متانول از جمله سوخت­های مطلوب و پراستفاده در پیل­های سوختی است. گرچه سوخت هیدروژن همچنان که در بالا ذکر گردید با هزینه اندکی از آب و یا دیگر منابع موجود قابل تهیه است، ولی جابه­جا کردن آن چندان آسان نبوده و با خطر همراه است. بنابراین سوخت­هایی نظیر متانول که جابه­جا نمودن و انبار کردن آنها آسان بوده است و دانسیته انرژی بالایی نیز دارند، به عنوان سوخت جایگزین در پیل­های سوختی توسعه یافتند. سوخت متانول از نظر سینتیک اکسیداسیون الکتروشیمیایی، فعالیت کمتری نسبت به هیدروژن دارد. بنابراین برای اینکه واکنش از سرعت قابل ملاحظه­ای برخوردار باشد، غالباً از الکتروکاتالیزور استفاده می­ کنند. برای انجام این واکنش الکتروکاتالیزور­های متنوعی بکار رفته است. از این میان می­توان به الکتروکاتالیزور­های بر مبنای فلزات نجیب و الکترود­های اصلاح شده اشاره کرد ]۲۴[.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

از آنجایی که محصول اکسیداسیون کامل متانول، CO₂ است و حد واسط­های تولید شده در جریان اکسیداسیون می­توانند در محیط اسیدی یا خنثی قسمتی از سطح را پوشانیده و از میزان جریان بکاهند، بنابراین محدودیت اصلی پیل­های سوختی با سوخت متانول و هیدروکربن­ها، مسموم شدن الکترود با حدواسط­های واکنش می­باشد. برتری متانول ناشی از این حقیقت است که درصورت اکسایش الکتروکاتالیزوری آن، شش الکترون در اکسیداسیون کامل آن مبادله شده و دانسیته جریان بالایی به وجود می ­آورد.
عموماً هیدروکربن­ها یا الکل­ها با کربن بیشتر و دارای ساختمان مولکولی بزرگتر، به عنوان سوخت پیل سوختی، کمتر مورد توجه قرار گرفته­اند. دلیل آن اکسیداسیون خیلی ناقص این سوخت­ها بوده است و مهم تر از همه، این نوع سوخت­ها الکترود را مسموم می­ کنند و معلوم شده است که با افزایش تعداد اتم‌های کربن فعالیت آن کاهش می­یابد.
اکسیداسیون متانول در چند مرحله و با تشکیل حدواسط­های متعدد انجام می­گیرد.
۱-۶ الکترود­های اصلاح شده ^[۲۶]و فرایند الکتروکاتالیزور
الکترودهای اصلاح شده، در طی دو دهه­ اخیر مورد توجه بسیار زیادی واقع شده ­اند و در طی تحقیقات انجام شده با بهره گرفتن از این الکترودها، سعی بر این بوده است تا کنترل بیشتری بر طبیعت شیمیایی الکترود وجود داشته باشد. این الکترودها بعد از اصلاح، خواص جدیدی از خود نشان می­ دهند و امکان وقوع برخی فرآیندها را فراهم می­نمایند. الکترودهای اصلاح شده نگرشی جدید در زمینه­ الکترودها هستند ]۲۵[ که از یک سوء امکان بررسی­های پایه­ای الکتروشیمیایی شامل ارتباط انتقال ناهمگن الکترون با فعالیت شیمیایی و شیمی سطح الکترود، پدیده ­های الکتروستاتیک در سطح الکترود و همچنین پدیده ­های انتقال یون و الکترون را فراهم می­ کنند و از سوی دیگر، امکان طراحی ابزارهای الکتروشیمیایی در سیستم حسگرهای شیمیایی، مبدل­ها و ذخیره­سازی انرژی، حفاظت خوردگی و سنتز الکتروشیمیایی مواد آلی را فراهم می­ کنند.
تفاوت بارز این الکترودها با الکترودهای معمول، وجود یک فیلم نازک (از یک تک لایه مولکولی تا لایه ­هایی با ضخامت چند میکرومتر) از یک ماده­ شیمیایی ویژه در سطح الکترود است که به لحاظ شیمیایی، نوری، الکتریکی و یا پدیده ­های انتقال به شکل خاصی طراحی شده است. در ارتباط با مبانی، تعاریف و توصیه­های آیوپاک^[۲۷] و کاربردهای مختلف الکترودهای اصلاح شده، اسناد بسیار متنوعی وجود دارد که می­توان به آن­ها مراجعه کرد ]۲۶[.
یکی از موارد استفاده از الکترودهای اصلاح شده، کاربرد آنها در فرایندهای الکتروکاتالیزوری است. از آنجایی که ثابت سرعت یک واکنش الکتروشیمیایی به طبیعت شیمیایی الکترود، حالت فیزیکی سطح، اثرات آلیاژ شدن آن و یا جهت گیری بلوری بستگی دارد، باعث اثرات الکتروکاتالیزوری می­ شود ]۲۷[. البته عوامل ذکر شده حتی باعث بهبود انتخابگری آن گردیده و بر روی مکانیسم فرایند الکتروشیمیایی نیز موثر است.
واکنش­های الکتروکاتالیزوری را می­توان در سه دسته طبقه‌بندی کرد:
الف- واکنش­هایی که پس از مبادله الکترون در سطح، گونه‌ای (مولکول یا یون) تشکیل می­ شود که در سطح جذب می‌گردد و سپس در طی یک واکنش ناهمگن الکتروشیمیایی دیگر و یا یک واکنش شیمیایی، تشکیل گونه­ پایدار می­دهد(مانند واکنش یا مکانیسم والمر- هیروسکی – تافل)
ب- واکنش­هایی که شامل جذب اولیه شیمیایی ماده واکنش دهنده (جذب تفکیکی^[۲۸] و یا ترکیبی^[۲۹])هستند که در مراحل بعدی الکترون مبادله می­ شود (مثل اکسایش کلرومتان و یا احیای اکسیژن]۲۸ .[)
ج- واکنش­های الکتروکاتالیزوری که از طریق یک حد واسط انجام می­شوند که خود شامل دو دسته اند:
ج-۱- واکنش­هایی که مبادله الکترون در سطح الکترود موجب تشکیل گونه ­ای در درون محلول می­ شود که در مرحله بعدی این گونه با واکنشگر اصلی وارد واکنش شده و آن را اکسید یا احیا می­ کند (مانند اکسایش مشتقات تولوئن توسط یون­هایCe³⁺ که خود در سطح الکترود ایجاد شده ­اند).
ج-۲- واکنش­هایی که مبادله الکترون در سطح الکترود موجب تشکیل گونه ­ای فعال می­ شود که در سطح الکترود قرار گرفته است و در مرحله­ بعدی با واکنشگر اصلی وارد واکنش شیمیایی ردوکس(واکنش الکتروشیمیایی بدون حضور الکترود) می­ شود.
هردو فرایند الکتروشیمی اخیر، از طریق یک حد واسط انجام می­شوند که به آن حد واسط اکسایش – کاهش چرخه­ای در فصل مشترک^[۳۰] گفته می شود. بنابراین تعریف جامع الکتروکاتالیزور به صورت زیر خواهد بود:
الکتروکاتالیزور، گونه ­ای در سطح الکترود و یا در محلول است که حضور آن باعث افزایش سرعت یک واکنش در یک پتانسیل و یا کاهش پتانسیل مازاد ^[۳۱]یک واکنش می­ شود، بدون آن که در طی فرایند مصرف شود.
درمجموع مزایای استفاده از یک فرایند الکتروکاتالیزوری بصورت زیر است:
افزایش انتخابگری انجام یک واکنش خاص
افزایش سرعت انجام واکنش
افزایش طول عمر یک الکترود
کاهش ارزش مالی الکترودهای مورد استفاده در یک پیل الکتروشیمیایی
کاهش انرژی مورد استفاده در پیل­های الکترولیتی
امکان تغییر پتانسیل الکترود (فرایند الکتروکاتالیزور) از طریق مدار خارجی و کنترل سرعت واکنش ]۲۹[.
راندمان انرژی بالا
امکان تبدیل انرژی آزاد احتراق شیمیایی به الکتریسیته از طریق فرایندهای آندی و کاتدی در یک پیل سوختی
لازم به ذکر است که سه مورد اخیر به عنوان مزایای الکتروکاتالیزور نسبت به کاتالیزور ذکر می شوند.
درمورد الکترودهای اصلاح شده، لایه اصلاح کننده^[۳۲]، سرعت تبادل الکترون بین الکترود و گونه ­ای دیگر در محلول را تسریع می­ کند ]۲۹[.
۱-۷ انواع کاتالیزور­های مورد استفاده در الکترواکسیداسیون آندی متانول
۱-۷-۱ الکتروکاتالیزور متانول در محیط اسیدی
در اکسیداسیون الکتروکاتالیزوری در محیط اسیدی، اسید انتخابی، از نظر غلظت و نوع آن بر فعالیت آب مورد نیاز به عنوان یک واکنشگر تاثیر می­ گذارد و نیز ممکن است از طریق جذب آنیون­های وابسته به اسید در سطح الکترود، جایگاه­های فعال الکتروکاتالیزور پوشیده شود.
به طور کلی الکتروکاتالیزور­های مفید و مورد استفاده در اکسیداسیون متانول در محیط اسیدی، فلزات نجیب می­باشد. استفاده از آلیاژهای فلزات نجیب، کارایی کاتالیزوری را در اکسیداسیون متانول افزایش می­­دهد ]۴۴-۳۰[.
۱-۷-۲ الکتروکاتالیزور متانول در محیط قلیایی
دامنه­ وسیعی از مواد در محلول قلیایی در مقایسه با محلول اسیدی،از سنتیک پایداری برخوردارند ]۴۴-۴۲٫[ یکی از دلایل گستردگی تحقیقات الکترودهای فلزی در محیط قلیایی، پایین بودن هزینه است.
در طی سال­های گذشته، اکسیداسیون برخی مولکول­های کوچک آلی نظیر متانول بر روی بسترهای نیکلی و یا الکترودهای اصلاح شده با ترکیبات نیکلی مورد توجه قرار گرفته است ]۴۴-۳۰[. درمورد نیکل تشکیل یک گونه­ اکسید فلزی نیکل باعث انجام اکسایش در محیط­های قلیایی می­گردد.
۱- ۸ اندازه گیری الکتروشیمیایی
خواص غربال مولکولی نانوسیلیکوآلومینوفسفات (SAPO) و اصلاح شده آن با نیکل(Ni-SAPO) با بهره گرفتن از پراش اشعه ایکس، تصویربرداری میکروسکوپ الکترونی روبشی و طیف سنجی مادون قرمز مورد بررسی قرار گرفت. پس از اطمینان از موفقیت آمیز بودن سنتز غربال مولکولی نانوسیلیکوآلومینوفسفات به روش گرمایی هیدروترمال، از آن به عنوان اصلاح کننده­ الکترود خمیر کربن استفاده می­ شود که با دستگاه پتانسیواستات / گالوانواستات، اندازه ­گیری الکتروشیمی روی الکترودهای اصلاحی انجام شد.
۱- ۹ هدف از پژوهش
هدف از این پژوهش اجرای عملی ساخت نانو سیلیکوآلومینوفسفات و نانو نیکل سیلیکوآلومینوفسفات می باشد که انتظار می رود ساخت کاتالیزور در ابعاد نانو و مورفولوژی آن، شرایط مطلوب­تری را در زمینه الکتروشیمی فراهم آورد به گونه ­ای که الکترود­های اصلاح شده با نانو سیلیکوآلومینوفسفات (SAPO) و نانو نیکل-سیلیکوآلومینوفسفات (Ni-SAPO) در مورد اکسیداسیون متانول بازده مطلوبی را حاصل نماید.
­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­فصل دوم
ادبیات و پیشینه تحقیق

