره گرفتن از تخلیه غیر الکتریکی مثل روش های حرارتی، امواج ضربه ای^[۱۶]، واکنش های شیمیایی با انرژی آزاد شده بالا، تابش هسته ای توسط فوتون های دارای انرژی بالا، تششع گاما یا آلفا بدست آید. هرچند برای عملیات پلاسما در نساجی فقط روش های تخلیه الکتریکی مورد استفاده قرار می گیرد. پلاسما یک گاز جزئی یونی شده شامل یون ها، الکترون ها، اتمها و گونه های خنثی می باشد. برای قادر سازی گاز به یونیزه شده در یک روش قابل کنترل و کیفی، فرایند در شرایط خلا انجام می پذیرد. محفظه ایجاد خلا ابتدا با بهره گرفتن از دمنده های چرخشی و پمپ هایی با قدرت بالای تخلیه به فشار خلاء پائین یا متوسط در محدوده ۲- ۱۰ تا ۳- ۱۰ می رسد. سپس گاز بدرون محفظه با لوله های کنترل کننده با حجم بالا وارد محفظه می گردد. اگر چه می توان از گاز های مختلف استفاده نمود ولی عموما از گاز های اکسیژن، آرگون، مونواکسیدکربن استفاده می شود “حدادیان تفت،۱۳۸۷”.
عملیات پلاسمایی در دمای پایین یک روش اصلاح سطح فیزیکی دوستدار محیط زیست می‌باشد که می‌تواند بعنوان جایگزین روش های شیمیایی به منظور اصلاح سطح الیاف پشمی مورد استفاده قرار گیرد. در اصلاح سطح توسط عملیات پلاسمایی، تغییرات و اصلاحات فقط محدود به سطح ماده پلیمری می‌شود و توده لیف دچار تغییر نمی‌شود “Montazer.M.,et ,al.2009″. کاربرد عملیات پلاسمایی باعث افزایش چسبندگی سطوح، بهبود قابلیت ترشوندگی، بهبود قابلیت رنگپذیری و بهبود ویژگیهایی ساختاری لیف می‌شود Cai.Z., Qiu.Y. 2008″”. انجام عملیات پلاسمایی روی سطح الیاف پشمی باعث افزایش نفوذ پذیری الیاف پشمی در مقابل مایعات خواهد شد که در نتیجه می‌توان رنگرزی را در دمای پایین‌تری انجام داد “Kan.C.,Yuen.C.W.M. 2006”.
طی تحقیقی که حسین بارانی بر ” تاثیر عملیات پلاسمایی در رنگرزی الیاف پشم با رنگزای طبیعی روناس در حضور لستین^[۱۷]” انجام داده است، نتایج نشان می دهد که: عملیات پلاسمایی منجر به افزایش نفوذ پذیری سطح لیف گردیده و مدت زمان اولیه رنگرزی را کاهش می‌دهد. لستین صنعتی مورد استفاده توسط دو روش شیمیایی هیدروکسیله کردن و استیله کردن اصلاح گردید. روش شیمیایی استفاده شده روش هیدروکسیله- استیله دارای نتایج نامطلوبی می باشد به دلیل اینکه مقدار قدرت رنگی را نسبت به نمونه‌ لستین استیله شده کمتر افزایش می‌دهد و نمونه استیله شده قدرت رنگی را به اندازه ۲۵ درصد افزایش می‌دهد. نتایج تجربی بدست آمده از نمونه‌های رنگرزی شده با روناس کاملا منطبق بر مدل ریاضی دو جمله‌ای می‌باشند و نتایج حاصل از آنالیز واریانس یک طرفه^[۱۸] نشان می‌دهد که مدل ریاضی ارائه شده برای رنگرزی لیف پشمی اصلاح شده با پلاسما در حضور لستین با روناس یک مدل معنی‌دار می‌باشد به دلیل اینکه فاکتور احتمال برابر با ۰۰۰۱/۰ می‌باشد. علاوه بر این، آنالیز نتایج بدست آمده نشان می‌دهد که داده‌های تجربی با نتایج تخمین زده شده دارای تطابق مناسب می‌باشند. پارامترهای دمای رنگرزی، زمان رنگرزی، غلظت لستین، مدت زمان عملیات پلاسمایی، روش رنگرزی و برهمکنش‌های آنها دارای تاثیر معنی‌دار بر قدرت رنگی الیاف پشمی اصلاح شده با پلاسما در حضور لستین دارد. در شرایط بهینه پیشنهادی رنگرزی الیاف پشمی دمای رنگرزی برابر با ۷۹ درجه سانتیگراد می‌باشد “بارانی ،۱۳۹۲”.
در تحقیق دیگری که توسط قرآن نویس و همکاران بر روی ” تاثیر پلاسما بر خواص رنگی پشم طبیعی با رنگزای روناس و امکان جایگزینی پلاسما به جای دندانه کردن کالا ” صورت گرفته است؛ نتایج حاصل نشان می دهد که قدرت رنگی و ثبات نمونه های رنگرزی شده پس از عملیات پلاسما شدن بهبود یافته است و پلاسما برای رنگرزی پشم طبیعی به عنوان یک جایگزین مناسب برای دندانه کردن کالا می باشد. همچنین آزمون شمارش ضد باکتری نیز برای تعیین کارایی ضد باکتری پلاسما انجام گرفت که نتایج حاکی از آن بود که نمونه ها از خواص ضد باکتریایی خوبی برخوردار بودند ” Ghoranneviss.M. et,al.2010″.
۲- ۳- ۳ دی اکسید کربن فوق بحرانی
آب یک ماده اولیه ارزشمند است که برای همیشه در دسترس نخواهد بود و می بایست به صورت مناسبی از منابع آبی حفاظت شود. استفاده از آب به عنوان حلال به دلیل وفور و ارزانی آن درمقایسه با دیگر حلال ها است. ایجاد پساب و نیاز به خشک کردن کالا در هر مرحله عملیات تر از مشکلات کار با آب است. میزان انرژی مورد نیاز برای جدا کردن آب از کالا مقدار زیادی است و از نقاط ضعف این مسیر است. رنگزا های عمل نکرده در پساب نیز آلودگی آب ها را به دنبال خواهد داشت. برای حذف عیوب یاد شده که گاز های خاصی می توانند به جای آب جایگزین محیط حلال گردند. فشار و حرارت بالا برای حل کردن رنگ ها نیاز است. از میان تمامی گاز هایی که می توانند به سیالات فوق بحرانی تبدیل شوند، CO2 دارای کارایی چندگانه و برجسته است. به دلیل نرخ بالای انتشار وسیکوزیته پایین که دارند امکان نفوذ رنگ به داخل لیف را فراهم می نمایند . علاوه بر این با کاهش فشار در انتهای فرایند، امکان بازیابی رنگ و CO2 وجود دارد.
۲- ۳-۳- ۱ فرایند رنگرزی با CO2
این فرایند شامل سه جزء است، کالای نساجی، ماده رنگزا و سیال فوق بحرانی .
۱- انحلال رنگ در CO2
۲- انتقال لیف
۳- جذب روی سطح لیف
۴- نفوذ رنگ به داخل لیف “Kim.A.2008”.

۴

۰.۸۰۴

۰.۸۹۷

۱

۵

با توجه به جدول، مشخص است که سوال ۳۸ (منابع مشترک حوزه ها در داخل شرکت) دارای بیشترین میانگین بوده، و به معنای آن است که از دیدگاه پاسخ دهندگان؛ در داخل شرکت، منابع مشترک در حوزه های حمل و نقل، بازار و خدمات با کیفیت وجود دارد. همچنین سوال ۳۷ (منابع مشترک حوزه ها با مصرف کنندگان) دارای کمترین میانگین بوده و به معنای آن است که از دیدگاه کارکنان شرکت گاز، شرکت، منابع مشترک در حوزه های حمل و نقل، بازار و خدمات با کیفیت در ارتباط با مصرف کنندگان، دارای اهمیت کمتری می باشد.