تاریخچه‌ پیل سوختی
در سال ۱۸۳۹ میلادی ویلیام گروو^[۳۳] اصول عملکرد پیل­های سوختی را با معکوس کردن فرایند الکترولیز آب برای تولید الکتریسیته از هیدروژن و اکسیژن ابداع کرد و این اصول تاکنون دستخوش تغییر نشده است ]۴۵[. در سال ۱۸۵۵ بکرل^[۳۴] در جهت توسعه پیل­های سوختی، پیلی با الکترود کربن-پلاتین شناور در یک الکترولیت مذاب ارائه داد ]۴۶[.
در سال ۱۸۸۹ لادوینگ موند^[۳۵] و همکارانش برای اولین مرتبه واژه­ی پیل سوختی را از این نظر که در این پیل­ها تولید جریان نتیجه­ احتراق یک ماده سوختنی است، مطرح کردند و پیلی همانند پیل گروو و با طراحی جدید ارائه نمودند ]۴۶[.
در سال ۱۹۲۱ بار^[۳۶] به دنبال فهم چگونگی و اهمیت فرایندهای سینتیکی در پیل سوختی، پیلی را بر اساس الکترولیت کربنات مذاب با دمای کارکرد بالا در ۱۰۰۰ درجه­ سانتی ­گراد و با بهره گرفتن از آند کربن و کاتد اکسید فلزی مثل اکسید آهن ارائه داد ]۴۵[.
در سال ۱۹۳۲ اولین پیل سوختی صنعتی در مقیاس بزرگ توسط باکن^[۳۷] ساخته شد. در سال ۱۹۵۹ باکن و کمبریج یک باتری عملی با سوخت هیدروژن و با کارایی حدود شش کیلووات را ارائه دادند ]۴۵[.
در نهایت از سال ۱۹۹۰ طی تحقیقات گسترده دانشمندان ژاپنی و اروپایی، معلوم شد که کلیه پیل­های سوختی با الکترولیت پلیمری، یعنی غشایی از پلیمر با نقش الکترولیت، می‌توانند کارایی بالاتر از ۸۰% در تبدیل انرژی شیمیایی به انرژی الکتریکی از خود نشان دهند ]۴۵[.
۲-۲– مروری بر تحقیقات الکتروکاتالیزوری
بسیاری از دانشمندان به علت توسعه استفاده­ی مستقیم سلول­های سوختی متانول ^[۳۸]با توجه به راندمان تبدیل انرژی بالای آن، تولید کم در حد صفر گازهای گلخانه­ای آلاینده، در دسترس بودن آماده سوخت متانول و سهولت در توزیع، و انرژی بالا، علاقه­مند به تحقیقات در زمینه­ الکترواکسیداسیون متانول شدند ]۴۷[. اما با وجود تلاش­ های فراوان به علت روند نسبتا آهسته­ی واکنش اکسیداسیون متانول در آند از بهره­وری پایینی برخوردار است ]۴۸ و۴۷[.
در بین الکترودهای مورد بررسی در اکسیداسیون متانول از الکترود خمیر کربن (CPE^[39])؛ بخاطر سهولت و آماده سازی سریع و به دست آوردن یک سطح تجدید جدید، دارا بودن سطح متخلخل و هزینه­ پایین آن؛ استفاده می­ کنند [۵۰ و۴۹]​​.
محلول­های قلیایی در مقایسه با یک محلول اسیدی، در طیف بسیار گسترده تر مواد، پایدار است و می­توانند به عنوان آند برای اکسیداسیون متانول مورد استفاده قرار گیرند ]۵۵-۵۱[. یافتن یک ماده­ مناسب جهت ساخت الکترود باید دارای توجیه اقتصادی باشد. بررسی مقالات و کارهای انجام شده ما نشان می­دهد که هیچ گزارشی از الکتروکاتالیزوری نانوSAPO/CPE وجود ندارد.

۳-۲-۲-۱-۱-۴-۱- احترام به دانش، دانش‌آموز و جلسه درس
از دیگر آداب آموزشی در سیره معصومان:، رعایت حرمت دانش، دانشجو، جلسه، درس و بحث علمی و احترام به آنان است. رعایت این ادب از سوی معلم، افزون بر زینت بخشیدن به مجلس درس، باعث خواهد شد تا شاگردان نیز نسبت به دانش و دانشجو و جلسه درس احترام بگذارند و به معلم و آموزه‌های او توجه بیش‌تری کرده، زودتر و بهتر بیاموزند. سیره معصومان:از رعایت این ادب حکایت دارد.^[۸۷۳]
داود بن نعمام میگوید: کمیت بر امام کاظم۷وارد شد و عرض کرد: «یا سیدی! أسئلک عن مسأله و کان متکئاً فاستوی جالساً و کسر فی صدره و ساده، ثم قال: سل! فقال :أسئلک عن الرَجُلَین …؛ سرورم سؤالی دارم. امام۷که به بالشی تکیه داده بود، راست و مستقیم نشست و فرمود: بپرس!».^[۸۷۴]
در این سیره نیز- چنان‌که مشاهده میشود- امام کاظم۷به احترام جلسه پرسش و پاسخ آموزشی، از حالت تکیه به بالش خارج شد و از پرسش‌گر خواست تا پرسشش را مطرح کند.
هم‌چنین، آن بزرگواران در روایات متعددی، به احترام به شاگردان و دانشجویان سفارش کرده‌اند. چنان‌چه رسول گرامی اسلام۶می‌فرماید:«لَیْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ‏ یَرْحَمْ‏ صَغِیرَنَا وَ لَمْ یُوَقِّرْ کَبِیرَنَا؛ کسی‌که به کودکان ما رحم نکند و بزرگسالان ما را احترام نگذارد، از ما نیست»^[۸۷۵].
نیز ایشان می‌فرماید: «وقّروا من تعلّمونه العلم؛ شاگردان خود را احترام کنید».^[۸۷۶]
لذا باید حتی اسم دانش‌آموزان را با احترام صدا کرد. عنوان (آقا) و (خانم) حاکی از اعتماد و احترام از سوی معلمی است که فرد را شایسته آن عنوان میداند. در این‌صورت، دانش‌آموزان نیز تلاش میکنند که آن احترام و اعتماد را حفظ کنند و از آن پس، بیشتر به صورت رشد یافته و بالغ رفتار خواهند کرد.^[۸۷۷]
۳-۲-۲-۱-۱-۴-۲- تواضع
تواضع معلم در برابر شاگردان، موجب زینت بخشیدن به آموزش و جلسه درس میشود و تأثیرهای آموزشی و تربیتی آن را افزایش میدهد.^[۸۷۸] خداوند متعال، پیامبر اعظم۶را به فروتنی و تواضع در برابر مؤمنین فراخوانده و با تعبیری زیبا و پرمغز چنین میفرماید: *(…وَ اخْفِضْ جَنَاحَکَ لِلْمُؤْمِنِین؛ و بال (عطوفت) خود را براى مؤمنین فرود آر!)* حجر/۸۸.
منشأ این تعبیر، این است که مرغان، هنگامى که جوجه‏ها را به طرف خود مى‏آورند، نخست پر و بال را مى‏گشایند، تا جوجه‏ها در زیر آن آرام‏گیرند، سپس بال‌ها را به زیر مى‏آورند و این نشانه محبت است، بنابراین، مقصود این است که پیامبر باید با مؤمنان متواضع باشد، تا آن‌ها از وى پیروى کنند.^[۸۷۹] پیامبر رحمت۶که خود، عملاً در اوج تواضع و فروتنی قرار دارد، در حدیثی، معلّمین و متعلّمین را به تواضع در مقابل هم فرا خوانده و میفرماید: «تَوَاضَعُوا لِمَنْ‏ تَعَلَّمُونَ‏ مِنْه‏ و تواضعوا لِمَن تُعَلِّمونهُ و لا تکونوا جبابِرَه العُلماء؛ نسبت به استاد و شاگرد خویش متواضع بوده و از جمله دانشمندان سرکش نباشید».^[۸۸۰]