۵-۳) نتایج و دستاوردهای حاصل از تحقیق

در این بخش نتایج و یافته های تحقیق جهت تایید یا رد فرضیه ها ارائه می گردد، و به تفسیر آن ها می پردازیم؛ و یافته های پژوهش حاضر با یافته های سایر تحقیق های مشابه در این زمینه مقایسه می شود.
فرضیه ۱: مدیریت زنجیره تامین داخلی بر مدیریت زنجیره تامین مرتبط در شرکت گاز استان گیلان موثر است.
مقدار ضریب استاندارد بتا برای این فرضیه برابر ۰.۷۷ می باشد و از آن جا که مقدار محاسبه شده t (5.86) از مقدار بحرانی ۱.۹۶ بزرگتر است می توان نتیجه گرفت که زنجیره تامین داخلی بر مدیریت زنجیره تامین مرتبط تاثیر دارد. از آنجا که سطح معنا داری آزمون کمتر از ۰.۰۵ می باشد، می توان نتیجه گرفت که زنجیره تامین داخلی بر مدیریت زنجیره تامین مرتبط اثر می گذارد و به دلیل مثبت بودن مقدار استاندارد، می توان دریافت که تاثیر زنجیره تامین داخلی بر مدیریت زنجیره تامین مرتبط مستقیم می باشد. بنابراین فرضیه تایید می شود. نتایج به دست آمده از آزمون فرضیه در این تحقیق با نتایج حاصل از فتوحی و ایوبی(۱۳۹۲) مطابقت دارند. فتوحی و ایوبی، در یافته های خود به این نتیجه رسیدند که عوامل موثر بر زنجیره تامین؛ عوامل داخلی و ارتباطی می باشد، همچنین عوامل داخلی ارتباط معناداری با عوامل مرتبط دارد؛ که مطابق با نتایج به دست آمده از فرضیه تحقیق می باشد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

فرضیه ۲: مدیریت زنجیره تامین داخلی بر پذیرش فرآیندهای مربوط به مدیریت زنجیره تامین در شرکت گاز استان گیلان موثراست.
مقدار ضریب استاندارد بتا برای این فرضیه برابر ۰.۴۲ می باشد و از آن جا که مقدار محاسبه شده t (2.97) از مقدار بحرانی ۱.۹۶ بزرگتر است می توان نتیجه گرفت که زنجیره تامین داخلی بر پذیرش فرآیندهای مربوط به مدیریت زنجیره تامین تاثیر دارد. از آنجا که سطح معنا داری آزمون کمتر از ۰.۰۵ می باشد، می توان نتیجه گرفت که زنجیره تامین داخلی بر پذیرش فرآیندهای مربوط به مدیریت زنجیره تامین اثر می گذارد و به دلیل مثبت بودن مقدار استاندارد، می توان دریافت که تاثیر زنجیره تامین داخلی بر پذیرش فرآیندهای مربوط به مدیریت زنجیره تامین مستقیم می باشد. بنابراین فرضیه تایید می شود. نتایج به دست آمده از آزمون فرضیه در این تحقیق با نتایج حاصل از جعفری (۱۳۹۱) مطابقت دارند. جعفری در تحقیق خود نشان داد که شرایط داخلی شرکت بر تطبیق فرآیندهای زنجیره تامین رابطه دارد؛ که مطابق با نتایج به دست آمده از فرضیه تحقیق می باشد.
فرضیه ۳: مدیریت زنجیره تامین مرتبط به هم پذیرش فرآیندهای مربوط به مدیریت زنجیره تامین شرکت گاز استان گیلان موثراست.
مقدار ضریب استاندارد بتا برای این فرضیه برابر ۰.۴۵ می باشد و از آن جا که مقدار محاسبه شده t (2.92) از مقدار بحرانی ۱.۹۶ بزرگتر است می توان نتیجه گرفت که مدیریت زنجیره تامین مرتبط به هم پذیرش فرآیندهای مربوط به مدیریت زنجیره تامین تاثیر دارد. از آنجا که سطح معنا داری آزمون کمتر از ۰.۰۵ می باشد، می توان نتیجه گرفت که مدیریت زنجیره تامین مرتبط به هم پذیرش فرآیندهای مربوط به مدیریت زنجیره تامین اثر می گذارد و به دلیل مثبت بودن مقدار استاندارد، می توان دریافت که تاثیر مدیریت زنجیره تامین مرتبط به هم پذیرش فرآیندهای مربوط به مدیریت زنجیره تامین مستقیم می باشد. بنابراین فرضیه تایید می شود. نتایج به دست آمده از آزمون فرضیه در این تحقیق با نتایج حاصل از آذر و همکاران (۱۳۸۹) مطابقت دارند. آذر و همکاران در تحقیق خود نشان داد که شرایط ارتباطی بر تطبیق فرایندهای زنجیره تامین تاثیر دارد و همچنین کیفیت خدمات در عملکرد زنجیره تامین تاثیرگذار است؛ که مطابق با نتایج به دست آمده از فرضیه تحقیق می باشد.
فرضیه ۴: پذیرش فرآیندهای مربوط به مدیریت زنجیره تامین بر اجرای مدیریت زنجیره تامین شرکت گاز استان گیلان موثر است.
مقدار ضریب استاندارد بتا برای این فرضیه برابر ۰.۶۶ می باشد و از آن جا که مقدار محاسبه شده t (3.07) از مقدار بحرانی ۱.۹۶ بزرگتر است می توان نتیجه گرفت که پذیرش فرآیندهای مربوط به مدیریت زنجیره تامین بر اجرای مدیریت زنجیره تامین تاثیر دارد. از آنجا که سطح معنا داری آزمون کمتر از ۰.۰۵ می باشد، می توان نتیجه گرفت که پذیرش فرآیندهای مربوط به مدیریت زنجیره تامین بر اجرای مدیریت زنجیره تامین اثر می گذارد و به دلیل مثبت بودن مقدار استاندارد، می توان دریافت که تاثیر پذیرش فرآیندهای مربوط به مدیریت زنجیره تامین بر اجرای مدیریت زنجیره تامین مستقیم می باشد. بنابراین فرضیه تایید می شود. نتایج به دست آمده از آزمون فرضیه در این تحقیق با نتایج حاصل از محمدی و همکاران (۱۳۹۲ ) و جعفری (۱۳۹۱) مطابقت دارند. محمدی و همکاران در تحقیق خود نشان داند تطبیق فرآیندهای مدیریت زنجیره تامین می تواند در اجرای آن تاثیرگذار باشد. و جعفری نشان داد که در بین عوامل موثر بر پیاده سازی زنجیره تامین، تطبیق فرآیندها بر اجرای زنجیره تامین رابطه معنادار دارد؛ که مطابق با نتایج به دست آمده از فرضیه تحقیق می باشد.
فرضیه ۵: مدیریت زنجیره تامین داخلی بر اجرای مدیریت زنجیره تامین شرکت گاز استان گیلان موثر است.
مقدار ضریب استاندارد بتا برای این فرضیه برابر ۲/۰- می باشد و از آن جا که مقدار محاسبه شده t (11/1-) از مقدار بحرانی ۱.۹۶ کوچکتر است می توان نتیجه گرفت که مدیریت زنجیره تامین داخلی بر اجرای مدیریت زنجیره تامین تاثیر ندارد. از آنجا که سطح معنا داری آزمون کمتر از ۰.۰۵ می باشد، می توان نتیجه گرفت که مدیریت زنجیره تامین داخلی بر اجرای مدیریت زنجیره تامین به صورت مستقیم اثر نمی گذارد. بنابراین فرضیه رد می شود. نتایج به دست آمده از آزمون فرضیه در این تحقیق با نتایج حاصل از معنوی و همکاران (۱۳۹۲ ) و تلر و همکاران (۲۰۱۲) مطابقت ندارند. معنوی و همکاران در تحقیق خود نشان دادند که عوامل داخلی زنجیره تامین بر اجرای زنجیره تامین تاثیرگذار است. تلر و همکاران نشان دادند نتایج حاکی از آن است که شرایط داخلی و شرایط ارتباطی بر اجرای مدیریت زنجیره تامین تاثیر دارد؛ که مطابق با نتایج به دست آمده از فرضیه تحقیق نمی باشد.
فرضیه ۶: مدیریت زنجیره تامین مرتبط بر اجرای مدیریت زنجیره تامین در شرکت گاز استان گیلان موثر است.
مقدار ضریب استاندارد بتا برای این فرضیه برابر ۲۱/۰ می باشد و از آن جا که مقدار محاسبه شده t (19/1) از مقدار بحرانی ۱.۹۶ کوچکتر است می توان نتیجه گرفت که مدیریت زنجیره تامین مرتبط بر اجرای مدیریت زنجیره تامین تاثیر ندارد. از آنجا که سطح معنا داری آزمون کمتر از ۰.۰۵ می باشد، می توان نتیجه گرفت که مدیریت زنجیره تامین مرتبط بر اجرای مدیریت زنجیره تامین به صورت مستقیم اثر نمی گذارد. بنابراین فرضیه رد می شود. نتایج به دست آمده از آزمون فرضیه در این تحقیق با نتایج حاصل از محمدی و همکاران (۱۳۹۲ ) و تلر و همکاران (۲۰۱۲) مطابقت ندارند. محمدی و همکاران نتیجه گرفتند که بیشترین ریسک مربوط به شرایط مرتبط و تطبیق فرآیندهای مدیریت زنجیره تامین می باشد که می تواند در اجرای آن تاثیرگذار باشد. تلر و همکاران نشان دادند نتایج حاکی از آن است که شرایط داخلی و شرایط ارتباطی بر اجرای مدیریت زنجیره تامین تاثیر دارد؛ که مطابق با نتایج به دست آمده از فرضیه تحقیق نمی باشد.
فرضیه ۷: مدیریت زنجیره تامین داخلی از طریق متغیر میانجی پذیرش فرآیندهای مدیریت زنجیره تامین منجر به اجرای مدیریت زنجیره تامین می شود.
در مسیر داخلی به فرایند به اجرا به میزان ۰۷/۰ با اجرا ارتباط مثبت دارد. با توجه به تاثیر مثبت و ۶۶ درصدی فرایند به اجرا نتیجه می شود که داخلی از طریق فرایند منجر به اجرا می شود. مسیر داخلی به فرایند دارای عدد معنی داری۹۷/۲ و مسیر فرایند به اجرا دارای عدد معنی داری ۰۷/۳ است. هر دو مسیر معنادارند و از طریق اعداد معنی داری نیز مشخص شده که داخلی از پذیرش فرایند منجر به اجرا می شود. بنابراین فرضیه هفتم تایید می گردد.
تلر و همکاران(۲۰۱۲) نیز در مقاله ی خود بیان داشتند که بین متغیرهای زنجیره تامین که مشابه متغیرهای این پایان‌نامه می‌باشد، علاوه بر ارتباطات مستقیم، بین متغیرها ارتباطات غیرمستقیم(با بهره گرفتن از اثر متغیر میانجی) وجود دارد.
فرضیه ۸: مدیریت زنجیره تامین مرتبط از طریق متغیر میانجی پذیرش فرآیندهای مدیریت زنجیره تامین منجر به اجرای مدیریت زنجیره تامین می شود.
در مسیر مرتبط به فرایند به اجرا به میزان ۵/۰ با اجرا ارتباط مثبت دارد. با توجه به تاثیر مثبت و ۶۶ درصدی فرایند به اجرا نتیجه می شود که مرتبط از طریق فرایند منجر به اجرا می شود. مسیر مرتبط به فرایند دارای عدد معنی داری ۹۲/۲ و مسیر فرایند به اجرا دارای عدد معنی داری ۰۷/۳ است. هر دو مسیر معنادارند و از طریق اعداد معنی داری نیز مشخص شده که مرتبط از پذیرش فرایند منجر به اجرا می شود. بنابراین فرضیه هشتم تایید می گردد.
تلر و همکاران(۲۰۱۲) نیز در مقاله ی خود بیان داشتند که بین متغیرهای زنجیره تامین که مشابه متغیرهای این پایان‌نامه می‌باشد، علاوه بر ارتباطات مستقیم، بین متغیرها ارتباطات غیرمستقیم(با بهره گرفتن از اثر متغیر میانجی) وجود دارد.