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

برخورداری از صفت تواضع، به عنوان یکی از روش های تربیتی، تأثیر زیادی در سالمسازی فضایکلاس، ایجاد صمیمیّت میان استاد و شاگرد و حاکمیت آرامش و سلامت روح و روان در محیط آموزشی دارد. بدیهی داست که تواضع و فروتنی معلم باید با نوعی وقار و متانت همراه باشد تا از کم‌ظرفیتی‌ها و سوء‌استفاده‌های احتمالی برخی شاگردان جلوگیری نماید.^[۸۸۱]
نقل شده که حضرت عیسی۷برای حواریّون خود غذایی تهیه کرد. وقتی آنان غذا را خوردند، عیسی۷پای آنان را شست. آنان عرض کردند: یا روح الله! ما سزاوارتریم که این کار را نسبت به شما انجام دهیم. عیسی۷فرمود: من این کار را کردم، تا شما نیز نسبت به شاگردان خود چنین کنید.^[۸۸۲]
به بیانی دیگر، تواضع در سخن، در راه رفتن، در نگاه کردن و … بر ارزش معلم میافزاید و خودستایی و خودخواهی معلم، از توفیق او میکاهد.^[۸۸۳]
۳-۲-۲-۱-۱-۴-۳- سعه صدر و عذرپذیری
تغییر باورها و ارزش‌های افراد و جامعه بسیار دشوار است و این کار به زمان زیادی احتیاج دارد.^[۸۸۴] بنابراین مربّی قرآن برای پیاده کردن مفاهیم قرآنی در کودکان، باید اگر در مواردی، رفتار ناصوابی از کودکان سر زد، به جای سرزنش آنان، صبر و استقامت پیشه سازد.^[۸۸۵]
امام سجّاد۷، یکی از حقوق کودکان را مهربانی با او و عذرپذیری از خطایش می‌شمارد: «حَقُ‏ الصَّغِیرِ رَحْمَتُهُ فِی تَعْلِیمِهِ وَ الْعَفْوُ عَنْهُ وَ السَّتْرُ عَلَیْهِ وَ الرِّفْقُ بِهِ وَ الْمَعُونَهُ لَه‏؛ حق کودک، مهربانی با او در آموزش، گذشت از خطای وی، عیب‌پوشی و همراهی و یاری اوست».^[۸۸۶]
چنان‌چه قرآن مجید در آیات زیادی، به پیامبران به عنوان معلمان انسان‌ها، توصیه و تأکید میکند که صبر و استقامت داشته باشند. برای نمونه، در قالب قصه‌ای به ما میفهماند که معلم باید مسلّط به اعصابش باشد. وقتی حضرت موسی۷مبعوث به رسالت شد از جانب خداوند به او خطاب رسید: *(اذْهَبَا إِلَى‏ فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى‏(۴۳)فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَّیِّنًا لَّعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشَى؛ به سوى فرعون بروید که طغیان کرده است! اما به نرمى با او سخن بگویید شاید متذکّر شود، یا (از خدا) بترسد!)* طه/ ۴۳- ۴۴.
یعنی خدا دوست دارد کسی مثل فرعون هم آدم بشود و این‌که زبان خوش، مخصوصاً به هنگام دعوت شخص گمراه به راه راست، در قلب شنونده، اثر بیشترى مى‏گذارد، حتى اگر قلب فرعون باشد.^[۸۸۷] این معلم حقیقی (حضرت موسی۷) از خداوند نخواست که لشکر مجهّز و امکانات به او بدهد تا نزد فرعون برود، بلکه گفت: *(قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِى صَدْرِی؛ (موسى) گفت: پروردگارا! سینه‏ام را گشاده کن.)* طه/ ۲۵
پس از آن، در ادامه میفرماید: *(وَ یَسِّرْ لِى أَمْرِى(۲۶)وَ احْلُلْ عُقْدَهً مِّن لِّسَانِى (۲۷)یَفْقَهُواْ قَوْلِى؛ و کارم را برایم آسان گردان و گره از زبانم بگشا! تا سخنان مرا بفهمند.)* طه/ ۲۶-۲۸.
درست است که داشتن سرمایه شرح صدر، مهمترین سرمایه است، ولى کارسازى این سرمایه در صورتى است که قدرت ارائه و اظهار آن به صورت کامل وجود داشته باشد، به همین دلیل، موسى بعد از تقاضاى شرح صدر و برطرف شدن موانع، تقاضا کرد خداوند گره از زبانش برد و مخصوصاً علت آن را چنین بیان کرد:” تا سخنان مرا درک کنند” (یَفْقَهُوا قَوْلِی).^[۸۸۸] این جمله در حقیقت، آیه قبل را تفسیر مى‏کند و از آن، روشن مى‏شود که منظور از گشوده شدن گره زبان، این نبوده است که زبان موسى۷بخاطر سوختگى در دوران طفولیت، یک نوع گرفتگى داشته (آن‌گونه که بعضى از مفسران، از ابن عباس نقل کرده‏اند)^[۸۸۹] بلکه منظور، گره‌هاى سخن است که مانع درک و فهم شنونده مى‏گردد، یعنى آن‌چنان فصیح و بلیغ و رسا و گویا سخن بگوییم که هر شنونده‏اى منظور ما را به خوبى درک کند.^[۸۹۰]
یا در سوره شرح میفرماید: *(أَ لَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ(۱)وَ وَضَعْنَا عَنکَ وِزْرَکَ(۲)الَّذِى أَنقَضَ ظَهْرَک؛ آیا ما سینه تو را گشاده نساختیم و بار سنگین تو را از تو برنداشتیم؟! همان بارى که سخت بر پشت تو سنگینى مى‏کرد.)* انشراح/ ۱-۳.
در این سوره، خداوند بر پیامبر خویش حضرت محمد۶با دادن نعمت سعه صدر، منّت میگذارد که این، والاترین نعمت برای همه مخصوصاً معلمان است.^[۸۹۱]
۳-۲-۲-۱-۱-۴-۴- ملایمت و نرمی در گفتار و کردار
ملایمت و نرمی در گفتار، کردار و اخلاق، از ویژگی‌های مهم و لازم برای مربّیان و معلّمان دروس دینی و قرآن است. اگر درسی توسط یک معلّم خوش‌خو و ملایم بیان شود، بچه‌ها غیر از آن‌که جذب شخصیت خود معلم میشوند، به سمت درس مورد تدریس او نیز تمایل مییابند.^[۸۹۲]
بنابراین عطوفت و مهربانی، لازمه کار تدریس است و صفت مهربانی برای مسلمان، یک فضیلت است.^[۸۹۳]
چنان‌چه رسول خدا۶میفرماید: «با شاگردان خود به نرمی رفتار کنید».^[۸۹۴]
خداوند به عنوان اولین آموزگار قرآن، لزوم محبت و مهربانی را در تعلیم قرآن در نظر می‌گیرد و می‌فرماید: *(الرَّحْمَانُ(۱)عَلَّمَ الْقُرْءَان؛ خداوند رحمان، قرآن را تعلیم فرمود.)* الرحمن/ ۱-۲
این آیه برای همه معلّمان قرآن، درسی بزرگ است که در آموزش قرآن، بر اساس کلام خدا، با نرمی و مهربانی تدریس نمایند.
۳-۲-۲-۱-۱-۴-۵- عدالت بین شاگردان
از دیگر مسائلی که رعایت آن در آموزش لازم است و آثار تربیتی زیادی دارد، این است که باید عدالت را بین دانش‌آموزان از هر نظر (خواه در نگاه کردن به آن‌ها، یا پرسش و پاسخ و یا تشویق و پاداش باشد) رعایت کرد و بی دلیل بین آنان تفاوت قائل نشد.
کلام پیامبر۶، تأییدی بر این مطلب است: «دو کس، دورترین خلق به خدایند: مردی که نزد حاکمان جور مینشیند و هر چه از روی ظلم میگویند، تصدیق میکند و آموزگاری که بین کودکان، مساوات را رعایت نمیکند و خدا را نسبت به یتیمان در نظر نمیگیرد».^[۸۹۵]
در این روایت، عدم رعایت مساوات بین کودکان، در ردیف تصدیق ظلم ظالمان قرار داده شده است؛ یعنی پیامبر۶، عدم مساوات را بی عدالتی و ظلم شمرده است.
نیز در سخن دیگری از ایشان آمده است: «اعْدِلُوا بَیْنَ أَوْلَادِکُمْ کَمَا تُحِبُّونَ أَنْ‏ یَعْدِلُوا بَیْنَکُمْ‏ فِی الْبِرِّ وَ اللُّطْفِ؛ در بین فرزندانتان به عدالت رفتار کنید، همان‌گونه که دوست دارید بین شما در نیکویی و مهربانی، به عدالت رفتار کنند».^[۸۹۶]
هم‌چنین در برخورد با شاگردان، فقر و غنا، طبقه اجتماعی و مانند آن‌ها، نباید موجب رفتار دوگانه معلم شود. انس بن مالک از پیامبر۶روایت میکند که ایشان فرمود: «أیّما مؤدب ولّی ثلاثه صبیه من هذه الامه فلم یعلّمهم بالسویه، فقیرهم مع غنیهم مع فقیرهم، و حشر یوم القیامه مع الخائنین؛ هر تربیت کنندهای که مسئولیت آموزش سه کودکاز فرزندان امت اسلامی را بر عهده بگیرد و فقیر و غنی آنان را به صورت مساوی آموزش ندهد، در قیامت با خائنان محشور خواهد شد».^[۸۹۷]
لزوم رعایت عدالت بین شاگردان از سوی معلّم قرآن به این دلیل است که اگر معلم، عدالت را رعایت نکند، خود را نزد شاگردانش بی اعتبار کرده است و اگر شاگردان برای معلم خود ارزشی قائل نباشند، به سخنان و درس او که همان قرآن و سخن خداست توجه نخواهند کرد و کیفیت یادگیری پایین میآید.
۳-۲-۲-۱-۱-۵- پشتکار
پشتکار معلّم، برای اجرای طرح عملی تدریس لازم است وگرنه بعد از مدتی، این طرح به دست فراموشی سپرده خواهد شد. معلّمی کار انبیاست و انبیا لحظه‌ای آرام نمیگرفتند: *(فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ(۷)وَ إِلَى‏ رَبِّکَ فَارْغَب؛ پس هنگامى که از کار مهمّى فارغ مى‏شوى به مهم دیگرى پرداز و به سوى پروردگارت توجّه کن!)* انشراح/ ۷-۸.
این آیات، بیانگر یک اصل کلى و فراگیر است و هدف آن است که پیامبر را به عنوان یک الگو و سرمشق، از اشتغال به استراحت بعد از پایان یک امر مهم باز دارد و تلاش مستمر و پى‏گیر را در زندگى به او گوشزد کند؛ چرا که بیکار بودن و فراغت کامل، مایه خستگى، کم شدن نشاط، تنبلى و فرسودگى و در بسیارى از مواقع مایه فساد و تباهى و انواع گناهان است.^[۸۹۸]
۳-۲-۲-۱-۱-۶- بخشش علمی
هدف معلم باید آموزش و گسترش و پیشرفت علم باشد و در این راه، باید اندوخته‌های خود را بدون هر گونه بخل‌ورزی، در اختیار شاگردان و خواستاران علم قرار دهد. قرآن کریم در این باره میفرماید: *(وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِیثَاقَ الَّذِینَ أُوتُواْ الْکِتَابَ لَتُبَیِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَ لَا تَکْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ وَ اشْترََوْاْ بِهِ ثَمَنًا قَلِیلًا فَبِئْسَ مَا یَشْتَرُون؛ و [به خاطر بیاورید] هنگامی که خدا از کسانی که به آنان علم داده شده، پیمان گرفت که حتماً آن را برای مردم آشکار سازید و کتمان نکنید، ولی آنان آن را پشت سر افکندند و بهبهایکمی فروختند و چه بد متاعی میخرند.)* آل‌عمران/ ۱۸۷
در روایتی که از امام صادق۷آمده است، مفهوم این فرمان الهی به عالمان، به روشنی بیان شده است: «إِنَّ اللَّهَ لَمْ یَأْخُذْ عَلَى‏ الْجُهَّالِ‏ عَهْداً بِطَلَبِ الْعِلْمِ حَتَّى أَخَذَ عَلَى الْعُلَمَاءِ عَهْداً بِبَذْلِ الْعِلْمِ لِلْجُهَّالِ لِأَنَّ الْعِلْمَ کَانَ قَبْلَ الْجَهْلِ؛ همانا خداوند از جاهلان ونادانان، پیمان نگرفت که در پی دانشمندان باشند مگر این‌که قبلاً از دانشمندان پیمان گرفت که دانش خویش را در اختیار نادانان قرار دهید؛ زیرا علم و دانش، قبل از جهل ونادانی وجود داشته است».^[۸۹۹]
نیز پیامبر اکرم۶می‌فرماید: «مَنْ‏ کَتَمَ‏ عِلْماً نَافِعاً أَلْجَمَهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَهِ بِلِجَامٍ مِنْ نَار؛ کسی که علم مفیدی را مخفی نگاه دارد و به دیگران نیاموزد، خداوند در روز قیامت، لجامی از آتش بر دهان او خواهد زد».^[۹۰۰]
وظیفه هر معلم و عالمی است که علم خود را در اختیار کسانی که صلاحیت دارند بگذارد. حضرت علی۷در این باره فرمود :« … فَإِنَّ لِعِلْمِکَ عَلَیْکَ حَقّاً وَ حَقَّهُ عَلَیْکَ بَذْلُهُ لِمُسْتَحِقِّهِ وَ مَنْعُهُ‏ مِنْ‏ غَیْرِ مُسْتَحِقِّهِ‏؛ همانا علم تو بر تو حقی دارد و حق آن بر تو این است که آن را به کسی که استحقاق آن را دارد، بیاموزی و از کسی که استحقاق آن را ندارد، باز داری».^[۹۰۱]
۳-۲-۲-۱-۲- ویژگی‌های علمی
برای رسیدن به مقام یک معلّم قرآن با کفایت، نیاز به ویژگی‌ها و توانمندی‌های علمی متعدّدی است تا قاری و معلّم قرآن، بتواند از عهده مسئولیتی که بر دوش خود دارند، برآید. در ذیل، اهمّ معلومات مورد نیاز مربَی قرآن، در دو بخش تخصّصی و حرفه‌ای ارائه می‌شود:
۳-۲-۲-۱-۲-۱- معلومات تخصصی
آشنایی کافی و شناخت خوب نسبت به علوم تخصّصی، یکی از امور مهم دستیابی بر مقام استادی در قرائت قرآن و معلّمی قرآن است؛ زیرا رساندن علم به امانت و صحت، متکّی بر پایه‌های استوار و فهم و درکی درست نسبت به اصول و مبانی آن علم است و عدم اطّلاع بر مباحث تخصّصی یک علم، منجر به اظهارات نادرست و عجیب و غریب می‌گردد و شاگردانی ضعیف و ناتوان تربیت می‌کند. در ذیل به اختصار، مهم‌ترین علومی که معلّم قرآن را به سطح علمی مناسب و مطلوب می‌رساند، ذکر می‌شود:

• • آشنایی با علوم دینی مانند علم اصول دین (عقاید)، علم تفسیر.

• • علم تجوید.

• • اهتمام به زبان عربی.

• شناخت وقف و ابتدا.

تحقیقات اولیه صورت گرفته توسط ارگان و همکاران عمدتاً بر نگرش های کارکنان و گرایشها و رفتار حمایتی رهبر متمرکز بوده است. پادساکف و همکاران، قلمرو رفتارهای رهبری را به انواع مختلف رفتارهای رهبری، تعاملی و تحولی گسترش داده اند . اثرات ویژگی های شغلی و سازمانی عمدتاً در تئوری های مربوط به جایگزین های رهبری مطرح شده که توسط صاحب نظران مختلف مورد مطالعه قرار گرفته است .
پژوهش های اولیه در بر گیرنده ویژگی های فردی بر دو محور اصلی رضایت کارکنان و تایید حالت روحی مثبت کارکنان متمرکز است. اورگان و ریان عامل کلی مؤثر بر روحیه را تعهد سازمانی، درک از عدالت و درک از رفتار حمایتی رهبری تلقی می کنند و سایر تحقیقات نشانگر ارتباط معنادار آنها از رفتار شهروندی سازمانی است (البته شدت این همبستگی ها متفاوت بوده است ) که بیانگر اهمیت این متغیر ها در تعیین رفتار شهروندی سازمانی است . ( صنوبری ؛ ۱۳۸۷ ، ص ۸۸ )
۲-۲-۱۱ پیامدها و نتایج رفتار شهروندی سازمانی
رفتار شهروندی سازمانی، بهره وری کارکنان و گروه های کاری، ارتباطات، همکاری و کمک های بین کارکنان را افزایش می دهد؛ کار تیمی را تشویق می کند؛ نسبت اشتباهات را کاهش می دهد و مشارکت و درگیر شدن کارکنان را در مسائل سازمان، افزایش می دهد و به طور کلی جو سازمانی مناسبی را فراهم می آورد. رفتار شهروندی سازمانی از طریق اثرگذاری بر عوامل درون سازمانی از قبیل جو سازمانی، بهبود روحیه، افزایش تعهد سازمانی، رضایت شغلی، کاهش نیات ترک شغل، کاهش غیبت و رفتارهای مخرب شغلی و نیز با تأثیرگذاری بر بهبود عوامل برون سازمانی هم چون رضایت شغلی، کیفیت خدمات و نیز وفاداری مشتریان، موجب تعالی کیفیت عملکرد کارکنان می شود . (غلام حسینی و همکاران ؛ ۱۳۸۹ ، ص ۲۷ )
۲-۳ بخش سوم : عدالت سازمانی^[۲۷]
۲-۳-۱ مقدمه
عدالت از جمله مفاهیم تاریخی فلسفه سیاسی است که از گذشته تا به امروز، جزء آرمان های بشر بوده است و این بیانگر آن است که این مفهوم هرگز بهطور کامل عملی نشده و از جمله اصولی است که باتوجه به زمان به روز می شود. ( قلی پور و همکاران ؛ ۱۳۸۶ ، ص ۳۶۰ ) ادراک بی عدالتی اثرات مخربی بر روحیه کار جمعی دارد، زیرا اهتمام نیروی انسانی و انگیزش کارکنان را تحت شعاع قرار می دهد . بی عدالتی و توزیع غیر منصفانه دستاوردها و ستاده های سازمان، روحیه کارکنان را تضعیف می کند و روحیه تلاش و فعالیت آنها را تنزل می دهد. بنابراین از جمله وظایف اصلی مدیریت حفظ و توسعه رفتارهای عادلانه در مدیران و احساس عدالت در کارکنان است. رعایت عدالت به ویژه در برخی رفتارهای مدیریت با کارکنان ( توزیع پاداش ها ، روابط سرپرستی، ارتقاءها و انتصاب ) برای کارکنان حائز اهمیت است. در فرایند توسعه رفتارهای عادلانه و مهم تر از آن شکل دادن احساس عدالت در کارکنان ، شناخت چگونگی تأثیرگذاری رفتارهای مبتنی بر عدالت بر رفتارهای سازمانی و از آن جمله تعهد سازمانی ، رضایت شغلی، رفتارهای مدنی سازمانی و رفتارهای ضد تولید و انگیزش کارکنان حائز اهمیت است. ( غفوری و همکاران؛ ۱۳۸۸، ص ۲ ) در این بخش ابتدا به تعریف عدالت پرداخته و سپس ابعاد عدالت و اثرات آن در سازمان و موارد دیگر عنوان می شود.
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲-۳-۲ عدالت، تعاریف و مفاهیم
متخصصان علوم اجتماعی نیز از مدت ها پیش به اهمیت عدالت به عنوان پایه ی اساسی و ضروری برای اثربخشی کنش ها و کارکردهای سازمان ها پی برده اند. چنین توجهی در مورد عد الت در سازمانها امر غیر منتظره ای نیست ، چون ادعا می شود که عدالت اولین عامل سلامتی موسسات اجتماعی است. مازلو نیز عدالت را تقریباً یک نیاز اساسی مطرح کرده و آن را به همراه انصاف ، صداقت و نظم در یک گروه قرار داده است و از آن ها به عنوان پیش شرط های اساسی برای ارضای نیازها یاد کرده است . (رضایی کلیدبری و همکاران ؛ ۱۳۹۰ ، ص ۳۰۸ ) عدالت والاترین ارزش انسانی و گوهری گرانبها در راه تحقق حقوق بشر است. آرمان اصلی انسان ها رسیدن به عدالت است . افلاطون می گوید عدالت یعنی قرار گرفتن هر چیز در جای خودش.ارسطو عدالت را به دو دسته عام و خاص تقسیم کرده است . عدالت عام همه فضیلت ها را در بر می گیرد و عدالت خاص یعنی اینکه حق هرکسی را به شایستگی بدهند (Katozian, 2008, p: 330)
۲-۳-۳ عدالت سازمانی
در ادبیات سازمان و مدیریت، واژه عدالت سازمانی ابتدا توسط گرینبرگ به کار گرفته شد. به نظر گرینبرگ عدالت سازمانی با ادراک کارکنان از انصاف کاری در سازمان مرتبط است. (جواهری و همکاران ، ۱۳۸۸، ص ۸ ) تحقیقات نشان داده اند که فرایندهای عدالت، نقش مهمی را در سازمان ایفاء می کنند و این که برخورد با افراد در سازمان ها چطور ممکن است باورها، احساسات، نگرش ها و رفتار کارکنان را تحت تاثیر قرار دهد. ( خطیبی و همکاران ؛ ۱۳۹۰ ، ص ۵۸ ) رفتار عادلانه از سوی سازمان با کارکنا ن عموما منجر به تعهد بالاتر آن ها نسبت به سازمان و رفتار شهروندی فرا نقش آن ها می شود . از سوی دیگر افرادی که احساس بی عدالتی می کنند به احتمال بیشتری سازمان را رها خواهند کرد یا سطوح پایینی از تعهد سازمانی را از خود نشان می دهند . حتی ممکن است به رفتارهای ناهنجار مانند انتقام جویی مبادرت نمایند. ( جواهری و همکاران، ۱۳۸۸، ص۸)
۲-۳-۴ تعریف عدالت سازمانی

تعاریف عدالت سازمانی
منبع

عدالت سازمانی یعنی مطالعه برابری در کار

, ۲۰۰۱, p: 9 Byr ne

عدالت سازمانی یعنی اینکه به چه شیوه ای با کارکنان رفتار شود تا احساس کنند بصورت عادلانه با آنها رفتار شده است.