۵-۴) پیشنهادات تحقیق

• تشکیل کارگروه مدیریت زنجیره تامین در شرکت ملی گاز

• ایجاد واحد مدیریت زنجیره تامین در شرکت ملی گاز

• ایجاد سرفصل آموزشی مدیریت زنجیره تامین در تقویم آموزش سالیانه شرکت ملی گاز

• تشکیل کارگروه مدیریت زنجیره تامسن در شرکت ملی گاز

۵-۵ )پیشنهادات کاربردی

۵-۵-۱) پیشنهادات کاربردی مدیریت زنجیره تامین داخلی

• در فاکتورهای مشخص شده مدیریت زنجیره تامین داخلی، ۳ سنجه اتلاف منابع در حال رخ دادن است؛ که عبارتند از: سنجه ۱۰ (کسب تخصص لازم)، سنجه ۱۱ (ارتباط با سایر اعضا) و سنجه ۱۲ (اجرای متقابل وظایف)؛ که در این موارد، سنجه ۱۰ (کسب تخصص لازم) باید بیشتر مورد بازنگری توسط مدیران مدیریت زنجیره تامین قرار گیرد. زیرا پاسخ دهندگان از عملکرد سازمان رضایت دارند، اما مدیران باید توجه داشته باشند که تلاش فعلی بر ویژگی های این قسمت غیرضروری و زائد است. به عبارت دیگر منابع اختصاص یافته به این ویژگی‌ها بیش از مقدار مورد نیاز است و باید جای دیگری مصرف شوند.

• در فاکتورهای مشخص شده مدیریت زنجیره تامین داخلی، ۳ سنجه اولویت پایین در حال وقوع است؛ که عبارتند از: سنجه ۱ (سودمندی کارکنان)، سنجه ۴ (مشخص بودن اهداف داخلی) و سنجه ۸ (آموزش لازم)؛ که در این موارد، سنجه ۴ (مشخص بودن اهداف داخلی) باید بیشتر مورد بازنگری توسط مدیران مدیریت زنجیره تامین قرار گیرد. زیرا سطح عملکرد در اینجا پایین است، اما مدیران نباید در این بخش تمرکز زیادی داشته باشند. زیرا مشخصه های ادراک شده خیلی مهم نیستند و لازم است در این سنجه ها محدودیت تخصیص منابع اعمال شود.

• در فاکتورهای مشخص شده مدیریت زنجیره تامین داخلی، ۳ سنجه در ناحیه “اینجا تمرکز کنید”؛ قرار گرفته است که عبارتند از: سنجه ۶ (قابلیت پردازش اطلاعات)، سنجه ۷ (تبادل اطلاعات با سایر اعضا) و سنجه ۱۳ (فرایند ارزیابی داخل شرکت)؛ که در این موارد، سنجه ۷ (تبادل اطلاعات با سایر اعضا) باید بیشتر مورد بازنگری توسط مدیران مدیریت زنجیره تامین قرار گیرد. زیرا نیازمند توجه فوری جهت بهبود است. نکته اساسی این است که ناتوانی برای شناسایی مشخصه ها در اینجا موجب رضایت پایین مشتری می شود. در حقیقت تلاش برای بهبود باید در بالاترین اولویت قرار گیرد، زیرا ضعف اساسی در این ناحیه می باشد.

• در فاکتورهای مشخص شده مدیریت زنجیره تامین داخلی، ۴ سنجه در ناحیه “کار خوب را ادامه دهید”؛ قرار گرفته است، که عبارتند از: سنجه ۲ (سودمندی منابع مالی)، سنجه ۳ (حمایت مدیریت ارشد)، سنجه ۵ (استفاده از فناوری اطلاعات) و سنجه ۹ (افراد متشکل از زمینه های متفاوت). در این موارد، سنجه ۳ (حمایت مدیریت ارشد) باید بیشتر مورد بازنگری توسط مدیران مدیریت زنجیره تامین قرار گیرد. زیرا در این وضعیت باید کار خوب را حفظ کرد و ادامه داد. این قسمت به عنوان قوت اصلی سازمان در نظر گرفته شده و باید ادامه یابد.

۵-۵-۲) پیشنهادات کاربردی مدیریت زنجیره تامین مرتبط

• در فاکتورهای مشخص شده مدیریت زنجیره تامین مرتبط، یک مورد اتلاف منابع در حال رخ دادن است؛ که سنجه ۲۷ (تصمیم گیری مدیران ارشد) می باشد و باید بیشتر مورد بازنگری توسط مدیران مدیریت زنجیره تامین قرار گیرد. زیرا پاسخ دهندگان از عملکرد سازمان رضایت دارند، اما مدیران باید توجه داشته باشند که تلاش فعلی بر ویژگی این قسمت غیرضروری و زائد است. به عبارت دیگر منابع اختصاص یافته به این ویژگی‌ بیش از مقدار مورد نیاز است و باید جای دیگری مصرف شود.

• در فاکتورهای مشخص شده مدیریت زنجیره تامین مرتبط، ۵ مورد اولویت پایین در حال وقوع است؛ که عبارتند از: سنجه ۱۴ (فرایند ارزیابی سایر اعضا)، سنجه ۱۶ (وجود گروه پروژه زنجیره تامین)، سنجه ۲۰ (توزیع قدرت یکسان)، سنجه ۲۱ (توزیع سود و زیان بین شرکت و اعضا) و سنجه ۲۴ (مبادله اطلاعات دریافتی)؛ که در این موارد، سنجه ۲۱ (توزیع سود و زیان بین شرکت و اعضا) باید بیشتر مورد بازنگری توسط مدیران مدیریت زنجیره تامین قرار گیرد. زیرا سطح عملکرد در اینجا پایین است، اما مدیران نباید در این بخش تمرکز زیادی داشته باشند. زیرا مشخصه های ادراک شده خیلی مهم نیستند و منابع محدود باید خرج شود.

• در فاکتورهای مشخص شده مدیریت زنجیره تامین مرتبط، ۲ سنجه در ناحیه “اینجا تمرکز کنید”؛ قرار گرفته است که عبارتند از: سنجه ۱۵ (وجود توافق همکاری در اهداف) و سنجه ۲۳ (مبادله منابع اطلاعاتی با سایر)؛ که در این موارد، سنجه ۱۵ (وجود توافق همکاری در اهداف) باید بیشتر مورد بازنگری توسط مدیران مدیریت زنجیره تامین قرار گیرد. زیرا نیازمند توجه فوری جهت بهبود است. نکته اساسی این است که ناتوانی برای شناسایی مشخصه ها در اینجا موجب رضایت پایین مشتری می شود. در حقیقت تلاش برای بهبود باید در بالاترین اولویت قرار گیرد، زیرا ضعف اساسی در این ناحیه می باشد.

• در فاکتورهای مشخص شده مدیریت زنجیره تامین داخلی، ۶ سنجه در ناحیه “کار خوب را ادامه دهید”؛ قرار گرفته است، که عبارتند از: سنجه ۱۷ (اثرگذار بودن تصمیمات بر سایر اعضا)، سنجه ۱۸ (تمایل به اعتماد سازی)، سنجه ۱۹ (ارتباط بلند مدت با سایر شرکتها)، سنجه ۲۲ (وابستگی متقابل بین شرکت و اعضا)، سنجه ۲۵ (مبادله ارائه خدمات با کیفیت) و سنجه ۲۶ (فرهنگ همکاری با سایر اعضا)؛ که در این موارد، سنجه ۲۲ (وابستگی متقابل بین شرکت و اعضا) باید بیشتر مورد بازنگری توسط مدیران مدیریت زنجیره تامین قرار گیرد. زیرا در این وضعیت باید کار خوب را حفظ کرد و ادامه داد. این قسمت به عنوان قوت اصلی سازمان در نظر گرفته شده و باید ادامه یابد.

۵-۵-۳) پیشنهادات کاربردی پذیرش فرآیندهای مدیریت زنجیره تامین

تلفات بار در یک ترانسفورماتور قدرت به واسطه مقاومت الکتریکی سیم‌پیچ و تلفات سرگردان می‌باشد. مؤلفه مقاومتی سیم‌پیچ با جاری شدن جریان باعث ایجاد حرارت در داخل ترانسفورماتور می‌گردد که این حرارت در داخل ترانسفورماتور پراکنده خواهد شد. مقدار این تلفات با مربع جریان RI² افزایش پیدا می‌کند. تلفات سرگردان به واسطه میدان نشتی سیم‌پیچ و توسط جریان‌های بالای دیده شده در قسمت‌های ساختمان داخلی مانند شینه‌ها اتفاق می‌افتد]۱۵[.

• • • • 1. 1. اثرات انتقال حرارت

یک ترانسفورماتور در حال بارگذاری نه تنها فرایند الکتریکی بلکه فرایند حرارتی را نیز تحمل می‌کند. حرارت تولید شده توسط تلفات بار، منبع اصلی افزایش دما می‌باشد. انرژی گرمایی تولید شده توسط سیم‌پیچ به عایق کاغذی و در نهایت به روغن و دیواره های ترانسفورماتور منتقل می‌شود. فرایند گرم شدن ترانسفورماتور تا ایجاد تعادل بین گرمای تولید شده توسط سیم‌پیچ و گرمای خارج شده توسط سیستم خنک‌کنندگی ادامه پیدا می‌کند]۱۵[. این مکانیزم انتقال حرارت نباید اجازه دهد که هسته، سیم‌پیچ و یا هر قسمت دیگر ترانسفورماتور به دمای بحرانی برسد تا قابلیت عایق سیم‌پیچ حفظ گردد. اگر این دما از محدوده مجاز خود بالاتر رود خاصیت دی الکتریکی عایق ضعیف می‌گردد و به بیان دیگر عمر عادی‌اش به طور سریع با فرسایش عایق کاهش پیدا می‌کند. بر طبق استاندارد IEEE C57.91-1995 عمر عایق نشان دهنده عمر کلی یک ترانسفورماتور می‌باشد]۲۸[. به دلیل شرایط دمایی عایق ترانسفورماتورها، از سیستم‌های خنک‌کنندگی برای کنترل افزایش دما استفاده می‌شود. بهترین روش برای فرونشاندن حرارت از سیم‌پیچ هسته و اجزا داخلی ترانسفورماتورهای قدرت بزرگ استفاده از روغن می‌باشد]۱۵[.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

برای ترانسفورماتورهای کوچک‌تر، از رویه مخزن استفاده می‌شود تا حرارت را در فضای اطراف پراکنده کند. در ترانسفورماتورهای بزرگ‌تر برای تبادل حرارت از رادیاتورها که معمولاً در نزدیکی مخزن نصب می‌شوند، استفاده می‌شود تا روغن را خنک کنند. در جدول (۳-۱) انواع سیستم های خنک‌کنندگی بر طبق استاندارد IEEE C57.12.00-2000 بیان شده است. و در شکل (۳-۱۶) برخی انواع سیستم های خنک‌کنندگی نشان داده شده‌اند.
جدول ۳-۱ : انواع سیستم های خنک‌کنندگی ترانسفورماتور

شرح
کلاس خنک‌کنندگی
روغن طبیعی- هوا طبیعی

ONAN

روغن طبیعی- هوا اجباری

ONAF

روغن اجباری- هوا اجباری

OFAF

روغن اجباری و جهت‌دار

ODOF

(الف) (ب) (پ)
شکل ۳-۱۶ : انواع سیستم های خنک‌کنندگی (الف)روغن طبیعی- هوا طبیعی (ب) روغن اجباری- هوا اجباری (پ) روغن اجباری و جهت‌دار – هوا اجباری

• • خنک‌کنندگی روغن طبیعی- هوا طبیعی

این نوع خنک‌کنندگی که در شکل (۳-۱۶- الف) نشان داده شده است، به پراکنده کردن حرارت از روغن به فضای اطراف اشاره دارد. این مهم به صورت چرخه طبیعی روغن و هوا انجام می‌پذیرد.