بهلولی و همکاران، ۱۳۸۹، ص ۷۹

عدالت سازمانی بیانگر ادراکات کارکنان از برخورد و رفتار منصفانه سازمان با آنان است

خنیفر و همکاران؛ ۱۳۸۹، ص ۱۷۹

جدول ۲-۳ تعاریف عدالت سازمانی
۲-۳-۵ الماس عدالت ( ابعاد چهار بعدی )
ابعاد عدالت سازمانی بر اساس مدل چهار بعدی گرینبرگ و کالکوییت ( الماس عدالت به شرح زیر است ) (قلی پور و همکاران، ۱۳۸۶، ص ۷ )
تحقیقات انجام شده عدالت را در چهار بعد عدالت توزیعی ، عدالت مراوده ای ، عدالت رویه ای و عدالت اطلاعاتی مفهوم سازی کرده اند. (رضایی کلیدبری و همکاران ؛ ۱۳۹۰، ص ۳۱۰ )
۱- عدالت توزیعی^[۲۸]
عدالت توزیعی به قضاوت برابری توزیع نتایج مثل سطح پرداخت یا مقیاس و فرصت های ارتقا در یک بافت سازمانی اشاره دارد. این تئوری بیان می کند که افراد تعادل نسبی نتایج مطلوب را در نظر می گیرند و داده- ستاده نسبی خود را با همکاران خود مقایسه می کنند. (حقیقی و همکاران ، ۱۳۸۸ ، ص ۸۲ )
عدالت توزیعی به عادلانه بودن پیامدها و نتایجی که کارکنان دریافت می کنند اشاره دارد (جواهری ، ۱۳۸۸ ، ص ۹ )
این نوع عدالت سازمانی ریشه در نظریه برابری آدامز دارد. این نظریه به نحوه پاسخ دهی افراد نسبت به مداخله ها و رفتارهای ناعادلانه مدیران و سرپرستان در توزیع امکانات و پاداش ها در سازمان ها توجه دارد (رضایی دیزگاه و همکاران، ۱۳۹۰، ص ۱۱۱ )
فرض اساسی عدالت توزیعی این است که توزیع منابع اساساً بر ادراک از عدالت تعهد و اعتماد سازمانی تأثیر می گذارد. عدالت – یا جبران خدمت بر اساس شایستگی – معادل برابری در نظر گرفته شده است . عدالت سازمانی یک پیش بینی کنندکه مهم نتایج شخصی مثل رضایت از شغل و پرداخت و همچنین نتایج سازمانی مثل تعهد سازمانی و ارزیابی زیردست از سرپرست می باشد . بالعکس ناعدالتی توزیعی زمانی اتفاق می افتد که افراد پاداشی را که انتظار دارند در مقایسه با پاداش ها دیگران دریافت کنند به دست نیاورند مثل کار جدید مسؤولیت، قدرت، پاداش، ارتقا. (رامین مهر و همکاران ، ۱۳۸۸ ، ص ۷۴ )
۲- عدالت رویه ای^[۲۹]
عدالت رویه ای یعنی عدالت درک شده از فرایندی که برای تعیین توزیع پاداش ها استفاده می شود. (بهاری فر و همکاران ؛ ۱۳۸۹ ص ۹۹) عدالت رویه ای از نظر کارکنان می تواند به عنوان احترام گذاشتن و ملاحظه کاری تلقی شود که اساساً اعتماد به نفس و اعتماد را افزایش می دهد. ( Jixia et al, 2009, p: 144)
عدالت رویه ای به عادلانه بودن شیوه های مورد استفاده برای تعیین پیامدهای شغلی اشاره دارد (بهلولی و همکاران؛ ۱۳۸۹ ، ص ۸۰ ) تحقیقات نشان می دهند رو یه ها زمانی ، منصفانه ادراک می شوند که به طور ثابت و بدون در نظر گرفتن منافع شخصی و بر مبنا ی اطلاعات دقیق به کار گرفته شوند و علائق همه بخش ها ی سازمانی مشارکت کننده، در نظر گرفته شده و استاندارها و هنجارها ی اخلاقی نیز رعایت گردند. (, ۲۰۰۳, p: 4 Lambart) در سازمانهایی که کارکنان اعتقاد دارند که فراگردهای تصمیم گیری ناعادلانه است، نسبت به کارفرما یانشان تعهد کمتر ی نشان داده کم کاری بیشتری نموده، قصد و نیت آنها برا ی ترک خدمت افزا یش می یابد عملکرد کاهش یافته و رفتارها ی تبعی سازما نی به میزان کمتری مشاهده می شود. ( بهلولی و همکاران؛ ۱۳۸۹ ، ص ۸۱ ) این ادراک غیرمنصفانه بودن رویه ها، حتی می تواند بیشتر از پیامدها ی غیر عادلانه منجر به رنجش و خشم کارکنان گردد. (, ۲۰۰۳, p: 3 Lambart) واکنش افراد جامعه نسبت به رو یه ها به چگونگی ادراکشان از رویه ها، نه ماهیت واقعی آنها، بستگی دارد زیرا از نظر روانشناختی انسانها بر اساس واقعیت ها رفتار نمی کنند بلکه بر اساس ادراک خود از واقعیت ها واکنش نشان می دهند. بطورکلی تحقیقات ، نشان می دهد که رویه هایی در نظر افراد منصفانه درک می گردد که به آنان اجازه اظهار نظر کنند حتی در صورتیکه این اظهار نظرها نتوانند بر پیامدها تأثیرگذار باشند و رویه های منصفانه باعث می شود که افراد هنگام مواجه با پیامدهای نامطلوب، احساس رضایت بیشتری نمایند ( بهلولی و همکاران؛ ۱۳۸۹ ، ص ۸۱ )
اجرای عدالت مستلزم اتخاذ رویه های عادلانه است . یعنی صرف نظر از اینکه اساس و محتوای قانون باید عادلانه باشد ، فرآیندی که قرار است عدالت از آن منتج شود نیز باید عادلانه باشد . رعایت عدالت و انصاف در رویه ی اجرا باید فرصت مساوی برد برای همگان فراهم آورد . از این رو می توان گفت عدالت مستلزم صراحت قوانین است و رویه ی اجرای قوانین زمانی عادلانه است که امکان بهره مندی از قانون را به سهولت در اختیار همگان قرار دهد (رامین مهر و همکاران ، ۱۳۸۸ ، ص ۷۵ )
عدالت رویه ای در پی اثبات عدم توانایی نظریه برابری و دیگر مدل های عدالت توزیعی در شرح عکس العمل های افراد به ادراکات آنها در زمینه عدم عدالت، مطرح شد این نوع عدالت، به انصاف ادراک شده از رویه ها و فراگردهایی که توسط آنها، پیامد ها تخصیص می یابند، اشاره دارد (سیدجوادین و همکاران ؛ ۱۳۸۷، ص ۵۷ )
۳- عدالت مراوده ای (تعاملی)^[۳۰]
عدالت مراوده ای به برخورد عادلانه اطلاق می شود که به یک فرد شاغل در قالب روش های رسمی تصویب شده بعمل می آید .در واقع عدالت مراوده ای جنبه هایی از فرایند ارتباطات از قبیل ادب، صداقت و احترام بین منبع و دریافت کننده را در بر می گیرد. ( بهلولی و همکاران ۱۳۸۹، ص ۸۱)
عدالت تعاملی شامل روشی است که عدالت سازمانی توسط مدیران به زیردستان منتقل می شود. این نوع عدالت مرتبط با جنبه های فرایند ارتباطات (هم چون ادب، صداقت و احترام) بین فرستنده و گیرنده عدالت است. به خاطر این که عدالت تعاملی توسط رفتار مدیریت تعیین می شود، این نوع عدالت مرتبط با واکنش های شناختی، احساسی و رفتاری نسبت به مدیریت است. بنابراین زمانی که کارمندی احساس بی عدالتی تعاملی کند به احتمال زیاد کارمند واکنش منفی به رئیس خود به جای سازمان نشان خواهد داد. از این رو پیش بینی می شود که کارمند از رئیس مستقیم خود به جای سازمان، ناراضی باشد و تعهد کمتری نسبت به رئیس خود به جای کلیّت سازمان در خود احساس نماید. نگرش های منفی وی عمدتاً نسبت به رئیس مستقیم خود خواهد بود و قسمت کمی از این نگرش های منفی به سازمان بر می گردد. (بهاری فر و همکاران ، ۱۳۸۹ ، ص ۱۰۰)

در نتیجه
(۴-۲۵)
چون خود هماهنگ است و داریم :