• • خنک‌کنندگی روغن طبیعی- هوا اجباری

در این سیستم خنک‌کنندگی چرخه طبیعی روغن برای انتقال حرارت حفظ شده است با این تفاوت که هوا به صورت اجباری به سطح رادیاتورها دمیده می‌شود. با افزایش بار فرایند خنک‌کنندگی طبیعی قبل، برای متعادل نگه‌داشتن دمای ترانسفورماتور در یک نرخ قابل‌قبول کافی نمی‌باشد. اگر فن‌ها برای خنک کردن رادیاتورها استفاده شوند فرایند انتقال حرارت افزایش پیدا خواهد نمود و در نتیجه ظرفیت مفید ترانسفورماتور اضافه می‌گردد]۲۷[. به طور مثال بارگذاری یک ترانسفورماتور به میزان ۱۳۳% توان نامی باید یک مرحله از فن‌ها روشن گردند و برای بارگذاری ۱۶۷% بار نامی باید دو مرحله از فن‌ها روشن شوند.

• • خنک‌کنندگی روغن اجباری- هوا اجباری

در این سیستم که در شکل (۳-۱۶- ب) نشان داده شده است، نرخ انتقال حرارت توسط چرخه روغن اجباری با بهره گرفتن از پمپ افزایش می‌یابد. برای رسیدن به بیش‌ترین مقدار پراکنده کردن حرارت از ترانسفورماتور در این حالت باید فن‌ها به طور مداوم هوا را به سطح رادیاتورها بدمند. یک راه بهتر برای بهبود پراکندگی حرارت این است که روغن با فشار، مستقیماً به طرف سیم‌پیچ فرستاده شود مانند شکل (۳-۱۶- پ). این حالت یعنی پمپاژ شدن روغن مستقیماً به سمت سیم‌پیچ، سیستم روغن اجباری و هدایت‌شده خوانده می‌شود.

که بی لجام کسی از وی زمامدار نشد
شوند محو که این شهر و شهریار نشد
به مال دارد این مملکت مدار نشد

( سپانلو ، ۱۳۷۵ : ۲۳۲)
عکس العمل عارف در مقابل رضا شاه هنگامی که وی به سال ۱۳۰۷ شمسی از غرب کشور دیدن می کند جالب و خواندنی است هنگامی که دراین سفر شاه با بی اعتنایی عارف روبه رو می شود « سلطان متکبّر و کینه جو به خاطر حمایت عارف از سید ضیاء آن هم پس از برکناری او تیره دل بود داغش تازه می شود هنگامی که به تهران بر می گردد با رنجیدگی از این مرد( بی ادب) به اورنگ نماینده مجلس می گوید: این چه شاعر ملی است که برای شوستر آمریکایی سینه می زد و می گفت (ای رفیقان نگذارید که مهمان برود».( سپانلو ، ۱۳۶۹ : ۹۰).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

همین اشاره شاه کافی است که روزنامه های تهران عارف را به باد انتقاد بگیرند « این داوری همایونی، حکم نوعی فرمان حمله را دارد ناگهان روزنامه های تهران به یاد این( ابن الوقت خائن) که با آثارش جوانان را فاسد کرده و به بیعاری و کاهلی و خودکشی سوق داده می افتند».( همان:۹۰)عارف در نامه ای به رضا زاده شفق می نویسد: « من ایرانیم من وطنم را دوست دارم، من خائن نیستم ، من عقیده فروش نیستم، دامن من پاک است،… من از همه چیز چشم پوشیدم و تن به زحمت بی چیزی و خانه به دوشی و فلاکت و بدبختی دردادم که حیثیتم محفوظ بماند، ولی افسوس حال فهمیدم تمام عمر به خطا رفته و تمام امیدواری های خیالی مبدل به یأس و نومیدی شده».(همان : ۹۱)و بعد نیز در غزلی این حرکت رضاشاه را تلافی می کند و اورا (غارتگر) و کسی می خواند که به ( دست اجنبیان) بر تخت سلطه نشسته است:
( این رسم پهلوانی نیست)

به عهد ما به جزء از هیز و جانی نیست
به نام خود کنی املاک خلق،شرمت باد
ندیده کس به چپاول به پهلوانی تو
صعود کرده ای به دست اجنبیان
تو گفته ای که بودشوستر اجنبی،ز چه گفت
تو جاه وسود کلان برده ای ز اجنبیان
کس نگفت تو را،لیک عارف گویدت

به غیر اصل زر و زور و خان خانی نیست
که قلدری بود، این طرز قهرمانی نیست
شدی تو راهزن این رسم پهلوانی نیست
که رتبت تو به تأیید آسمانی نیست
مدح وی ، مگر این گفته از فلانی نیست
مرا نصیب به جز فقر و ناتوانی نیست
در این زمانی چو تو کس زورگوی و جانی نیست

(حائری، ۱۳۷۲: ۲۳۱)
آخرین شعر عارف در مخالفت با رضا شاه و نظام استبدادی او مثنوی (حرف آخر) است که در سال ۱۳۱۰ در همدان سرود، وی در این شعر تأکید می کند که حتی تا این زمان از او خواسته اند تا مدح رضاشاه کند و با مقام سلطنت آشتی کند اما نمی پذیرد:

در این کنج ویرانه هم این و آن
ز اقدام دارنده تاج و تخت
بیا دگرسان بکن خلق و خو
مرا خاک باید به سر کاین زمان
دهم جان و مدحی نگویم ز کس

گشایند ازبهر پندم دهان
خرافات از این مملکت بسته رخت
سخن ها ز عصر طلایی بگو
کنم مدح و توصیف غارتگران
مرا حرف آخر همین است و بس

خلاصه و نتیجهگیری……………………………………………………………………………………..۱۹۱
فهرست منابع و مآخذ……………………………………………………………………………………۱۹۷
چکیدهی انگلیسی……………………………………………………………………………………….۲۱۴
چکیده

زبانشناسی شناختی به ارتباط میان زبان، ذهن و تجربیات فیزیکی- اجتماعی انسان میپردازد و به عنوان رویکردی معنابنیاد مجموعهای از نظریات را شامل میشود که استعارهی مفهومی و طرحوارهی تصویری از مهمترین آنهاست. استعارهی مفهومی به معنای ادراک مفهوم عینی یک پدیده از حوزهی «مبدأ» و انتقال آن به یک مفهوم ذهنی در حوزهی «مقصد» است و به عناصر و عوامل پیوند میان این دو حوزه، «نگاشت» میگویند. نگاشت یا انطباق میان دو حوزهی مبدأ و مقصد به کمک طرحوارههای تصویری انجام میگیرد که جانسون در کتاب بدن در ذهن در سال ۱۹۸۷ بهشکلی گسترده به آن پرداخت. طرحوارههای تصویری، ساختهای مفهومیِ بنیادین و انتزاعی در ذهن هستند که بر اساس تجربیات و فعالیتهای بدنی در حین تعامل یا مشاهدهی جهان اطراف حاصل میشوند و مهمترین تقسیمبندی طرحوارهها به سه گروه: طرحوارهی حجمی، طرحوارهی حرکتی، طرحوارهی قدرتی میباشد. این رساله به بررسی و مقایسهی این سه طرحواره در یکچهارم از غزلیات سعدی و حافظ پرداخته است و چون در این دیدگاه، زبان وسیلهی شناخت است،کوشیده تا با بررسی چگونگی کاربرد این طرحوارهها، به شناخت بهتری از شخصیت فردی و اجتماعی این دو شاعر دست یابد.

طرحوارهی حجمی، از بودنِ مفهومی، درونِ مفهومی دیگر سخن میگوید و طرحوارهی حرکتی، برای مفاهیم، حرکت، مسیر، مبدأ و مقصد در نظر میگیرد و طرحوارهی قدرتی، برای بیان موانع و مشکلات مسیر حرکت کاربرد دارد. مهمترین دستاوردهای شناختی این پژوهش عبارتند از :

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۱٫ طرحوارهی حجمی مرتبط با واژهی «چشم» بیانگر آن است که نوع نگاه و شخصیّت سعدی و حافظ در دو قطب متضاد جای میگیرند. نگاه حافظ بیانگر شخصیّت درونگرا، شهودی، احساسی و دریافتگر اوست و نگاه سعدی گویای شخصیّت برونگرا، احساسی، متفکّر و قضاوتگر او.
۲٫طرحوارهی حجمی مرتبط با واژهی «سر» بیانگر آن است که عشق سعدی به خاطر شدت و حدت آن، به قلمرو «عشق پرشور» تعلق دارد و عشق حافظ به خاطر تداوم آن، به «عشق رفاقتی» نزدیک است. قرار داشتن مفهوم عشق در حجم «سر» نیز بیانگر تضاد دیرینهی عقل و عشق و نمادی از مبارزه ی مردم و طبقهی حاکم میباشد.
۳٫ طرحوارهی حجمی مرتبط با واژهی «دل» بیانگر آن است که در غزلیات سعدی، فضای آفاقی بر حجم دل حاکم است و در غزلیات حافظ فضای انفسی غلبه دارد.
۴٫ با توجه به طرحوارههای حرکت عمودی و چرخشی میتوان گفت که معشوق حافظ در شعر او جایگاهی بلندتر از معشوق سعدی دارد و نیز مفهوم انتزاعی زمان در شعر حافظ حرکتی دایرهوار دارد و در شعر سعدی حرکتی مارپیچ.
۵٫ در حوزهی طرحوارهی قدرتی، ظلم و ستم معشوق و مانعانگیزی او مطرح شده است که میتوان آن را بیان نمادین ظلم و ستم پادشاهان بر مردم دانست.

کلمات کلیدی:

طرحوارهی تصویری، طرحوارهی حجمی، طرحوارهی حرکتی، طروارهی قدرتی، عزلیات سعدی و حافظ.

فصل اوّل
مقدّمه

۱-۱٫ تعریف مسأله

زبان به عنوان وجه تمایز انسان از حیوان، از دیرباز موضوعی فکری و فلسفی محسوب می‌شده و همواره مورد توجه دانشمندان و پژوهشگران بوده است؛ چنانکه دغدغهی شناخت زبان، منجر به شکلگیری دانش زبانشناسی شده تا زبان را به صورت تخصصی و علمی مورد بررسی قرار دهد. از طرف دیگر، محققان علوم شناختی برای زبان اهمیت زیادی قایل‌اند و آن را دریچه‌ی ورود به ذهن می‌دانند. از نظر آنان زبان یکی از عالی‌ترین نمودهای ذهن است که هم محصول شناخت است و هم خود فرایندی شناختی به حساب می‌آید. از این رو، زبان‌شناسیِ شناختی، به عنوان مکتبی که ساخت، یادگیری و استفاده از زبان را بهترین مرجعی می‌داند که می‌توان با بهره گرفتن از آن، شناخت انسان را توضیح داد، از جایگاه ویژه‌ای در علوم شناختی برخودار است (نورمحمدی، ۱۳۸۷: ۲).
اهمیت کاربرد شناختی زبان موجب شده تا آن را از دو دیدگاه مورد بررسی قرار دهند: یکی مجازی که خاص زبان ادبی و شاعرانه است و دیگری، حقیقی که به صورت زبان روزمره و متعارف ظهور پیدا میکند و نیز گفته اند:
زبان حقیقی یا خودکار: زبانی است که صرفاً جنبه‌ی اطلاعی و ارتباطی دارد و در متون علمی به کار می‌رود.
زبان مجازی یا ادبی: زبانی برجسته، غیرمتعارف و معمولاً هنجارگریز و غیرخودکار است. در این زبان، از صنایع و آرایه‌های ادبی برای برجسته‌سازی سخن استفاده می‌شود تا از سخن بی‌نشان متمایز شود (صفوی، ۱۳۸۰: ۳).
استعاره از قدیم مهم‌ترین شگردِ انتقالِ زبان از کاربرد حقیقی به کاربرد ادبی و مجازی، تلقی می‌شده است؛ اما امروزه، هم در زبان خودکار و هم در زبان ادب، کاربردها و عملکردهای متنوعی دارد. میتوان گفت در گذشته فقط در حوزه‌ی ادبیات به استعاره توجه می‌شد؛ اما امروزه، این پدیده قلمروی فراگیر یافته و به مبحثی گسترده در زبان‌شناسی تبدیل شده است.
تعاملات زبان و ادبیات چنان گسترده و فراگیر است که نمی‌توان و نباید پدیده‌هایی چون استعاره را صرفاً در ساحت ادبیات تحلیل کرد؛ وانگهی، نمی‌توان فقط زبان روزمره را ابزار ارتباط آحاد بشر با یکدیگر دانست؛ زبان ادبیات هم نوعی ابزار ارتباطی است.
سنت مطالعه‌ی استعاره، به غرب و به ارسطو می‌رسد. ارسطو استعاره را شگردی برای هنرآفرینی می‌دانست و معتقد بود استعاره ویژه‌ی زبان ادب است و به همین دلیل باید در میان فنون و صناعات ادبی بررسی شود. این همان نگرش کلاسیک به استعاره است. نگرش دیگر به استعاره به قرون هجدهم و نوزدهم مربوط می‌شود که به دلیل بینش حاکم بر آن عصر، رمانتیک نامیده می‌شود. در این نگرش استعاره به زبان ادب محدود نشده و لازمه‌ی زبان و اندیشه برای توصیف جهان خارج به شمار می‌رود (صفوی، ۱۳۸۳: ۳۶۹).
یکی از نگرش‌هایی که به پیروی از رمانتیک‌ها، استعاره را جزء جدایی‌ناپذیر زبان می‌داند، معنی‌شناسی شناختی^[۱] است. از نظر معنی‌شناسان شناختی، استعاره^[۲] عنصری بنیادین در مقوله‌بندی و درک انسان از جهان خارج و نیز در فرایند اندیشیدن است. استعاره در این رویکرد تصویری نو می‌یابد و به هرگونه فهم و بیانِ هر مفهوم انتزاعی در قالب تصورات ملموس‌تر، اطلاق می‌شود. استعاره با این تعریف، دیگر خاص زبان ادبی نیست و در کاربرد روزمره‌ی زبان هم جای می‌گیرد. نظریهی معاصر استعاره^[۳]– که در چهارچوب معنی‌شناسی شناختی به تبیین استعاره می‌پردازد- مدعی است که نه تنها زبان، بلکه شیوه‌ی درک آن هم از مقولات انتزاعی جهان می‌باشد و بر مبنای استعاره استوار است و استعاره اساساً فرایندی ذهنی و شناختی است و استعاره‌های زبانی، فقط نمود و شاهد استعاره‌های ذهنی محسوب می‌شوند. در عین حال، مطالعه‌ی نمود استعاره‌های ذهنی در زبان، از راه‌های شناخت استعاره‌های ذهنی است (گلفام و ممسنی، ۱۳۸۷: ۹۹).
استعاره‌های شعری، بسیار فراتر از صبغهی آرایهای، با جنبه‌های مرکزی و جدایی‌ناپذیرِ نظام‌های مفهومی ما سروکار دارند. شاعران بزرگ می‌توانند با ما سخن بگویند، چرا که آنان نیز از همان شیوه‌های تفکری بهره می‌برند که همگی داراییم. آنان با بهره گرفتن از ظرفیت‌هایی که همگی در داشتن‌شان مشترکیم، تجربیاتمان را برجسته می‌کنند، پیامدهای باورمان را می‌کاوند، طرز تفکرمان را به چالش میکشند و به نقد ایدئولوژی‌هایمان می‌پردازند. بدون داشتن دانش اولیه از ماهیت استعاره و چگونگی کارکرد آن، نمی‌توانیم درکی از کارکردهای تفکر استعاری چه در ادبیات و چه در زندگی خود داشته باشیم (لیکاف و ترنر، ۱۹۸۹: xi).
در علوم شناختی برای توجیه مفهوم‌سازی استعاره از طرح‌‌واره‌ها استفاده می‌شود. این طرح‌واره‌ها غالباً تصوری‌اند؛ یعنی براساس الگوی شناختی و مفاهیم بنیادین ذهن ما شکل می‌گیرند. از این مفاهیم و ساخت‌های حاصل از آن‌ها، برای توصیف موضوعات انتزاعی و اندیشیدن استفاده می‌شود (صفوی، ۱۳۸۳: ۳۷۶-۳۷۴).
هدف از این پژوهش، بررسی و مقایسه‌ی ساخت‌های طرح‌واره‌‌ای در غزلیات سعدی و حافظ می‌باشد. انواع مختلفی از طرح‌واره‌های تصویری^[۴] در حوزه‌ی معنی‌شناسیِ شناختی مطرح شده است؛ اما این پژوهش فقط به بررسی طرح‌واره‌های حجمی ^[۵]، طرح‌واره‌های حرکتی^[۶] و طرح‌واره‌های قدرتی^[۷] میپردازد.
اشعار حافظ و سعدی همواره از جنبه‌ی زیبایی‌شناسی مورد توجه پژوهشگران قرار داشته‌اند. وجه اشتراک تمام این پژوهش‌ها محدود کردن استعاره در معنای سنتی آن است؛ اما این پژوهش‌‌در سایه‌ی نگاه نو و یافته‌های جدید معنی‌شناسی شناختی به تحلیل استعاره‌های غزلیات حافظ و سعدی می‌پردازد و به استعاره‌ها نه فقط به عنوان آرایه‌های ادبی، بلکه به عنوان کلید شناخت ذهن و زمینه های تفکر شاعر در زبان توجه دارد. نکتهی مهم این است که ما به ضرورت موضوع، هم استعاره‌های آشکار (= استعاره‌های شعری و ادبی) و هم استعاره‌های مخفی (= استعاره‌های زبانی) را مورد بررسی قرار می‌دهیم.
۱-۲٫ اهمیت و ضرورت پژوهش
با وجود اینکه نظریهی شناختی دیدگاهی نو است و سابقهاش به چهل سال نمیرسد؛ در ایران، در سالهای اخیر پژوهشهای ارزشمندی در این حوزه در قالب پایاننامهها و مقالات صورت گرفته است که حکایت از اهمیت آن دارد. در این راستا استعاره، به عنوان یکی از مطرحترین موضوعات حوزهی شناختی، توجه فراوانی را به خود جلب کرده است. این پژوهشها بیشتر بر داده های زبانی تمرکز کردهاند و جای خالی آن در حوزهی ادبیات فارسی احساس میشود.
کاربرد این نظریه در ادبیات را از چند جهت میتوان توجیه کرد :