(فصل ۲-رابطه (۲-۱۶)) بنابراین :

(۴-۲۶)
از (۴-۱۳) داریم :

که از ترکیب این نامساوی و (۴-۲۵) و (۴-۲۴) به رابطه (۴-۱۹) می‌رسیم . □
حال می‌توانیم اثبات گزاره ۴-۲-۲ را کامل کنیم با بهره گرفتن از رابطه (۴-۹) که می رسیم به :

سمت چپ نامساوی از بالا در که به وسیله تابعی معین وابسته به κ و γ کراندار است . □
قضیه زیر به عنوان یک نتیجه از گزاره‌های ۴-۲-۱ و ۴-۲-۲ است.
قضیه ۴-۲-۱ : فرض کنیم P مسئله با دامنه محدب و بسته باشد به روش مسیر تعقیب با مانع ϑ-خود هماهنگ حل می‌شود به ترتیب معیار مجاز مسیر و پارامتر جریمه در مسیر می‌باشند و جفت شروع کننده هستند که در میزان نزدیکی صدق می‌کند. آن گاه خطای مطلق از تقریب جواب‌های تولیده شده روش نشان می‌دهد که از بالا کراندار است:
(۴-۲۷)
و پیچیدگی نیوتن هر تکرار روش از ثابت معین N ی که به κو γ وابسته است، تجاوز نمی‌کند. پیچیدگی نیوتن (مجموع تعداد گام‌های نیوتن) یافتن یک ε-جواب مسئله، یعنی یافتن به طوری که از بالا توسط عبارت زیر کراندار است:

با فاکتور ثابت که به κ و γ وابسته است .
۴-۲-۴ مقداردهی اولیه و روش دوفازی مسیر تعقیب
توضیحات فوق از روش کامل نیست . هدف یافتن مسیر و نزدیک شدن به آن در گام اول است. اما هنوز نمی‌دانیم چگونه برای شروع ردیابی باید به مسیر نزدیک شویم. چندین راه برای مشکل مقداردهی اولیه وجود دارد . ساده‌ترین راه به شرح زیر است :
می‌دانیم که مسیر هدف است، که وقتی همه نقطه‌های مسیر به مجموعه بهینه مسئله تعلق دارد. شروع مسیر جایی است که .

مسیر فوق وقتی به مرکزG نسبت به F میل می‌کند، یعنی مینیمم مقدار F ( ) روی G است(چون G کراندار است و از قسمت ۶ ، فصل ۳ می‌دانیم که مینیمم مقدار وجود دارد و منحصر به فرد است) . بنابراین همه مسیرهای F-تولید مرتبط با هدف های متفاوت c ، در همان نقطه شروع می‌شود. از مرکزG وقتی به سمت هر مجموعه بهینه مرتبط با تابع هدف حرکت می‌کند . به عبارت دیگر، مرکزG به همه مسیرهای F-تولید نزدیک است . بنابراین یک موقعیت خوب برای شروع مسیر مورد نظر است . حال چگونه به این موقعیت برسیم؟
یک ایده بدین شرح است . مسیرهای مرتبط با هدف‌های متفاوت ، همه نقاط درونی G را می‌پوشانند اگر یک نقطه درونی G باشد آن گاه مسیر گذرنده از x توسط هر هدف به شکل زیر است:

مثبت است . مقداردهی اولیه به صورت زیر است :
نقطه شروع داده شده است ، مسیر ساخته شده زیر را در معکوس زمان دنبال می‌کنیم :

یعنی کاهش پارامتر جریمهτ بهتر از افزایش آن است، این مسیر از نقطه می‌گذرد:

می‌توانیم ردیابی آن را با جفت آغاز کنیم که دقیقا در مسیر است وقتی این گونه به مسیر تعقیب می‌پردازیم، در زمان متوسط نزدیک مرکزG می‌شویم، در نتیجه مسیر ، مسیر مورد نظر است.
روش دو فازی مسیر تعقیب :
ورودی : نقطه شروع ، معیار مجاز مسیر و نرخ جریمه .
فاز یک : ]تقریب مرکز[ با شروع می‌کنیم. دنباله ی تولید می‌شود و به روزرسانی به به صورت زیر است :

• • قرارمی دهیم :

• • رسیدن به با بهره گرفتن از تابع

روش میراشده نیوتن را با شروع می‌کنیم

روش متوقف می‌شود وقتی که در گزاره زیر صدق می‌کند :
(۴-۲۸)
آن گاه قرار می‌دهیم:

• • بعد از اینکه تشکیل شد، نامساوی زیر را بررسی می‌کنیم:

(۴-۲۹)
در این صورت، فاز یک به پایان می‌رسد و نتیجه فاز است ، در غیر این صورت به گام بعدی فاز یک می‌رویم .
مقدار دهی اولیه فاز دو : نتیجه فاز یک داده شده است ، قرار می‌دهیم :
(۴-۳۰)

متغیر مستقل :
متغیر مستقل ما در این پژوهش سرمایه فکری می باشد که شامل ابعاد زیر خواهد بود :
۱- سرمایه انسانی : سرمایه انسانی شامل فاکتورهای انسانی مانند هوش ، مهارت ، تخصص ، تجربه و توانایی های یادگیری است .
۲- سرمایه ساختاری : به تمام مواردی که از کارکنان سازمان (سرمایه انسانی) پشتیبانی می کند اطلاق می گردد . در واقع سرمایه ساختاری ، زیر ساخت های پشتیبانی کننده ای است که سرمایه انسانی را به مرز عملیاتی^[۱۸] شدن هدایت می کند و در مالکیت سازمان می باشد .
۳- سرمایه رابطه ای (سرمایه مشتری) : دانش موجود در رابطه با هر ذینفعی است که حیات سازمان را تحت تاثیر قرار می دهد
متغیر وابسته:
متغیر وابسته ما در این پژوهش بازارگرایی خواهد بود .
۱-۹ – روش تحقیق :
به طور کلی روش های تحقیق در علوم رفتاری ^[۱۹]را می توان با توجه به دو ملاک تقسیم کرد :
الف) هدف تحقیق
ب) نحوه گرد آوری داده ها
بر این اساس پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه گرد آوری اطلاعات ، تحقیق توصیفی از نوع همبستگی است. این تحقیق از این جهت یک تحقیق توصیفی است که به توصیف جز به جز یک موقعیت و تحلیل متغیر ها به بررسی میزان رابطه میان متغیر ها می پردازد .
۱-۱۰ – قلمرو تحقیق :
قلمرو موضوعی :
تحقیق حاضر که مورد بررسی قرارخواهدگرفت از ابعاد سرمایه فکری که شامل سرمایه انسانی ، سرمایه ساختاری و سرمایه رابطه ای می باشد و همچنین خصوصیات خاص بازارگرایی را در شرکت مورد نظر ، مورد بررسی قرار خواهد داد .
قلمرو زمانی :
قلمرو زمانی تحقیق مورد نظر از ابتدای زمستان ۱۳۹۲ تا اواسط بهار سال ۱۳۹۳ می باشد .
قلمرو مکانی :
شرکت آلومینیوم پارس شهرستان ساوه می باشد که محصولات آن تولید انواع محصولات آلومینیومی است.
۱-۱۱- تعاریف اصطلاحات و عملیاتی متغیرها
بازارگرایی :
بازارگرایی یکی از جنبه های فرهنگ سازمانی است که در آن کارکنان بالاترین ارزش را به سودآوری^[۲۰] بنگاه و نگهداری مشتری از طریق ایجاد ارزش برتر می دهند . بازارگرایی یک نوع هنجار رفتاری است که در سر تا سر سازمان گسترش یافته و از طریق نوآوری پاسخگوی نیازهای حال و آتی مشتری و بازار است .
سرمایه فکری :
بنیتس سرمایه فکری را به عنوان مجموعه ای از دارایی های نامشهود (منابع ، توانایی ها ، رقابت) تعریف می کند که از عملکرد سازمانی و ایجاد ارزش^[۲۱] به دست می آیند ]۶[ .
سرمایه انسانی :
سرمایه انسانی شامل فاکتورهای انسانی مانند هوش ، مهارت ، تخصص ، تجربه و توانایی های یادگیری است . این سرمایه تماماً به افراد موجود در درون یک سازمان متکی است و نمی تواند تحت مالکیت^[۲۲] سازمان درآید .
سرمایه ساختاری :
لین ، اصطلاح رویه و امور جاری کاری را جایگزین عنوان سرمایه ساختاری دانسته و آن را شامل خط مشی ، فرهنگ ، سیستم های اطلاعاتی و نرم افزار های اختصاصی شرکت می داند .
سرمایه مشتری :
بنیتس سرمایه مشتری را شناخت کانال های بازاریابی و دانش ارتباط با مشتریان دانسته و جنبه های دیگر مانند ارتباط با رقبا و تامین کنندگان را از اجزای مهم این سرمایه برشمرده است . در واقع سرمایه مشتری عبارت است از روابط با افرادی که بنگاه اقتصادی با آنها به کار تجاری می پردازد . این افراد معمولا مشتریان می باشند ، اما می توانند عرضه کنندگان ^[۲۳]را نیز در بر گیرند . سر مایه مشتری ، سرمایه رابطه ای ^[۲۴]نیز نامیده می شود .
بازار:
منظور از بازار صرفا محل فیزیکی نیست بلکه مکانیزمی هست که عرضه و تقاضا را به همدیگر می رساند.عوامل تشکیل دهنده بازار عبارت اند از:عرضه کننده،تقاضا کننده،نیاز،قدرت خرید.
بازاریابی :
بازاریابی بعنوان فرآیندی مدیریتی- اجتماعی تعریف می شود که به وسیله آن افراد و گروه ها از طریق تولید و مبادله کالا با یکدیگر به امر تامین نیازها و خواسته های خود اقدام می کنند .
فصل دوم
مبانی نظری تحقیق
(ادبیات و پیشینه تحقیق)
مقدمه :
در قرن بیستم اقتصاد مبتنی بر صنعت بود . در این قرن هر شرکتی و هر کشوری که دارایی های فیزیکی و سرمایه های مادی مشهود و بیشتری داشت ، ثروت بیشتری تولید می کرد .
اما در قرن ۲۱ ، اقتصاد مبتنی بر دانش است . امروزه دانش منبع کلیدی استفاده و مزیت رقابتی شده است . همزمان با توسعه ارزش بازار های دانش محور در دهه ۱۹۹۰ علاقمندی وسیعی نسبت به مقوله سرمایه فکری پدید آمد . اولین بار رتبه های مفهوم سرمایه فکری در سال ۱۹۶۹ توسط اقتصاد دانی به نام جان کنت گالبرت بیان گردید . دانش بعنوان یک دارایی در مقایسه با انواع دارایی ها ، دارای این طبیعت منحصر به فرد است که هر چه بیشتر استفاده شود ، به ارزش آن افزوده می گردد .
اجرای یک استراتژی موثر مدیریت دانش و تبدیل شدن به یک سازمان دانش محور^[۲۵] به عنوان یک شرط الزامی برای موفقیت سازمان ها مطرح است . سرمایه فکری سرمایه ای بالاتر از دارایی فیزیکی و دارایی های مشهود است . امروزه سهم سرمایه فکری به دلیل تولید دانش و اطلاعات و در نتیجه تولید ثروت در اقتصاد مبتنی بر دانش می تواند نقش مهمی در خلق ارزش افزوده^[۲۶] و تولید ناخالص داخلی داشته باشد . به همین دلیل در سطح بنگاه های اقتصادی نیز عملکرد مالی شرکت ها می تواند تحت تاثیر دارایی های فکری و سرمایه انسانی قرار گیرد .