1. 1. بحث دربارهی ادبیات از دیدگاه زبانشناسی سبب میشود زبان را در پیچیدهترین شکل خود بررسی کنیم. از آنجا که تار و پود ادبیات از زبان تشکیل شده و زبانشناسی وظیفهاش مطالعهی علمی زبان است، برخی از دستاوردهای زبانشناسی در بررسی آثار ادبی شیوهای مؤثر است» (شاهحسینی، ۱۳۹۰ : ۱۳).

1. 1. کاربرد نظریهی معاصر استعاره فراگیر است و میتوان آن را در انواع متون بررسی کرد . به عبارت دیگر این نظریه ادعا میکند که استعاره بر تفکر و اندیشه مبتنی است و تجارب عینی و ذهنی بشر را سازماندهی کرده و در زبان بازتاب میدهد. استعارهها در انواع زبان حضور دارند : در زبان ادبیات، در زبان سیاست، زبان علم، زبان مذهب، زبان هنر و هر تجلی زبانی که زاییدهی ذهن بشر است. آنچه در مباحث استعارهی مفهومی و اصول آن وجود دارد، به پیکرهی زبان ادبی نیز میتوان تعمیم داد و از این حیث تفاوتی در تحلیل وجود ندارد، جز آنکه در استعارههای ادبی اصل خلاقیت استعاری بیشتر به چشم میخورد.