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

تعاریف متنوعی از سرمایه فکری در منابع مختلف ارائه شده است ، آنچه که تمامی نویسندگان در مورد آن اتفاق نظر دارند این است که سرمایه فکری صورتی از دانش است که مزیت رقابتی^[۲۷] ایجاد می کند و ارزش ناملموس یک سازمان را نمایش می دهد . اما هنوز بر سر یک تعریف خاص توافق ندارند ولی به هر حال ترکیب روشنی بین وجه نظری و کاربرد عملی سرمایه فکری وجود ندارد . اغلب صاحب نظران ، سرمایه فکری را به سه دسته ی سرمایه مشتری ، سرمایه انسانی ، سرمایه ساختاری تقسیم می کنند . اگر مفاهیمی را که توسط محققان مختلف مورد استفاده قرار گرفته مورد بررسی قرار گیرد ، گروهی از مفاهیم مشابه از میان واژه ها و ساختار ها از قبیل نامشهود ها ، دانش و ایجاد ارزش هویدا^[۲۸] می شود . از این رو در راستای تصور اولیه ، سرمایه فکری ممکن است به عنوان مجموعه تمام دانش تعریف شود [۷] که به وسیله کارکنان و شرکت در اختیار قرار گرفته شده است و یک مزیت رقابتی را ایجاد می کند و یا به تعبیری سرمایه فکری را از مدار فکری از قبیل دانش ، اطلاعات ، اموال و تجزیه فکری تعریف کرده اند [۸] که شرکت ها به وسیله آنها می توانند مزیتی در جهت ایجاد ثروت داشته باشند .
مفهوم بازارگرایی از فلسفه مدیریتی که به مفهوم بازاریابی مشهور است ریشه گرفته است . این فلسفه سنگ بنای رشته بازاریابی بوده است . در طول سالیان مختلف تئوری پیش فرض بازاریابی شرکت ها ، فلسفه بازاریابی بوده است و محققان به دنبال اثبات ارتباط سطوح متفاوت عملکرد شرکت با درجات مختلف بازارگرایی بوده اند . با آن که در ادبیات تحقیق تفاوت هایی رایج به استفاده از بازاریابی گرایی^[۲۹] در مقابل بازارگرایی^[۳۰] وجود دارد ، اما بازاریابی گرایی طبق تعریف مک کارتی^[۳۱] و پریالت^[۳۲] (۱۹۹۰) بیشتر به پیاده سازی مفهوم بازاریابی در بخش بازاریابی سازمان اشاره می کند .
در این فصل ضمن ارائه ی پیشینه تحقیقات انجام شده در زمینه ی سرمایه فکری و بازارگرایی – در بخش اول به مروری بر ادبیات سرمایه فکری – و در بخش دوم به مروری بر ادبیات بازارگرایی می پردازیم .
بخش اول : ادبیات مرتبط با سرمایه فکری
۲-۱- تعاریف ارائه شده از سرمایه فکری :
مفهوم سرمایه فکری همیشه مبهم بوده و تعاریف مختلفی برای تفسیر این مفهوم مورد استفاده قرار گرفته است . بسیاری تمایل دارند از اصطلاحاتی مانند دارایی ها ، منابع یا محرک های عملکرد به جای کلمه سرمایه استفاده کنند و آن ها واژه فکری را با کلماتی مانند نامشهود ، بر مبنای دانش یا غیر مالی جایگزین می کنند .
بعضی از حرفه ها (حسابداری مالی و حرفه های قانونی ) نیز تعاریف کاملاً متفاوتی مانند دارایی های ثابت غیر مالی^[۳۳] که موجودیت فیزیکی و معینی ندارند ، ارائه کرده اند.
استوارت اعتقاد دارد ، سرمایه فکری مجموعه ای از دانش ، اطلاعات ، دارایی های فکری ، تجربه و رقابت و یادگیری سازمانی است که می تواند برای ایجاد ثروت به کار گرفته شود .
در واقع سرمایه فکری تمامی کارکنان ، دانش سازمانی و توانایی های آن را برای ایجاد ارزش افزوده در بر می گیرد و باعث منافع رقابتی مستمر^[۳۴] می شود .[۹]. بنیتس سرمایه فکری را به عنوان مجموعه ای از دارایی های نامشهود (منابع ، توانایی ها ، رقابت)تعریف می کند که از عملکرد سازمانی و ایجاد ارزش به دست می آیند . ادوینسون و مالون ، سرمایه فکری را اطلاعات و دانش به کاربرده شده برای کارکردن ، جهت ایجاد ارزش تعریف می کنند . بنیتس و هالند ، در مقاله خود در سال ۲۰۰۲، سرمایه فکری را این طور تعریف کردند : سرمایه فکری ذخیره ای از دانش را که در نقطه هایی از زمان در یک سازمان وجود دارد ، نشان می دهد . روس معتقد است سرمایه فکری داراییی است که توانایی سازمانی را برای ایجاد ثروت اندازه گیری می کند . این دارایی ماهیتی عینی و فیزیکی ندارد و یک دارایی نامشهود است که از طریق بکارگیری دارایی های مرتبط با منابع انسانی ، عملکرد سازمانی و روابط خارج از سازمان بدست آمده است .همین ویژگی ها باعث ایجاد ارزش در درون سازمان می شود. و این ارزش به دست آمده به دلیل اینکه یک پدیده کاملاً داخلی است، قابلیت خرید و فروش ندارد.در یک نگاه می توان تعریف ارائه شده از سرمایه فکری را در جدول زیر نشان داد.