به اعتقاد لیکاف و جانسون، استعاره، «یکی از مهمترین شگردها در تلاش برای فهم نسبی چیزی است که امکان فهم کامل آن وجود ندارد مثل احساسات ، تجربیات زیباییشناختی، عادات، اخلاق و آگاهی روحی» ( فیارتز ، ۱۳۹۰ : ۹۸ )که موضوعات اصلی ادبیات و به ویژه شعر غنایی را تشکیل میدهند. بنابراین، ضرورت بررسی استعارهی مفهومی در شعر بیشتر از زبان معمولی است.
به عنوان موردی از تحلیلهای شناختی استعاره در ادبیات میتوان به پژوهش لیکاف و ترنر (۱۹۸۹) اشاره کرد. آنان در کتاب «فراتر از استدلال محض»، انواع استعارههای شعری را مورد شناسایی و بررسی قرار دادند. به عنوان مثال استعارههای مفهومی زیر را دربارهی مفهوم زمان از میان شواهد شعری استخراج کردند:
زمان به منزلهی دزد (۳۵)، زمان به منزلهی بلعنده (۴۱)، زمان به منزلهی حرکت (۴۴)، زمان به منزلهی تخریبکننده (۴۲)، زمان به منزلهی تغییر دهنده (۴۰)، زمان به منزلهی ارزیابی کننده (۴۲)، زمان به منزلهی دروگر (۴۱) ، زمان به منزلهی تعقیبکننده (۴۶).
دربارهی استعاره در شعر سعدی و حافظ با رویکردی سنتی، مطالب ارزندهای به رشته تحریر در آمده است؛ اما با توجه به انقلابی که این نظریه در نگاه به استعاره ایجاد کرده، بررسی دوبارهی آنها در سایه یافته های نو ضروری مینماید، به ویژه دربارهی غزلهای سعدی که هرچند حاوی استعارههای زیادی هستند؛ اما در مطالعات سنتی به خاطر توجه صرف به استعارههای بدیع و شاعرانه یا اساساً استعاره فرض نشدهاند یا در قالب دیگر گونه های آرایه های ادبی قرار گرفتهاند. این پژوهش میتواند با بررسی جنبه های زبانی غزلیات سعدی بخشی از زیباییکلام او را روشن سازد که با عباراتی چون «چیزی غیر قابل لمس» و «چیزی غیر قابل نشان دادن» (دشتی، ۱۳۸۱ :۴۶) بیان کرده اند و یا به دلیل عدم درک این جنبه از زیبایی، او را به ناحق «بزرگترین ناظم زبان فارسی» (شاملو، به نقل از عابدی، ۱۳۹۰: ۵) نامیدهاند.
۱-۳٫ حدود پژوهش
در پژوهش حاضر یکچهارم غزلیات حافظ (=۱۲۴ غزل) تصحیح محمد قزوینی و قاسم غنی و به کوشش عبدالکریم جربزهدار و یکچهارم غزلیات سعدی (=۱۷۹ غزل) تصحیح غلامحسین یوسفی مورد مقایسه قرار میگیرند و پیکرهی پژوهش را تشکیل میدهند. غزلها با بهره گرفتن از روش نمونهگیری تصادفی منظم انتخاب شدند.
شماره عزلهای سعدی: ۲ – ۶ – ۱۰ – ۱۴ – ۱۸ – ۲۲ – ۲۶ – ۳۰ – ۳۴ – ۳۸ – ۴۲ – ۴۶ – ۵۰ – ۵۴ – ۵۸ – ۶۲ – ۶۶ – ۷۰ – ۷۴ – ۷۸ – ۸۲ – ۸۶ – ۹۰ – ۹۴ – ۹۸ – ۱۰۲ – ۱۰۶ – ۱۱۰ – ۱۱۴ – ۱۱۸ – ۱۲۲ – ۱۲۶ – ۱۳۰ – ۱۳۴ – ۱۳۸ – ۱۴۲ – ۱۴۶ – ۱۵۰ – ۱۵۴ – ۱۵۸ – ۱۶۲ – ۱۶۶ – ۱۷۰ – ۱۷۴ – ۱۷۸ – ۱۸۲ – ۱۸۶ – ۱۹۰ – ۱۹۴ – ۱۹۸ – ۲۰۲ – ۲۰۶ – ۲۱۰ – ۲۱۴ – ۲۱۸ – ۲۲۲ – ۲۲۶ – ۲۳۰ – ۲۳۴ – ۲۳۸ – ۲۴۲ – ۲۴۶ – ۲۵۰ – ۲۵۴ – ۲۵۸ – ۲۶۲ – ۲۶۶ – ۲۷۰ – ۲۷۴ – ۲۷۸ – ۲۸۲ – ۲۸۶ – ۲۹۰ – ۲۹۴ – ۲۹۸ – ۳۰۲ – ۳۰۶ – ۳۱۰ – ۳۱۴ – ۳۱۸ – ۳۲۲ – ۳۲۶ – ۳۳۰ – ۳۳۴ – ۳۳۸ – ۳۴۲ – ۳۴۶ – ۳۵۰ – ۳۵۴ – ۳۵۸ – ۳۶۲ – ۳۶۶ – ۳۷۰ – ۳۷۴ – ۳۷۸ – ۳۸۲ – ۳۸۶ – ۳۹۰ – ۳۹۴ – ۳۹۸ – ۴۰۲ – ۴۰۶ – ۴۱۰ – ۴۱۴ – ۴۱۸ – ۴۲۲ – ۴۲۶ – ۴۳۰ – ۴۳۴ – ۴۳۸ – ۴۴۲ – ۴۴۶ – ۴۵۰ – ۴۵۴ – ۴۵۸ – ۴۶۲ – ۴۶۶ – ۴۷۰ – ۴۷۴ – ۴۷۸ – ۴۸۲ – ۴۸۶ – ۴۹۰ – ۴۹۴ – ۴۹۸ – ۵۰۲ – ۵۰۶ – ۵۱۰ – ۵۱۴ – ۵۱۸ – ۵۲۲ -۵۲۶ – ۵۳۰ – ۵۳۴ – ۵۳۸ – ۵۴۲ – ۵۴۶ – ۵۵۰ – ۵۵۴ – ۵۵۸ – ۵۶۲ – ۵۶۶ – ۵۷۰ – ۵۷۴ – ۵۷۸ – ۵۸۲ – ۵۸۶ – ۵۹۰ – ۵۹۴ – ۵۹۸ – ۶۰۲ – ۶۰۶ – ۶۱۰ – ۶۱۴ – ۶۱۸ -۶۲۲ – ۶۲۶ – ۶۳۰ – ۶۳۴ – ۶۳۸ – ۶۴۲ – ۶۴۶ – ۶۵۰ – ۶۵۴ – ۶۵۸ – ۶۶۲ – ۶۶۶ – ۶۷۰ -۶۷۴ – ۶۷۸ – ۶۸۲ – ۶۸۶ -۶۹۰ – ۶۹۴ – ۶۹۸ – ۷۰۲ – ۷۰۶ – ۷۱۰ – ۷۱۴٫
شماره غزلهای حافظ: ۲ – ۶ – ۱۰ – ۱۴ – ۱۸ – ۲۲ – ۲۶ – ۳۰ – ۳۴ – ۳۸ – ۴۲ – ۴۶ – ۵۰ – ۵۴ – ۵۸ – ۶۲ – ۶۶ – ۷۰ – ۷۴ – ۷۸ – ۸۲ – ۸۶ – ۹۰ – ۹۴ – ۹۸ – ۱۰۲ – ۱۰۶ – ۱۱۰ – ۱۱۴ – ۱۱۸ – ۱۲۲ – ۱۲۶ – ۱۳۰ – ۱۳۴ – ۱۳۸ – ۱۴۲ – ۱۴۶ – ۱۵۰ – ۱۵۴ – ۱۵۸ – ۱۶۲ – ۱۶۶ – ۱۷۰ – ۱۷۴ – ۱۷۸ – ۱۸۲ – ۱۸۶ – ۱۹۰ – ۱۹۴ – ۱۹۸ – ۲۰۲ – ۲۰۶ – ۲۱۰ – ۲۱۴ – ۲۱۸ – ۲۲۲ – ۲۲۶ – ۲۳۰ – ۲۳۴ – ۲۳۸ – ۲۴۲ – ۲۴۶ – ۲۵۰ – ۲۵۴ – ۲۵۸ – ۲۶۲ – ۲۶۶ – ۲۷۰ – ۲۷۴ – ۲۷۸ – ۲۸۲ – ۲۸۶ – ۲۹۰ – ۲۹۴ – ۲۹۸ – ۳۰۲ – ۳۰۶ – ۳۱۰ – ۳۱۴ – ۳۱۸ – ۳۲۲ – ۳۲۶ – ۳۳۰ – ۳۳۴ – ۳۳۸ – ۳۴۲ – ۳۴۶ – ۳۵۰ – ۳۵۴ – ۳۵۸ – ۳۶۲ – ۳۶۶ – ۳۷۰ – ۳۷۴ – ۳۷۸ – ۳۸۲ – ۳۸۶ – ۳۹۰ – ۳۹۴ – ۳۹۸ – ۴۰۲ – ۴۰۶ – ۴۱۰ – ۴۱۴ – ۴۱۸ – ۴۲۲ – ۴۲۶ – ۴۳۰ – ۴۳۴ – ۴۳۸ – ۴۴۲ – ۴۴۶ – ۴۵۰ – ۴۵۴ – ۴۵۸ – ۴۶۲ – ۴۶۶ – ۴۷۰ – ۴۷۴ – ۴۷۸ – ۴۸۲ – ۴۸۶ – ۴۹۰ – ۴۹۴٫
۱-۴٫ سؤالهای پژوهش

1. 1. طرحوارههای تصویری در بیان مفاهیم انتزاعی مورد نظر سعدی و حافظ چگونه عمل میکنند؟

1. 1. طرحوارههای تصویری چه نگرشها و بینشهای سعدی و حافظ را مطرح مینمایند؟

1. نسبت هر یک از طرحوارههای تصویری در غزلیات سعدی و حافظ چیست؟ و چه مفهومی دارد؟